ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਸ਼ਿਲਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਪਿਣ੍ਡਿਕਾਰ੍ਥਂ ਕਿਞ੍ਚਿਨ੍ਨ੍ਯੂਨਾਨ੍ਤੁ ਕਲ੍ਪਯੇਤ੍। ਰਥੇ ਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਸਮਾਨੀਯ ਸਵਸ੍ਤ੍ਰਾਂ ਕਾਰੁਵੇਸ਼੍ਮਨਿ। ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾਥ ਘਟਯੇਤ੍ ਪ੍ਰਤਿਮਾਂ ਸ ਤੁ ਕਰ੍ਮ੍ਮਕृਤ੍

ਪੱਥਰ ਨੂੰ ਚੌਰਸ ਪੀਠ ਲਈ ਬਣਾਕੇ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਥੱਲੇ ਰੱਖੋ। ਉਸ ਨੂੰ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਕਪੜੇ ਨਾਲ ਢੱਕ ਕੇ, ਕਲਾ-ਕਾਰ ਦੇ ਘਰ ਲੈ ਜਾਓ। ਉਥੇ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਕਲਾ-ਕਾਰ ਮੂਰਤੀ ਬਣਾਏ।

ਭਗਵਾਨੁਵਾਚ ਵਾਸੁਦੇਵਾਦਿਪ੍ਰਤਿਮਾਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਪ੍ਰਵਦਾਮਿ ਤੇ। ਪ੍ਰਾਸਾਦਸ੍ਯੋਤ੍ਤਰੇ ਪੂਰ੍ਵਮੁਖੀਂ ਵਾ ਚੋਤ੍ਤਾਰਾਨਨਾਮ੍

ਭਗਵਾਨ ਨੇ فرمایا: ਮੈਂ ਤੇਨੂੰ ਵਾਸੁਦੇਵ ਆਦਿਕ ਮੂਰਤੀਆਂ ਦੇ ਲੱਛਣ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਮੰਦਰ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ ਜਾਂ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਰੱਖਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।

ਸਂਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਪੂਜ੍ਯ ਚ ਬਲਿਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾਥੋ ਮਧ੍ਯਸੂਤ੍ਰਕਮ੍। ਸ਼ਿਲ੍ਪੀ ਤੁ ਨਵਧਾ ਵਿਭਜ੍ਯ ਨਵਮੇਂऽਸ਼ਕੇ

ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਰੱਖ ਕੇ, ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਤੇ ਬਲੀ ਦੇ ਕੇ, ਫਿਰ ਵਿਚਕਾਰ ਵਾਲਾ ਧਾਗਾ ਪਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਕਲਾ-ਕਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਨੌ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡੇ, ਤੇ ਨੌਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇਵੇ।

ਸੂਰ੍ਪਭਕ੍ਤੈਃ ਸ਼ਿਲਾਯਾਂ ਤੁ ਭਾਗਂ ਸ੍ਵਾਙ੍ਗੁਲਮੁਚ੍ਯਤੇ। ਦ੍ਵ੍ਯਙ੍ਗੁਲਂ ਗੋਲਕਂ ਨਾਮ੍ਨਾ ਕਾਲਨੇਤ੍ਰਂ ਤਦੁਚ੍ਯਤੇ

ਪੱਥਰ ਉੱਤੇ, ਸੂਰੀ ਦੇ ਮਾਪ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਉਂਗਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੋ ਉਂਗਲ ਦੇ ਗੋਲ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ 'ਕਾਲ ਨੇਤਰ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਭਾਗਮੇਕਂ ਤ੍ਰਿਦਾ ਭਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪਾਰ੍ष੍ਣਿਭਾਗਂ ਪ੍ਰਾਕਲ੍ਪਯੇਤ੍। ਭਾਗਮੇਕਂ ਤਥਾ ਜਾਨੌ ਗ੍ਰੀਵਾਯਾਂ ਭਾਗਮੇਵ ਚ

ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਤਿੰਨ ਭਾਗ ਕਰਕੇ, ਪਿੱਠ ਦੀ ਥਾਂ ਬਣਾਈਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਘੁੱਟਿਆਂ ਲਈ, ਤੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਗਲ੍ਹ ਲਈ ਰੱਖੋ।

ਮੁਕੁਟਂ ਤਾਲਮਾਤ੍ਰਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਾਲਮਾਤ੍ਰਂ ਤਥਾ ਮੁਖਮ੍। ਤਾਲੇਨੈਕੇਨ ਕਣ੍ਠਨ੍ਤੁ ਤਾਲੇਨ ਹृਦਯਂ ਤਥਾ

ਮੁਕੁਟ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਇਕ ਤਾਲ ਹੋਵੇ, ਮੂੰਹ ਵੀ ਇਕ ਤਾਲ ਹੋਵੇ। ਗਲ੍ਹ ਤੇ ਹਿਰਦਾ ਵੀ ਇਕ-ਇਕ ਤਾਲ ਹੋਣ।

ਨਾਭਿਮੇਢ੍ਰਾਨ੍ਤਰਨ੍ਤਾਲਂ ਦ੍ਵਿਤਾਲਾਵੂਰੁਕੌ ਤਥਾ। ਤਾਲਦ੍ਵਯੇਨ ਜਙ੍ਘਾ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਸੂਤ੍ਰਾਣਿ ਸ਼੍ਰृਣੁ ਸਾਮ੍ਪ੍ਰਤਮ੍

ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਲਿੰਗ ਤੱਕ ਇਕ ਤਾਲ ਹੋਵੇ। ران ਦੋ ਤਾਲ, ਪਿੰਡਲੀਆਂ ਵੀ ਦੋ ਤਾਲ ਹੋਣ। ਹੁਣ ਮਾਪ ਸੁਣ।

ਕਾਰ੍ਯ੍ਯਂ ਸੂਤ੍ਰਦ੍ਵਯਂ ਪਾਦੇ ਜਙ੍ਘਾਮਧ੍ਯੇ ਤਥਾਪਰਮ੍। ਜਾਨੌ ਸੂਤ੍ਰਦ੍ਵਯਂ ਕਾਰ੍ਯ੍ਯਮੂਰੁਮਧ੍ਯੇ ਤਥਾਪਰਮ੍

ਪੈਰ ਉੱਤੇ ਦੋ ਧਾਗੇ ਬੰਨ੍ਹਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਪਿੰਡਲੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਕ ਹੋਰ। ਗੁੱਟੇ ਉੱਤੇ ਵੀ ਦੋ ਧਾਗੇ ਲਾਉਣੇ ਹਨ, ਤੇ ران ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਕ ਹੋਰ।

ਮੇਢ੍ਰੇ ਤਥਾਪਰਂ ਕਾਰ੍ਯ੍ਯਂ ਕਟ੍ਯਾਂ ਸੂਤ੍ਰਨ੍ਤਥਾਪਰਮ੍। ਮੇਖਲਾਬਨ੍ਧਸਿਦ੍ਧ੍ਯਰ੍ਥਂ ਨਾਭ੍ਯਾਂ ਚੈਵਾਪਰਨ੍ਤਥਾ

ਲਿੰਗ ਉੱਤੇ ਇਕ ਹੋਰ ਧਾਗਾ ਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਮਰ ਉੱਤੇ ਵੀ ਇਕ ਹੋਰ। ਮੇਖਲਾ ਪੱਕੀ ਬੰਨ੍ਹਣ ਲਈ, ਨਾਭੀ ਉੱਤੇ ਵੀ ਇਕ ਹੋਰ ਧਾਗਾ ਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਹृਦਯੇ ਚ ਤਥਾ ਕਾਰ੍ਯ੍ਯਂ ਕਣ੍ਠੇ ਸੂਤ੍ਰਦ੍ਵਯਂ ਤਥਾ। ਲਲਾਟੇ ਚਾਪਰਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਮਸ੍ਤਕੇ ਚ ਤਥਾਪਰਮ੍

ਦਿਲ ਉੱਤੇ ਵੀ ਇਕ ਧਾਗਾ ਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਗਲ੍ਹ ਉੱਤੇ ਦੋ ਧਾਗੇ। ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਇਕ ਹੋਰ, ਤੇ ਸਿਰ ਦੇ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਵੀ ਇਕ ਹੋਰ।

ਮੁਕੁਟੋਪਰਿ ਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਂ ਸੂਤ੍ਰਮੇਕਂ ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣੈਃ। ਸੂਤ੍ਰਾਣ੍ਯੂਦ੍‌ਰ੍ਧ੍ਵਂ ਪ੍ਰਦੇਯਾਨਿ ਸਪ੍ਤੈਵ ਕਮਲੋਦ੍ਭਵ

ਮੁਕੁਟ ਦੇ ਉੱਤੇ ਇਕ ਧਾਗਾ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਕਮਲ ਤੋਂ ਜੰਮੇ, ਉੱਤੇ ਕੁੱਲ ਸੱਤ ਧਾਗੇ ਲਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

ਕਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਰਿਕਾਨ੍ਤਰੇਣੈਵ षਟ੍ ਸੂਤ੍ਰਾਣਿ ਪ੍ਰਦਾਪਯੇਤ੍। ਮਧ੍ਯਸੂਤ੍ਰਂ ਤੁ ਸਨ੍ਤ੍ਯਜ੍ਯ ਸੂਤ੍ਰਾਣ੍ਯੇਵ ਨਿਵੇਦਯੇਤ੍

ਬਾਂਹਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਕੁਹਣੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਛੇ ਧਾਗੇ ਲਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਵਿਚਕਾਰ ਵਾਲਾ ਧਾਗਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਧਾਗੇ ਹੀ ਚੜ੍ਹਾਉਣੇ ਹਨ।

ਲਲਾਟਂ ਨਾਸਿਕਾਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਞ੍ਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲਮ੍। ਗ੍ਰੀਵਾਕਰ੍ਣੌ ਤੁ ਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯੌ ਆਯਾਮਾਚ੍ਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲੌ

ਮੱਥਾ, ਨੱਕ ਤੇ ਮੂੰਹ ਚਾਰ ਉਂਗਲਾਂ ਲੰਬੇ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਗਲ੍ਹ ਤੇ ਕੰਨ ਵੀ ਚਾਰ ਉਂਗਲਾਂ ਲੰਬੇ ਬਣਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

ਦ੍ਵ੍ਯਙ੍ਗੁਲੇ ਹਨੁਕੇ ਕਾਰ੍ਯ੍ਯੇ ਵਿਸ੍ਤਾਰਾਚ੍ਚਿਵੁਕਨ੍ਤਥਾ। ਅष੍ਟਾਙ੍ਗੁਲਂ ਲਲਾਟਨ੍ਤੁ ਵਿਸ੍ਤਾਰੇਣ ਪ੍ਰਕੀਤ੍ਤਿਂਤਮ੍

ਠੋਡੀ ਦੋ ਉਂਗਲਾਂ ਚੌੜੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਜਬੜਾ ਵੀ। ਮੱਥਾ ਅੱਠ ਉਂਗਲਾਂ ਚੌੜਾ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਪਰੇਣ ਦ੍ਵ੍ਯਙ੍ਗੁਲੌ ਸ਼ਙ੍ਖੌ ਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਾਵਲਕਾਨ੍ਵਿਤੌ। ਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲਮਾਖ੍ਯਾਤਮਨ੍ਤਰਂ ਕਰ੍ਣਨੇਤ੍ਰਯੋਃ

ਕਪਾਲ ਦੋ ਉਂਗਲਾਂ ਚੌੜੇ, ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਏ ਹੋਣ। ਕੰਨ ਤੇ ਅੱਖ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਚਾਰ ਉਂਗਲਾਂ ਦਾ ਫਾਸਲਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਦ੍ਵ੍ਯਙ੍ਗੁਲੌ ਪृਥੁਕੌ ਕਰ੍ਣੌ ਕਰ੍ਣਾਪਾਙ੍ਗਾਰ੍ਦ੍ਧਂਪਞ੍ਚ ਮੇ। ਭ੍ਰੂਸਭੇਨ ਤੁ ਸੂਤ੍ਰੇਣ ਕਰ੍ਣਕ੍ਸ਼ੋਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਕੀਤ੍ਤਿਤਮ੍

ਕੰਨ ਦੋ ਉਂਗਲਾਂ ਚੌੜੇ ਹੋਣ, ਤੇ ਕੰਨ ਦੇ ਬਾਹਰਲੇ ਅੱਧੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਪੰਜ ਉਂਗਲਾਂ ਮਾਪ ਹੈ। ਭੌਂਹ ਵਾਲੇ ਧਾਗੇ ਨਾਲ ਕੰਨ ਦਾ ਰਸਤਾ ਮਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਵਿਦ੍ਧਂ षਡਙ੍ਗੁਲਂ ਕਰ੍ਣਮਵਿਦ੍ਧਞ੍ਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲਮ੍। ਚਿਵੁਕੇਨ ਸਮਂ ਵਿਦ੍ਧਮਵਿਦ੍ਧਂ ਵਾ षਡਙ੍ਗੁਲਮ੍

ਛੇ ਉਂਗਲਾਂ ਲੰਮਾ ਕੰਨ ਜਿਹੜਾ ਛੇਦਿਆ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਚਾਰ ਉਂਗਲਾਂ ਜਿਹੜਾ ਨਾ ਛੇਦਿਆ ਹੋਵੇ। ਛੇਦਿਆ ਕੰਨ ਜਬੜੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ, ਤੇ ਨਾ ਛੇਦਿਆ ਵੀ ਛੇ ਉਂਗਲਾਂ।

ਗਨ੍ਧਪਾਤ੍ਰਂ ਤਥਾਵਰ੍ਤ੍ਤਂ ਸ਼ष੍ਕੁਲੀਂ ਕਲ੍ਵਯੇਤ੍ਤਥਾ। ਦ੍ਵ੍ਯਙ੍ਗੁਲੇਗਧਰਃ ਕਾਰ੍ਯਸ੍ਤਸ੍ਯਾਰ੍ਦ੍ਧੇਨੋਤ੍ਤਰਾਧਰਃ

ਸੁਗੰਧ ਵਾਲਾ ਪਾਤਰ, ਗੋਲ ਗਹਿਣਾ ਤੇ ਪੂੜੀ ਬਣਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉੱਪਰਲਾ ਹੋਠ ਦੋ ਉਂਗਲਾਂ, ਹੇਠਲਾ ਹੋਠ ਉਸ ਦਾ ਅੱਧਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਅਰ੍ਦ੍ਧਾਙ੍ਗੁਲਂ ਤਥਾ ਨੇਤ੍ਰਂ ਵਕ੍ਤ੍ਰਨ੍ਤੁ ਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲਮ੍। ਆਯਾਮੇਨ ਤੁ ਵੈਪੁਲ੍ਯਾਤ੍ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਮਙ੍ਗੁਲਮੁਚ੍ਯਤੇ

ਅੱਖ ਅੱਧ ਉਂਗਲ ਦੀ, ਤੇ ਮੂੰਹ ਚਾਰ ਉਂਗਲਾਂ ਦਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਲੰਬਾਈ ਤੇ ਚੌੜਾਈ ਵਿੱਚ, ਇਕ ਤੇ ਅੱਧ ਉਂਗਲ ਮਾਪ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਅਚਵ੍ਯਾਤ੍ਤਮੇਵਂ ਸ੍ਯਾਦ੍ਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਵ੍ਯਾਤ੍ਤਂ ਦ੍ਵ੍ਯਙ੍ਗੁਲਮਿष੍ਯਤੇ। ਨਾਸਾਵਂਸ਼ਸਮੁਚ੍ਛਾਯਂ ਮੂਲੇ ਤ੍ਵੇਕਾਙ੍ਗੁਲਂ ਮਤਮ੍

ਬੰਦ ਮੂੰਹ ਇੰਝ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਮੂੰਹ ਦੋ ਉਂਗਲਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨੱਕ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਤੇ ਇਕ ਉਂਗਲ ਮਾਪ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਉਚ੍ਛਾਯਾ ਦ੍ਵ੍ਯਙ੍ਗੁਲਂ ਚਾਗ੍ਰੇ ਕਰਵੀਰੋਪਮਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ। ਅਨ੍ਤਰਂ ਚਕ੍ਸ਼ੁषੋਃ ਕਾਰ੍ਯਂ ਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲਮਾਨਤਃ

ਅੱਗੇ ਨੱਕ ਦੀ ਉਭਾਰ ਦੋ ਉਂਗਲਾਂ, ਜੋ ਕਰਵੀਰ ਦੇ ਫੁੱਲ ਵਰਗੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਚਾਰ ਉਂਗਲਾਂ ਦਾ ਤਿਰਛਾ ਮਾਪ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਦ੍ਵ੍ਯਙ੍ਗੁਲਂ ਚਾਕ੍ਸ਼ਿਕੋਣਂ ਚ ਦ੍ਵ੍ਯਙ੍ਗੁਲਂ ਚਾਨ੍ਤਰਂ ਤਯੋਃ। ਤਾਰਾ ਨੇਤ੍ਰਤ੍ਰਿਭਾਗੇਣ ਦृਕ੍‌ਤਾਰਾ ਪਞ੍ਚਮਾਂਸ਼ਿਕਾ

ਅੱਖ ਦਾ ਕੋਨਾ ਦੋ ਉਂਗਲਾਂ, ਤੇ ਦੋ ਉਂਗਲਾਂ ਹੀ ਦੋਨਾਂ ਕੋਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ। ਅੱਖ ਦੀ ਪੂਪਲੀ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪੰਜਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਤ੍ਰ੍ਯਙ੍ਗੁਲਂ ਨੇਤ੍ਰਵਿਸ੍ਤਾਰਂ ਦ੍ਰੋਣੀ ਚਾਰ੍ਦ੍ਧਾਙ੍ਗੁਲਾ ਮਤਾ। ਤਤ੍‌ਪ੍ਰਮਾਣਾ ਭ੍ਰੁਵੋਰ੍ਲੇਖਾ ਭ੍ਰੁਵੌ ਚੈਵ ਸਮੇ ਮਤੇ

ਅੱਖ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਤਿੰਨ ਉਂਗਲਾਂ, ਤੇ ਅੱਖ ਦਾ ਖੋਹ ਅੱਧ ਉਂਗਲ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਭੌਂਹ ਦੀ ਲਕੀਰ ਵੀ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਮਾਪ, ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਭੌਂਹ ਇਕੋ ਜਿਹੀਆਂ ਹੋਣ।

ਭ੍ਰੂਮਧ੍ਯਂ ਦ੍ਵ੍ਯਙ੍ਗੁਲਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਭ੍ਰੂਦੈਰ੍ਘ੍ਯਂ ਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲਮ੍ । षਟ੍‌ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦਙ੍ਗੁਲਾਯਾਮਮ੍ਮਸ੍ਤਕਸ੍ਯ ਤੁ ਵੇष੍ਟਨਮ੍

ਭੌਂਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੋ ਉਂਗਲਾਂ ਦਾ ਫਾਸਲਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਭੌਂਹ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਚਾਰ ਉਂਗਲਾਂ। ਸਿਰ ਦਾ ਘੇਰਾ ਛੱਤੀ ਉਂਗਲਾਂ ਦਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਮੂਰ੍ਤ੍ਤੀਨਾਂ ਕੇਸ਼ਵਾਦੀਨਾਂ ਦ੍ਵਾਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦ੍ਵੇष੍ਟਨਂ ਭਵੇਤ੍। ਪਞ੍ਚ ਨੇਤ੍ਰਾ ਤ੍ਵਧੋਗ੍ਰੀਵਾ ਵਿਸ੍ਤਾਰਦ੍ਵੇष੍ਟਨਂ ਪੁਨਃ

ਕੇਸ਼ਵ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੋਰ ਮੂਰਤੀਆਂ ਲਈ ਘੇਰਾ ਬੱਤੀ ਉਂਗਲਾਂ ਦਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਗਲ੍ਹ ਹੋਵੇ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਚੌੜਾਈ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਘੇਰਾ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤ੍ਰਿਗੁਣਂ ਤੁ ਭਵੇਦੂਦ੍ਧਰ੍ਵਂ ਵਿਸ੍ਤृਤਾष੍ਟਾਙ੍ਗੁਲਂ ਪੁਨਃ। ਗ੍ਰੀਵਾਤ੍ਰਿਗੁਣਮਾਯਾਮਂ ਗ੍ਰੀਵਾਵਕ੍ਸ਼ੋਨ੍ਤਰਂ ਭਵੇਤ੍

ਗਰਦਨ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਹੋਵੇ, ਲੰਬਾਈ ਫੇਰ ਅੱਠ ਅੰਗਲ ਹੋਵੇ। ਗਰਦਨ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਗਰਦਨ ਤੇ ਛਾਤੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜਿੰਨੀ ਜਗ੍ਹਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਇਹੀ ਅੰਦਾਜ਼ ਨਾਲ ਹੋਵੇ।

ਸ੍ਕਨ੍ਦਾਵष੍ਟਾਙ੍ਗੁਲੌ ਕਾਰ੍ਯੌ ਤ੍ਰਿਕਲਾਵਂਸ਼ਕੌ ਸ਼ੁਭੌ। ਸਪ੍ਤਨੇਤ੍ਰੌ ਸ੍ਮृਤੌ ਬਾਹੂ ਪ੍ਰਵਾਹੂ षੋਡਸ਼ਾਙ੍ਗੁਲੌ

ਮੋਢੇ ਅੱਠ ਅੰਗਲ ਚੌੜੇ ਬਣਾਏ ਜਾਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸੇ ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੋਣ, ਜੋ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬਾਂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਜੋੜ ਹੋਣ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਬਾਂਹਾਂ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਸੋਲਾਂ ਅੰਗਲ ਲੰਬੇ ਹੋਣ।

ਤ੍ਰਿਕਲੌ ਵਿਸ੍ਤृਤੌ ਬਾਹੂ ਪ੍ਰਵਾਹੂ ਚਾਪਿ ਤਤ੍‌ਸਮੌ। ਬਾਹੁਦਣ੍ਡੋਦ੍ਧ੍‌ਰ੍ਵਤੋ ਜ੍ਞੇਯਃ ਪਰਿਣਾਹਃ ਕਲਾ ਨਵ

ਬਾਂਹਾਂ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ ਬਣਾਈ ਜਾਵੇ, ਤੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਵੀ ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਮਾਪ ਹੋਵੇ। ਬਾਂਹ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਉਪਰ, ਗੋਲਾਈ ਨੌ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜਾਣੀ ਜਾਵੇ।

ਨਾਹਃ ਪ੍ਰਬਾਹੁਮਧ੍ਯੇ ਤੁ षੋਡਸ਼ਾਙ੍ਗੁਲ ਉਚ੍ਯਤੇ। ਅਗ੍ਰਹਸ੍ਤੇ ਪਰੀਣਾਹੋ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਙ੍ਗੁਲ ਉਚ੍ਯਤੇ

ਬਾਂਹ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਗੋਲਾਈ ਸੋਲਾਂ ਅੰਗਲ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਥੇਲੀ ਉੱਤੇ ਗੋਲਾਈ ਬਾਰਾਂ ਅੰਗਲ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।