पूर्ववत् सर्वाणि कार्याणि — यथा मण्डपः स्नानं च — सम्यक् समाचरेत्। शुभे आसने श्रीं स्थापयित्वा, अष्टकलशान् स्थापयेत्। घृतस्याभिषेकं कृत्वा मूलमन्त्रेण च, पञ्चगव्येन स्नापयेत् श्रीम्। तस्याः सुवर्णवर्णायाः मृगाक्ष्याः नेत्रोन्मीलनं कुर्यात्। “इहागच्छ” इति वदन्, तिस्रः मधुरद्रव्याणि निवेदयेत्। “अश्वपूर्व” मन्त्रेण यथापूर्वं कलशेन ताम् अभ्यञ्जयेत्। “कामोऽस्मि” मन्त्रेण दक्षिणतः, पश्चात् अभ्यञ्जनं कुर्यात्; “चन्द्रं प्रभासाम्” तथा “त्यवर्ण” मन्त्रेण उत्तरतः। “उपैतु मे” मन्त्रेण आग्नेयतः, “क्षुत्पिपासे” मन्त्रेण नैऋत्यतः; “गन्धद्वारे” मन्त्रेण वायव्यतः, मनसः कामरूपिणीं ताम् आकल्पयेत्। ईशानकलशेन सुवर्णमृदया शिरः स्नापयेत्। एकनवत्युत्तरैकं कलशान् मन्त्रेण जलं सृष्ट्वा, पृथिवीं सिञ्चेत्। स्निग्धपद्मानि अन्यानि स्निग्धपुष्पाणि च सुरभिणि निवेदयेत्; “तन्मयावह” मन्त्रेण, “या आनन्द” सूक्तेन, अन्यैश्च। शायन्तीयसूक्तेन शय्यायाम्, श्रीसूक्तेन सन्निधौ च; लक्ष्मीबीजमन्त्रेण चैतन्यशक्तिं स्थापयित्वा, पुनः पूजां कुर्यात्। श्रीसूक्तेन मण्डपं समाचरेत्, वह्निकुण्डेषु पद्मानि निवेदयेत्; वा, करवीरपुष्पाणि सञ्चिनुयात्, सहस्रं वा शतम् अर्पयेत्। एवं, श्रीसूक्तेन गृहपात्रादीनि समर्पयेत्; ततः, यथापूर्वं देवालयस्य सर्वसंस्कारान् समाचरेत्। मन्त्रेण पीठं निर्माय, श्रीं तत्र स्थापयेत्; श्रीसूक्तेन ताम् आवाहयेत्, प्रत्येकश्लोकं यथापूर्वं जपेत्। चैतन्यशक्तिं जागरयित्वा, मूलमन्त्रेण आवाहनं कुर्यात्; सुवर्णं, वस्त्रं, गावः, अन्यानि चाचार्याय वा पुरोहिताय दद्यात्। एवं सर्वाः देव्या आवाहयेत्, ताः स्वर्गे च परे च स्थिताः चिन्तयेत्। अथ सप्ततितमं अध्यायं — गणेशपूजाविधिः। गणेशस्य पूजां वक्ष्यामि, या सर्वविघ्नविनाशिनी सर्वकामफलप्रदा। “नमः गणाय” — हृदये; “एकदन्ताय” — शिरसि। “गजकर्णाय” — शिखायाम्; “गजवक्त्राय” — गणाय; “लम्बोदराय, भल्लकाय, हस्ताय” — शस्त्राय। गणः गुरुः, पादुका, द्वे शक्ती, धर्मश्च; अधस्तात् अस्थिप्रधानमण्डलं, उपरि चावरणं पूजयेत्। पद्मनाभस्य बीजाक्षराणि, ज्वलन्तं च नन्दया सह पूजयेत्; सूर्येशा, कामरूपा, उदया, कामवर्तिनी, सत्याश्च विघ्ननाशा, हविः, गन्धपृथिवी च। यं, शोष, रं, दाह, प्लव, लं, वं, अमृतं च। “महाकायं ध्यायामः; लम्बोदरं स्मरामः; तं दन्तिनं प्रचोदयात्।” गणपतिं, गणेशं, गणनायकं, गणक्रीडं, वक्रतुण्डं, एकदन्तं, लम्बोदरं। गजाननं, स्फीतोदरसं, उग्रं, विघ्ननाशनं; धूम्रवर्णान्, महेन्द्रादीन् च गणपतेः पूजायोग्यान् विदुः। एवं तक्षकचक्रस्य, ब्रह्मणः, नृहर्याश्च प्रतिष्ठा विष्णोः प्रतिष्ठेव मन्त्रेभ्यः समाचरेत्। “हे सुदर्शन महाचक्र शान्त, दुष्टदुःखविनाशिन् — छिन्धि छिन्धि! भिन्धि भिन्धि! विदारय विदारय!” इति मन्त्रेण चक्रं पूज्य, युद्धे रिपून् विदारयति। “ॐ क्षों! हे नृसिंह, उग्ररूप — ज्वल ज्वल! प्रकाशय प्रकाशय! स्वाहा! ॐ क्षौं! नमो भगवन्नृसिंहाय, सहस्रसूर्यप्रभाय, वज्रनखदंष्ट्राय, विकटकेशाय, महाजनदध्वनिनादाय, सर्वमन्त्रजयनाय — आगच्छ आगच्छ भगवन्नृसिंह परपुरुष — ब्रह्मसत्येन — प्रकटय प्रकटय! विस्तर विस्तर! प्रवर्तय प्रवर्तय! गर्ज गर्ज! मुञ्च मुञ्च सिंहनादान्! विदारय विदारय! धावय धावय! प्रविश प्रविश सर्वमन्त्ररूपाणि सर्वमन्त्रकुलानि! ताडय ताडय! छिन्धि छिन्धि! संक्षिप्य संक्षिप्य! स्रव स्रव! भिन्धि भिन्धि! विस्फोटय विस्फोटय! अनन्तवज्रज्वालाचक्रेण सर्वतो वह्निपुञ्जं विक्षिप्य — सर्वपातालानि नाशय! अनन्तवज्रज्वालापाशेन सर्वपातालानि परिवेष्टय! सर्वपातालवासिनां दानवानां हृदयानि समाहृत्य — शीघ्रं दह दह! पाचय पाचय! मथय मथय! शोषय शोषय! छिन्धि छिन्धि! यावत् वशं नयामि — पातालात् फट्! दानवेभ्यः फट्! मन्त्ररूपेभ्यः फट्! मन्त्रकुलेभ्यः फट्! हे भगवन्नृसिंह, हे विष्णो नृसिंहरूप, सर्वापद्भ्यः, सर्वमन्त्ररूपेभ्यः मां पालय पालय! ह्रूं फट्! नमस्ते!” इति। त्रैलोक्यमोहनं मन्त्रैः स्थापयेत्, दक्षिणे गदाधरं, शमदं द्विभुजं चतुर्भुजं वा। वामे उपरि चक्रं स्थापयेत्, अधस्तात् पाञ्चजन्यशङ्खं; श्रीं पुष्टिं च, बलं भद्रां च योजयेत्। विष्णुं देवालये, गृहे, मण्डपे वा स्थापयेत्; वामनं, वैकुण्ठं, हयग्रीवं, अनिरुद्धं च। जलशयने तं स्थापयेत्, मत्स्याद्यवतारांश्च; सङ्कर्षणं विश्वरूपं, लिङ्गं रुद्रस्वरूपं च। एवं, अर्धनारीश्वरं, हरिं, शङ्करं, मातरः, भैरवं, सूर्यं, नवग्रहांश्च, विनायकं च चित्रयेत्। गौरी, इन्द्रादीन्, विविधाः देव्या, बला, बलां च, पुस्तकप्रतिष्ठां च विधिं वक्ष्यामि। स्वस्तिके वा मण्डले पूजां कृत्वा, कुशासन उपविश्य, लिखितं पुस्तकं, गुरुम्, विद्यां, हरिं च पूजयेत्। यजमानः पूर्वाभिमुखो भवेत्, पञ्चश्लोकान् लिखित्वा, गुरुम्, विद्यां, हरिं, लेखकं च पूजयेत्। रजतस्वर्णकलमेना नागरीलिपिं लिखेत्; ततः शक्त्या ब्राह्मणान् भोजयेत्, दानानि च दद्यात्। गुरुम्, विद्यां, हरिं पूजयित्वा, मण्डलादारभ्य, शुभे ईशानकोणे, पुराणादीनि ग्रन्थान् लिखेत्। दर्पणे पुस्तकं निरीक्ष्य, कलशोदकसिञ्चनं कुर्यात्; नेत्रोन्मीलनं कृत्वा, शय्यायां स्थापयेत्। पुरुषसूक्तं वेदस्यादिं च पुस्तकं स्थापयेत्, प्राणप्रतिष्ठां कृत्वा, पूजां च, पक्कं भोजनं निवेदयेत्। गुर्वादीन् भोज्य दानैः संतर्प्य, रथेन वा गजेन वा पुरुषैः पुस्तकं परिभ्रमयेत्। गृहे वा देवालये पुस्तकं स्थापयेत्, वस्त्रादिना संवृत्य, पाठस्य आदौ अन्ते च पूजयेत्। जगतः शान्तये पुस्तकं पाठयेत्; प्रत्येकाध्यायारम्भे यजमानादीन् कलशोदकेन सिञ्चेत्। ब्राह्मणाय पुस्तकं दत्त्वा, पुण्यस्य नान्तः; गौः, पृथिवी, सरस्वती च त्रयः परमकारुणिकाः स्मृताः। ज्ञानफलं दत्त्वा, मस्यं पत्रसङ्ग्रहम्; यावन्ति पत्राणि अक्षराणि च, तावन्ति वर्षसहस्राणि विष्णुलोके पूज्यते। पुराणं भारतं च पञ्चरात्रं दत्त्वा, एकविंशतिः कुलानि उद्धृत्य, परमं ब्रह्म सम्प्राप्नोति।