धमनी, तापनी, रागिणी, विकृतानना, वायुवेगा, बृहत्त्कुक्षी, विकृता, विश्वरूपिका—एता मातरः परमशक्तिमन्तः तत्र आसन्। यमजिह्वा, जयन्ती, दुर्जया, जयन्तिका, विडाली, रेवती, पूतना, विजयान्तिका—एवमेताः अन्याश्च मातरः कीर्तिताः। तासां काचिदष्टभुजा, काचिच्चतुर्भुजा, स्वेच्छया विविधायुधधारिण्यः सर्वसिद्धिदात्र्यश्च। भैरवः तु हस्ते सूर्यं धारयन्, कोटिसमुच्छ्वासमुखः, जटाजूटमण्डितः शशिसंयुक्तः विराजते। ताः खड्गाङ्कुशपरश्वधादीन्यायुधानि धारयन्त्यः सर्वभीतिनाशकानि बिभ्रति। काचिद् धनुस्त्रिशूलगदापाशचर्मणि स्थिता, काचिदर्धोन्नतचर्मधारिणी। द्वाभ्यां हस्ताभ्यां गजचर्मवसनाः, सर्पाभरणविभूषिताः, भूतभक्षिण्यः, मातृगणेभ्यः पूजिता, कदाचित्पञ्चमुख्यः दृश्यन्ते। अविलोमात् प्रभृति अग्निं यावत् अष्टाभिः दीर्घरूपैः विभक्ताः, षडङ्गसमेताः स्वस्वगणैः सहिताः, क्रमशः पूजनीयाः। मन्दिरशाखायां संस्थिता, सुवर्णरसाभूषिता, शब्दवृत्तिबिन्दुसंयुक्ता, मातृभिः प्रभुना च प्रकाशिताः दृश्यन्ते। मातॄणां पुरतः वृषारूढः चतुर्मुखो वीरभद्रः स्थितः। गौरी द्विभुजा, त्रिनेत्रा, त्रिशूलदर्पणधारिणी, चतुर्भुजा त्रिशूलकलशकुम्भवरदायिनी च। ललिता पद्मस्थिताऽस्ति, स्कन्दगणैः दर्पणदण्डधारिभिः सहिताऽपि। चण्डिका दशभुजा, खड्गत्रिशूलशत्रुघ्नशूलधारिणी, वामे सर्पपाशचर्माङ्कुशपरश्वधधारिणी च। धनुर्लिङ्गसिंहमहिषाः तत्र, त्रिशूलेन महिषः पुरतः ताडितः दृश्यते। भगवानुवाच—लिङ्गस्य कथा पुनरन्यथा प्रवक्ष्यामि, शृणु। लवणनिर्मितं लिङ्गं, मेदनिर्मितं बुद्धिवर्धनं, वस्त्रनिर्मितं सौभाग्याय, तदस्थिरं प्रोक्तं। पक्कान्नपक्वान्नयोः मृत्तिकालिङ्गं श्रेष्ठं, अपाक्वे पक्वं वरम्। ततो दारुजं पुण्यं, दारुषु शिलाजं श्रेष्ठम्, शिलायाः मुक्तामयं श्रेष्ठतरम्, ततः काञ्चनमयमयस्कान्तं च। रौप्यं स्तुत्यं, ताम्रकांस्यं भोगमोक्षदं, चित्रितं रसं च लिङ्गं भोगमोक्षदं प्रोक्तम्। रसं च धातुवैदूर्यनिर्मितं वर्धनीयम्, मापितं न वाञ्छितं, सिद्धं न, स्वयम्भू स्थापनीयम्। वामे यथेष्टं पीठमण्डिरव्यवस्था कार्य्या, लिङ्गं दर्पणप्रतिबिम्बं सूर्यमण्डले स्थितं पूजनीयम्। सर्वत्र हरिः पूज्यः, लिङ्गस्य सम्पूर्णपूजा कार्य्या; शिलालिङ्गं हस्तमितं, दारुलिङ्गं तद्वत्। चलं लिङ्गं अङ्गुलिमितं, द्वारगृहे वा अन्तरगृहे स्थाप्यं; गृहलिङ्गं एकाङ्गुलितः पञ्चदशाङ्गुलिपर्यन्तम्। द्वारमितात् त्रिगुणं, अन्तरगृहात् नवगुणं, नवगुणमितेन लिङ्गं गृहे पूजयेत्। एवं त्रयस्त्रिंशल्लिङ्गानि परिमितेन ज्ञेयानि, मध्येऽपि त्रयस्त्रिंशत्, अधमेऽपि त्रयस्त्रिंशत्। एवमेकाधिकं शतानि लिङ्गानि स्यात्; एकाङ्गुलितः पञ्चाङ्गुलिपर्यन्तं चलं लघुतमं। षडङ्गुलितः दशाङ्गुलिपर्यन्तं मध्ये चलं, एकादशाङ्गुलितः पञ्चदशाङ्गुलिपर्यन्तं श्रेष्ठम्। महावैदूर्यलिङ्गं षडङ्गुलितं, अन्यैर्वैदूर्यैः नवाङ्गुलितं; काञ्चनलिङ्गं सूर्यकिरणैः शेषत्रयपञ्चाङ्गुलितम्। षोडशांशे वेदविभागे, उपर्येकं युगं त्यक्त्वा, कोणेषु द्वात्रिंशत् षोडशांशानि निष्कास्यन्ते। चतुर्षु स्थापनेषु, ग्रीवा विंशत्याः त्रिभिः युगैः मिता, द्वाभ्यां पार्श्वयोस्त्यक्त्वा चलं लिङ्गं श्रेष्ठम्। युगऋतुनागमन्दिरमितैः क्रमशः द्वारं मूलतः क्षीयते; लिङ्गद्वारोन्नत्योः पादेनाधस्तात् क्रमशः न्यूनं क्रियते। अधमं लिङ्गं गर्भस्यार्धं, श्रेष्ठं तत्त्वत्रयमितं, मध्ये सप्तसूत्राणि समं स्थापनीयानि। एवं नवसूत्राणि, तत्त्वसूत्रैः मध्ये, द्वाभ्यां विहाय वामवामभागयोः लिङ्गस्य नवमितिः। हस्तात् हस्तवृद्धिः नवपाणिपर्यन्तं; लिङ्गं त्रिविधं—अधमं, मध्यमं, उत्तमं—त्रिविधभावयुक्तम्। आदौ एकैकं लिङ्गं, पादेषु त्रयस्त्रयः, षट्सु च शतान्येकाधिकानि युक्तानि विज्ञेयम्। स्थिरदीर्घमाप्यमानरूपं, द्वारगर्भहस्तस्वभावयुक्तम्, भगवतः अंशेन भगवद्रूपत्वेन पूज्यते। लिङ्गस्य चतुराकारं व्यासेन लक्षयेत्, दीर्घसम्पन्नं त्रिविधरूपं निर्मीयेत। चतुर्भिः, अष्टाभिः, अष्टाभिः मण्डलैः तत्त्वत्रयसंपन्नं, लिङ्गस्य यथेष्टं दीर्घमङ्गुलिभिः क्रियते। देवैः, प्राणिभिः, शिखिभिः ध्वजाद्यादि प्रामाण्येन मितिः ग्राह्या; शेषाङ्गुलयः शुभाशुभत्वेन ज्ञेयाः। ध्वजादिषु ध्वजसिंहवृषाः श्रेष्ठाः शुभदाः, गर्दभेषु षड्जगान्धारपञ्चमाः सौभाग्यदाः। तत्त्वेषु भूः शुभा, अग्निषु आहवनीयः शुभः, समुन्नतेऽर्धभागे नागविभागैः क्रमशः विभागः। रसतत्त्वांशैः, षट् त्रिंशदधिकैः बाणैः, धनाढ्यादिषु, अधमेषु, पूज्येषु, सूर्यसमेषु चतुर्मुखरूपं दृश्यते। पञ्चमं वर्धमानं दिनवृद्ध्या व्यासवृद्ध्या च कथ्यते; द्विविधविभागा अन्ये च विविधानि विश्वकर्मणा प्रवक्ष्यन्ते। धनाढ्यादिषां त्रिविधं स्थूलत्वं निश्चितम्, त्रिपाण्यादि समं सर्वत्र योज्यते। आदौ पञ्चविंशतिः लिङ्गानि, देवैः पूजितानि; पञ्चभिः सप्तभिः, एकत्वेन च, भक्त्या निर्मीयन्ते। एवं भगवतः लिङ्गरूपाणि, तासां मातृगणानां च, यथाक्रमं पूजनं, लिङ्गनिर्माणमितिं च धर्मशास्त्रे सम्यगुपदिष्टम्।