आचार्यः मन्दिरस्य मध्ये पुरुषशक्तिं ध्यानपूर्वकं पूजयेत्, तत्रैव हरिं प्रतिमायां स्थापयित्वा देवतानां पूजनं विधिना कुर्यात्। गन्धपुष्पादिभिः सम्यगङ्गैः सम्यक् क्रमशः, द्वादशाक्षरबीजमन्त्रैः केशवादीन् पूजयेत्। द्वादशारचक्रे लोकपालादीन् क्रमशः पूजयित्वा, ततः प्रतिमां गन्धपुष्पादिभिः द्विजश्रेष्ठ, पूजयेत्। पौरुषसूक्तेन श्रीसूक्तेन च पीठस्य पूजनं विधाय, आद्यादारभ्य पञ्चधा वैष्णवमग्निं जनयेत्। वैष्णवमन्त्रैः हुत्वा शान्तोदकविधिं कुर्वीत; तेनोदकेन प्रतिमाग्रभागे प्रोक्ष्य, वह्निहरणं समाचरेत्। दक्षिणवेद्यां वह्निं वहन् “हुतोऽग्निः” इति वदेत्; पूर्वं वेद्यां वह्निं वहन् “आवाहयामः” इति वदेत्। उत्तरदिशि वह्निं वहन् “आवाहयामः” इति जपेत्; वह्निहरणे मन्त्रः वदति—“त्वमग्ने अग्निरिति स्मृतः।” प्रत्येकवेद्यां सहस्राष्टकपालाशकाष्ठानि समिधः समर्पयेत्, तद्वद्ब्राह्मणेन ताण्डुलादिग्रासं च वेदमन्त्रैः निवेदयेत्। व्याहृतिभिः मूलमन्त्रेण च तिलमिश्रितं घृतं जुहोति; ततः त्रिस्वादुसम्बन्धिना शान्तिहोमं समाचरेत्। द्वादशमन्त्रैः पादनाभिहृद्ग्रीवेषु स्पृशेत्; घृतदधिक्षीरैः हुत्वा ततः शिरः स्पृशेत्। शिरः, नाभिं, पादौ च स्पृष्ट्वा चतस्रः नद्यः स्थापयेत्—गङ्गां, यमुनां, गोदावरीं, सरस्वतीं च नामानुक्रमेण। विष्णुगायत्र्या हुत्वा, गायत्या पक्तोदकं निवेद्य, बलिं दद्यात्, उत्तरदिशि द्विजान् भोजयेत्। दिशां पालयितृणां तुष्ट्यर्थं आचार्याय सुवर्णं गाम् च दद्यात्; बलिं दिशापालान् दत्वा रात्रौ जागरणं कुर्यात्। ब्रह्मगीतादिस्वरेण सर्वभागाः शुद्धीकृताः स्युः। भगवानुवाच—पीठस्थापनार्थं गर्भगृहं सप्तभागेषु विभजेत्; तत्र ब्रह्मभागे बुद्धिमान् प्रतिमां स्थापयेत्। देवमानुष्यपिशाचभागेषु कदापि न स्थापयेत्; ब्रह्मभागस्य परित्यागः किंचित् अपि वर्जनीयः। देवमानुष्यभागयोः पीठं यत्नेन स्थापयेत्; नपुंसकलिङ्गे रत्नन्यासं समाचरेत्। नारसिंहमन्त्रेण हुत्वा, ततः रत्नानि, तण्डुलान्, सूत्राणि, त्रिधातुं, लौहम्, चन्दनादीनि च स्थापयेत्। पूर्वाद्यष्टसु कुड्येषु रत्नानि स्थापयेत्, मध्ये च यथेष्टम्; ततः इन्द्रादिमन्त्रैः गुग्गुलुनाऽऽच्छादयेत्। रत्नन्यासविधिं कृत्वा, आचार्यः कुशदर्भैः प्रतिमां देवगणैः सहितः स्पृशेत्। अन्तर्बहिश्च शुद्धीकृत्य, पञ्चगव्येन मार्जयेत्; कुशोदकेन तीर्थोदकेन च प्रोक्षयेत्। होमार्थं सर्वतो रेखार्धहस्तं सुशोभनं वालुकावेदिकां निर्मायेत्। अष्टदिग्भ्यः पात्राणि स्थापयेत्, पूर्वाद्यष्टाक्षरमन्त्रेण हुताशनं आहृत्य स्थापयेत्। “त्वमग्ने द्यु” इति गायत्र्या जप्य समिधं जुहोति; अष्टाक्षरमन्त्रेण घृतं शतान्नवतिः समर्पयेत्। शतमन्त्रसंयुक्तेन जलप्रक्षेपे आम्रपत्रैः शिरसि प्रोक्षयेत्, “श्रीश्च ते” इत्यनेन श्लोकेन। ब्रह्ममन्त्रेणोत्थाप्य “उत्तिष्ठ भगवन् वाचस्पते” इति वदेत्, ततः “तद्विष्णोः” इति मन्त्रेण देवालयाभिमुखं नयेत्। हरिं शिबिकायां स्थापयित्वा नगरे परिभ्रमयेत्, गीतवेदपाठादिस्वरेण, ततः देवालयद्वारे स्थापयेत्। स्त्रीभिः ब्राह्मणैः च अष्टमङ्गलघटैः हरिं स्नापयेत्; ततः चन्दनादिभिः पूजयित्वा मूलमन्त्रं पठेत्। ततः “अतो देव” इति वदन् वस्त्राद्यष्टार्घ्यं दद्यात्; शुभे मुहूर्ते “देवस्य त्वा” इति देवतां पीठे स्थापयेत्। “ॐ त्रिविक्रमाय नमः त्रिलोकविक्रमाय” इत्युक्त्वा देवतां पीठे स्थिरं स्थापयेत्। “ध्रुवा द्यौर्” “विश्वतश्चक्षुः” इति मन्त्रैः पञ्चगव्येन स्नाप्य, सुगन्धोदकेन शुद्धिं कुर्यात्। पूजनं समाप्त्य, सर्वाङ्गोपचारैः हरिं पूजयेत्, स्वं रूपं हरिरूपेण ध्यायेत्, भूमिं तस्यासनरूपेण पश्येत्। तस्य द्वितीयं रूपं तेजोबिन्दुसंयुक्तं चिन्तयेत्, जीवतत्त्वं पञ्चविंशतितत्त्वयुक्तं आवाहयेत्। चैतन्यं परमानन्दं जागरस्वप्नवर्जितम्, शरीरिन्द्रियमनःबुद्धिप्राणाहंकाररहितम्। ब्रह्मादिस्थावरान्तं सर्वेषां हृदये स्थित्वा, हृदयात् प्रतिमायां प्रविश्य स्थितं—“त्वं स्थिरो भव परमेश्वर” इति। प्रतिमां प्राणयुक्तां कुर्यात्, त्वं ब्रह्मैकमेव; प्राणप्रतिष्ठां कृत्वा प्रणवेनोपदिशेत्। प्रकाशं ज्ञानं परं ब्रह्मैकमेव; प्राणप्रतिष्ठां कृत्वा प्रणवेनोपदिशेत्। हृदये स्पृष्ट्वा समीपनामकं कर्म समाचरन्, पुरुषसूक्तं ध्यायन्, एष मन्त्रं गोप्यं जपेत्—“नमो देवाधिदेवाय, तुष्टिपुष्टिस्वरूपिणे, विज्ञानविज्ञानमूर्तये, ब्रह्मतेजस्विनां गतये।” गुणातीतरूपाय, परपुरुषाय, महात्मने, अक्षराय, सनातनाय—“हे विष्णो, अत्र सन्निधिं कुरु” इति। एवं सम्पूर्णविधिना प्रतिमास्थापनमहात्म्यं संक्षेपेण आचार्येण सम्यगनुष्ठितम्।