ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਗੁਲ੍ਫਾਤ੍ ਪੂਰ੍ਵਂ ਤੁ ਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਂ ਪ੍ਰਮਾਣਾਚ੍ਚਤੁਰਙ੍ਗੇਲਮ੍। ਤ੍ਰਿਕਲਂ ਵਿਸ੍ਤृਤੌ ਪਾਦੌ ਤ੍ਰ੍ਯਙ੍ਗੁਲੋ ਗੁਹ੍ਯਕਃ ਸ੍ਮृਤਃ

ਟਖਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਚੌੜਾਈ ਚਾਰ ਅੰਗਲ ਮਾਪੀ ਜਾਵੇ। ਪੈਰ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੋ, ਤੇ ਐੜੀ ਤਿੰਨ ਅੰਗਲ ਦੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਪਞ੍ਚਾਙ੍ਗੁਲਨ੍ਤੁ ਨਾਹੋਸ੍ਯ ਦੀਰ੍ਘਾ ਤਦ੍ਵਤ੍ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਿਨੀ। ਅष੍ਟਮਾष੍ਟਾਂਸ਼ਤੋ ਨ੍ਯੂਤਾਃ ਸ਼ੇषਾਙ੍ਗੁਲ੍ਯਃ ਕ੍ਰਮੇਣ ਤੁ

ਵੱਡੀ ਉਂਗਲ ਪੰਜ ਅੰਗਲ ਲੰਬੀ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਇੰਝ ਹੀ ਦੂਜੀ ਉਂਗਲ ਵੀ। ਬਾਕੀ ਉਂਗਲਾਂ ਹਰ ਇੱਕ ਪਿਛਲੀ ਤੋਂ ਅੱਠਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਘੱਟ ਹੋਣ।

ਸਪਾਦਾਙ੍ਗੁਲਮੁਤ੍ਤਸੇਧਮਙਗੁष੍ਠਸ੍ਯ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਮ੍। ਯਵੋਨਮਙ੍ਗੁਲਂ ਕਾਰ੍ਯਮਙ੍ਗੁष੍ਠਸ੍ਯ ਨਖਂ ਤਥਾ

ਅੰਗੂਠੇ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਨਖ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਇੱਕ ਤੇ ਪੌਣਾ ਅੰਗਲ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ। ਅੰਗੂਠੇ ਦਾ ਨਖ ਜੌ ਦੇ ਦਾਣੇ ਜਿੰਨਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ।

ਅਰ੍ਦ੍ਧਾਙ੍ਗੁਲਂ ਤਥਾਨ੍ਯਾਸਾਂ ਕ੍ਰਮਾਨ੍ ਨ੍ਯੂਨਂ ਤੁ ਕਾਰਯੇਤ੍। ਤ੍ਰ੍ਯਙ੍ਗੁਲੌ ਵृषਣੌ ਕਾਰ੍ਯੌ ਮੇਢ੍ਰਂ ਤੁ ਚਤੁਰਙ੍ਗੁਮ੍

ਹੋਰ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਹਰ ਵਾਰੀ ਅੱਧੀ ਉਂਗਲ ਘੱਟ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਵੱਡੇ ਅੰਗ ਤਿੰਨ ਉਂਗਲ ਦੇ, ਤੇ ਲਿੰਗ ਚਾਰ ਉਂਗਲ ਦਾ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਪਰਿਣਾਹੋਤ੍ਰ ਕੋषਾਗ੍ਰਂ ਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਞ੍ਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲਮ੍। षਡਙ੍ਗੁਲਪਰੀਣਾਹੌ ਵृषਣੌ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤੌ

ਥੈਲੀ ਦਾ ਅੱਗਾ ਚਾਰ ਉਂਗਲ ਦਾ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਵੱਡੇ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਗੇਰਾਈ ਛੇ ਉਂਗਲ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।

ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਭੂषਣਾਢ੍ਯਾ ਸ੍ਯਾਦੇਤਦੁਦ੍ਦੇਸ਼ਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍। ਅਨਯੈਵ ਦਿਸ਼ਾ ਕਾਰ੍ਯਂ ਲੋਕੇ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤੁ ਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍

ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇਸਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨਿਆਂ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਵੇਖੇ ਨਿਸ਼ਾਨਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਇਹ ਤਿਆਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਤੁ ਕਰੇ ਚਕ੍ਰਮਧਸ੍ਤਾਤ੍ ਪਦ੍ਮਮੇਵ ਚ। ਵਾਮੇ ਸ਼ਙ੍ਖਂ ਗਦੀਦਸਿਤਦ੍ਵਾਸੁਦੇਵਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍

ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਚੱਕਰ ਤੇ ਥੱਲੇ ਪਦਮ ਹੋਵੇ, ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਖ ਤੇ ਗਦਾ ਹੋਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਾਲੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਵਾਲੇ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੀਪੁष੍ਟੀ ਚਾਪਿ ਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯੇ ਪਦ੍ਮਵੀਣਾਕਰਾਨ੍ਵਿਤੇ। ਊਰੁਮਾਤ੍ਰੋਚ੍ਛਿਤਾਯਾਮੇ ਮਾਲਾਵਿਦ੍ਯਾਧਰੌ ਤਥਾ

ਸ਼੍ਰੀ ਤੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਵੀ ਬਣਾਉ, ਇਕ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਤੇ ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਵੀਣਾ ਹੋਵੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰਾਣੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਤੇ ਲੰਬੀਆਂ ਹੋਣ, ਮਾਲਾ ਤੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਵੀ ਨਾਲ ਹੋਣ।

ਪ੍ਰਭਾਮਣ੍ਡਲਸਂਸ੍ਥੌ ਤੌ ਪ੍ਰਭਾ ਹਸ੍ਤ੍ਯਾਦਿਭੂषਣਾ। ਪਦ੍ਮਾਭਂ ਪਾਦਪੀਠਨ੍ਤੁ ਪ੍ਰਤਿਮਾਸ੍ਵੇਵਮਾਚਰੇਤ੍

ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਚਮਕਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਜਾਣ, ਹਾਥੀ ਆਦਿ ਵਰਗੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਏ ਹੋਏ। ਪੈਰਾਂ ਹੇਠਾਂ ਪਦਮ ਵਰਗਾ ਆਸਨ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਮੂਰਤੀਆਂ ਲਈ ਇਹੀ ਢੰਗ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਭਗਵਾਨੁਵਾਚ ਪਿਣ੍ਡਿਕਾਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਦੈਰ੍ਘ੍ਯੈਣ ਪ੍ਰਤਿਮਾਸਮਾ। ਉਚ੍ਛਾਯਂ ਪ੍ਰਤਿਮਾਰ੍ਦ੍ਧਨ੍ਤੁ ਚਤੁਃ षष੍ਟਿਪੁਟਾਂ ਚ ਤਾਮ੍

ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਆਸਨ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਮੂਰਤੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਦੀ ਉਚਾਈ ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਅੱਧੀ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਚੌੜਾਈ ਚਾਰ ਜਾਂ ਸਠ ਇਕਾਈਆਂ ਹੋਵੇ।

ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪਙ੍‌ਕ੍ਤਿਦ੍ਵਯਂ ਚਾਧਸ੍ਤਦੂਦ੍‌ਰ੍ਧ੍ਵਂ ਯਤ੍ਤੁ ਕੋष੍ਠਕਮ੍। ਸਮਨ੍ਤਾਦੁਭਯੋਃ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਅਨ੍ਤਸ੍ਥਂ ਪਰਿਮਾਰ੍ਜਯੇਤ੍

ਹੇਠਾਂ ਤੇ ਉੱਤੇ ਦੋ ਦੋ ਕਤਾਰਾਂ ਛੱਡ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੇ ਅੰਦਰਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਤਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਊਦ੍‌ਰ੍ਧ੍ਵਂ ਪਙ੍‌ਕ੍ਤਿਦ੍ਵਯਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਅਧਸ੍ਤਾਦ੍ ਯਤ੍ਤੁ ਕੋष੍ਠਕਮ੍। ਅਨ੍ਤਃ ਸਮ੍ਮਾਰ੍ਜਯੇਤ੍ ਯਤ੍ਨਾਤ੍ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਯੋਰੁਭਯੋਃ ਸਮਮ੍

ਉੱਤੇ ਦੋ ਕਤਾਰਾਂ ਛੱਡ ਕੇ, ਹੇਠਾਂ ਜੋ ਖੋਖਲਾ ਭਾਗ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਅੰਦਰਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੇ ਬਰਾਬਰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਤਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਤਯੋਰ੍ਮਧ੍ਯਗਤੌ ਤਤ੍ਰ ਚਤੁष੍ਕੌ ਮਾਰ੍ਜਯੇਤ੍ਤਤਃ। ਚਤੁਰ੍ਦ੍ਧਾ ਭਾਜਯਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਊਦ੍‌ਰ੍ਧ੍ਵਪਙ੍‌ਕ੍ਤਿਦ੍ਵਯਂ ਬੁਧਃ

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਚਾਰ ਭਾਗ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਤਲ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਉੱਤੇ ਦੋ ਕਤਾਰਾਂ ਨੂੰ ਚਾਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।

ਮੇਖਲਾ ਭਾਗਮਾਤ੍ਰਾ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਖਾਤਂ ਤਸ੍ਯਾਰ੍ਦ੍ਧਮਾਨਤਃ। ਭਾਗਂ ਭਾਗਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਯੋਰੁਭਯੋਃ ਸਮਮ੍

ਕਮਰਪੱਟਾ ਇਕ ਭਾਗ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਖੋਖਲਾਈ ਅੱਧੀ ਹੋਵੇ। ਹਰੇਕ ਭਾਗ ਛੱਡ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਪਾਸਿਆਂ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਬਣਾਓ।

ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਚੈਕਂ ਪਦਂ ਬਾਹ੍ਯੇ ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਕਾਰਯੇਦ੍ ਬੁਧਃ। ਤ੍ਰਿਭਾਗੇਣ ਚ ਬਾਗਸ੍ਯਾਗ੍ਰੇ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤੋਯਵਿਨਿਰ੍ਗਮਃ

ਇੱਕ ਪੈਰ ਬਾਹਰ ਰੱਖ ਕੇ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਾਪ ਲਵੇ। ਭਾਗ ਦੇ ਅੱਗੇ ਪਾਣੀ ਨਿਕਾਸ ਲਈ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਾਹ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਨਾਨਾਪ੍ਰਕਾਰਭੇਦੇਨ ਭਦ੍ਰੇਯਂ ਪਿਣ੍ਡਿਕਾ ਸ਼ੁਭਾ। ਅष੍ਟਤਾਲਾ ਤੁ ਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਾ ਦੇਵੀ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਸ੍ਤਥਾ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ

ਇਹ ਸੁਭਾਗਾ ਆਸਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੇਵੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਤੇ ਹੋਰ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਇਹ ਆਠ ਤਾਲਾ ਲੰਬਾ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਭ੍ਰੁਵੌ ਯਵਾਧਿਕੇ ਕਾਰ੍ਯ੍ਯੇ ਯਵਹੀਨਾ ਤੁ ਨਾਸਿਕਾ। ਗੋਲਕੇਨਾਧਿਕਂ ਵਕ੍ਤ੍ਰਮੂਦ੍‌ਰ੍ਧ੍ਵਂ ਤਿਰ੍ਯ੍ਯਗ੍ਵਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍

ਭੌਂਹਾਂ ਥੋੜ੍ਹੀਆਂ ਵੱਧ ਲੰਬੀਆਂ ਬਣਾਉਣੀਆਂ, ਤੇ ਨੱਕ ਥੋੜ੍ਹਾ ਛੋਟਾ। ਚਿਹਰਾ ਉੱਤੇ ਵਧੇਰੇ ਗੋਲ ਬਣਾਉਣਾ, ਤੇ ਪਾਰਲੇ ਛੇਦਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚਣਾ।

ਆਯਤੇ ਨਯਨੇ ਕਾਰ੍ਯ੍ਯਂ ਤ੍ਰਿਭਾਗੋਨੈਰ੍ਯਵੈਸ੍ਤ੍ਰਿਭਿਃ। ਤਦਰ੍ਦ੍ਧੇਨ ਤੁ ਵੈਪੁਲ੍ਯਂ ਨੇਤ੍ਰਯੋਃ ਪਰਿਕਲ੍ਪਯੇਤ੍

ਅੱਖਾਂ ਲੰਬੀਆਂ ਬਣਾਉਣੀਆਂ, ਤਿੰਨ ਜੌਆਂ ਦੇ ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ। ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਉਸ ਦਾ ਅੱਧਾ ਭਾਗ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਕਰ੍ਣਪਾਸ਼ੋऽਧਿਕਃ ਕਾਰ੍ਯ੍ਯਃ ਸृਕ੍ਕਣੀਸਮਸੂਤ੍ਰਤਃ। ਨਮ੍ਰਂ ਕਲਾਵਿਹੀਨਨ੍ਤੁ ਕੁਰ੍ਯ੍ਯਾਦਂਸ਼ਦ੍ਵਯਂ ਤਥਾ

ਕੰਨ ਦੀ ਲਟਕ ਵੱਡੀ ਬਣਾਉਣੀ, ਜਿਹੜੀ ਜਬੜੇ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੋਵੇ। ਦੋਵੇਂ ਹੋਠ ਥੋੜ੍ਹੇ ਝੁਕੇ ਹੋਣ, ਤੇ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਬਣਾਵਟ ਦੇ ਹੋਣ।

ਗ੍ਰੀਵਾ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਕਲਾ ਕਾਰ੍ਯ੍ਯਾ ਤਦ੍ਵਿਸ੍ਤਾਰੋਪਸ਼ੋਭਿਤਾ। ਨੇਤ੍ਰਂ ਵਿਨਾ ਤੁ ਵਿਸ੍ਤਾਰੌ ਊਰੂ ਜਾਨੂ ਚ ਪਿਣ੍ਡਿਕਾ

ਗਰਦਨ ਸਵਾ ਕਲਾ ਲੰਬੀ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਚੌੜਾਈ ਨਾਲ ਸੋਹਣੀ ਬਣੀ ਹੋਈ। ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ران, ਘੁਟਣ ਤੇ ਆਸਨ ਚੌੜੇ ਬਣਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

ਅਙ੍‌ਘ੍ਨਿਪृष੍ਠੌ ਸ੍ਫਿਚੌ ਕਟ੍ਯਾਂ ਯਥਾਯੋਗਂ ਪ੍ਰਕਲ੍ਪਯੇਤ੍। ਸਪ੍ਤਾਂਸ਼ੋਨਾਸ੍ਤਥਾਙ੍ਗੁਲ੍ਯੋ ਦੀਰ੍ਘਂ ਵਿष੍ਕਮ੍ਭਨਾਹਤਮ੍

ਟਖਣਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛਲੇ ਭਾਗ, ਕਮਰ ਤੇ ਹਿਪ ਜਿਵੇਂ ਲੋੜ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਬਣਾਓ। ਉਂਗਲਾਂ ਸੱਤ ਭਾਗਾਂ ਦੀਆਂ ਹੋਣ, ਤੇ ਲੰਬਾਈ ਹਥੇਲੀ ਦੇ ਫੈਲ ਨਾਲ ਘਟਾ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਨੇਤ੍ਰੈਕਵਰ੍ਜਿਤਾਯਾਮਾ ਜਙ੍ਘੋਰੂ ਚ ਤਥਾ ਕਟਿਃ। ਮਧ੍ਯਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਂ ਚ ਤਦ੍‌ਵृਤ੍ਤਂ ਘਨਂ ਪੀਨਂ ਕੁਚਦ੍ਵਯਮ੍

ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਅੱਖ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਉਥੇ رانਾਂ, ਗੋਡਿਆਂ ਤੇ ਕਮਰ ਦਾ ਹਾਲ ਵੀ ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਧੜ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਗੋਲ ਤੇ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਛਾਤੀਆਂ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਭਾਰੀ ਤੇ ਭਰਪੂਰ ਹਨ।

ਤਾਲਮਾਤ੍ਰੌ ਸ੍ਤਨੌ ਕਾਰ੍ਯ੍ਯੌ ਕਟਿਃ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਕਲਾਧਿਕਾ। ਲਕ੍ਸ਼੍ਮ ਸ਼ੇषਂ ਪੁਰਾਵਤ੍ਸ੍ਯਾਤ੍ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਚਾਮ੍ਬੁਜਂ ਕਰੇ

ਛਾਤੀਆਂ ਹਥੇਲੀ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੀਆਂ ਹੋਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ; ਕਮਰ ਅੱਧ ਇਕਾਈ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਵੱਧ ਹੋਵੇ; ਹੋਰ ਨਿਸ਼ਾਨ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਹੋਣ, ਤੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਕਮਲ ਹੋਵੇ।

ਵਾਮੇ ਵਿਲ੍ਵਂ ਸ੍ਵਿਯੌ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਸ਼ੁਭੇ ਚਾਮਰਹਸ੍ਤਕੇ। ਦੀਰ੍ਘਘੋਣਸ੍ਤੁਗਰੁਡਸ਼੍ਚਕ੍ਰਾਙ੍ਗਾਦ੍ਯਾਨਥੋ ਵਦੇ

ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਬੇਲ ਦਾ ਫਲ ਹੋਵੇ; ਦੋਵੇਂ ਪਾਸਿਆਂ ਉੱਤੇ ਸੁਭਕਾਮਨਾ ਵਾਲਾ ਚਵਰ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ; ਨੱਕ ਲੰਮੀ, ਠੋਡੀ ਭਾਰੀ, ਅਤੇ ਅੰਗਾਂ ਉੱਤੇ ਚੱਕਰ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੋਵੇ—ਇਹ ਮੈਂ ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।

ਭਗਵਾਨੁਵਾਚ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮਾਦਿਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਵਕ੍ਸ਼ਯੇਹਂ ਭੁਕ੍ਤਿਮੁਕ੍ਤਿਦਾਃ। ਵਾਸੁਦੇਵੋऽਸਿਤੋ ਦ੍ਵਾਰੇ ਸ਼ਿਲਾਲਗ੍ਨਦ੍ਵਿਚਕ੍ਰਕਃ

ਭਗਵਾਨ ਨੇ فرمایا: ਮੈਂ ਹੁਣ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਆਦਿ ਰੂਪਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ, ਜੋ ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਵਾਸੁਦੇਵ ਦਰਵਾਜੇ ਉੱਤੇ ਕਾਲਾ, ਪੱਥਰ ਵਿੱਚ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਦੋ ਚੱਕਰਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ।

ਜ੍ਞੇਯਃ ਸਙ੍ਕਰ੍षਣੋ ਲਗ੍ਨਦ੍ਵਿਚਕ੍ਰੋ ਰਕ੍ਤ ਉਤ੍ਤਮਃ। ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਚਕ੍ਰੋ ਬਹੁਚ੍ਛਿਦ੍ਰਃ ਪ੍ਰਦ੍ਯੁਮ੍ਨੋ ਨੀਲਦੀਰ੍ਘਕਃ

ਸੰਕਰਸ਼ਣ ਦੋ ਚੱਕਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ, ਚੰਗਾ ਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦਾ ਜਾਣੋ; ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਸੁੱਖਮ ਚੱਕਰ ਵਾਲਾ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਛੇਦਾਂ ਵਾਲਾ, ਨੀਲਾ ਤੇ ਲੰਮਾ ਹੈ।

ਪੀਤੋਨਿਰੁਦ੍ਧਃ ਪਦ੍ਮਾਙ੍ਕੋ ਵਰ੍ਤ੍ਤੁਲੋ ਦ੍ਵਿਤ੍ਰਿਰੇਖਵਾਨ੍। ਕृष੍ਣੋ ਨਾਰਾਯਣੋ ਨਾਭ੍ਯੁਨ੍ਨਤਃ ਸ਼ੁषਿਰਦੀਰ੍ਘਵਾਨ੍

ਪੀਲਾ ਨਿਰੁੱਧ, ਕਮਲ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ, ਗੋਲ, ਦੋ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਲਕੀਰਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨਾਰਾਇਣ ਨਾਭੀ ਉੱਤੇ ਉੱਭਰਾ ਹੋਇਆ, ਖੋਹ ਵਾਲਾ ਤੇ ਲੰਮਾ ਹੈ।

ਪਰਮੇष੍ਠੀ ਸਾਬ੍ਜਚਕ੍ਰਃ ਪृष੍ਠਚ੍ਛਿਦ੍ਰਸ਼੍ਚ ਵਿਨ੍ਦੁਮਾਨ੍। ਸ੍ਥੂਲਚਕ੍ਰੋऽਸਿਤੋ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਰੇਖਾ ਗਦਾਕृਤਿਃ

ਪਰਮੇਸ਼ਠੀ ਕਮਲ ਚੱਕਰ ਨਾਲ, ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਛੇਦ ਤੇ ਬਿੰਦੀ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਵਿਸ਼ਨੂ ਕਾਲਾ, ਮੋਟਾ ਚੱਕਰ, ਵਿਚਕਾਰ ਗਦਾ ਆਕਾਰ ਦੀ ਲਕੀਰ ਵਾਲਾ ਹੈ।

ਨृਸਿਂਹਃ ਕਪਿਲਃ ਸ੍ਥੂਲਚਕ੍ਰਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਪਞ੍ਚਵਿਨ੍ਦੁਕਃ। ਵਰਾਹਃ ਸ਼ਕ੍ਤਿਲਿਙ੍ਗਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਤਚ੍ਚਕ੍ਰੌ ਵਿषਮੌ ਮृਤੌ

ਨਰਸਿੰਘ ਕਪਿਲ ਰੰਗ ਦਾ, ਮੋਟਾ ਚੱਕਰ ਤੇ ਪੰਜ ਬਿੰਦੀਆਂ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਵਰਾਹ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਾਲਾ, ਜੇ ਚੱਕਰ ਅਣਸਮਾਨ ਹੋਣ ਤਾਂ ਉਹ ਅਸ਼ੁਭ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।