ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਸ਼ਰੀਰਮੁਪਰੁਧ੍ਯਾऽਥ ਕृਤ੍‌ਸ੍ਨਾਨ੍ਦੋषਾਨ੍ਰੁਣਦ੍ਧਿ ਵੈ । ਛਿਨਤ੍ਤਿ ਪ੍ਰਾਣਸ੍ਥਾਨਾਨਿ ਪੁਨਰ੍ਮਰ੍ਮਾਣਿ ਚੈਵ ਹਿ ।। ੩੭੧.

ਉਹ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਸਾਰੇ ਮਲ-ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦੇ ਥਾਂ ਤੇ ਮਰਮ ਬਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕੱਟ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

ਸ਼ੈਤ੍ਯਾਤ੍ ਪ੍ਰਕੁਪਿਤੋ ਵਾਯੁਸ਼੍ਛਿਦ੍ਰਮਨ੍ਵਿष੍ਯਤੇ ਤਤਃ । ਦ੍ਵੇ ਨੇਤ੍ਰੇ ਦ੍ਵੌ ਤਥਾ ਕਰ੍ਣੌ ਦ੍ਵੌ ਤੁ ਨਾਸਾਪੁਟੌ ਤਥਾ ।। ੩੭੧.

ਠੰਡ ਕਾਰਨ ਹਵਾ ਉਤਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ ਰਸਤਾ ਲੱਭਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੋ ਅੱਖਾਂ, ਦੋ ਕੰਨ, ਤੇ ਦੋ ਨੱਕ ਦੇ ਸੁਰਾਖ—

ਊਦ੍‌ਧ੍ਵਨ੍ਤੁ ਸਪ੍ਤ ਚ੍ਛਿਦ੍ਰਾਣਿ ਅष੍ਟਮਂ ਵਦਨਂ ਤਥਾ । ਏਤੈਃ ਪ੍ਰਾਣੋ ਵਿਨਿਰ੍ਯਾਤਿ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਃ ਸ਼ੁਭਕਰ੍ਮਣਂ ।। ੩੭੧.

ਉਪਰਲੇ ਸੱਤ ਸੁਰਾਖ ਹਨ, ਤੇ ਅਠਵਾਂ ਮੂੰਹ ਹੈ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਾਣ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਨੇਕ ਕਰਮ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਧਃ ਪਾਯੁਰੁਪਸ੍ਥਞ੍ਚ ਅਨੇਨਾਸ਼ੁਭਕਾਰਿਣਾਂ । ਮੂਰ੍ਦ੍ਧਾਨਂ ਯੋਗਿਨੋ ਭਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਜੀਵੋ ਯਾਤ੍ਯਥ ਚੇਚ੍ਛਯਾ ।। ੩੭੧.

ਹੇਠਾਂ ਪਖਾਣਾ ਤੇ ਲਿੰਗ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮੰਦ ਕਰਮ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਾਣ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਯੋਗੀ ਦਾ ਜੀਵ ਮੱਥਾ ਫਾੜ ਕੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਨ੍ਤਕਾਲੇ ਤੁ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਪ੍ਰਾਣੇऽਪਾਨਮੁਪਸ੍ਥਿਤੇ । ਤਮਸਾ ਸਂਵृਤੇ ਜ੍ਞਾਨੇ ਸਂਵृਤੇषੁ ਚ ਮਰ੍ਮ੍ਮਸੁ ।। ੩੭੧.

ਅੰਤ ਵੇਲੇ, ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਾਣ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਗਿਆਨ ਤੇ ਹਨੇਰਾ ਛਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮਰਮ ਬਿੰਦੂ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—

ਸ ਜੀਵੋ ਨਾਭ੍ਯਧਿष੍ਠਾਨਸ਼੍ਚਾਲ੍ਯਤੇ ਮਾਤਰਿਸ਼੍ਵਨਾ । ਬਾਧ੍ਯਮਾਣਸ਼੍ਚਾਨਯਤੇ ਅष੍ਟਾਙ੍ਗਾਃ ਪ੍ਰਾਣਵृਤ੍ਤਿਕਾਃ ।। ੩੭੧.

ਉਸ ਵੇਲੇ ਜੀਵ ਨਾਭੀ ਵਿਚ ਅਸਥਿਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਵਾ ਉਸ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਟ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਪ੍ਰਾਣ ਦੀਆਂ ਅਠ ਰੂਪੀਆਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਚ੍ਯਵਨ੍ਤਂ ਜਾਯਮਾਨਂ ਵਾ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਨ੍ਤਞ੍ਚ ਯੋਨਿषੁ । ਪ੍ਰਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਚ ਤਂ ਸਿਦ੍ਧਾ ਦੇਵਾ ਦਿਵ੍ਯੇਨ ਚਕ੍ਸ਼ੁषਾ ।। ੩੭੧.

ਸਿਧ ਤੇ ਦੇਵਤਾ, ਦਿਵ੍ਯ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ, ਉਸ ਜੀਵ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ ਜਦ ਉਹ ਡਿੱਗਦਾ, ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਜਾਂ ਜੂਨਾਂ ਵਿਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਗृਹ੍ਣਾਤਿ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਦ੍ ਯੋਗੇ ਸ਼ਰੀਰਞ੍ਚਾਤਿਵਾਹਿਕਮ੍ । ਆਕਾਸ਼ਵਾਯੁਤੇਜਾਂਸਿ ਵਿਗ੍ਰਹਾਦੂਦ੍‌ਰ੍ਧ੍ਵਗਾਮਿਨਃ ।। ੩੭੧.

ਉਸ ਸਮੇਂ, ਯੋਗ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਉਹ ਆਕਾਸ਼, ਹਵਾ ਤੇ ਅੱਗ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਸੁਖਮ ਸਰੀਰ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਥੂਲ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਉਪਰ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਜਲਂ ਮਹੀ ਚ ਪਞ੍ਚਤ੍ਵਮਾਪਨ੍ਨਃ ਪੁਰੁषਃ ਸ੍ਮृਤਃ । ਆਤਿਵਾਹਿਕਦੇਹਨ੍ਤੁ ਯਮਦੂਤਾ ਨਯਨ੍ਤਿ ਤਂ ।। ੩੭੧.

ਜਦ ਪਾਣੀ ਤੇ ਧਰਤੀ ਮਿਲ ਕੇ ਪੰਜਤਵ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਦ ਮਨੁੱਖ ਮਰਿਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਯਮ ਦੇ ਦੂਤ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਖਮ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਯਾਮ੍ਯਂ ਮਾਰ੍ਗਂ ਮਹਾਘੋਰਂ षੜਸ਼ੀਤਿਸਹਸ੍ਰਕਮ੍ । ਅਨ੍ਨੋਦਕਂ ਨੀਯਮਾਨੋ ਬਾਨ੍ਧਵੈਰ੍ਦਤ੍ਤਮਸ਼੍ਨੁਤੇ ।। ੩੭੧.

ਉਹ ਯਮ ਦਾ ਡਰਾਉਣਾ ਰਸਤਾ ਤਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਛਿਆਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਕੋਸ ਲੰਬਾ ਹੈ; ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਉਹ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਖਾਣਾ ਤੇ ਪਾਣੀ ਖਾਂਦਾ ਹੈ।

ਯਮਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਯਮੋਕ੍ਤੇਨ ਚਿਤ੍ਰਗੁਪ੍ਤੇਨ ਚੇਰਿਤਾਨ੍ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਨਰਕਾਨ੍ਰੌਦ੍ਰਾਨ੍ਧਰ੍ਮੀ ਸ਼ੁਭਪਥੈਰ੍ਦਿਵਮ੍ ।। ੩੭੧.

ਉਹ ਯਮ ਨੂੰ ਤੇ ਚਿਤਰਗੁਪਤ ਵਲੋਂ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਕਰਮ ਭਿਆਨਕ ਹਨ ਤਾਂ ਨਰਕ, ਤੇ ਨੇਕ ਰਸਤੇ ਨਾਲ ਸੁਗਤਿ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਭੁਜ੍ਯਨ੍ਤੇ ਪਾਪਿਭਿਰ੍ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਨਰਕਾਂਸ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਯਾਤਨਾਃ । ਅष੍ਟਾਵਿਂਸ਼ਤਿਰੇਵਾਧਃ ਕ੍ਸ਼ਿਤੇਰ੍ਨਰਕਕੋਟਯਃ ।। ੩੭੧.

ਮੈਂ ਪਾਪੀਆਂ ਲਈ ਨਰਕ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਦਿਆਂਗਾ। ਧਰਤੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਅਠਾਈਂ ਕਰੋੜ ਨਰਕ ਹਨ।

ਸਪ੍ਤਮਸ੍ਯ ਤਲਸ੍ਯਾਨ੍ਤੇ ਘੋਰੇ ਤਮਸਿ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾਃ । ਘੋਰਾਖ੍ਯਾ ਪ੍ਰਥਮਾ ਕੋਟਿਃ ਸੁਘੋਰਾ ਤਦਧਃ ਸ੍ਥਿਤਾ ।। ੩੭੧.

ਸੱਤਵੇਂ ਤਲੇ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਡਰਾਉਣੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਕਰੋੜ ਨਰਕ 'ਭਿਆਨਕ' ਨਾਮ ਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਹੇਠਾਂ 'ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ' ਨਰਕ ਹੈ।

ਅਤਿਘੋਰਾ ਮਹਾਘੋਰਾ ਘੋਰਰੂਪਾ ਚ ਪਞ੍ਚਮੀ । षष੍ਠੀ ਤਰਲਤਾਰਾਖ੍ਯਾ ਸਪ੍ਤਮੀ ਚ ਭਯਾਨਕਾ ।। ੩੭੧.

'ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ', 'ਮਹਾ ਭਿਆਨਕ' ਅਤੇ 'ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲੀ' ਤਿੰਨ ਹੋਰ ਹਨ। ਛੇਵੀਂ 'ਕੰਪਦੀ ਤਾਰਾ' ਅਤੇ ਸੱਤਵੀਂ 'ਡਰਾਉਣੀ' ਨਰਕ ਹੈ।

ਭਯੋਤ੍ਕਟਾ ਕਾਲਰਾਤ੍ਰੀ ਮਹਾਚਣ੍ਡਾ ਚ ਚਣ੍ਡਯਾ । ਕੋਲਾਹਲਾ ਪ੍ਰਚਣ੍ਡਾਖ੍ਯਾ ਪਦ੍ਮਾ ਨਰਕਨਾਯਿਕਾ ।। ੩੭੧.

'ਭੈਅਤਿਕ', 'ਕਾਲ ਰਾਤ', 'ਮਹਾ ਚੰਡਾ' ਅਤੇ 'ਚੰਡਾ' ਨਰਕਾਂ ਹਨ। 'ਕੋਲਾਹਲ', 'ਪ੍ਰਚੰਡ' ਅਤੇ 'ਪਦਮਾ' ਨਰਕਾਂ ਦੀ ਮਾਲਕ ਹੈ।

ਪਦ੍ਮਾਵਤੀ ਭੀषਣਾ ਚ ਭੀਮਾ ਚੈਵ ਕਰਾਲਿਕਾ । ਵਿਕਰਾਲਾ ਮਹਾਵਜ੍ਰਾ ਤ੍ਰਿਕੋਣਾ ਪਞ੍ਚਕੋਣਿਕਾ ।। ੩੭੧.

'ਪਦਮਾਵਤੀ', 'ਭੀਸਣ', 'ਭੀਮ' ਅਤੇ 'ਕਰਾਲਿਕਾ' ਹਨ। 'ਵਿਕਰਾਲ', 'ਮਹਾ ਵਜਰ', 'ਤਿਕੋਣ' ਅਤੇ 'ਪੰਜ ਕੋਣ ਵਾਲੀ' ਨਰਕਾਂ ਹਨ।

ਸੁਦੀਰ੍ਖਘਾ ਵਰ੍ਤੁਲਾ ਸਪ੍ਤਭੂਮਾ ਚੈਵ ਸੁਭੂਮਿਕਾ । ਦੀਪ੍ਤਮਾਯਾऽष੍ਟਾਵਿਂਸ਼ਤਯਃ ਕੋਟਯਃ ਪਾਪਿਦੁਃਸ਼ਦਾਃ ।। ੩੭੧.

'ਬਹੁਤ ਲੰਮੀ', 'ਗੋਲ', 'ਸੱਤ ਭੂਮੀਆਂ' ਅਤੇ 'ਚੰਗੀ ਭੂਮਿ' ਨਰਕਾਂ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਾਪੀਆਂ ਲਈ ਅਠਾਈਂ ਕਰੋੜ ਡਰਾਉਣੇ ਨਰਕ ਹਨ।

ਅष੍ਟਾਵਿਂਸ਼ਤਿਕੋਟੀਨਾਂ ਪਞ੍ਚ ਪਞ੍ਚ ਚ ਨਾਯਕਾਃ । ਰੌਰਵਾਦ੍ਯਾਃ ਸ਼ਤਞ੍ਚੈਕਂ ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਚ੍ਚਤੁष੍ਟਯਂ ।। ੩੭੧.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਠਾਈਂ ਕਰੋੜ ਨਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਇੱਕ ਦੀ ਪੰਜ ਪੰਜ ਮਾਲਕ ਹਨ। ਰੌਰਵ ਆਦਿ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਐਸੀਆਂ ਇੱਕ ਸੌ ਚੌਂਤਾਲੀ (144) ਹਨ।

ਤਾਮਿਸ਼੍ਰਮਨ੍ਘਤਾਮਿਸ਼੍ਰਂ ਮਹਾਰੌਰਵਰੌਰਵੌ । ਅਸਿਪਤ੍ਰਂ ਵਨਞ੍ਚੈਵ ਲੋਹਭਾਰਂ ਤਥੈਵ ਚ ।। ੩੭੧.

ਤਾਮਿਸ਼੍ਰ, ਅੰਧਤਾਮਿਸ਼੍ਰ, ਮਹਾ ਰੌਰਵ, ਰੌਰਵ, ਅਸੀਪਤ੍ਰ ਵਣ ਅਤੇ ਲੋਹ ਭਾਰਾ ਨਰਕਾਂ ਹਨ।

ਨਰਕਂ ਕਾਲਸੂਤ੍ਰਞ੍ਚ ਮਹਾਨਰਕਮੇਵ ਚ । ਸਞ੍ਜੀਵਨਂ ਮਹਾਵੀਚਿ ਤਪਨਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਤਾਪਨਂ ।। ੩੭੧.

ਕਾਲਸੂਤਰ, ਮਹਾ ਨਰਕ, ਸੰਜੀਵਨ, ਮਹਾ ਵੀਚੀ, ਤਪਨ ਅਤੇ ਸੰਪ੍ਰਤਾਪਨ ਨਰਕਾਂ ਵੀ ਹਨ।

ਸਙ੍ਘਾਤਞ੍ਚ ਸਕਾਕੋਲਂ ਕੁਦ੍ਮਲਂ ਪੂਤਿਮृਤ੍ਤਿਕਂ । ਲੋਹਸ਼ਙ੍ਕੁਮृਜੀषਞ੍ਚ ਪ੍ਰਧਾਨਂ ਸ਼ਾਲ੍ਮਲੀਂ ਨਦੀਮ੍ ।। ੩੭੧.

ਸੰਘਾਤ, ਸਕਾਕੋਲ, ਕੁਦਮਲ, ਪੂਤਿ ਮਿੱਟੀਕਾ, ਲੋਹ ਸ਼ੰਕੁ, ਮ੍ਰਜੀਸ਼ਾ, ਮੁੱਖ ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਅਤੇ ਨਦੀ ਵੀ ਨਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ।

ਨਰਕਾਨ੍ ਵਿਦ੍ਧਿ ਕੋਟੀਸ਼ਨਾਗਾਨ੍ਵੈ ਘੋਰਦਰ੍ਸ਼ਨਾਨ੍ । ਪਾਤ੍ਯਨ੍ਤੇ ਪਾਪਕਰ੍ਮ੍ਮਾਣ ਏਕੈਕਸ੍ਮਿਨ੍ਬਹੁष੍ਵਪਿ ।। ੩੭੧.

ਇਹ ਨਰਕਾਂ ਅਣਗਿਣਤ ਕਰੋੜ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਡਰਾਉਣਾ ਹੈ। ਪਾਪੀ ਕਈ ਨਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕਈ ਵਾਰ ਇਕੱਠੇ ਵੀ।

ਮਾਰ੍ਜਾਰੋਲੂਕਗੋਮਾਯੁਗृਧ੍ਰਾਦਿਵਦਨਾਸ਼੍ਚ ਤੇ । ਤੈਲਦ੍ਰੋਣ੍ਯਾਂ ਨਰਂ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤ੍ਵਾ ਜ੍ਵਾਲਯਨ੍ਤਿ ਹੁਤਾਸ਼ਨਂ ।। ੩੭੧.

ਬਿੱਲੀ, ਉਲੂ, ਗਿੱਧ ਅਤੇ ਸਿਆਲ ਵਰਗੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਤੇਲ ਦੇ ਡੋਲ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਕੇ ਹੇਠਾਂ ਅੱਗ ਲਗਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਅਮ੍ਬਰੀषੇषੁ ਚੈਵਾਨ੍ਯਾਂਸ੍ਤਾਮ੍ਰਪਾਤ੍ਰੇषੁ ਚਾਪਰਾਨ੍ । ਅਯਃਪਾਤ੍ਰੇषੁ ਚੈਵਾਨ੍ਯਾਨ੍ ਬਕਹੁਵਹ੍ਨਿਕਣੇषੁ ਚ ।। ੩੭੧.

ਕੁਝ ਨੂੰ ਤਾਮੇ ਦੇ ਡੋਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਲੋਹੇ ਦੇ ਬਰਤਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਕੁਝ ਨੂੰ ਪੀਤਲ ਦੇ ਪਤਿਆਂ ਜਾਂ ਸੜਦੇ ਕੋਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।

ਸ਼ੂਲਾਗ੍ਰਾਰੋਪਿਤਾਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯੇ ਛਿਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਨਰਕੇऽਪਰੇ । ਤਾਡ੍ਯਨ੍ਤੇ ਚ ਕਸ਼ਾਭਿਸ੍ਤੁ ਭੋਜ੍ਯਨ੍ਤੇ ਚਾਪ੍ਯਯੋਗੁੜਾਨ੍ ।। ੩੭੧.

ਕੁਝ ਨੂੰ ਬਰਛੇ ਦੀ ਨੋਕ ਤੇ ਚੜ੍ਹਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਕੱਟ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਨੂੰ ਕੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਮਾਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਕੁਝ ਨੂੰ ਲੋਹੇ ਦੀ ਚੋਚ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਖਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਯਮਦੂਤੈਰ੍ਨਰਾਃ ਪਾਂਸ਼ੂਨ੍ਵਿष੍ਠਾਰਕ੍ਤਕਫਾਦਿਕਾਨ੍ । ਤਪ੍ਤਂ ਮਦ੍ਯਂ ਪਾਯਯਨ੍ਤਿ ਪਾਟਯਨ੍ਤਿ ਪਾਟਯਨ੍ਤਿ ਪੁਨਰ੍ਨਰਾਨ੍ ।। ੩੭੧.

ਯਮ ਦੇ ਦੂਤ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ, ਗੰਦ, ਖੂਨ, ਕਫ ਅਤੇ ਤਪਦੇ ਸ਼ਰਾਬ ਪਿਲਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਚੀਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਯਨ੍ਤ੍ਰੇषੁ ਪੀਡਯਨ੍ਤਿ ਸ੍ਮ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਵਾਯਸਾਦਿਭਿਃ । ਤੈਲੇਨੋष੍ਣੇਨ ਸਿਚ੍ਯਨ੍ਤੇ ਛਿਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਨੈਕਧਾ ਸ਼ਿਰਃ ।। ੩੭੧.

ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਯੰਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੀੜਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਕਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੰਛੀਆਂ ਖਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਤਪਦੇ ਤੇਲ ਨਾਲ ਭਿੱਜਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਹਾ ਤਾਤੇਤਿ ਕ੍ਰਨ੍ਦਮਾਨਾਃ ਸ੍ਵਕਨ੍ਨਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਕਰ੍ਮ੍ਮ ਤੇ । ਮਹਾਪਾਤਕਜਾਨ੍ਘੋਰਾਨ੍ਨਰਕਾਨ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਗਰ੍ਹਿਤਾਨ੍ ।। ੩੭੧.

ਉਹ 'ਹਾ ਪਿਤਾ!' ਕਹਿ ਕੇ ਰੋਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਖੌਲ ਉਡਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਡਰਾਉਣੇ ਤੇ ਨਿੰਦਤ ਨਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ।

ਕਰ੍ਮ੍ਮਕ੍ਸ਼ਯਾਤ੍ਪ੍ਰਜਾਯਨ੍ਤੇ ਮਹਾਪਾਤਕਿਨਸ੍ਤ੍ਵਿਹ । ਮृਗਸ਼੍ਵਸ਼ੂਕਰੋष੍ਟ੍ਰਾਣਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਾ ਯੋਨਿਮृਚ੍ਛਤਿ ।। ੩੭੧.

ਜਦੋਂ ਕਰਮ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਵੱਡੇ ਪਾਪੀ ਇੱਥੇ ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਹੱਤਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਰਣ, ਘੋੜਾ, ਸੂਰ ਜਾਂ ਉਠ ਦੀ ਕੋਖ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।