ईश्वरः कथयति—यः यज्ञकर्मणि प्रवर्तते, सः सम्यक् संयतः, अर्घ्यपात्रम् आदाय अग्निशालां गच्छति। तत्र दिव्यदृष्ट्या सर्वाणि यज्ञोपकरणानि यथायोग्यं संप्रयोजयति। उत्तरेण मुखं कृत्वा वेदीं निरीक्ष्य, कुशग्रहेण वेदीं सम्प्रक्ष्य ताडयति, निर्दिष्टं मन्त्रं जपित्वा रक्षोपायेनापाम् अभिषेकं करोति। ततः खड्गेन गर्तं खनति, शुद्धीकरणं च करोत्, गर्तं पूरयित्वा समीकुर्यात्; पुनः रक्षोपायेनापां अभिषेकं कृत्वा बाणेन ताडयति। सः वेदीं सम्यक् मार्जयति, लेपयति, यथामानं रूपं ददाति, त्रैसूत्र्यं बन्धनं करोति, रक्षोपायेनापां सदा पूजयति। तत्र जलस्य त्रिरूपम् रेखाः कुर्यात्—एकां पूर्वे, एकां अग्रे, एकां अधः; अथवा कुशेन शिवास्त्रयोगेन तासां क्रमपरिवर्तनं करोति। वज्रकरणमन्त्रेण चित्तेन चतुर्विधं दर्भपथं स्थापयति; पात्रमन्त्रेण चित्तेन आसनं विस्तारयति। तत्र चित्तेन वागीश्वर्याः आवाहनं कुर्यात्, भगवन्तं पूजयति; सम्यक् आधारसम्पन्नम् अग्निं शुद्धपात्रे स्थापयति। मांसभक्ष्यभागं त्यक्त्वा, निरीक्षणादिभिः शुद्धीकृत्य, देहचन्द्रभूताग्नीन् एकत्र संयोजयति। 'ओम् हूँ' इति अग्निचैतन्ये उच्चार्य, अग्निबीजेन स्थापयति; संहितामन्त्रेण शक्तिम् अग्निं अमृतरूपं गोमुद्रया करोति। अस्त्रमन्त्ररक्षितः कवचावृतः पूजकः वेदीं दक्षिणतः परिक्रामति, पूजासूत्रेण। वागीशायाः गर्भक्षेत्रे शिवबीजं ध्यानं कृत्वा, तद् वागीश्वरदेवेन क्षिप्तं कल्पयति। पुरोहितः भूमौ उपविष्टः, हृदयात् तद् क्षिपति, आत्मनः प्रति मुखं कृत्वा; ततः नाभिक्षेत्रे आन्तरबीजसमूहं सङ्गृह्णाति। आच्छादनसंवरणं, शुद्धीकरणं, आचमनं चित्तेन साधयति; गर्भाग्निं पूज्य, तस्य रक्षायै बाणं प्रयुञ्जात्। देवीगर्भजं कङ्कणं सुकान्तहस्ते बन्धयति; सद्योजातेन गर्भधारणाय अग्निं पूजयति। ततः हृदयमन्त्रेण त्रि हविः समर्पयति; पुत्रोत्पत्त्यर्थे तृतीयमासे वामभागे पूजां करोति। त्रिः हविः ददाति, शिरसि जलबिन्दुयुक्तम्; षष्ठे मासे रूपदेवीं पूज्य, केशवेदनं साधयति। शिखायुक्तं त्रिः हविः समर्पयति; मुखव्यवस्था, मुखोद्घाटनशुद्धिकर्म च साधयति। दशमे मासे पूर्ववत् जातिकर्म, मनुष्यता कर्म च साधयति; दर्भादिभिः अग्निं प्रज्वाल्य, गर्भमलनिवारणाय स्नानं करोति। देव्यै सुवर्णबन्धनं ध्यानं कृत्वा, चित्तेन पूजां करोति; जातिमलनाशाय अस्त्रमन्त्रसंयुक्तं जलं सम्प्रक्ष्यति। घटं बाह्यास्त्रेण ताडयति, कवचेन शुद्धिं करोति; अस्त्रेण कुशं बहिर्वेधेषु, उत्तरपूर्वयोः स्थापयति। तानि स्थाप्य, चित्तेन विस्तीर्णं आच्छादनं स्थापयति; ततः वक्त्रास्त्रमन्त्रेण स्तम्भत्रयस्य अन्तेषु कर्म करोति। पञ्च समिधः घृतसिक्ताः अन्ते मूलस्थले च समर्पयति; चित्तेन ब्रह्मा, शङ्कर, विष्णु, अनन्तं पूजयति। दूर्वापत्रैः क्रमशः सीमा परिक्रामति, प्रत्येकस्थले; इन्द्राद्यैः स्थानानुसारं गच्छति। अग्निमुखं कृत्वा, प्रत्येकदिशायां चित्तेन पूजां करोति; विघ्ननिवारणं, बालरक्षणं साधयति। ततः शैवादेशं घोषयति; स्रुक्स्रुवं गृह्णाति, तयोः मुखं ऊर्ध्वं अधस्तात् क्रमशः स्थापयति। अग्नौ तापयित्वा, दर्भस्य मूलमध्यमशिखां स्पृशति; कुशस्पृष्टस्थले आत्मनं ज्ञानरूपं शिवं च चिन्तयति। क्रमशः त्रि तत्त्वानि 'हां', 'हीं', 'हूं', 'सं' अक्षरैः स्थापयति; शक्तिं स्रुचौ, शम्भुं स्रुवे, हृदयाणुना स्थापयति। त्रिसूत्र्यं ग्रीवायां बन्धयित्वा, पुष्पादिभिः पूज्य, तान् कुशस्य दक्षिणे पार्श्वे स्थापयति। गोघृतं दृष्ट्यादिभिः शुद्धीकृत्य गृह्णाति; आत्मानं ब्रह्मरूपं ध्यानं कृत्वा तद् घृतं गृह्णाति। वेद्यां उपरि, हृदयमध्यस्थे अग्निक्षेत्रे घृतं परिभ्रम्य, विष्णुरूपं ध्यानं कृत्वा, ईशानक्षेत्रे घृतं स्थापयति। कुशाग्रेण तद् घृतं 'स्वाहा' अक्षरेण शिरस्यानुना समर्पयति; तद् बिन्दुं विष्णवे, ततः रुद्ररूपाय समर्पयति। आत्मानं चिन्तयित्वा, नाभौ तद् धृत्वा तर्पयति; अङ्गुष्ठानामिकाग्रैः दर्भमुष्टिं स्पृशति। उभाभ्यां हस्ताभ्यां अग्निमुखं कृत्वा अस्त्रेण तर्पणं साधयति; हृदयात् आत्मनः तर्पणं तद्वत् साधयति। हृदयदग्धदर्भेण अस्त्रेण क्षिप्य शुद्धिं करोति; अन्येन ज्वलद्दर्भेण मार्जनं प्रज्वालनं च करोति। अस्त्रमन्त्रेण दर्भं पुनः अग्नौ दहति; क्षिप्य, गन्थयुक्तं अङ्गुलपरिमाणं दर्भं घृतमध्यं स्थापयति। तत्र घृतमध्यं द्विपक्षं, इडादित्रयं चिन्तयति; स्रुवेण क्रमशः त्रि घृतभागं गृह्णाति, समर्पयति। एवं अग्नौ घृतभागं समर्प्य, शेषं क्रमशः समर्पयति; 'ओम् हां अग्नये स्वाहा, ओम् हां सोमाय स्वाहा, ओम् हां अग्निसोमाभ्यां स्वाहा'—नेत्रोद्घाटनाय अग्नेः त्रिनेत्रे समर्पयति। स्रुवेण घृतपूर्णं चतुर्थं हविः समर्पयति; 'ओम् हां अग्नये स्विष्टकृते स्वाहा'। षडङ्गैः गोमुद्रया जागरणं करोति। त्रिसूत्र्यं घृतं आच्छाद्य, बाणाणुना रक्षां करोति; हृदयात् घृतबिन्दून् विक्षिप्य, अभिषेकशुद्धिं करोति। मुखसंयोगं, एकीकरणं साधयति; 'ओम् हां सद्योजाताय स्वाहा, ओम् हां वामदेवाय स्वाहा, ओम् हां अघोराय स्वाहा, ओम् तत्पुरुषाय स्वाहा, ओम् हां ईशानाय स्वाहा'—प्रत्येक घृतसमर्पणे मुखसंयोगं साधयति। एवं यज्ञकर्मणि विधिपूर्वकं, श्रद्धया, शुद्धभावेन, मन्त्रैः, उपकरणैः, देवपूजया, रक्षया च, सर्वं यज्ञविधानं सम्पन्नं भवति।