स्निग्धया कथया— यदा यजमानः श्रीसूक्तमन्त्रेण वेदिकां सम्यग् विनिर्माय तत्र श्रीदेवीं स्थापयेत्, तदा तस्याः आवाहनं मन्त्रैः पूर्ववत् कृत्वा, प्रत्येकश्लोकं उच्चारयन्, तां सम्यग् आवाहयेत्। ततः चैतन्यशक्तिं प्रबोध्य, मूलादेव्या आवाहनं विधाय, सुवर्णं वस्त्रं गावः च गुरवे वा ऋत्विजे समर्पयेत्। एवं सर्वाः देव्यो दिव्यं स्वस्थानं विहाय स्वर्गे च परे च स्थिताः सन्तः, आवाह्य सम्पूज्यन्ते। अनन्तरं, श्रीमदग्निपुराणे गणेशपूजाविधिं व्याख्यास्यामि इति भगवान् आह—गणेशपूजा सर्वविघ्नविनाशिनी सर्वकामफलप्रदा च। 'नमो गणाय' इति हृदि, 'एकदन्ताय' शीर्षे, 'गजकर्णकाय' शिखायां, 'गजवक्त्राय' गणाय, 'लम्बोदराय, भग्नदन्तहस्ताय' इति शस्त्रेषु न्यासः क्रियते। गणः एवाचार्यः, पादुका, द्वे शक्ती, धर्मः च पूज्यः। अधस्तात् अस्थिचक्रं, उपरि चावरणं पूजयेत्। पद्मनाभस्य बीजाक्षराणि, नन्दया सह ज्वलन्तं पूजयेत्। सूर्येशा, कामरूपा, उदया, कामवर्तिनी, सत्यां विघ्ननाशां, हविः, गन्धपृथ्वीं, यं, शोष, रं, दाहं, प्लवं, लं, वं, अमृतं च पूजयेत्। 'महाकायं ध्यायामः, लम्बोदरं स्मरामः, तुष्टिं नो ददातु एकदन्तः' इति ध्यायन्, गणपतिं, गणेशं, गणाध्यक्षं, गणक्रीडनं, वक्रदन्तं, एकदन्तं, लम्बोदरं पूजयेत्। गजवक्त्रं, लम्बोदरं, उग्रं, विघ्ननाशनं, धूम्रवर्णान्, महेन्द्रं च गणपतिपूजायां पूजनीयाः इति उक्तम्। ततः परमेश्वरः कथयति—ताक्ष्यचक्रस्य, ब्रह्मणः, नृहर्याः च प्रतिष्ठा विष्णुवत् एव मन्त्रैः कार्याः। तत्र, 'हे सुदर्शन महाचक्र शान्त, पापकृद्भयदुघ्न—छिन्धि छिन्धि, भिन्धि भिन्धि, विदारय विदारय' इति मन्त्रेण चक्रं सम्पूज्य, युधि शत्रून् विदारयेत्। पुनः, 'ॐ क्षों! हे नृसिंह, उग्रवपुः—ज्वल ज्वल, प्रज्वल प्रज्वल, स्वाहा! ॐ क्षौं! नमो भगवन्नृसिंहाय, सहस्रसूर्यसमप्रभाय, वज्रनखदंष्ट्राय, विकीर्णकेशाय, महासमुद्रनादाय, सर्वमन्त्रवशङ्कराय—आगच्छ आगच्छ, भगवन्नृसिंह परमपुरुष ब्रह्मसत्येन—प्रकटय प्रकटय, विस्तारय विस्तारय, अभ्युत्थापय अभ्युत्थापय, गर्जय गर्जय, मुक्त्वा मुक्त्वा सिंहनादान्, विदारय विदारय, निष्कासय निष्कासय, प्रविश प्रविश सर्वमन्त्रस्वरूपाणि सर्वमन्त्रपरम्परां च, हन हन, छिन्धि छिन्धि, संक्षिप्य संक्षिप्य, स्रव स्रव, भिन्धि भिन्धि, स्फोटय स्फोटय, सर्वतो ज्वालावज्रचक्रेण प्रज्वलितं वितन्व—सर्वपातालानि नाशय, सर्वपातालानि ज्वालावज्रपञ्जरेण परितः कृत्वा, सर्वपातालवासिनां दानवानां हृदयानि आकृष्य शीघ्रं दह दह, पाच पाच, मन्थय मन्थय, शोषय शोषय, छिन्धि छिन्धि, यावत् मम वशे कुरु—पातालात् फट्, दानवेभ्यः फट्, मन्त्रस्वरूपेभ्यः फट्, मन्त्रपरम्परायाः फट्, भगवन्नृसिंह विष्णो सर्वापद्भ्यः सर्वमन्त्ररूपेभ्यः मां पालय पालय, ह्रूं फट्, नमस्ते' इति मन्त्रेण भगवन्तं नृसिंहं सम्पूजयेत्। त्रैलोक्यमोहनं मन्त्रैः स्थापयेत्, दक्षिणे गदाधरं, शमकरं द्विभुजं चतुर्भुजं वा पूजयेत्। वामे उपरि चक्रं, अधस्तात् शङ्खं पाञ्चजन्यं स्थापयेत्, तान् श्रीः पुष्ट्या, बलया, भद्रया च संयुक्तान् स्थापयेत्। विष्णुं मन्दिरे, गृहे, मण्डपे वा स्थापयेत्; वामनं, वैकुण्ठं, हयग्रीवं, अनिरुद्धं च। सलिले शयानं, मत्स्याद्यवतारांश्च, सङ्कर्षणं, विश्वरूपं, लिङ्गं रुद्रस्वरूपं च स्थापयेत्। एवं च, अर्धनारीश्वरं, हरिं, शङ्करं, मातरः, भैरवं, सूर्यं, नवग्रहान्, विनायकं च चित्रयेत्। गौरीं, इन्द्रादीन्, विविधाः देव्यो, बलां बलां च चित्रयितुं, ग्रन्थस्य स्थापनोपायं च वक्ष्यामि। स्वस्तिके वा मण्डले सम्यक् पूज्य, कुशासन उपविष्टः, लिखितग्रन्थं, गुरुम्, विद्यां, हरिं च पूजयेत्। यजमानः पूर्वाभिमुखः, कमलं ध्यानं कृत्वा, पञ्चश्लोकान् लिखित्वा, गुरुम्, विद्यां, हरिं, ग्रन्थकर्तारं च पूजयेत्। रजतेन वा सुवर्णलेखनीना नागरीलिपिं लिखेत्, यथाशक्ति ब्राह्मणान् भोजयेत्, दानानि च दद्यात्। गुरुम्, विद्यां, हरिं पूजयित्वा, पुराणादिग्रन्थान् पूर्ववत् मण्डले, ईशान्यां शुभासने लिखेत्। दर्पणे ग्रन्थं निरीक्ष्य, कुम्भोदकेन सिञ्चयित्वा, नेत्रोन्मीलनं कृत्वा, शय्यायाम् उपवेश्येत्। पुरुषसूक्तं वेदस्यादिं च ग्रन्थे स्थाप्य, प्राणप्रतिष्ठां पूजां च कृत्वा, पक्तं नैवेद्यं समर्पयेत्। गुर्वादीन् भोज्य दत्त्वा, नरैः रथे वा गजे वा ग्रन्थं परिभ्रमयेत्। गृहं वा मन्दिरं ग्रन्थं स्थाप्य, वस्त्रादिभिः वेष्टयित्वा, पाठारम्भे च समाप्तौ च पूजयेत्। लोकशान्तये ग्रन्थपारायणं कारयेत्; प्रातः प्रत्येकाध्यायारम्भे यजमानादीन् कुम्भोदकेन सिञ्चयेत्। ब्राह्मणाय ग्रन्थं दत्त्वा पुण्यस्य पारं नास्ति; गवः, भूमिः, सरस्वती च त्रयोऽतीव दयालवः स्मृताः। विद्याफलम्, मसीं, पत्रपुञ्जं च दत्त्वा, यावन्ति पत्राणि, यावन्ति अक्षराणि, तावन्ति वर्षसहस्राणि विष्णुलोके पूज्यते। पुराणभारतानि पञ्चरात्रे दत्त्वा, एकविंशति: कुलान् उद्धरति, ततः परमं पदं याति। पुनः ईश्वरः कथयति—अर्घ्यपात्रं गृहीत्वा, अग्निशालां गच्छेत्, मनसा संयतः, सर्वयागसाधनानि दिव्यदृष्ट्या रचयेत्। उत्तराभिमुखः वेदिकां निरीक्ष्य, कुशैः सिञ्चयेत्, ताडयेत्, नियतं मन्त्रं जपेत्, रक्षोदकेन अभिषिञ्चेत्। खड्गेन कुप्यं खनित्वा, शुद्धीकृत्य, पूरयित्वा, समं कुर्यात्; रक्षोदकेन सिञ्च्य, शरेण ताडयेत्। सम्यक् मार्जयित्वा, लिप्त्वा, प्रमाणेन रूपयित्वा, त्रिसूत्रेण बन्धयेत्, सदा रक्षोदकेन पूजयेत्। पूर्वे, अग्रे, अधस्तात् त्रिधा जलेन रेखाः कुर्यात्; अथवा कुशैः शिवास्त्रेण क्रमं विपर्ययेत्। वज्रीकरणमन्त्रेण मनसा चतुर्विधं कुशासनं विस्तारयेत्; पात्रमन्त्रेण मनसा विस्तीर्णं आसनं स्थापयेत्। मनसा वागीश्वर्यां तत्र आवाह्य, ईश्वरं पूजयेत्; अग्निं सम्यगुपनीतं शुद्धपात्रे स्थापयेत्। यद् मांसभक्ष्यं त्यक्त्वा, निरीक्षणादिना शुद्धीकृत्य, देहाग्निं, सोमाग्निं, भूताग्निं एकीकुर्यात्। 'ॐ हूं' इति अग्निचैतन्ये उच्चार्य, अग्निबीजेन प्रतिष्ठापयेत्; संहितामन्त्रेण अग्निं शक्तिं दत्वा, गोमुद्रया अमृतीकुर्यात्। अस्त्रमन्त्रेण रक्षितः, कवचेन संवृतः, वेदिकायाः दक्षिणतो वामतो वा प्रदक्षिणं कृत्वा, यज्ञसूत्रेण सम्यक् परिभ्रमेत्। एवं भगवदाज्ञया विधिनाऽर्चनादिकं कर्तव्यम् इति श्रुयते।