अग्निपुराणम्

सा शुभलक्षणया भूषिता, धैर्यशीलया, वृद्धा, द्विभुजा, प्रसन्नवदना, उन्नतदन्ता, कल्याणप्रदा, भूमौ उपविष्टा, जानुयुगले हस्तौ स्थापयन्ती विराजते। यक्षिण्यः दीर्घनयनाः, स्थिरदृष्टयः; शकिन्यः तिर्यग्दृष्टयः; कपिलनयनाः, अत्यन्तरम्यवपुषः, सर्वदा दिव्यस्त्रीसदृश्याः। द्वारपालः नन्दिः माला तथा त्रिशूलधारणः; महाकालः छिन्नमस्तकः, शूलमुषलधरः। कृशः भृङ्गिः नृत्यति, स्थूलः कुमाण्डः च; गजमुखः, गोमुखः, अन्यपशुमुखाः—एते वीरभद्रस्य गणाः। घंटाकर्णाः, दशोष्ठाः, दशबाहवः, पापरोगविनाशिनः, वज्र, खड्ग, दण्ड, चक्र, मुसल, अंकुश, गदा धारयन्ति। दक्षिणे हस्ते तर्जनी, कवच, शूल, कपाल, पाश, धनुष, घंटा, परशु, द्वाभ्यां त्रिशूलम्। घंटामालया भूषितः देवः प्रचण्डवेगेन मर्दयति, विनाशयति। भगवान् उवाच— सूर्यः सप्ताश्वयुक्ते रथस्थः, एकचक्रे स्थितः, द्विलोतसधारी, दक्षिणे हस्ते लेखनी, दवाति, कुम्भः च। वामपार्श्वे द्वारपालः पिङ्गलः दण्डधारी सूर्यसखा स्थितः; पार्श्वयोः दोर्भ्यां चमरधारिण्यौ स्त्रियौ, रश्मिहीनं राणी च। अथवा भास्करः एकः अश्वारोहणः चित्रितः; दिशिपालाः सर्वे आयुधधारिणः, द्विलोतसहस्ताः, वरदाः, क्रमशः स्थिताः। दिशासु स्थिताः, मुषल, त्रिशूल, चक्र, कमल धारयन्ति; सूर्य, अर्यमन्, च अन्ये रक्षकाः, चतुर्बाहवः, द्वादशदलपद्मस्थाः। वरुणः, सूर्यनामकः, सहस्रांशुः, धाता, तापनः, सविता, गभस्तिकः; रविः, पर्जन्यः, त्वष्टा, मित्रः, विष्णुकः; मेषादिराशिस्थिताः, मार्गशीर्षात् कर्तिकपर्यन्तम्। कृष्णः, रक्तः, अरुणः, पीतः, शुक्लः, धूसरः, सुवर्णः, शुक्लः, हरितः, उज्ज्वलः, धूम्रः, नीलः—एते वर्णाः। रश्म्यग्रभागेषु शक्तयः— इडा, सुषुम्ना, विश्वर्चिः, इन्दु, प्रमर्दिनी; ग्रहर्षणी, महाकाली, कपिला, प्रबोधिनी; नीलाम्बरा, अमृताख्या। वरुणाद्ये वर्णाः रश्म्यग्रे स्थापनीयाः। तेजः, उग्रः, द्विभुजः, कमलखड्गधारी। कुन्दिका माला चन्द्रधारिणी; कुजः शूलमालाधारी; बुधः धनुर्मालाधारी; जीवः कुम्भमालाधारी। शुक्रः घटमालया भूषितः, घंटासूत्रधारी, हारकामः; राहुः अर्धचन्द्रधारी; केतुः खड्गदीपधारी। अनन्तः, तक्षकः, कर्कः, पद्मः, महाब्जः, शङ्खकः, कुलिकः—एते नागाः, मणिमालया भूषिताः, फणिनः, दीप्तिमन्तः। मकरराशौ वरुणः पाशधारी; वायुः ध्वजधारी; मृगराशौ कुबेरः गदाधारी, मेषोपविष्टः; ईशानः जटाधारी, वृषारूढः। लोकपालाः द्विभुजाः; विश्वकर्मा पासकमालाधारी; हनुमान् वज्रधारी, पादप्रयत्नसमर्थितः। किन्नराः वीणाधारिणः; विद्याधराः मालाभूषिताः, आकाशवासी; पिशाचाः कृशाङ्गाः; वेतालाः विकृतवदनाः। क्षेत्रपालाः शूलधारिणः; भूताः स्थूलपुच्छाः, कृशदृशाः। भगवान् पुनः उवाच— अष्टयोगिन्यः, इन्द्राद्ये ईशानान्ताः, क्रमशः— अक्षोभ्या, रूक्षकर्णी, राक्षसी, कृपणाक्षया; पिङ्गाक्षी, क्षया, क्षेमा, इला, लीलालया, लोला, लक्ता, बालकेशी, लालसा, विमला; हुताशा, विशालाक्षी, हुंकारा, वडवामुखी, महाक्रूरा, क्रोधनाः, भयङ्करी, महानना; सर्वज्ञा, तला, तारा, ऋग्वेदा, हयानना, साराख्या, रुद्रसङ्ग्रही, सम्बरा, तालजङ्घिका; रक्ताक्षी, सुप्रसिद्धा, विद्युज्जिह्वा, कारण्किणी, मेघनादा, प्रचण्डोग्रा, कालकर्णी, वरप्रदा; चन्द्रा, चन्द्रावली, प्रपञ्चा, प्रलयान्तिका, शिशुवक्त्रा, पिशाची, पिशिताशा, लोलुपा; धमनी, तापनी, रागिनी, विकृतानना, वायुवेगा, बृहत्कुक्षी, विकृता, विश्वरूपिका; यमजिह्वा, जयन्ती, दुर्जया, जयन्तिका, विडाली, रेवती, पूतना, विजयन्तिका। केचित् अष्टबाहवः, केचित् चतुर्बाहवः; इच्छायुधधारिण्यः, सर्वसिद्धिप्रदा। भैरवः सूर्यधारी, कोटिमुखः, जटाजूटचन्द्रधारी। खड्ग, अंकुश, परशु, भयहरायुधधारिण्यः; केचित् धनुः, त्रिशूल, गदा, पाश, अर्धोन्नतकवचधारिण्यः। द्विभुजया गजचर्मवस्त्रिण्यः, नागमालाभूषिता, भूतभक्षिणी, मातृगणेषु पूजिता, कदाचित् पञ्चमुखी। अविलोमादग्न्यन्तं अष्टदीर्घरूपविभागः; षडङ्गयुक्ता, स्वस्वगणसहिताः क्रमशः पूजनीयाः। मन्दिरदण्डारूढाः, सुवर्णरससंयुक्ताः, शब्दमण्डलबिन्दुसंयुक्ताः, मातृभिः भगवता च प्रकाशिताः। वीरभद्रः वृषारूढः, मातृगणपुरतः चतुर्मुखः स्थितः। गौरी द्विभुजा, त्रिनेत्रा, त्रिशूलदर्पणधारिणी। सा त्रिशूल, कुम्भ, घट, वरप्रदा, चतुर्बाहुका। ललिता पद्मस्थिता, स्कन्दगण mirror-danda धारिण्यः। चण्डिका दशबाहुका, खड्ग, त्रिशूल, शत्रुहन्तृशूलधारिणी; वामे पाशनाग, चर्म, अंकुश, परशु धारयन्ति। एवं देवीदेवतागणाः, गणाः, योगिन्यः, मातरः, लोकपालाः, विविधरूपधारिण्यः, स्वस्वायुधैः, स्वस्वगणैः, भगवतः सान्निध्ये, दिव्यरूपेण, पूज्याः, पूजनाय योग्याः, सर्वदा स्थिताः।