ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪਙ੍‌ਕ੍ਤਿਦ੍ਵਯਂ ਚਾਧਸ੍ਤਦੂਦ੍‌ਰ੍ਧ੍ਵਂ ਯਤ੍ਤੁ ਕੋष੍ਠਕਮ੍। ਸਮਨ੍ਤਾਦੁਭਯੋਃ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਅਨ੍ਤਸ੍ਥਂ ਪਰਿਮਾਰ੍ਜਯੇਤ੍

ਹੇਠਾਂ ਤੇ ਉੱਤੇ ਦੋ ਦੋ ਕਤਾਰਾਂ ਛੱਡ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੇ ਅੰਦਰਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਤਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਊਦ੍‌ਰ੍ਧ੍ਵਂ ਪਙ੍‌ਕ੍ਤਿਦ੍ਵਯਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਅਧਸ੍ਤਾਦ੍ ਯਤ੍ਤੁ ਕੋष੍ਠਕਮ੍। ਅਨ੍ਤਃ ਸਮ੍ਮਾਰ੍ਜਯੇਤ੍ ਯਤ੍ਨਾਤ੍ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਯੋਰੁਭਯੋਃ ਸਮਮ੍

ਉੱਤੇ ਦੋ ਕਤਾਰਾਂ ਛੱਡ ਕੇ, ਹੇਠਾਂ ਜੋ ਖੋਖਲਾ ਭਾਗ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਅੰਦਰਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੇ ਬਰਾਬਰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਤਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਤਯੋਰ੍ਮਧ੍ਯਗਤੌ ਤਤ੍ਰ ਚਤੁष੍ਕੌ ਮਾਰ੍ਜਯੇਤ੍ਤਤਃ। ਚਤੁਰ੍ਦ੍ਧਾ ਭਾਜਯਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਊਦ੍‌ਰ੍ਧ੍ਵਪਙ੍‌ਕ੍ਤਿਦ੍ਵਯਂ ਬੁਧਃ

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਚਾਰ ਭਾਗ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਤਲ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਉੱਤੇ ਦੋ ਕਤਾਰਾਂ ਨੂੰ ਚਾਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।

ਮੇਖਲਾ ਭਾਗਮਾਤ੍ਰਾ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਖਾਤਂ ਤਸ੍ਯਾਰ੍ਦ੍ਧਮਾਨਤਃ। ਭਾਗਂ ਭਾਗਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਯੋਰੁਭਯੋਃ ਸਮਮ੍

ਕਮਰਪੱਟਾ ਇਕ ਭਾਗ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਖੋਖਲਾਈ ਅੱਧੀ ਹੋਵੇ। ਹਰੇਕ ਭਾਗ ਛੱਡ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਪਾਸਿਆਂ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਬਣਾਓ।

ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਚੈਕਂ ਪਦਂ ਬਾਹ੍ਯੇ ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਕਾਰਯੇਦ੍ ਬੁਧਃ। ਤ੍ਰਿਭਾਗੇਣ ਚ ਬਾਗਸ੍ਯਾਗ੍ਰੇ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤੋਯਵਿਨਿਰ੍ਗਮਃ

ਇੱਕ ਪੈਰ ਬਾਹਰ ਰੱਖ ਕੇ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਾਪ ਲਵੇ। ਭਾਗ ਦੇ ਅੱਗੇ ਪਾਣੀ ਨਿਕਾਸ ਲਈ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਾਹ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਨਾਨਾਪ੍ਰਕਾਰਭੇਦੇਨ ਭਦ੍ਰੇਯਂ ਪਿਣ੍ਡਿਕਾ ਸ਼ੁਭਾ। ਅष੍ਟਤਾਲਾ ਤੁ ਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਾ ਦੇਵੀ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਸ੍ਤਥਾ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ

ਇਹ ਸੁਭਾਗਾ ਆਸਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੇਵੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਤੇ ਹੋਰ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਇਹ ਆਠ ਤਾਲਾ ਲੰਬਾ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਭ੍ਰੁਵੌ ਯਵਾਧਿਕੇ ਕਾਰ੍ਯ੍ਯੇ ਯਵਹੀਨਾ ਤੁ ਨਾਸਿਕਾ। ਗੋਲਕੇਨਾਧਿਕਂ ਵਕ੍ਤ੍ਰਮੂਦ੍‌ਰ੍ਧ੍ਵਂ ਤਿਰ੍ਯ੍ਯਗ੍ਵਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍

ਭੌਂਹਾਂ ਥੋੜ੍ਹੀਆਂ ਵੱਧ ਲੰਬੀਆਂ ਬਣਾਉਣੀਆਂ, ਤੇ ਨੱਕ ਥੋੜ੍ਹਾ ਛੋਟਾ। ਚਿਹਰਾ ਉੱਤੇ ਵਧੇਰੇ ਗੋਲ ਬਣਾਉਣਾ, ਤੇ ਪਾਰਲੇ ਛੇਦਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚਣਾ।

ਆਯਤੇ ਨਯਨੇ ਕਾਰ੍ਯ੍ਯਂ ਤ੍ਰਿਭਾਗੋਨੈਰ੍ਯਵੈਸ੍ਤ੍ਰਿਭਿਃ। ਤਦਰ੍ਦ੍ਧੇਨ ਤੁ ਵੈਪੁਲ੍ਯਂ ਨੇਤ੍ਰਯੋਃ ਪਰਿਕਲ੍ਪਯੇਤ੍

ਅੱਖਾਂ ਲੰਬੀਆਂ ਬਣਾਉਣੀਆਂ, ਤਿੰਨ ਜੌਆਂ ਦੇ ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ। ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਉਸ ਦਾ ਅੱਧਾ ਭਾਗ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਕਰ੍ਣਪਾਸ਼ੋऽਧਿਕਃ ਕਾਰ੍ਯ੍ਯਃ ਸृਕ੍ਕਣੀਸਮਸੂਤ੍ਰਤਃ। ਨਮ੍ਰਂ ਕਲਾਵਿਹੀਨਨ੍ਤੁ ਕੁਰ੍ਯ੍ਯਾਦਂਸ਼ਦ੍ਵਯਂ ਤਥਾ

ਕੰਨ ਦੀ ਲਟਕ ਵੱਡੀ ਬਣਾਉਣੀ, ਜਿਹੜੀ ਜਬੜੇ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੋਵੇ। ਦੋਵੇਂ ਹੋਠ ਥੋੜ੍ਹੇ ਝੁਕੇ ਹੋਣ, ਤੇ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਬਣਾਵਟ ਦੇ ਹੋਣ।

ਗ੍ਰੀਵਾ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਕਲਾ ਕਾਰ੍ਯ੍ਯਾ ਤਦ੍ਵਿਸ੍ਤਾਰੋਪਸ਼ੋਭਿਤਾ। ਨੇਤ੍ਰਂ ਵਿਨਾ ਤੁ ਵਿਸ੍ਤਾਰੌ ਊਰੂ ਜਾਨੂ ਚ ਪਿਣ੍ਡਿਕਾ

ਗਰਦਨ ਸਵਾ ਕਲਾ ਲੰਬੀ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਚੌੜਾਈ ਨਾਲ ਸੋਹਣੀ ਬਣੀ ਹੋਈ। ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ران, ਘੁਟਣ ਤੇ ਆਸਨ ਚੌੜੇ ਬਣਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

ਅਙ੍‌ਘ੍ਨਿਪृष੍ਠੌ ਸ੍ਫਿਚੌ ਕਟ੍ਯਾਂ ਯਥਾਯੋਗਂ ਪ੍ਰਕਲ੍ਪਯੇਤ੍। ਸਪ੍ਤਾਂਸ਼ੋਨਾਸ੍ਤਥਾਙ੍ਗੁਲ੍ਯੋ ਦੀਰ੍ਘਂ ਵਿष੍ਕਮ੍ਭਨਾਹਤਮ੍

ਟਖਣਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛਲੇ ਭਾਗ, ਕਮਰ ਤੇ ਹਿਪ ਜਿਵੇਂ ਲੋੜ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਬਣਾਓ। ਉਂਗਲਾਂ ਸੱਤ ਭਾਗਾਂ ਦੀਆਂ ਹੋਣ, ਤੇ ਲੰਬਾਈ ਹਥੇਲੀ ਦੇ ਫੈਲ ਨਾਲ ਘਟਾ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਨੇਤ੍ਰੈਕਵਰ੍ਜਿਤਾਯਾਮਾ ਜਙ੍ਘੋਰੂ ਚ ਤਥਾ ਕਟਿਃ। ਮਧ੍ਯਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਂ ਚ ਤਦ੍‌ਵृਤ੍ਤਂ ਘਨਂ ਪੀਨਂ ਕੁਚਦ੍ਵਯਮ੍

ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਅੱਖ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਉਥੇ رانਾਂ, ਗੋਡਿਆਂ ਤੇ ਕਮਰ ਦਾ ਹਾਲ ਵੀ ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਧੜ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਗੋਲ ਤੇ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਛਾਤੀਆਂ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਭਾਰੀ ਤੇ ਭਰਪੂਰ ਹਨ।

ਤਾਲਮਾਤ੍ਰੌ ਸ੍ਤਨੌ ਕਾਰ੍ਯ੍ਯੌ ਕਟਿਃ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਕਲਾਧਿਕਾ। ਲਕ੍ਸ਼੍ਮ ਸ਼ੇषਂ ਪੁਰਾਵਤ੍ਸ੍ਯਾਤ੍ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਚਾਮ੍ਬੁਜਂ ਕਰੇ

ਛਾਤੀਆਂ ਹਥੇਲੀ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੀਆਂ ਹੋਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ; ਕਮਰ ਅੱਧ ਇਕਾਈ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਵੱਧ ਹੋਵੇ; ਹੋਰ ਨਿਸ਼ਾਨ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਹੋਣ, ਤੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਕਮਲ ਹੋਵੇ।

ਵਾਮੇ ਵਿਲ੍ਵਂ ਸ੍ਵਿਯੌ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਸ਼ੁਭੇ ਚਾਮਰਹਸ੍ਤਕੇ। ਦੀਰ੍ਘਘੋਣਸ੍ਤੁਗਰੁਡਸ਼੍ਚਕ੍ਰਾਙ੍ਗਾਦ੍ਯਾਨਥੋ ਵਦੇ

ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਬੇਲ ਦਾ ਫਲ ਹੋਵੇ; ਦੋਵੇਂ ਪਾਸਿਆਂ ਉੱਤੇ ਸੁਭਕਾਮਨਾ ਵਾਲਾ ਚਵਰ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ; ਨੱਕ ਲੰਮੀ, ਠੋਡੀ ਭਾਰੀ, ਅਤੇ ਅੰਗਾਂ ਉੱਤੇ ਚੱਕਰ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੋਵੇ—ਇਹ ਮੈਂ ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।

ਭਗਵਾਨੁਵਾਚ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮਾਦਿਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਵਕ੍ਸ਼ਯੇਹਂ ਭੁਕ੍ਤਿਮੁਕ੍ਤਿਦਾਃ। ਵਾਸੁਦੇਵੋऽਸਿਤੋ ਦ੍ਵਾਰੇ ਸ਼ਿਲਾਲਗ੍ਨਦ੍ਵਿਚਕ੍ਰਕਃ

ਭਗਵਾਨ ਨੇ فرمایا: ਮੈਂ ਹੁਣ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਆਦਿ ਰੂਪਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ, ਜੋ ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਵਾਸੁਦੇਵ ਦਰਵਾਜੇ ਉੱਤੇ ਕਾਲਾ, ਪੱਥਰ ਵਿੱਚ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਦੋ ਚੱਕਰਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ।

ਜ੍ਞੇਯਃ ਸਙ੍ਕਰ੍षਣੋ ਲਗ੍ਨਦ੍ਵਿਚਕ੍ਰੋ ਰਕ੍ਤ ਉਤ੍ਤਮਃ। ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਚਕ੍ਰੋ ਬਹੁਚ੍ਛਿਦ੍ਰਃ ਪ੍ਰਦ੍ਯੁਮ੍ਨੋ ਨੀਲਦੀਰ੍ਘਕਃ

ਸੰਕਰਸ਼ਣ ਦੋ ਚੱਕਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ, ਚੰਗਾ ਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦਾ ਜਾਣੋ; ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਸੁੱਖਮ ਚੱਕਰ ਵਾਲਾ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਛੇਦਾਂ ਵਾਲਾ, ਨੀਲਾ ਤੇ ਲੰਮਾ ਹੈ।

ਪੀਤੋਨਿਰੁਦ੍ਧਃ ਪਦ੍ਮਾਙ੍ਕੋ ਵਰ੍ਤ੍ਤੁਲੋ ਦ੍ਵਿਤ੍ਰਿਰੇਖਵਾਨ੍। ਕृष੍ਣੋ ਨਾਰਾਯਣੋ ਨਾਭ੍ਯੁਨ੍ਨਤਃ ਸ਼ੁषਿਰਦੀਰ੍ਘਵਾਨ੍

ਪੀਲਾ ਨਿਰੁੱਧ, ਕਮਲ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ, ਗੋਲ, ਦੋ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਲਕੀਰਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨਾਰਾਇਣ ਨਾਭੀ ਉੱਤੇ ਉੱਭਰਾ ਹੋਇਆ, ਖੋਹ ਵਾਲਾ ਤੇ ਲੰਮਾ ਹੈ।

ਪਰਮੇष੍ਠੀ ਸਾਬ੍ਜਚਕ੍ਰਃ ਪृष੍ਠਚ੍ਛਿਦ੍ਰਸ਼੍ਚ ਵਿਨ੍ਦੁਮਾਨ੍। ਸ੍ਥੂਲਚਕ੍ਰੋऽਸਿਤੋ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਰੇਖਾ ਗਦਾਕृਤਿਃ

ਪਰਮੇਸ਼ਠੀ ਕਮਲ ਚੱਕਰ ਨਾਲ, ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਛੇਦ ਤੇ ਬਿੰਦੀ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਵਿਸ਼ਨੂ ਕਾਲਾ, ਮੋਟਾ ਚੱਕਰ, ਵਿਚਕਾਰ ਗਦਾ ਆਕਾਰ ਦੀ ਲਕੀਰ ਵਾਲਾ ਹੈ।

ਨृਸਿਂਹਃ ਕਪਿਲਃ ਸ੍ਥੂਲਚਕ੍ਰਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਪਞ੍ਚਵਿਨ੍ਦੁਕਃ। ਵਰਾਹਃ ਸ਼ਕ੍ਤਿਲਿਙ੍ਗਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਤਚ੍ਚਕ੍ਰੌ ਵਿषਮੌ ਮृਤੌ

ਨਰਸਿੰਘ ਕਪਿਲ ਰੰਗ ਦਾ, ਮੋਟਾ ਚੱਕਰ ਤੇ ਪੰਜ ਬਿੰਦੀਆਂ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਵਰਾਹ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਾਲਾ, ਜੇ ਚੱਕਰ ਅਣਸਮਾਨ ਹੋਣ ਤਾਂ ਉਹ ਅਸ਼ੁਭ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਇਨ੍ਦ੍ਰਨੀਲਨਿਭਃ ਸ੍ਥੂਲਸ੍ਤ੍ਰਿਰੇਖਾਲਾਞ੍ਛਿਤਃ ਸ਼ੁਭਃ। ਕੂਰ੍ਮਸ੍ਤਥੋਨ੍ਨਤਃ ਪृष੍ਠੇ ਵਰ੍ਤ੍ਤਲਾਵਰ੍ਤ੍ਤਕੋऽਸਿਤਃ

ਇੰਦਰਨੀਲ ਵਰਗਾ, ਮੋਟਾ, ਤਿੰਨ ਲਕੀਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਸ਼ੁਭ ਹੈ; ਕੂਰਮ ਵੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਉੱਭਰਾ ਹੋਇਆ, ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਤੇ ਕਾਲਾ ਹੈ।

ਹਯਗ੍ਰੀਵੋਙ੍ਕੁਸ਼ਾਕਾਰਰੇਖੋ ਨੀਲਃ ਸਵਿਨ੍ਦੁਕਃ। ਵੈਕੁਣ੍ਠਃ ਏਕਚਕ੍ਰੋऽਬ੍ਜੀ ਮਣਿਭਃ ਪੁਚ੍ਛਰੇਖਕਃ

ਹਯਗ੍ਰੀਵ ਅੰਕੁਸ਼ ਵਰਗਾ ਨਿਸ਼ਾਨ, ਨੀਲਾ ਤੇ ਬਿੰਦੀਆਂ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਵੈਕੁੰਠ ਇੱਕ ਚੱਕਰ ਵਾਲਾ, ਕਮਲ ਵਰਗਾ, ਮਣੀ ਵਰਗਾ ਤੇ ਪੂੰਛ ਦੀ ਲਕੀਰ ਵਾਲਾ ਹੈ।

ਮਤ੍ਸ੍ਯੋ ਦੀਰ੍ਘਸ੍ਤ੍ਰਿਵਿਨ੍ਦੁਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਕਾਚਵਰ੍ਣਸ੍ਤੁ ਪੂਰਿਤਃ। ਸ਼੍ਯਾਮਸ੍ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮੋ ਦਕ੍ਸ਼ਰੇਖਸ੍ਤੁ ਵਰ੍ਤ੍ਤੁਲਃ

ਮਤਸਯ ਲੰਮਾ, ਤਿੰਨ ਬਿੰਦੀਆਂ ਵਾਲਾ, ਕਾਂਚ ਵਰਗਾ ਰੰਗ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ; ਸ਼ਿਆਮ ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਲਕੀਰ ਤੇ ਗੋਲ ਹੈ।

ਵਾਮਨੋ ਵਰ੍ਤ੍ਤੁਲਸ਼੍ਚਾਤਿਹ੍ਰਸ੍ਵੋ ਨੀਲਃ ਸਵਿਨ੍ਦੁਕਃ। ਸ਼੍ਯਾਮਸ੍ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮੋ ਦਕ੍ਸ਼ਰੇਖੋ ਵਾਮੇਨ ਵਿਨ੍ਦੁਕਃ

ਵਾਮਨ ਗੋਲ, ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ, ਨੀਲਾ ਤੇ ਬਿੰਦੀਆਂ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਸ਼ਿਆਮ ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਲਕੀਰ, ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਬਿੰਦੀ ਵਾਲਾ ਹੈ।

ਅਨਨ੍ਤੋ ਨਾਗਭੋਗਾਙ੍ਗੋ ਨੈਕਾਭੋ ਨੈਕਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿਮਾਨ੍। ਸ੍ਥੂਲੋ ਦਾਮੋਦਰੋ ਮਧ੍ਯਚਕ੍ਰੋ ਦ੍ਵਾਃ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਵਿਨ੍ਦੁਕਃ

ਅਨੰਤ ਸੱਪ ਦੀ ਕੁੰਡਲੀ ਵਰਗਾ, ਕਈ ਨਿਸ਼ਾਨ ਤੇ ਕਈ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਦਾਮੋਦਰ ਮੋਟਾ, ਵਿਚਕਾਰ ਚੱਕਰ, ਦਰਵਾਜੇ ਉੱਤੇ ਸੁੱਖਮ ਬਿੰਦੀ ਵਾਲਾ ਹੈ।

ਸੁਦਰ੍ਸ਼ਨਸ੍ਤ੍ਵੇਕਚਕ੍ਰੋ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਨਾਰਾਯਣੋ ਦ੍ਵਯਾਤ੍। ਚਿਤ੍ਰਕ੍ਰਸ਼੍ਚਾਚ੍ਯੁਤੋ ਦੇਵਸ੍ਤ੍ਰਿਚਕ੍ਰੋ ਵਾ ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮਃ

ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਇੱਕ ਚੱਕਰ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਲਕਸ਼ਮੀ ਨਾਰਾਇਣ ਦੋ ਚੱਕਰਾਂ ਵਾਲਾ; ਚਿਤ੍ਰਕ੍ਰ ਅਚੁਤ ਦੇਵਤਾ ਤਿੰਨ ਚੱਕਰਾਂ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮ ਹੈ।

ਜਨਾਰ੍ਦ੍ਦਨਸ਼੍ਚਤੁਸ੍ਚਕ੍ਰੋ ਵਾਸੁਦੇਵਸ੍ਚ ਪਞ੍ਚਭਿਃ। षਟ੍ਰਚਕ੍ਰਸ੍ਚੌਵ ਪ੍ਰਦ੍ਯੁਮ੍ਨਃ ਸਙ੍ਕਰ੍षਣਸ਼੍ਚ ਸਪ੍ਤਭਿਃ

ਜਨਾਰਦਨ ਚਾਰ ਚੱਕਰਾਂ ਵਾਲਾ; ਵਾਸੁਦੇਵ ਪੰਜ ਚੱਕਰਾਂ ਵਾਲਾ; ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਛੇ ਚੱਕਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਸੰਕਰਸ਼ਣ ਸੱਤ ਚੱਕਰਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ।

ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮੋष੍ਟਚਕ੍ਰੋ ਨਵਵ੍ਯੂਹੋ ਨਵਾਙ੍ਕਿਤਃ। ਦਸ਼ਾਵਤਾਰੋ ਦਸ਼ਭਿਰ੍ਦ੍ਦਸ਼ੈਕੇਨਾਨਿਰੁਦ੍ਧਕਃ

ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ ਅੱਠ ਚੱਕਰਾਂ ਵਾਲਾ; ਨਵਵਿਉਹ ਨੌ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਵਾਲਾ; ਦਸ਼ਾਵਤਾਰ ਦਸ, ਤੇ ਅਨਿਰੁੱਧ ਦਸ ਤੋਂ ਇੱਕ ਵੱਧ ਚੱਕਰਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ।

ਦ੍ਵਾਧਸ਼ਾਤ੍ਮਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਭਿਰਤ ਊਦ੍‌ਰ੍ਧ੍ਵਮਨਨ੍ਤਕਃ

ਬਾਰਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਬਾਰਾਂ ਚੱਕਰਾਂ ਨਾਲ ਹੈ; ਉੱਤੇ ਅਨੰਤ ਵੀ ਇੰਝ ਹੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਭਗਵਾਨੁਵਾਚ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮਾਦਿਚਕ੍ਰਾਙ੍ਕਪੂਜਾਃ ਸਿਦ੍ਧ੍ਯੈਵਦਾਮਿ ਤੇ। ਤ੍ਰਿਵਿਧਾਸ੍ਯਾਦ੍ਧਰੇਃ ਪੂਜਾ ਕਾਮ੍ਯਾਕਾਮ੍ਯੋਭਯਾਤ੍ਮਿਕਾ

ਭਗਵਾਨ ਨੇ فرمایا: ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਆਦਿ ਚੱਕਰ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਾਲੀਆਂ ਪੂਜਾਵਾਂ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ; ਹਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੈ—ਇੱਛਾ ਵਾਲੀ, ਨਿਰਿਛਾ ਤੇ ਦੋਹਾਂ ਮਿਲੀ ਹੋਈ।