ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਅਭਵਤਮਭਵਤਾਪਚਮਪਚਾਵਾਪਚਾਮ ਚ । ਐਧਤੈਧੇਤਾਮੈਧਧ੍ਵਂ ਐਧੇ ਚੈਧਾਮਹੀਰਿਤਂ ।। ੩੫੮.

'ਅਭਵਤਾਮ', 'ਅਭਵਤਾ', 'ਪਚਮ', 'ਪਚਾਵਾ', 'ਪਚਾਮਾ'; 'ਐਧਤਾ', 'ਐਧੇਤਾਮ', 'ਐਧਧਵਮ', 'ਐਧੇ', 'ਐਧਾਮਹੀ' — ਇਹ ਰੂਪ ਹਨ।

ਅਭੂਦਭੂਤਾਮਭੂਵਨਭੂਸ਼੍ਚਭੂਵਮੇਵ ਲੁਙ੍ । ਐਧਿष੍ਟੈਧਿषਾਤਾਂ ਨਰਾਵੈਧਿष੍ਠਾ ਐਧਿषੀਦृਸ਼ਂ ।। ੩੫੮.

ਲੁਣ ਰੂਪ ਵਿੱਚ: 'ਅਭੂਤ', 'ਅਭੂਤਾਮ', 'ਅਭੂਵਨ', 'ਅਭੂਸ਼', 'ਅਭੂਵਮ'; ਲੁਕੀ ਰੂਪ: 'ਐਧਿਸ਼ਟ', 'ਐਧਿਸ਼ਾਤਾਮ', 'ਨਰਾਵੈਧਿਸ਼ਠਾ', 'ਐਧਿਸ਼ੀਦ੍ਰਸ਼ਮ'।

ਲਿਟਿ ਬਭੂਵ ਬਭੂਵਤੁਃ ਬਭੂਵੁਸ਼੍ਚ ਬਭੂਵਿਥ । ਬਭੂਵਥੁਰ੍ਬਭੂਵ ਚ ਬਭੂਵਿਵ ਵਭੂਵਿਮ ।। ੩੫੮.

ਲਿਟ ਰੂਪ ਵਿੱਚ: 'ਬਭੂਵ', 'ਬਭੂਵਤੁਹ', 'ਬਭੂਵੁਹ', 'ਬਭੂਵਿਥ', 'ਬਭੂਵਥੁਰ', 'ਬਭੂਵ', 'ਬਭੂਵਿਵ', 'ਬਭੂਵਿਮ'।

ਪੇਚੇ ਪੇਚਾਤੇ ਪੇਚਿਰੇ ਤ੍ਵਮੇਧਾਞ੍ਚਕृषੇ ਤਥਾ । ਏਧਾਞ੍ਚਕ੍ਰਾਥੇ ਪੇਚਿਧ੍ਵੇ ਪੇਚੇ ਪੇਚਿਮਹੇ ਤਥਾ ।। ੩੫੮.

'ਪੇਚੇ', 'ਪੇਚਾਤੇ', 'ਪੇਚਿਰੇ', ਤੂੰ 'ਏਧਾਂਚਕ੍ਰਸ਼ੇ' ਕੀਤਾ, 'ਏਧਾਂਚਕ੍ਰਾਥੇ', 'ਪੇਚਿਧਵੇ', 'ਪੇਚੇ', 'ਪੇਚਿਮਹੇ' ਵੀ।

ਲੁਟਿ ਭਵਿਤਾ ਭਚਵਿਤਾਰੌ ਭਵਿਤਾਰੋ ਹਰਾਦਯਃ । ਭਵਿਤਾਸਿ ਭਵਿਤਾਸ੍ਥੋ ਭਵਿਤਾਸ੍ਮਸ੍ਤਥਾ ਵਯਂ ।। ੩੫੮.

ਭਵਿ-ਭਵਿੱਖ ਰੂਪ: 'ਭਵਿਤਾ', 'ਭਵਿਤਾਰਉ', 'ਭਵਿਤਾਰੋ', 'ਹਰ ਆਦਿ', 'ਭਵਿਤਾਸੀ', 'ਭਵਿਤਾਸਥ', 'ਭਵਿਤਾਸਮਾ', 'ਵਯੰ'।

ਪਕ੍ਤਾ ਪਕ੍ਤਾਰੌ ਪਕ੍ਤਾਰਃ ਪਕ੍ਤਾਸੇ ਤ੍ਵਂ ਸ਼ੁਭੌਦਨਂ । ਪਕ੍ਤਾਧ੍ਵੇ ਪਕ੍ਤਾਹੇ ਚਾਹਂ ਪਕ੍ਤਾਸ੍ਮਹੇ ਹਰੇਸ਼੍ਚਰੁਂ ।। ੩੫੮.

ਤੂੰ ਰਸੋਈਆ, ਦੋ ਰਸੋਈਏ, ਰਸੋਈਏ, ਤੇ ਤੂੰ ਚੰਗਾ ਭੋਜਨ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ। ਰਸੋਈ ਦੇ ਦਿਨ ਤੇ ਸਮੇਂ, ਮੈਂ ਵੀ ਰਸੋਈਆ ਹਾਂ; ਅਸੀਂ ਹਰੀ ਲਈ ਭੋਜਨ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹਾਂ।

ਲਿਙਾਸ਼ਿषਿ ਸੁਖਂ ਭੂਯਾਤ੍ ਭੂਯਾਸ੍ਤਾਂ ਹਰਿਸ਼ਙ੍ਕਰੌ । ਭੂਯਾਸੁਸ੍ਤੇ ਚ ਭੂਯਾਸ੍ਤ੍ਵਂ ਯੁਵਾਂ ਭੂਯਾਸ੍ਤਮੀਸ਼੍ਵਰੌ ।। ੩੫੮.

ਯਜਨ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ 'ਲਿੰਗ' ਵਿਚ ਸੁਖ ਹੋਵੇ। ਹਰੀ ਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਸਦਾ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿਣ। ਤੂੰ ਸਦਾ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿ, ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਭੂ ਵੀ ਸਦਾ ਮੌਜੂਦ ਰਹੋ।

ਭੂਯਾਸ੍ਤ ਯੂਯਂ ਭੂਯਾਸਮਹਂ ਭੂਯਾਸ੍ਮ ਸਰ੍ਵ੍ਵਦਾ । ਯਕ੍ਸ਼ੀष੍ਟ ਹ੍ਯੇਧਿषੀਯਾਸ੍ਤਾਂ ਯਕ੍ਸ਼ੀਰਨ੍ਨੇਧਿषੀਯ ਚ ।। ੩੫੮.

ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਮੌਜੂਦ ਰਹੋ, ਮੈਂ ਮੌਜੂਦ ਰਹਾਂ, ਅਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੌਜੂਦ ਰਹੀਏ। ਭੋਜਨ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਥਾਪਿਆ ਜਾਵੇ, ਤੇ ਭੋਜਨ-ਚੜ੍ਹਾਈ ਵੀ ਥਾਪੀ ਜਾਵੇ।

ਯਕ੍ਸ਼ੀਵਹ੍ਯੇਧਿषੀਮਹਿ ਲਿਙਿ ਚਾਯਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇਤਿ ਲृਙ੍ । ਅਯਕ੍ਸ਼੍ਯੇਤਾਮਯਕ੍ਸ਼੍ਯਨ੍ਤਾਯਕ੍ਸ਼੍ਯੇऽਯਕ੍ਸ਼੍ਯੇਥਾਂ ਯੁਵਾਂ ।। ੩੫੮.

ਭੋਜਨ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਅਸੀਂ ਥਾਪੀਏ। ਇੱਥੇ 'ਚੜ੍ਹਾਉਣ' ਦੀ ਇੱਛਾ ਦੱਸਦੇ ਹਨ: ਉਹ ਚੜ੍ਹਾਏ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਚੜ੍ਹਾਇਆ, ਮੈਂ ਚੜ੍ਹਾਵਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਚੜ੍ਹਾਓ।

ਅਯਕ੍ਸ਼ਅਯਧ੍ਵਮੈਧਿष੍ਯਾਵਹ੍ਯੈਧਿष੍ਯਾਮਹ੍ਯਰੇਰ੍ਵਯਮ੍ । ਲृਟਿ ਸ੍ਯਾਦ੍ਭਵਿष੍ਯਤੀਤਿ ਏਧਿष੍ਯਾਮਹ ਈਦृਸ਼ਮ੍ ।। ੩੫੮.

ਉਹ ਨਾ ਚੜ੍ਹਾਏ, ਤੁਸੀਂ ਨਾ ਚੜ੍ਹਾਓ। ਅਸੀਂ ਥਾਪੀਏ, ਇੱਥੇ ਥਾਪੀਏ, ਪ੍ਰਭੂ ਲਈ ਥਾਪੀਏ। ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ 'ਇਹ ਹੋਵੇਗਾ', ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ 'ਅਸੀਂ ਥਾਪੀਏ'।

ਏਵਂ ਵਿਭਾਵਯਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਬੋਭਵਿष੍ਯਤਿ ਰੂਪਕਂ । ਘਟਯੇਤ੍ ਪਟਯੇਤ੍ਤਦ੍ਵਤ੍ ਪੁਤ੍ਰੀਯਤਿ ਚ ਕਾਮ੍ਯਤਿ ।। ੩੫੮.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਸੋਚਣਗੇ ਤੇ ਰੂਪ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ। ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਪੜ੍ਹਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣਾ ਤੇ ਇੱਛਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਕੁਮਾਰ ਉਵਾਚ ਕृਤਸ੍ਤ੍ਰਿष੍ਵਪਿ ਵਿਜ੍ਞੇਯਾ ਭਾਵੇ ਕਰ੍ਮ੍ਮਣਿ ਕਰ੍ਤ੍ਤਰਿ । ਅਜ੍ਲ੍ਯੁਟ੍ ਕ੍ਤਿਨ੍ ਘਞੋ ਭਾਵੇ ਯੁਜਕਾਰਤ ਏਵ ਚ ।। ੩੫੯.

ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਕ੍ਰਿਤ' ਵਾਲੇ ਰੂਪ ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਸਮਝਣੇ ਹਨ: ਹਾਲਤ, ਕੰਮ ਜਾਂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ। 'ਅਜ', 'ਯੁਟ', 'ਕਤਿਨ', 'ਘਣ' ਹਾਲਤ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, 'ਯੁਜ' ਤੇ 'ਕਾਰ' ਵੀ।

ਅਚਿ ਧਰ੍ਮ੍ਮਸ੍ਯ ਵਿਨਯ ਉਤ੍ਕਰਃ ਪ੍ਰਕਰਸ੍ਤਥਾ । ਦੇਵੋ ਭਦ੍ਰਃ ਸ਼੍ਰੀਕਰਸ਼੍ਚ ਤ੍ਲੁਟਿ ਰੂਪਨ੍ਤੁ ਸ਼ੋਭਨਮ੍ ।। ੩੫੯.

'ਅ' ਅੱਖਰ ਨਾਲ ਧਰਮ, ਨਿਮਰਤਾ, ਵਧੀਆ, ਵੱਖਰਾ; ਦੇਵ, ਸ਼ੁਭ, ਲੱਖੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ; 'ਤਲੁਟ' ਨਾਲ ਰੂਪ ਸੋਹਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਕ੍ਤਿਨਿ ਵृਦ੍ਧਿਸ੍ਤੁਤਿਮਤੋ ਘਞਿ ਬਾਵੋऽਥ ਯੁਚ੍ਯਪਿ । ਕਾਰਣਾ ਭਾਵਨੇਤ੍ਯਾਦਿ ਅਕਾਰੇ ਚ ਚਿਕਿਤ੍ਸਯਾ ।। ੩੫੯.

'ਕਤਿਨ' ਨਾਲ ਵਾਧਾ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰ, 'ਘਣ' ਨਾਲ ਹੋਣ ਦੀ ਭਾਵਨਾ, ਕਦੇ 'ਯੁਚ' ਨਾਲ ਵੀ। ਕਾਰਣ 'ਭਾਵ' ਆਖਦੇ ਹਨ, 'ਅ' ਅੱਖਰ ਚਿਕਿਤਸਾ ਵਿੱਚ।

ਤਥਾ ਤਵ੍ਯੋ ਹ੍ਯਨੀਯਸ਼੍ਚ ਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਂ ਕਰਣੀਯਕਮ੍ । ਦੇਯਂ ਧ੍ਯੇਯਞ੍ਚੈਵ ਯਤਿ ਣ੍ਯਤਿ ਕਾਰ੍ਯ੍ਯਞ੍ਚ ਕृਤ੍ਯਕਾਃ ।। ੩੫੯.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ 'ਤਵਯ' ਤੇ 'ਅਨੀਯ' ਉਹ ਕੰਮ ਜੋ ਕਰਨਾ ਹੈ, 'ਦੇਯ', 'ਧ੍ਯੇਯ', 'ਯਤੀ', 'ਣਯਤੀ', 'ਕਾਰਯ', 'ਕ੍ਰਿਤਯ' ਜੋ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਹੈ।

ਕਰ੍ਤ੍ਤਰਿ ਕ੍ਤਾਦਯੋ ਜ੍ਞੇਯਾ ਭਾਵੇ ਕਰ੍ਮ੍ਮਣਿ ਚ ਕ੍ਕਚਿਤ੍ । ਗਤੋ ਗ੍ਰਾਮਂ ਗਤੋ ਗ੍ਰਮ ਆਸ਼੍ਲਿष੍ਟਸ਼੍ਚ ਗੁਰੁਸ੍ਤ੍ਬਯਾ ।। ੩੫੯.

ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲਈ 'ਕਤਾ' ਆਦਿ ਰੂਪ ਜਾਣੋ, ਕਦੇ ਹਾਲਤ ਜਾਂ ਕੰਮ ਲਈ ਵੀ। 'ਉਹ ਪਿੰਡ ਗਿਆ', 'ਉਹ ਪਿੰਡ ਗਿਆ', 'ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਤੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ'।

ਸ਼ਤृਙ੍‌ਸ਼ਾਨਚੌ ਭਵਨ੍ ਏਧਮਾਨੋ ਭਵਨ੍ਤ੍ਯਪਿ । ਪੁਣ੍ ਤृਚੌ ਸਰ੍ਵ੍ਬਧਾਤੁਭ੍ਯੋ ਭਾਵਕੋ ਭਵਿਤਾ ਤਥਾ ।। ੩੫੯.

'ਸ਼ਤ੍ਰ' ਤੇ 'ਸ਼ਾਨਚ' ਨਾਲ 'ਹੋਣਾ' ਦਾ ਭਾਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; 'ਏਧਮਾਨ' ਤੇ 'ਭਵੰਤ' ਵੀ। 'ਪੁ' ਤੇ 'ਤ੍ਰਚ' ਸਭ ਧਾਤੂਆਂ ਤੋਂ 'ਹੋਣ' ਦਾ ਭਾਵ, 'ਭਵਿਤਾ' ਵੀ।

ਕ੍ਕਿਬਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਯਮ੍ਭੂਸ਼੍ਚ ਭੂਤੇ ਲਿਟਃ ਕ੍ਕਨ੍ਸੁ ਕਾਨ ਚ । ਬਭੂਵਿਵਾਨ੍ ਪੇਚਿਵਾਂਸ਼੍ਚ ਪੇਚਾਨਃ ਸ਼੍ਰਦ੍ਦਧਾਨਕਃ ।। ੩੫੯.

'ਕਿ' ਨਾਲ 'ਸਵਯੰਭੂ' ਆਦਿ; ਭੂਤਕਾਲ 'ਲਿਟ' ਤੇ 'ਕਨ' ਆਦਿ; 'ਬਭੂਵਿਵਾਨ', 'ਪੇਚਿਵਾਨ', 'ਪੇਚਾਨ', 'ਸ਼ਰਦਧਾਨਕ'।

ਅਣਿ ਸ੍ਯੁਃ ਕੁਮ੍ਭਕਾਰਾਦ੍ਯਾ ਭੂਤੇਪ੍ਯੁਣਾਦਯਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ । ਵਾਯੁਃ ਪਾਯੁਸ਼੍ਚ ਕਾਰੁਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ਵਹੁਲਂ ਛਨ੍ਦਸੀਰਿਤਂ ।। ੩੫੯.

'ਅਣ' ਨਾਲ 'ਕੁੰਭਕਾਰ' ਆਦਿ ਰੂਪ ਬਣਦੇ ਹਨ; ਭੂਤਕਾਲ ਵਿੱਚ 'ਉਣ' ਆਦਿ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; 'ਵਾਯੁ', 'ਪਾਯੁ', 'ਕਾਰੁ' ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਚੰਦ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਰੂਪ ਹਨ।

ਅਗ੍ਨਿਰੁਵਾਚ ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਦਿਨਾਮਲਿਙ੍ਗੋ ਯੋ ਹਰਿਸ੍ਤਂ ਪ੍ਰਵਦਾਮਿ ਤੇ । ਸ੍ਵਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਨਾਕਤ੍ਰਿਦਿਵਾ ਦ੍ਯੋਦਿਵੌ ਦ੍ਵੇਤ੍ਰਿਪਿष੍ਟਪਂ ।। ੩੬੦.

ਅਗਨਿ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਸਵਰਗ' ਆਦਿ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਪੁਰਸ਼ ਰੂਪ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਹਰੀ। 'ਸਵ', 'ਸਵਰਗ', 'ਨਕ', 'ਤ੍ਰਿਦਿਵ', 'ਦਿਉ', 'ਦਿਵ', 'ਦ੍ਵਿਤ੍ਰ', 'ਪਿਸ਼ਟਪ'।

ਦੇਵਾ ਵृਨ੍ਦਾਰਕਾ ਲੇਖਾ ਰੁਦ੍ਰਾਦ੍ਯਾ ਗਣਦੇਵਤਾਃ । ਵਿਦ੍ਯਾਧਰੋऽਪ੍ਸਰੋਯਕ੍ਸ਼ਰਕ੍ਸ਼ੋਗਨ੍ਧਰ੍ਵਕਿਨ੍ਨਰਾਃ ।। ੩੬੦.

ਦੇਵ, ਵ੍ਰਿੰਦਾਰਕ, ਲੇਖਾ, ਰੁਦ੍ਰ ਆਦਿ ਗਣ-ਦੇਵਤਾ; ਵਿਦਿਆਧਰ, ਅਪਸਰਾ, ਯਕਸ਼, ਰਾਖਸ਼, ਗੰਧਰਵ, ਕਿੰਨਰ।

ਪਿਸ਼ਾਚੋ ਗੁਹ੍ਯਕਃ ਸਿਦ੍ਧੋ ਭੂਤੋऽਮੀ ਦੇਵਯੋਨਯਃ । ਦੇਵਦ੍ਵਿषੋऽਸੁਰਾ ਦੈਤ੍ਯਾਃ ਸੁਗਤਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਥਾਗਤਃ ।। ੩੬੦.

ਪਿਸ਼ਾਚ, ਗੁਹ੍ਯਕ, ਸਿੱਧ, ਭੂਤ — ਇਹ ਸਭ ਦੇਵ-ਯੋਨੀ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਵੈਰੀ, ਅਸੁਰ, ਦੈਤ, ਸੁਗਤ, ਤਥਾਗਤ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਤ੍ਮਭੂਃ ਸੁਰਜ੍ਯੇष੍ਠੋ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਨ੍ਨਾਰਾਯਣੋ ਹਰਿਃ । ਰੇਵਤੀਸ਼ੋ ਹਲੀ ਰਾਮਃ ਕਾਮਃ ਪਰਞ੍ਚਸ਼ਰਃ ਸ੍ਮਰਃ ।। ੩੬੦.

ਬ੍ਰਹਮਾ, ਆਤਮਭੂ, ਸੁਰਜਯੇਸ਼ਠ, ਵਿਸ਼ਨੁ, ਨਾਰਾਇਣ, ਹਰੀ; ਰੇਵਤੀਸ਼, ਹਲੀ, ਰਾਮ, ਕਾਮ, ਪਰੰਚਸ਼ਰ, ਸਮਰ।

ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਃ ਪਦ੍ਮਾਲਯਾ ਪਦ੍ਮਾ ਸਰ੍ਵ੍ਵਃ ਸਰ੍ਵ੍ਵੇਸ਼੍ਵਰਃ ਸ਼ਿਵਃ । ਕਪਰ੍ਦੋऽਸ੍ਯ ਜਟਾਜੂਟਃ ਪਿਨਾਕੋऽਜਗਬਨ੍ਧਨੁਃ ।। ੩੬੦.

ਲਕਸ਼ਮੀ, ਜੋ ਕਮਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਕਮਲ ਹੀ ਹੈ; ਸਭ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ, ਸਭ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਸ਼ਿਵ। ਉਸ ਦੀ ਜਟਾਂ ਉੱਚੀ ਗੁੱਥੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਧਨੁ ਪਿਨਾਕ ਹੈ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਸੱਪ ਦੀ ਡੋਰੀ ਵੱਜੀ ਹੋਈ ਹੈ।

ਪ੍ਰਮਥਾਃ ਸ੍ਯੁਃ ਪਾਰਿषਦਾ ਮृੜਾਨੀ ਚਣ੍ਡਿਕਾऽਮ੍ਬਿਕਾ । ਦ੍ਵੈਮਾਤੁਰੋ ਗਜਾਸ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸੇਨਾਨੀਰਗ੍ਨਿਭੂਰ੍ਗੁਹਃ ।। ੩੬੦.

ਪ੍ਰਮਥਾ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀ ਹਨ; ਮ੍ਰਿਦਨੀ, ਚੰਡਿਕਾ ਤੇ ਅੰਬਿਕਾ; ਦੋ ਮਾਵਾਂ ਵਾਲਾ, ਹਾਥੀ-ਮੂੰਹ ਵਾਲਾ, ਫੌਜ ਦਾ ਸਰਦਾਰ—ਅੱਗ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਗੁਹਾ।

ਆਖਣ੍ਡਲਃ ਸੁਨਾਸੀਰਃ ਸੁਤ੍ਰਾਮਾਣੋ ਦਿਵਸ੍ਪਤਿਃ । ਪੁਲੋਮਜਾ ਸ਼ਚੀਨ੍ਦ੍ਰਾਣੀ ਦੇਵੀ ਤਸ੍ਯ ਤੁ ਵਲ੍ਲਭਾ ।। ੩੬੦.

ਆਖੰਡਲਾ, ਸੁਨਾਸੀਰਾ, ਸੁਤ੍ਰਾਮਾ, ਅਸਮਾਨ ਦਾ ਮਾਲਕ; ਪੁਲੋਮਾ ਦੀ ਧੀ, ਸ਼ਚੀ, ਇੰਦਰਾਣੀ, ਉਸ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ ਹੈ।

ਸ੍ਯਾਤ੍ ਪ੍ਰਾਸਾਦੋ ਵੈਜਯਨ੍ਤੋ ਜਯਨ੍ਤਃ ਪਾਕਸ਼ਾਸਨਿਃ । ਐਸ਼ਵਤੇऽਭ੍ਰਮਾਤਹ੍ਗੈਰਾਵਣਾਭ੍ਰਮੁਵਲ੍ਲਭਾਃ ।। ੩੬੦.

ਉਸ ਦਾ ਮਹਲ ਵੈਜਯੰਤ ਹੈ, ਜਯੰਤ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਵਜਰ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦਾ ਹਾਥੀ ਏਰਾਵਤ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਪਿਆਰੀਆਂ ਬੱਦਲ-ਕਨਿਆਵਾਂ ਹਨ।

ਹ੍ਰਾਦਿਨੀ ਵਜ੍ਰਮਸ੍ਤ੍ਰੀ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਕੁਲਿਸ਼ਮ੍ਭਿਦੁਰਂ ਪਵਿਃ । ਵ੍ਯੋਮਯਾਨਂ ਵਿਮਾਨੋऽਸ੍ਤ੍ਰੀ ਪੀਯੂषਮਮृਤਂ ਸੁਧਾ ।। ੩੬੦.

ਹ੍ਰਾਦਿਨੀ ਉਸ ਦਾ ਵਜਰ-ਹਥਿਆਰ ਹੈ, ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਚੀਰਨ ਵਾਲਾ ਕੁਲਹਾੜੀ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਰਥ ਆਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉਡਣ ਵਾਲੀ ਵਿਮਾਨ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪੀਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਅੰਮ੍ਰਿਤ, ਪੀਯੂਸ਼ ਤੇ ਸੁਧਾ ਹੈ।

ਸ੍ਯਾਤ੍ ਸੁਧਰ੍ਮ੍ਮਾ ਦੇਵਸਭਾ ਸ੍ਵਰ੍ਗਙ੍ਗਾ ਸੁਰਦੀਰ੍ਘਿਕਾ । ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾਂ ਬਹੁष੍ਵਪ੍ਸਰਸਃ ਸ੍ਵਰ੍ਵ੍ਵੇਸ਼੍ਯਾ ਉਰ੍ਵ੍ਵਸ਼ੀਮੁਖਾਃ ।। ੩੬੦.

ਸੁਧਰਮਾ ਦੇਵਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਹੈ, ਸਵਰਗ ਦੀ ਗੰਗਾ ਤੇ ਅਸਮਾਨੀ ਝੀਲ; ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤੀਆਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਉਰਵਸ਼ੀ।