अथ विधिपूर्वकं यज्ञकर्मणि भगवतः विष्णोः पूजनं आरभ्यते। प्रथमं मūrddhānandivam इति मन्त्रेण धात्रीं च मांसीं च समर्प्यते। ततः मानस्तोका इति मन्त्रेण गन्धद्वारे इति उच्चार्य सुगन्धीनि द्रव्याणि अर्प्यन्ति। इदमापेति इति मन्त्रपाठेन, एकाशीतिः श्लोकयुक्तानि घटानि उपयुज्यन्ते। "एह्येहि भगवन् विष्णो" इति आह्वानं कृत्वा, जगतां हिताय वासुदेवाय यज्ञभागः समर्प्यते, तस्मै नमः इति प्रणामः क्रियते। एवं भगवतः आह्वानं कृत्वा, शुभसूत्रस्य अपाकरणं विधीयते। मुंचामि त्वेति इति मन्त्रेण, आचार्यं अपि विमोच्यते। तत्र सुवर्णजलं पादप्रक्षालनाय अर्प्यते, ततः अर्घ्यं अतो देव इति मन्त्रेण समर्प्यते। मदुवाताः इति मन्त्रेण मधुपर्कः समर्प्यते, ततः "मयि गृहमामि" इति उच्चार्य आचमनं क्रियते। विवेकी दुर्वा-तृणं च तण्डुलं च "अक्षन्नमीमदन्ते" इति मन्त्रेण समर्पयेत्। तदनन्तरं, गन्धवत् इति मन्त्रेण काष्ठानां आसनं विधीयते। "उन्नयामि" इति मन्त्रेण माल्यं समर्प्यते, ततः पुण्यसूत्रं विष्णवे समर्प्यते। "बृहस्पते" इति मन्त्रेण वस्त्रद्वयं समर्प्यते, उपवस्त्राय "वेदाहम्" इति मन्त्रं पठ्यते। "महाव्रत" इति मन्त्रेण सर्वाणि पुष्पाणि औषधयः च समर्प्यन्ते। धूरसि इति मन्त्रेण धूपः समर्प्यते, "विभ्राट्" इति सूक्तेन अञ्जनं लेप्यते। तिलकाय "युञ्जन्ति" इति मन्त्रं पठ्यते, माल्यासमर्पणाय "दीर्घायुष्ट्वे" इति मन्त्रं उच्चार्यते। "इन्द्रच्छत्र" इति मन्त्रेण छत्रं समर्प्यते, "विराजतः" इति मन्त्रेण दर्पणं, "विकर्णेन" इति मन्त्रेण व्यजनं, "रथन्तर" इति मन्त्रेण भूषणानि समर्प्यन्ते। "मुंचामि त्वेति" इति मन्त्रेण वातदेवताभिः व्यजनं पुष्पाणि च समर्प्यते। ततः वेदसूक्तैः, विशेषतः पुरुषसूक्तेन, हरिः स्तूयते। एतत् सर्वं पिण्डिकायाम् एव तथा आरम्भे हरादिभिः सह समं क्रियताम्। देवस्य उत्थापनसमये सौपर्णसूक्तं पठ्यते। "उत्तिष्ठ" इति शब्देन देवमुत्थाप्य, शय्याच्छादनं अपि उत्तोल्यते। शय्यायाम् श्रीसूक्तेन विष्णोः विभागः क्रियताम्। "अतो देव" इति सूक्तेन पिण्डिकायां नमः क्रियताम्, शय्यायाम् श्रीसूक्तेन विष्णोः विभागः पुनः क्रियताम्। अष्टौ शुभद्रव्याणि यथाः—सिंहः, वृषभः, सर्पः, व्यजनम्, कुम्भः, वैजयन्तध्वजः, दुन्दुभिः, दीपः। अश्वस्य दर्शनं अश्वसूक्तेन पादयोः "त्रिपाद्" इति मन्त्रेण क्रियताम्। अग्निकुण्डं, तद्वस्त्रं, पात्रं, अम्बिका, सृक्कः च समर्प्यन्ते। मुसलः, उलूखलः, शिलायाः, झाडूः, तद्वस्त्राणि, गृहोपकरणानि च दातव्यानि। शिरसि "निद्रा" नाम घटः, वस्त्ररत्नैः भूषितः, अन्नखण्डैः पूरितः स्थाप्यते, एष स्नानविधिः स्मृतः। एवं भगवतः विष्णोः अधिवासनं विधिपूर्वकं सम्पूर्णं भवति। श्रीभगवान् उवाच—हरिं आवाहयितुं यः प्रक्रिया "अधिवासनम्" इति कथ्यते। आत्मानं सर्वज्ञं सर्वव्यापिनं परमपुरुषं मनसा ध्यायेत्। ओंकारेण चैतन्यशक्तिं आत्मन्य् अभिन्नां संयोग्य, अद्वैतं स्थाप्य, सर्वव्यापिनि भगवति आत्मानं लीनं करोतु। पृथिवीं वायुनि संयोज्य, अग्निबीजेन प्रज्वालयेत्। अग्निं वायुनि लयं कृत्वा, वायुः आकाशे प्रवेशयेत्। तत्र साध्यशक्तिभिः, भूतदेवताभिः, इन्द्रियदेवताभिः, सूक्ष्मरूपाणि निर्माय, क्रमशः लयं करोतु। आकाशं मनसि लीनं कृत्वा, मनः अहंकारे, अहंकारं महत्तत्त्वे, ततः पुनः अव्यक्ते लयं करोतु। अव्यक्तं ज्ञानरूपं वासुदेवः इति कथ्यते। सः अव्यक्तमायां सृष्टुकामः गृहीत्वा, भगवान् संकर्षणं शब्दतत्त्वस्वरूपं सृजति। ततः मायाम् उत्पीड्य, प्रद्युम्नं ज्योतिरूपं सृजति। अनिरुद्धं रसरूपं, ब्रह्माणं गन्धरूपं च सृजति। अनिरुद्धः ब्रह्मा रूपेण प्रथमं आपः सृजति। तत्र, पंचभूतैः सह, हिरण्यगर्भं सृज्यते। जीवः तत्र प्रविश्य, शक्तिः आत्मनि लीनं भवति। प्राणः जीवेन संयुक्तः "क्रियावान्" इति कथ्यते। जीवः "व्याहृति" इति अन्तःप्राणरूपेण स्मृतः। प्राणयुक्तः बुद्धिः, अष्टविधा उत्पद्यते। तस्मात् अहंकारः, ततो मनः। पंचविषयाः—शब्दः, स्पर्शः, रूपः, रसः, गन्धः—इच्छादिसहिताः उत्पद्यन्ते। ज्ञानशक्त्या तस्मात् इन्द्रियाणि—त्वक्, कर्ण, घ्राण, नेत्र, जिह्वा, बुद्धिः—सृज्यन्ते। पादः, गुदः, हस्तः, वाक्, उपस्थः पंच कर्मेन्द्रियाणि। पंचभूतानि—आकाशः, वायुः, अग्निः, आपः, पृथिवी—एतेषां स्थूलदेहः सर्वाधारः उत्पद्यते। तत्र, प्राणतत्त्वं "भ" इति अक्षरेण जीवसंबद्धं स्थाप्यते। "ब" इति अक्षरं हृदि बुद्धितत्त्वं स्थाप्यते। "फ" इति अक्षरं अहंकारतत्त्वं, "प" इति मनस्तत्त्वं, "न" इति सूक्ष्मशब्दतत्त्वं शिरसि। "ध" इति स्पर्शतत्त्वं मुखप्रदेशे। "द" इति रूपतत्त्वं हृदि, "थ" इति रसतत्त्वं उदरप्रदेशे। "त" इति गन्धतत्त्वं ऊरुषु, "ण" कर्णयोः, "ढ" त्वचि। "ड" नेत्रयोः, "ठ" जिह्वायाम्, "ट" नासिकायाम्, "ञ" वाक् प्रदेशे। "झ" हस्तयोः, "ज" पादयोः, "छ" गुदे, "च" उपस्थे। पृथिवीतत्त्वं "ङ" पादयोः, "घ" उदरे, अग्नितत्त्वं "ग" हृदि स्थाप्यते। एवं विधिना, मन्त्रैः, आचार्यः भगवतः विष्णोः अधिवासनं, तत्त्वन्यासं, पूजनं च श्रद्धया, भक्त्या च सम्यक् सम्पादयेत्।