ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯੇਸ਼੍ਵਰਪੂਜਾ ਚ ਆਸਨਂ ਪਦ੍ਮਕਾਦਿਕਂ । ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮੋ ਵਾਯੁਜਯਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਹਾਰਃ ਸ੍ਵਨਿਗ੍ਰਹਃ ।। ੩੮੨.

ਆਤਮ-ਅਧਿਐਨ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਪਦਮ ਆਦਿ ਆਸਨ, ਸਾਸ-ਨਿਯੰਤਰਣ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਖਿੱਚਣ—ਇਹ ਸਵ-ਨਿਗ੍ਰਹ ਹਨ।

ਸ਼ੁਭੇ ਹ੍ਯੇਕਤ੍ਰ ਵਿषਯੇ ਚੇਤਸੋ ਯਤ੍ ਪ੍ਰਧਾਰਣਂ । ਨਿਸ਼੍ਚਲਤ੍ਵਾਤ੍ਤੁ ਧੀਮਦ੍ਭਿਰ੍ਧਾਰਣਾ ਦ੍ਵਿਜ ਕਥ੍ਯਤੇ ।। ੩੮੨.

ਮਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਅਟੱਲ ਰੱਖਣਾ ਹੀ ਧਾਰਨਾ ਹੈ, ਇਹ ਧੀਰ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਹਿਲਦਾ ਨਹੀਂ।

ਪੌਨਃਪੁਨ੍ਯੇਨ ਤਤ੍ਰੈਵ ਵਿषਯੇष੍ਵੇਵ ਧਾਰਣਾ । ਧ੍ਯਾਨਂ ਸ੍ਮृਤਂ ਸਮਾਧਿਸ੍ਤੁ ਅਹਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਤ੍ਮਸਂਸ੍ਥਿਤਿਃ ।। ੩੮੨.

ਉਸੇ ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਧਾਰਨਾ ਕਰਨਾ ਹੀ ਧਿਆਨ ਹੈ; ਸਮਾਧੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ 'ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਮ ਹਾਂ, ਆਤਮਾ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੈ।'

ਘਟਧ੍ਵਂਸਾਦ੍ਯਥਾਕਾਸ਼ਮਭਿਨ੍ਨਂ ਨਭਸਾ ਭਵੇਤ੍ । ਮੁਕ੍ਤੋ ਜੀਵੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੈਵਂ ਸਦ੍‌ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਵੈ ਭਵੇਤ੍ ।। ੩੮੨.

ਜਿਵੇਂ ਘੜਾ ਟੁੱਟਣ 'ਤੇ ਅੰਦਰਲੀ ਥਾਂ ਅਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਇਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਮੁਕਤ ਆਤਮਾ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮ ਹੀ ਸਦਾ ਹੈ।

ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਮਨ੍ਯਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਜੀਵੋ ਜ੍ਞਾਨੇਨ ਨਾਨ੍ਯਥਾ । ਜੀਵੋ ਹ੍ਯਜ੍ਞਾਨਤਤ੍ਕਾਰ੍ਯ੍ਯਮੁਕ੍ਤਃ ਸ੍ਯਾਦਜਰਾਮਰਃ ।। ੩੮੨.

ਆਤਮਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਬ੍ਰਹਮ ਮੰਨਦੀ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ; ਅਗਿਆਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਫਲ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਆਤਮਾ ਅਜਰ ਤੇ ਅਮਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਅਗ੍ਨਿਰੁਵਾਚ ਵਸ਼ਿष੍ਠ ਯਮਗੀਤੋਕ੍ਤਾ ਪਠਤਾਂ ਭੁਕ੍ਤਿਮੁਕ੍ਤਿਦਾ । ਆਤ੍ਯਨ੍ਤਿਕੋ ਲਯਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਵੇਦਾਨ੍ਤਬ੍ਰਹ੍ਮਧੀਮਯਃ ।। ੩੮੨.

ਅਗਨਿ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਜੀ ਦੀ ਗੀਤ ਉਚਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੋਵੇਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਆਖਰੀ ਲੈਣ, ਜੋ ਵੇਦਾਂਤ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਨ ਦੀ ਧਿਆਨ ਰੂਪ ਹੈ, ਉਹੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਅਗ੍ਨਿਰੁਵਾਚ ਆਗ੍ਨੇਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਰੂਪਨ੍ਤੇ ਪੁਰਾਣਂ ਕਥਿਤਂ ਮਯਾ । ਸਪ੍ਰਪਞ੍ਚਂ ਨਿष੍ਪ੍ਰਪਞ੍ਚਂ ਵਿਦ੍ਯਾਦ੍ਵਯਮਯਂ ਮਹਤ੍ ।। ੩੮੩.

ਅਗਨਿ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਅਗਨਿਆ ਪੁਰਾਣਾ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਨ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵਾਲਾ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਬਿਨਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੇ ਵੀ, ਦੋਹਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਆਨ ਤੇ ਮਹਾਨਤਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ऋਗ੍ਯਜੁਃਸਾਮਾਸ਼੍ਚਰ੍ਵਾਖ੍ਯਾ ਵਿਦ੍ਯਾ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਜਗਜ੍ਜਨਿਃ । ਛਨ੍ਦਃ ਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਾ ਵ੍ਯਾਕਰਣਂ ਨਿਧਣ੍ਟੁਜ੍ਯੋਤਿਰਾਖ੍ਯਕਾਃ ।। ੩੮੩.

ਰਿਗ, ਯਜੁਰ, ਸਾਮ ਤੇ ਚਰਵਾਕ ਨਾਮ ਦੀਆਂ ਵਿਦਿਆਵਾਂ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ, ਛੰਦ, ਉਚਾਰਨ, ਵਿਆਕਰਨ, ਨਿਧੰਤੁ ਤੇ ਜੋਤਿਸ਼ ਆਦਿ—

ਨਿਰੁਕ੍ਤਧਰ੍ਮਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਦਿ ਮੀਮਾਂਸਾਨ੍ਯਾਯਵਿਸ੍ਤਰਾਃ । ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਪੁਰਾਣਾਖ੍ਯਾ ਧਨੁਰ੍ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਵਿਸ੍ਤਰਾਃ ।। ੩੮੩.

ਨਿਰੁਕਤ, ਧਰਮ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਆਦਿ, ਮੀਮਾਂਸਾ ਤੇ ਨਿਆਇ ਦੀ ਵਿਸਤਾਰ, ਆਯੁਰਵੇਦ, ਪੁਰਾਣਾ, ਧਨੁਰਵਿਦਿਆ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੀਆਂ ਕਲਾ-ਵਿਦਿਆਵਾਂ—

ਵਿਦ੍ਯਾ ਸੈਵਾਰ੍ਥਸਾਸ੍ਤ੍ਰਾਖ੍ਯਾ ਵੇਦਾਨ੍ਤਾऽਨ੍ਯਾ ਹਰਿਰ੍ਮਹਾਨ੍ । ਇਤ੍ਯੇषਾ ਚਾਪਰਾ ਵਿਦ੍ਯਾ ਪਰਵਿਦ੍ਯਾऽਕ੍ਸ਼ਰਂ ।। ੩੮੩.

ਇਹ ਵਿਦਿਆ ਅਰਥ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਵੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਵੇਦਾਂਤ ਆਦਿ, ਤੇ ਮਹਾਨ ਹਰੀ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਨਿਮਨ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਹਨ; ਉੱਚੀ ਵਿਦਿਆ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਅਟੱਲ ਹੈ।

ਯਸ੍ਯ ਭਾਵੋऽਖਿਲਂ ਵਿष੍ਣੁਸ੍ਤਸ੍ਯ ਨੋ ਬਾਧਤੇ ਕਲਿਃ । ਅਨਿष੍ਟ੍ਵਾ ਤੁ ਮਹਾਯਜ੍ਞਾਨਕृਤ੍ਵਾਪਿ ਪਿਤृਸ੍ਵਧਾਂ ।। ੩੮੩.

ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਲਿਜੁਗ ਤੰਗ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਵੱਡੇ ਯਜਨ ਜਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸਵਧਾ ਦਿੱਤੇ ਬਿਨਾ ਵੀ—

ਕृष੍ਣਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਚਯਨ੍ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਨੈਨਸੋ ਭਾਜਨਂ ਭਵੇਤ੍ । ਸਰ੍ਵਕਾਰਣਮਤ੍ਯਨ੍ਤਂ ਵਿष੍ਣੁਂ ਧ੍ਯਾਯਨ੍ਨ ਸੀਦਤਿ ।। ੩੮੩.

ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਣ ਵਾਲਾ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਭਾਗੀ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ; ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕਦੇ ਡਿੱਗਦਾ ਨਹੀਂ।

ਅਨ੍ਯਤਨ੍ਤ੍ਰਾਦਿਦੋषੋਤ੍ਥੋ ਵਿषਯਾਕृष੍ਟਮਾਨਸਃ । ਕृਤ੍ਵਾਪਿ ਪਾਪਂ ਗੋਵਿਨ੍ਦਂ ਧ੍ਯਾਯਨ੍ਪਾਪੈਃ ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ ।। ੩੮੩.

ਜੇ ਹੋਰ ਮਤਾਂ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਕਰਕੇ ਮਨ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵੱਲ ਖਿੱਚਿਆ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਪਾਪ ਕਰਣ ਵਾਲਾ ਜੇ ਗੋਵਿੰਦ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤਦ੍ਧ੍ਯਾਨਂ ਯਤ੍ਰ ਗੋਵਿਨ੍ਦਃ ਸਾ ਕਥਾ ਯਤ੍ਰ ਕੇਸ਼ਵਃ । ਤਤ੍ ਕਰ੍ਮ ਯਤ੍ਤਦਰ੍ਥੀਯਂ ਕਿਮਨ੍ਯੈਰ੍ਬਹੁਭਾषਿਤੈਃ ।। ੩੮੩.

ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਧਿਆਨ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਗੋਵਿੰਦ ਹੈ; ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਕਥਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਕੇਸ਼ਵ ਹੈ; ਉਹ ਕੰਮ ਜੋ ਉਸ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਫਿਰ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਗੱਲਾਂ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ?

ਨ ਤਤ੍ ਪਿਤਾ ਪੁ ਪੁਤ੍ਰਾਯ ਨ ਸ਼ਿष੍ਯਾਯ ਗੁਰੁਰ੍ਦ੍ਵਿਜ । ਪਰਮਾਰ੍ਥਂ ਪਰਂ ਬ੍ਰੂਯਾਦ੍ਯਦੇਤਤ੍ਤੇ ਮਯੋਦਿਤਂ ।। ੩੮੩.

ਪਿਤਾ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ, ਗੁਰੂ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਸ਼ ਨੂੰ, ਜਾਂ ਦੂਜਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੂਜੇ ਨੂੰ, ਉਹ ਪਰਮ ਸੱਚ, ਜੋ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਦੱਸਦਾ।

ਸਂਸਾਰੇ ਭ੍ਰਮਤਾ ਲਭ੍ਯਂ ਪੁਤ੍ਰਦਾਰਧਨਂ ਵਸੁ । ਸੁਹृਦਸ਼੍ਚ ਤਥੈਵਾਨ੍ਯੇ ਨੋਪਦੇਸ਼ੋ ਦ੍ਵਿਜੇਦृਸ਼ਃ ।। ੩੮੩.

ਸੰਸਾਰ 'ਚ ਭਟਕਦੇ ਹੋਏ ਪੁੱਤਰ, ਪਤਨੀ, ਧਨ, ਸੰਪਤੀ, ਦੋਸਤ ਤੇ ਹੋਰ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਐਸਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਕਿਸੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।

ਕਿਂ ਪੁਤ੍ਰਦਾਰੈਮਿਤ੍ਰੈਰ੍ਵਾ ਕਿਂ ਮਿਤ੍ਰਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਵਾਨ੍ਧਵੈਃ । ਉਪਦੇਸ਼ਃ ਪਰੋ ਵਨ੍ਧੁਰੀਦृਸ਼ੋ ਯੋ ਵਿਮੁਕ੍ਤਯੇ ।। ੩੮੩.

ਪੁੱਤਰ, ਪਤਨੀ ਜਾਂ ਦੋਸਤਾਂ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ? ਦੋਸਤ, ਖੇਤ ਜਾਂ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ? ਜੋ ਉੱਚਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਮੁਕਤੀ ਦੇਵੇ, ਉਹੀ ਸੱਚਾ ਸਬੰਧੀ ਹੈ।

ਦ੍ਵਿਵਿਧੋ ਭੂਤਮਾਰ੍ਗੋਯਂ ਦੈਵ ਆਸੁਰ ਏਵ ਚ । ਵਿष੍ਣੁਭਕ੍ਤਿਪਰੋ ਦੈਵੋ ਵਿਪਰੀਤਸ੍ਤਥਾਸੁਰਃ ।। ੩੮੩.

ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਰਾਹ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੈ: ਦਿਵਿਆ ਤੇ ਅਸੁਰਾ। ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਦਿਵਿਆ ਹੈ; ਉਲਟ ਰਾਹ ਵਾਲਾ ਅਸੁਰਾ ਹੈ।

ਏਤਤ੍ ਪਵਿਤ੍ਰਮਾਰੋਗ੍ਯਂ ਧਨ੍ਯਂ ਦੁਃਸ੍ਵਪ੍ਨਨਾਸ਼ਨਂ । ਸੁਖਪ੍ਰੀਤਿਕਰਂ ਨॄਣਾਂ ਮੋਕ੍ਸ਼ਕृਦ੍ ਯਤ੍ਤਵੇਰਿਤਂ ।। ੩੮੩.

ਇਹ ਜੋ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ, ਤੰਦਰੁਸਤ, ਸੁਭਾਗਾ, ਮੰਦੇ ਸੁਪਨੇ ਮਿਟਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁਖ ਤੇ ਪ੍ਰੀਤਿ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।

ਯੇषਾਂ ਗृਹੇषੁ ਲਿਖਿਤਮਾਗ੍ਨੇਯਂ ਹਿ ਪੁਰਾਣਕਂ । ਪੁਸ੍ਤਕਂ ਸ੍ਥਾਸ੍ਯਤਿ ਸਦਾ ਤਤ੍ਰ ਨੇਸ਼ੁਰੁਪਦ੍ਰਵਾਃ ।। ੩੮੩.

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ 'ਚ ਅਗਨਿਆ ਪੁਰਾਣਾ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਪੁਸਤਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਕਦੇ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀਆਂ।

ਕਿਂ ਤੀਰ੍ਯੈਰ੍ਗੋਪ੍ਰਦਾਨੈਰ੍ਵਾ ਕਿਂ ਯਜ੍ਞੈਃ ਕਿਮੁਪੋषਿਤੈਃ । ਆਗ੍ਨੇਯਂ ਯੇ ਹਿ ਸ਼੍ਰृਣ੍ਵਨ੍ਤਿ ਅਹਨ੍ਯਹਨਿ ਮਾਨਵਾਃ ।। ੩੮੩.

ਨਦੀਆਂ ਪਾਰ ਕਰਨ, ਗਾਂਵਾਂ ਦੇਣ, ਯਜਨ ਜਾਂ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ? ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਅਗਨਿਆ ਪੁਰਾਣਾ ਸੁਣਦੇ ਹਨ—

ਯੋ ਦਦਾਤਿ ਤਿਲਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਸੁਵਰ੍ਣਸ੍ਯ ਚ ਮਾषਕਂ । ਸ਼੍ਰृਣੇਤਿ ਸ਼੍ਲੋਕਮੇਕਞ੍ਚ ਆਗ੍ਨੇਯਸ੍ਯ ਤਦਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ।। ੩੮੩.

ਜੋ ਤਿਲ ਦਾ ਪ੍ਰਸਥ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਮਾਸ਼ਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਅਗਨਿਆ ਦਾ ਇਕ ਸ਼ਲੋਕ ਵੀ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਅਧ੍ਯਾਯਪਠਨਞ੍ਚਾਸ੍ਯ ਗੋਪ੍ਰਦਾਨਾਦ੍ ਵਿਸ਼ਿष੍ਯਤੇ । ਅਹੋਰਾਤ੍ਰਕृਤਂ ਪਾਪਂ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛੋਃ ਪ੍ਰਣਸ਼੍ਯਤਿ ।। ੩੮੩.

ਇਸ ਦੇ ਅਧਿਆਇ ਪੜ੍ਹਨਾ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇਣ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ; ਜੋ ਸੁਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਦਿਨ-ਰਾਤ 'ਚ ਹੋਏ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਕਪਿਲਾਨਾਂ ਸ਼ਤੇ ਦਤ੍ਤੇ ਯਦ੍ ਭਵੇਜ੍ਜ੍ਯੇष੍ਠਪੁष੍ਕਰੇ । ਤਦਾਗ੍ਨੇਯਂ ਪੁਰਾਣਂ ਹਿ ਪਠਿਤ੍ਵਾ ਫਲਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ।। ੩੮੩.

ਜੇ ਕੋਈ ਵੱਡੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਰੋਵਰ 'ਤੇ ਸੌ ਕਪਿਲ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਅਗਨਿ ਪੁਰਾਣ ਦੀ ਪਾਠ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਞ੍ਚ ਨਿਵृਤ੍ਤਞ੍ਚ ਧਰ੍ਮਂ ਵਿਦ੍ਯਾਦ੍ਵਯਾਤ੍ਮਕਂ । ਆਗ੍ਨੇਯਸ੍ਯ ਪੁਰਾਣਸ੍ਯ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਸਮਂ ਨ ਹਿ ।। ੩੮੩.

ਧਰਮ ਵਿਚ ਕਰਮ ਅਤੇ ਵਿਰਤੀ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ; ਅਗਨਿ ਪੁਰਾਣ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਸ਼ਾਸਤਰ ਨਹੀਂ।

ਪਠਨ੍ਨਾਗ੍ਨੇਯਕਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰृਣ੍ਵਨ੍ ਵਾਪਿ ਪੁਰਾਣਕਂ । ਭਕ੍ਤੋ ਵਸ਼ਿष੍ਠ ਮਨੁਜਃ ਸਰ੍ਵਪਾਪੈਃ ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ ।। ੩੮੩.

ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਅਗਨਿ ਪੁਰਾਣ ਦਾ ਪਾਠ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਭਗਤ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਨੋਪਸਰ੍ਗਾ ਨ ਚਾਨਰ੍ਥਾ ਨ ਚੌਰਾਰਿਭਯਂ ਗृਹੇ । ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸ੍ਯਾਦ੍ ਯਤ੍ਰ ਚਾਗ੍ਨੇਯਪੁਰਾਣਸ੍ਯ ਹਿ ਪੁਸ੍ਤਕਂ ।। ੩੮੩.

ਉਸ ਘਰ ਵਿਚ, ਜਿੱਥੇ ਅਗਨਿ ਪੁਰਾਣ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਹੋਵੇ, ਕੋਈ ਮੁਸੀਬਤ, ਨੁਕਸਾਨ ਜਾਂ ਚੋਰ-ਦੁਸ਼ਮਣ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

ਨ ਗਰ੍ਭਹਾਰਿਣੀ ਭੀਤਿਰ੍ਨ ਚ ਬਾਲਗ੍ਰਹਾ ਗृਹੇ । ਯਤ੍ਰਾਗ੍ਨੇਯਂ ਪੁਰਾਣਂ ਸ੍ਯਾਨ੍ਨ ਪਿਸ਼ਾਚਾਦਿਕਂ ਭਯਂ ।। ੩੮੩.

ਜਿੱਥੇ ਅਗਨਿ ਪੁਰਾਣ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਨਾ ਗਰਭ ਦਾ ਡਰ, ਨਾ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਬਲਾਵਾ, ਨਾ ਪਿਸਾਚ ਆਦਿਕ ਦਾ ਭੈ ਹੁੰਦਾ।

ਸ਼੍ਰृਣ੍ਵਨ੍ ਵਿਪ੍ਰੋ ਵੇਦਵਿਤ੍ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਃ ਪृਥਿਵੀਪਤਿਃ । ऋਦ੍ਧਿਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਵੈਸ਼੍ਯਸ਼੍ਚ ਸ਼ੂਦ੍ਰਸ਼੍ਚਾਰੋਗ੍ਯਮृਚ੍ਛਤਿ ।। ੩੮੩.

ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕਸ਼ਤਰੀ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਵੈਸ਼ਿਆ ਨੂੰ ਵਧਿਆਈ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਨੂੰ ਤੰਦਰੁਸਤੀ।