ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਯਸ੍ਯ ਭਾਵੋऽਖਿਲਂ ਵਿष੍ਣੁਸ੍ਤਸ੍ਯ ਨੋ ਬਾਧਤੇ ਕਲਿਃ । ਅਨਿष੍ਟ੍ਵਾ ਤੁ ਮਹਾਯਜ੍ਞਾਨਕृਤ੍ਵਾਪਿ ਪਿਤृਸ੍ਵਧਾਂ ।। ੩੮੩.

ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਲਿਜੁਗ ਤੰਗ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਵੱਡੇ ਯਜਨ ਜਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸਵਧਾ ਦਿੱਤੇ ਬਿਨਾ ਵੀ—

ਕृष੍ਣਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਚਯਨ੍ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਨੈਨਸੋ ਭਾਜਨਂ ਭਵੇਤ੍ । ਸਰ੍ਵਕਾਰਣਮਤ੍ਯਨ੍ਤਂ ਵਿष੍ਣੁਂ ਧ੍ਯਾਯਨ੍ਨ ਸੀਦਤਿ ।। ੩੮੩.

ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਣ ਵਾਲਾ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਭਾਗੀ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ; ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕਦੇ ਡਿੱਗਦਾ ਨਹੀਂ।

ਅਨ੍ਯਤਨ੍ਤ੍ਰਾਦਿਦੋषੋਤ੍ਥੋ ਵਿषਯਾਕृष੍ਟਮਾਨਸਃ । ਕृਤ੍ਵਾਪਿ ਪਾਪਂ ਗੋਵਿਨ੍ਦਂ ਧ੍ਯਾਯਨ੍ਪਾਪੈਃ ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ ।। ੩੮੩.

ਜੇ ਹੋਰ ਮਤਾਂ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਕਰਕੇ ਮਨ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵੱਲ ਖਿੱਚਿਆ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਪਾਪ ਕਰਣ ਵਾਲਾ ਜੇ ਗੋਵਿੰਦ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤਦ੍ਧ੍ਯਾਨਂ ਯਤ੍ਰ ਗੋਵਿਨ੍ਦਃ ਸਾ ਕਥਾ ਯਤ੍ਰ ਕੇਸ਼ਵਃ । ਤਤ੍ ਕਰ੍ਮ ਯਤ੍ਤਦਰ੍ਥੀਯਂ ਕਿਮਨ੍ਯੈਰ੍ਬਹੁਭਾषਿਤੈਃ ।। ੩੮੩.

ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਧਿਆਨ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਗੋਵਿੰਦ ਹੈ; ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਕਥਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਕੇਸ਼ਵ ਹੈ; ਉਹ ਕੰਮ ਜੋ ਉਸ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਫਿਰ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਗੱਲਾਂ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ?

ਨ ਤਤ੍ ਪਿਤਾ ਪੁ ਪੁਤ੍ਰਾਯ ਨ ਸ਼ਿष੍ਯਾਯ ਗੁਰੁਰ੍ਦ੍ਵਿਜ । ਪਰਮਾਰ੍ਥਂ ਪਰਂ ਬ੍ਰੂਯਾਦ੍ਯਦੇਤਤ੍ਤੇ ਮਯੋਦਿਤਂ ।। ੩੮੩.

ਪਿਤਾ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ, ਗੁਰੂ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਸ਼ ਨੂੰ, ਜਾਂ ਦੂਜਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੂਜੇ ਨੂੰ, ਉਹ ਪਰਮ ਸੱਚ, ਜੋ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਦੱਸਦਾ।

ਸਂਸਾਰੇ ਭ੍ਰਮਤਾ ਲਭ੍ਯਂ ਪੁਤ੍ਰਦਾਰਧਨਂ ਵਸੁ । ਸੁਹृਦਸ਼੍ਚ ਤਥੈਵਾਨ੍ਯੇ ਨੋਪਦੇਸ਼ੋ ਦ੍ਵਿਜੇਦृਸ਼ਃ ।। ੩੮੩.

ਸੰਸਾਰ 'ਚ ਭਟਕਦੇ ਹੋਏ ਪੁੱਤਰ, ਪਤਨੀ, ਧਨ, ਸੰਪਤੀ, ਦੋਸਤ ਤੇ ਹੋਰ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਐਸਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਕਿਸੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।

ਕਿਂ ਪੁਤ੍ਰਦਾਰੈਮਿਤ੍ਰੈਰ੍ਵਾ ਕਿਂ ਮਿਤ੍ਰਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਵਾਨ੍ਧਵੈਃ । ਉਪਦੇਸ਼ਃ ਪਰੋ ਵਨ੍ਧੁਰੀਦृਸ਼ੋ ਯੋ ਵਿਮੁਕ੍ਤਯੇ ।। ੩੮੩.

ਪੁੱਤਰ, ਪਤਨੀ ਜਾਂ ਦੋਸਤਾਂ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ? ਦੋਸਤ, ਖੇਤ ਜਾਂ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ? ਜੋ ਉੱਚਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਮੁਕਤੀ ਦੇਵੇ, ਉਹੀ ਸੱਚਾ ਸਬੰਧੀ ਹੈ।

ਦ੍ਵਿਵਿਧੋ ਭੂਤਮਾਰ੍ਗੋਯਂ ਦੈਵ ਆਸੁਰ ਏਵ ਚ । ਵਿष੍ਣੁਭਕ੍ਤਿਪਰੋ ਦੈਵੋ ਵਿਪਰੀਤਸ੍ਤਥਾਸੁਰਃ ।। ੩੮੩.

ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਰਾਹ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੈ: ਦਿਵਿਆ ਤੇ ਅਸੁਰਾ। ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਦਿਵਿਆ ਹੈ; ਉਲਟ ਰਾਹ ਵਾਲਾ ਅਸੁਰਾ ਹੈ।

ਏਤਤ੍ ਪਵਿਤ੍ਰਮਾਰੋਗ੍ਯਂ ਧਨ੍ਯਂ ਦੁਃਸ੍ਵਪ੍ਨਨਾਸ਼ਨਂ । ਸੁਖਪ੍ਰੀਤਿਕਰਂ ਨॄਣਾਂ ਮੋਕ੍ਸ਼ਕृਦ੍ ਯਤ੍ਤਵੇਰਿਤਂ ।। ੩੮੩.

ਇਹ ਜੋ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ, ਤੰਦਰੁਸਤ, ਸੁਭਾਗਾ, ਮੰਦੇ ਸੁਪਨੇ ਮਿਟਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁਖ ਤੇ ਪ੍ਰੀਤਿ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।

ਯੇषਾਂ ਗृਹੇषੁ ਲਿਖਿਤਮਾਗ੍ਨੇਯਂ ਹਿ ਪੁਰਾਣਕਂ । ਪੁਸ੍ਤਕਂ ਸ੍ਥਾਸ੍ਯਤਿ ਸਦਾ ਤਤ੍ਰ ਨੇਸ਼ੁਰੁਪਦ੍ਰਵਾਃ ।। ੩੮੩.

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ 'ਚ ਅਗਨਿਆ ਪੁਰਾਣਾ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਪੁਸਤਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਕਦੇ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀਆਂ।

ਕਿਂ ਤੀਰ੍ਯੈਰ੍ਗੋਪ੍ਰਦਾਨੈਰ੍ਵਾ ਕਿਂ ਯਜ੍ਞੈਃ ਕਿਮੁਪੋषਿਤੈਃ । ਆਗ੍ਨੇਯਂ ਯੇ ਹਿ ਸ਼੍ਰृਣ੍ਵਨ੍ਤਿ ਅਹਨ੍ਯਹਨਿ ਮਾਨਵਾਃ ।। ੩੮੩.

ਨਦੀਆਂ ਪਾਰ ਕਰਨ, ਗਾਂਵਾਂ ਦੇਣ, ਯਜਨ ਜਾਂ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ? ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਅਗਨਿਆ ਪੁਰਾਣਾ ਸੁਣਦੇ ਹਨ—

ਯੋ ਦਦਾਤਿ ਤਿਲਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਸੁਵਰ੍ਣਸ੍ਯ ਚ ਮਾषਕਂ । ਸ਼੍ਰृਣੇਤਿ ਸ਼੍ਲੋਕਮੇਕਞ੍ਚ ਆਗ੍ਨੇਯਸ੍ਯ ਤਦਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ।। ੩੮੩.

ਜੋ ਤਿਲ ਦਾ ਪ੍ਰਸਥ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਮਾਸ਼ਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਅਗਨਿਆ ਦਾ ਇਕ ਸ਼ਲੋਕ ਵੀ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਅਧ੍ਯਾਯਪਠਨਞ੍ਚਾਸ੍ਯ ਗੋਪ੍ਰਦਾਨਾਦ੍ ਵਿਸ਼ਿष੍ਯਤੇ । ਅਹੋਰਾਤ੍ਰਕृਤਂ ਪਾਪਂ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛੋਃ ਪ੍ਰਣਸ਼੍ਯਤਿ ।। ੩੮੩.

ਇਸ ਦੇ ਅਧਿਆਇ ਪੜ੍ਹਨਾ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇਣ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ; ਜੋ ਸੁਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਦਿਨ-ਰਾਤ 'ਚ ਹੋਏ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਕਪਿਲਾਨਾਂ ਸ਼ਤੇ ਦਤ੍ਤੇ ਯਦ੍ ਭਵੇਜ੍ਜ੍ਯੇष੍ਠਪੁष੍ਕਰੇ । ਤਦਾਗ੍ਨੇਯਂ ਪੁਰਾਣਂ ਹਿ ਪਠਿਤ੍ਵਾ ਫਲਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ।। ੩੮੩.

ਜੇ ਕੋਈ ਵੱਡੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਰੋਵਰ 'ਤੇ ਸੌ ਕਪਿਲ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਅਗਨਿ ਪੁਰਾਣ ਦੀ ਪਾਠ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਞ੍ਚ ਨਿਵृਤ੍ਤਞ੍ਚ ਧਰ੍ਮਂ ਵਿਦ੍ਯਾਦ੍ਵਯਾਤ੍ਮਕਂ । ਆਗ੍ਨੇਯਸ੍ਯ ਪੁਰਾਣਸ੍ਯ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਸਮਂ ਨ ਹਿ ।। ੩੮੩.

ਧਰਮ ਵਿਚ ਕਰਮ ਅਤੇ ਵਿਰਤੀ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ; ਅਗਨਿ ਪੁਰਾਣ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਸ਼ਾਸਤਰ ਨਹੀਂ।

ਪਠਨ੍ਨਾਗ੍ਨੇਯਕਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰृਣ੍ਵਨ੍ ਵਾਪਿ ਪੁਰਾਣਕਂ । ਭਕ੍ਤੋ ਵਸ਼ਿष੍ਠ ਮਨੁਜਃ ਸਰ੍ਵਪਾਪੈਃ ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ ।। ੩੮੩.

ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਅਗਨਿ ਪੁਰਾਣ ਦਾ ਪਾਠ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਭਗਤ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਨੋਪਸਰ੍ਗਾ ਨ ਚਾਨਰ੍ਥਾ ਨ ਚੌਰਾਰਿਭਯਂ ਗृਹੇ । ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸ੍ਯਾਦ੍ ਯਤ੍ਰ ਚਾਗ੍ਨੇਯਪੁਰਾਣਸ੍ਯ ਹਿ ਪੁਸ੍ਤਕਂ ।। ੩੮੩.

ਉਸ ਘਰ ਵਿਚ, ਜਿੱਥੇ ਅਗਨਿ ਪੁਰਾਣ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਹੋਵੇ, ਕੋਈ ਮੁਸੀਬਤ, ਨੁਕਸਾਨ ਜਾਂ ਚੋਰ-ਦੁਸ਼ਮਣ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

ਨ ਗਰ੍ਭਹਾਰਿਣੀ ਭੀਤਿਰ੍ਨ ਚ ਬਾਲਗ੍ਰਹਾ ਗृਹੇ । ਯਤ੍ਰਾਗ੍ਨੇਯਂ ਪੁਰਾਣਂ ਸ੍ਯਾਨ੍ਨ ਪਿਸ਼ਾਚਾਦਿਕਂ ਭਯਂ ।। ੩੮੩.

ਜਿੱਥੇ ਅਗਨਿ ਪੁਰਾਣ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਨਾ ਗਰਭ ਦਾ ਡਰ, ਨਾ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਬਲਾਵਾ, ਨਾ ਪਿਸਾਚ ਆਦਿਕ ਦਾ ਭੈ ਹੁੰਦਾ।

ਸ਼੍ਰृਣ੍ਵਨ੍ ਵਿਪ੍ਰੋ ਵੇਦਵਿਤ੍ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਃ ਪृਥਿਵੀਪਤਿਃ । ऋਦ੍ਧਿਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਵੈਸ਼੍ਯਸ਼੍ਚ ਸ਼ੂਦ੍ਰਸ਼੍ਚਾਰੋਗ੍ਯਮृਚ੍ਛਤਿ ।। ੩੮੩.

ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕਸ਼ਤਰੀ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਵੈਸ਼ਿਆ ਨੂੰ ਵਧਿਆਈ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਨੂੰ ਤੰਦਰੁਸਤੀ।

ਯਃ ਪਠੇਤ੍ ਸ਼੍ਰृਣੁਯਾਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਸਮਦृਗ੍ਵਿष੍ਣੁਮਾਨਸਃ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਗ੍ਨੇਯਂ ਪੁਰਾਣਂ ਸਤ੍ਤਤ੍ਰ ਨਸ਼੍ਯਨ੍ਤ੍ਯੁਪਦ੍ਰਵਾਃ ।। ੩੮੩.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਮ ਦਿਲ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਅਗਨਿ ਪੁਰਾਣ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ-ਕਲੇਸ਼ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਦਿਵ੍ਯਾਨ੍ਤਰੀਕ੍ਸ਼ਭੌਮਾਦ੍ਯਾ ਦੁਃਸ੍ਵਪ੍ਨਾਦ੍ਯਭਿਚਾਰਕਾਃ । ਯਚ੍ਚਾਨ੍ਯਦ੍ਦੁਰਿਤਂ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਤਤ੍ਸਰ੍ਵ੍ਵਂ ਹਨ੍ਤਿ ਕੇਸ਼ਵਃ ।। ੩੮੩.

ਸਾਰੇ ਅਸ਼ੁਭ ਸੰਕੇਤ—ਚਾਹੇ ਆਕਾਸ਼, ਹਵਾ, ਧਰਤੀ, ਮੰਦੇ ਸੁਪਨੇ ਜਾਂ ਜਾਦੂ—ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ, ਇਹ ਸਭ ਕੇਸ਼ਵ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਪਠਤਃ ਸ਼੍ਰृਣ੍ਵਤਃ ਪੁਂਸਃ ਪੁਸ੍ਤਕਂ ਯਜਤੋ ਮਹਤ੍ । ਆਗ੍ਨੇਯਂ ਸ਼੍ਰੀਪੁਰਾਣਂ ਹਿ ਹੇਮਨ੍ਤੇ ਯਃ ਸ਼੍ਰृਣੋਤਿ ਵੈ ।। ੩੮੩.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਰਦੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਅਗਨਿ ਪੁਰਾਣ ਦੀ ਵੱਡੀ ਪੁਸਤਕ ਨਾਲ ਪਾਠ, ਸੁਣਨ ਜਾਂ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਯਜਨ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਪੂਜ੍ਯ ਗਨ੍ਧਪੁष੍ਪਾਦ੍ਯੈਰਗ੍ਨਿष੍ਟੋਮਫਲਂ ਲਭੇਤ੍ । ਸ਼ਿਸ਼ਿਰੇ ਪੁਣ੍ਡਰੀਕਸ੍ਯ ਵਸਨ੍ਤੇ ਚਾਸ਼੍ਵਮੇਧਜਮ੍ ।। ੩੮੩.

ਸਰਦੀ ਵਿਚ ਸੁਗੰਧ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਅਗਨਿਸ਼ਟੋਮ ਦਾ ਫਲ, ਠੰਡੀ ਰੁੱਤ ਵਿਚ ਪੁੰਡਰੀਕ ਦਾ ਫਲ, ਤੇ ਵਸੰਤ ਵਿਚ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਗ੍ਰੀष੍ਮੇ ਤੁ ਵਾਜਪੇਯਸ੍ਯ ਰਾਜਸੂਯਸ੍ਯ ਵਰ੍षਤਿ । ਗੋਸਹਸ੍ਰਸ੍ਯ ਸ਼ਰਦਿ ਫਲਂ ਤਤ੍ਪਠਤੋ ਹ੍ਯृਤੌ ।। ੩੮੩.

ਗਰਮੀ ਵਿਚ ਵਾਜਪੇਯ, ਵਰਖਾ ਰੁੱਤ ਵਿਚ ਰਾਜਸੂਯ, ਤੇ ਪਤਝੜ ਵਿਚ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂ ਦਾਨ ਦਾ ਫਲ, ਮੌਸਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪਾਠ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਆਗ੍ਨੇਯਂ ਹਿ ਪੁਰਾਣਂ ਯੋ ਭਕ੍ਤਾਗ੍ਰੇ ਪਠਤੇ ਹਰੇਃ । ਸੋऽਰ੍ਚ੍ਚਯੇਚ੍ਚ ਵਸਿष੍ਠੇਹ ਜ੍ਞਾਨਯਜ੍ਞੇਨ ਕੇਸ਼ਵਮ੍ ।। ੩੮੩.

ਜੋ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਹਰੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਅਗਨਿ ਪੁਰਾਣ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਥੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਨੂੰ ਗਿਆਨ-ਯਜਨ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਯਸ੍ਯਾਗ੍ਨੇਯਪੁਰਾਣਸ੍ਯ ਪੁਸ੍ਤਕਂ ਤਸ੍ਯ ਵੈ ਜਯਃ । ਲਿਖਿਤਂ ਪੂਜਿਤਂ ਗੇਹੇ ਭੁਕ੍ਤਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਿਃ ਕਰੇऽਸ੍ਤਿ ਹਿ ।। ੩੮੩.

ਜਿਸ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਅਗਨਿ ਪੁਰਾਣ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਲਿਖੀ ਅਤੇ ਪੂਜੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਜਿੱਤ, ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਹਥ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਇਤਿ ਕਾਲਾਗ੍ਨਿਰੂਪੇਣ ਗੀਤਂ ਮੇ ਹਰਿਣਾ ਪੁਰਾ । ਆਗ੍ਨੇਯਂ ਹਿ ਪੁਰਾਣਂ ਵੈ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਦ੍ਯਾਦ੍ਵਯਾਸ੍ਪਦਮ੍ ੩੮੩.

ਕਾਲ ਅਤੇ ਅਗਨਿ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਹਰੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਗੀਤ ਪਹਿਲਾਂ ਗਾਇਆ; ਅਗਨਿ ਪੁਰਾਣ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਦੇ ਦੋਹਾਂ ਰੂਪਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ।

ਵਸਿष੍ਠ ਉਵਾਚ ਵ੍ਯਾਸਾਗ੍ਨੇਯਪੁਰਾਣਂ ਤੇ ਰੂਪਂ ਵਿਦ੍ਯਾਦ੍ਵਯਾਤ੍ਮਕਂ । ਕਥਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਵਿष੍ਣੋਰਗ੍ਨਿਨਾ ਕਥਿਤਂ ਯਥਾ ।। ੩੮੩.

ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਵਿਆਸ-ਅਗਨਿ ਪੁਰਾਣ ਦੋਹਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਵਲੋਂ ਅਗਨਿ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ।

ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਦੇਵੈਸ਼੍ਚ ਭੁਨਿਭਿਰ੍ਮਹ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵ੍ਵਾਰ੍ਥਦਰ੍ਸ਼ਕਂ । ਪੁਰਾਣਮਗ੍ਨਿਨਾ ਗੀਤਮਾਗ੍ਨੇਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਮਿਮਤਂ ।। ੩੮੩.

ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਰਿਸੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਅਗਨਿ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਪੁਰਾਣਾ ਗਾਇਆ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਅਰਥ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਲੋਂ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।