नारदः कथयति—रामस्य आज्ञया अङ्गदः लङ्कां गतवान्, रावणं प्रति एवम् उक्तवान्—“जनक्याः दानं राघवाय शीघ्रं कुरु, अन्यथा त्वं मृत्युम् प्राप्स्यसि।” रावणः, युद्धे क्रूरः तथा मारणोत्सुकः, रामं प्रति अवदत्—“दशग्रीवः केवलं एकस्य युद्धस्य चिन्तयति।” एतद् श्रुत्वा रामः कपिभिः सह लङ्कां युद्धाय अगच्छत्। कपिः हनुमान्, मैन्दः, द्विविदः, जाम्बवान्, नलः च तेन सह गतवन्तः। नीलः, तारः, अङ्गदः, धुभ्रः, सुशेनः, केसरिः, गयः, पनसः, विनताः, रम्भा, शरभः, कथनः, महाबलः च अन्ये अपि तत्र आसन्। गवाक्षः, दधिवक्त्रः, गवयः, गन्धमादनः, सुग्रीवः च अनन्ताः कपयः तेन सह उपस्थिताः। राक्षसैः कपिभिः च महान् संग्रामः अभवत्। राक्षसाः कपीन् शरैः, शूलैः, गदाभिः, अन्यैः आयुधैः ताडितवन्तः। कपयः अपि राक्षसान् नखैः, दन्तैः, शिलाभिः च हत्वा राक्षससेनां गजाश्वरत्नपदातिसमूहं विनाशितवन्तः। हनुमता शत्रुं धूम्राक्षं पर्वतशिखरेण हतम्, नीलः अकम्पनं प्रहस्तं च युद्धे निहतवान्। इन्द्रजितः शरबन्धनात् विमुक्तौ रामलक्ष्मणौ, गरुडदर्शनानन्तरं, राक्षससेनां शरैः निहतवन्तौ। रामः रावणं शरैः युद्धे विहतवान्, रावणः व्यथितः कुम्भकर्णं जागरयामास। कुम्भकर्णः जागृत्य, सहस्रकलशान् सुराम् अपिबत्, महिषादीन् भक्षयित्वा रावणं अभाषत्—“त्वं ज्येष्ठः पापं सीताहरणं कृतवान्, अतः अहं युद्धाय गच्छामि, रामं कपिभिः सह हनिष्यामि।” इति उक्त्वा कुम्भकर्णः सर्वान् कपीन् द्रव्यम् अकृषत्; सुग्रीवं गृहीत्वा तस्य कर्णनासे छिन्नवान्। कर्णनासाभ्यां रहितः सुग्रीवः कपिषु भक्षितः, ततः कुम्भः, निकुम्भः, राक्षसः मकराक्षः च आगच्छन्। तेषां चरणान् छित्वा, तेषां शिरांसि भूमौ निक्षिप्य, कुम्भः, निकुम्भः, मकराक्षः च पुनः प्रकटिताः। महोदरः, महापार्श्वः, मदोन्मत्तः क्रूरः राक्षसः, प्रघासः, भासकर्णः, विरूपाक्षः च युद्धे प्रविष्टाः। देवान्तकः, नरान्तः, महाबलः त्रिशिराः—एते सर्वे कपिभिः विभीषणेन सह रामलक्ष्मणयोः विरोधिनः अभवन्। अन्ये राक्षसाः युद्धे पतिताः, इन्द्रजित् मायया रामादीन् युद्धे बन्धितवान्। वरदत्तैः सर्पशरैः तथा वातात्मजेन औषधीनां आनयनेन, तौ द्वौ रामलक्ष्मणौ विमुक्तौ, निरवस्थौ च अभवताम्। हनुमान् पर्वतं, यत्र औषधिः लभ्यते, उद्धृत्य आनयत्; तत्र लक्ष्मणः निकुम्भिलायां यज्ञं कुर्वन्तम् इन्द्रजितं आक्रमत्। युद्धे लक्ष्मणः वीरं इन्द्रजितं शरैः निहतवान्; रावणः दुःखेन पीडितः सीतां मारयितुम् उद्युक्तः अभवत्। अविन्ध्येन निवारितः राजा सेनारथेन सह निर्गतः; इन्द्रस्य आज्ञया मातलिः रामाय रथं आनयत्। रामरावणयोर् युद्धम् पूर्ववत् अभवत्; रावणः कपीन् हत्वा, मारुतिः अन्ये च रावणं ताडितवन्तः। रामः शस्त्रास्त्राणि वर्षन् मेघवत्, रावणस्य ध्वजं, रथं, अश्वान्, सारथिं च छिन्नवान्। रामः ब्रह्मास्त्रेण रावणस्य हृदयं विदारितवान्, तस्य शिरांसि अपि छिन्नानि। भूमौ पतिते रावणे सर्वाः राक्षसीः विलपितवन्त्यः; रामस्य आज्ञया विभीषणः तं सान्त्व्य, तस्य संस्कारं कृतवान्। शत्रुं हत्वा रामः सीतां, पावितां, गृहीत्वा अग्निप्रवेशेन ताम् शुद्धां दर्शयित्वा, इन्द्रादिभिः स्तुत्वा सम्मानितः। ब्रह्मणा दशरथेन च विष्णुः, राक्षसदमनः, पूजितः; इन्द्रः कपिभ्यः अमृतवर्षेण जीवनं दत्तवान्। रामेन सम्मानिताः ते स्वर्गं गतवन्तः, युद्धं दृष्ट्वा; रामः कपिभ्यः पूजां कृत्वा लङ्कां विभीषणाय दत्तवान्। सीतया सह रामः पुष्पके आरूढः, आगमनमार्गेण गच्छन्, सीतायाः वनदुर्गाणि हर्षेण दर्शयामास। भारद्वाजं नमस्कृत्य, नन्दिग्रामं प्राप्तः; भरतेन स्वागतः, अयोध्यां प्रविष्टः, तत्र प्रतिष्ठितः। वसिष्ठं अन्यांश्च, कौशल्यां, केकयीं, सुमित्रां च नमस्कृत्य, राज्यं पुनः प्राप्य, ब्राह्मणान् सम्मानितवान्। रामः वासुदेवं आत्मस्वरूपं अश्वमेधैः पूजितवान्; सर्वदानानि दत्वा प्रजाः रक्षितवान्। सः प्रजाः पुत्रवत् पालितवान्, धर्मकामपरायणः, दुष्टनिग्रहाय यत्नशीलः; सर्वे धर्मे स्थिताः, भूमिः सर्वसमृद्धिं ददाति। नारदः पुनः उवाच—अगस्त्यादयः मह्यं सम्मान्य, रामं राज्ये स्थितम् उपगच्छन्; त्वं धन्यः विजयी च, इन्द्रजितः हतः। पुलस्त्यः ब्रह्मणः पुत्रः, नैकष्य्यां विश्रवसं पुत्रम् अलभत्; पुष्पोत्कटा प्रथमपत्नी, तस्य पुत्रः धनाध्यक्षः। नैकष्य्यां रावणः जातः, विंशति-बाहुः दशग्रीवः, तपसा ब्रह्मणः वरप्राप्त्या देवाः विजितवान्। कुम्भकर्णः सदा सुप्तः, विभीषणः धर्मात्मा; तेषां भगिनी शूर्पणखा, रावणस्य पुत्रः मेघनादः। इन्द्रजित् इन्द्रं जित्वा रावणात् अधिकबलः; सः त्वया लक्ष्मणेन च, देवहिताय, निहतः। एवम् उक्त्वा, सम्मानिताः ऋषयः, अगस्त्यादयः, निर्गतवन्तः; देवेषु प्रार्थिते, रामः शत्रुघ्नस्य, लवणदमनस्य, कथा अकथयत्।