ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਚੀਵਰਂ ਭਿਕ੍ਸ਼ੁਪ੍ਰਾਵृਤ੍ਤਿਰਾਦਿਤ੍ਯੋ ਮਿਤ੍ਰ ਈਰਿਤਃ । ਪੁਤ੍ਰਃ ਸੂਨੁਃ ਪਿਤਾ ਤਾਤਃ ਪृਦਾਕੁਰ੍ਯ੍ਯਾਘ੍ਰਵृਸ਼੍ਚਿਕੇ ੩੫੭.

'ਚੀਵਰਾ' ਭਿਖਖੂ ਦੀ ਚਾਦਰ, 'ਭਿਖਖੂਪ੍ਰਾਵ੍ਰਿਤੀ' ਵੀ, 'ਆਦਿਤਯ' ਸੂਰਜ, 'ਮਿਤ੍ਰ' ਦੋਸਤ। 'ਪੁਤ੍ਰ' ਪੁੱਤਰ, 'ਸੂਨੁ' ਵੀ, 'ਪਿਤਾ' ਪਿਤਾ, 'ਤਾਤਾ' ਵੀ, 'ਪ੍ਰਦਾ' ਭੇਡੀਆ, 'ਕੁਰਿਆ' ਕੁੱਤਾ, 'ਅਘਰਾ' ਸੱਪ, 'ਵ੍ਰਿਸ਼ਚਿਕ' ਬਿਚੂ ਹੈ।

ਕੁਮਾਰ ਉਵਾਚ ਤਿਙ੍‌ਵਿਭਕ੍ਤਿਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤਥਾਦੇਸ਼ਂ ਸਮਾਸਤਃ । ਤਿਙਸ੍ਤ੍ਰਿष੍ਵਪਿ ਵਰ੍ਤ੍ਤਨ੍ਤੇ ਭਾਵੇ ਕਰ੍ਮ੍ਮਣਿ ਕਰ੍ਤ੍ਤਰਿ ।। ੩੫੮.

ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਕਿਰਿਆ ਦੇ ਵਿਭਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਕਿਰਿਆ ਦੇ ਰੂਪ ਤਿੰਨ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ: ਭਾਵ, ਕਰਮ ਅਤੇ ਕਰਤਾ ਦੇ ਅਰਥ ਵਿੱਚ।

ਸਕਰ੍ਮ੍ਮਕਾਕਰ੍ਮ੍ਮਕਾਚ੍ਚ ਕਰ੍ਤ੍ਤਰਿ ਦ੍ਵਿਪਦੇ ਸ੍ਮृਤਾਃ । ਸਕਰ੍ਮ੍ਮਕਾਕਰ੍ਮ੍ਮਣਿ ਚ ਤਦਾਦੇਸ਼ਸ੍ਤਥੇਰਿਤਃ ।। ੩੫੮.

ਕਰਮ ਵਾਲੀਆਂ ਤੇ ਬਿਨਾ ਕਰਮ ਵਾਲੀਆਂ, ਕਰਤਾ ਵਿੱਚ ਦੋਹਾਂ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਰਮ ਵਾਲੀਆਂ ਤੇ ਬਿਨਾ ਕਰਮ ਵਾਲੀਆਂ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਵੀ ਅਨੁਸਾਰ ਦੱਸੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਵਰ੍ਤ੍ਤਮਾਨੇ ਲਡਾਖ੍ਯਾਤੋ ਵਿਧ੍ਯਾਦ੍ਯਰ੍ਥੇ ਲਿਙੀਰਿਤਃ । ਵਿਧ੍ਯਾਦੌ ਲੋਡਾਸ਼ਿषਿ ਚ ਭੂਤਾਨਦ੍ਯਤਨੇ ਚ ਲਙ੍ ।। ੩੫੮.

ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ 'ਲਟ' ਰੂਪ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਆਗਿਆ ਅਤੇ ਇੱਛਾ ਦੇ ਅਰਥ ਲਈ 'ਲਿੰਗ' ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਆਗਿਆ ਅਤੇ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਲਈ 'ਲੋਟ' ਅਤੇ 'ਆਸ਼ਿਸ਼' ਵਰਤਦੇ ਹਨ; ਭੂਤਕਾਲ ਅਤੇ ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਭੂਤਕਾਲ ਲਈ 'ਲੰਗ' ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਭੂਤੇ ਲੁਙ੍ ਲਿਟ੍ ਪਰੋਕ੍ਸ਼ੇऽਥ ਭਾਵਿਨ੍ਯਦ੍ਯਤਨੇ ਚ ਲੁਟ੍ । ਲਿਙਾਸ਼ਿषਿ ਚ ਸ਼ੇषੇऽਰ੍ਥੇ ਲृਡ੍ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਲृਙ੍‌ਭਵੇਤ੍ ।। ੩੫੮.

ਭੂਤਕਾਲ ਲਈ 'ਲੁੰਗ' ਅਤੇ 'ਲਿਟ' ਵਰਤਦੇ ਹਨ; ਦੂਰ ਭੂਤਕਾਲ, ਭਵਿੱਖ ਅਤੇ ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਲਈ 'ਲੁਟ' ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੇ ਬਾਕੀ ਅਰਥਾਂ ਲਈ 'ਲ੍ਰਟ' ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਭਵਿੱਖ ਲਈ 'ਲ੍ਰੰਗ' ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਲਿਙ੍ਨਿਮਿਤ੍ਤੇ ਕ੍ਰਿਯਾਤਿਪਤ੍ਤੌ ਪਰੇ ਨਵਾਤ੍ਮਨੇਪਦਮ੍ । ਪੂਰ੍ਵ੍ਵਂ ਨ ਪਰਸ੍ਮੈਪਦਨ੍ਤਿਪ੍ਤਸਨ੍ਤੀਤਿ ਪ੍ਰਥਮਃ ਪੁਮਾਨ੍ ।। ੩੫੮.

ਜਦੋਂ ਇੱਛਾ ਜਾਂ ਕਿਰਿਆ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ 'ਲਿੰਗ' ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ 'ਆਤਮਨੇਪਦ' ਦੇ ਅੰਤ ਲਗਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ 'ਪਰਸਮੈਪਦ' ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਪਹਿਲਾ ਪੁਰੁਸ਼ ਇਕਵਚਨ ਮੁੱਖ ਹੈ।

ਸਿਪ੍ਥਸ੍ਥ ਮਧ੍ਯਮਨਰੋ ਮਿਪ੍ਵਸ੍ਮਸ੍ਚੋਤ੍ਤਮਃ ਪੁਮਾਨ੍ । ਤ ਆਤਾਂ ਅਨ੍ਤਾਤ੍ਮਨੇ ਮੁਖ੍ਯਃ ਥਾਸਾਥਾਂ ਧ੍ਵਞ੍ਚ ਮਧ੍ਯਮਃ ।। ੩੫੮.

'ਸਿਪ', 'ਥਸ', 'ਥਾ' ਮੱਧਮ ਪੁਰੁਸ਼ ਦੇ ਅੰਤ ਹਨ; 'ਮਿਪ', 'ਵਸ', 'ਮਸ' ਉੱਤਮ ਪੁਰੁਸ਼ ਦੇ ਅੰਤ ਹਨ। 'ਤਾ', 'ਆਤਾਂ', 'ਅੰਤ' ਆਤਮਨੇਪਦ ਦੇ ਮੁੱਖ ਅੰਤ ਹਨ; 'ਥਾ', 'ਸਾ', 'ਥਾਂ', 'ਧਵਾ' ਮੱਧਮ ਪੁਰੁਸ਼ ਦੇ ਅੰਤ ਹਨ।

ਉਤ੍ਤਮ ਇ ਵਹਿ ਮਹਿ ਭੂਵਾਦ੍ਯਾ ਧਾਤਵਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ । ਭੁਵਿਰੇਧਿਃ ਪਚਿਰ੍ਨਨ੍ਦਿਰ੍ਧ੍ਵਂਸਿਃ ਸ਼੍ਰਂਸਿਃ ਪਦਿਸ੍ਤ੍ਵਦਿਃ ।। ੩੫੮.

ਪ੍ਰਧਾਨ ਧਾਤੂਆਂ ਵਿਚੋਂ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਮੰਨੀ ਗਈਆਂ ਹਨ। 'ਭੂਵੀ' ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਏਧੀ, ਪਚਿਰ, ਨੰਦੀਰ, ਧਵੰਸੀ, ਸ਼੍ਰੰਸੀ, ਪਦਿਸ ਅਤੇ ਤਵਦੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।

ਸ਼ੀਙਃ ਕ੍ਰੀੜੋ ਜੁਹੋਤਿਸ਼੍ਚ ਜਹਾਤਿਸ਼੍ਚ ਦਧਾਤ੍ਯਪਿ । ਦੀਵ੍ਯਤਿਃ ਸ੍ਵਪਿਤਿਰ੍ਨਹਿਃ ਸੁਨੋਤਿਰ੍ਵਸਿਰੇਚ ਚ ।। ੩੫੮.

'ਸ਼ੀਣਾ', 'ਕ੍ਰੀਰ', 'ਜੁਹੋਤੀ', 'ਜਹਾਤੀ', 'ਦਧਾਤੀ', 'ਦੀਵਯਤੀ', 'ਸਵਪਿਤੀ', 'ਨਹੀ', 'ਸੁਨੋਤੀ' ਅਤੇ 'ਵਸੀਰਾ' ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਤੁਦਿਰ੍ਮृਸ਼ਤਿਰ੍ਮੁਞ੍ਚਤਿਃ ਰੁਧਿਰ੍ਭੁਜਿਸ੍ਤ੍ਯਜਿਸ੍ਤਨਿਃ । ਸ਼ਵਾਦਿਕੇ ਵਿਕਰਣੇ ਮਨਿਸ਼੍ਚੈਵ ਕਰੋਤ੍ਯਪਿ ।। ੩੫੮.

'ਤੁਦੀਰ', 'ਮ੍ਰਸ਼ਤੀ', 'ਮੁੰਚਤੀ', 'ਰੁਧੀ', 'ਭੁਜ', 'ਤਯਜਿਸ', 'ਤਨੀ' ਅਤੇ 'ਸ਼ਵਾ' ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਕਿਰਿਆ-ਪਦ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। 'ਮਨੀ' ਵੀ ਕਰਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕ੍ਰੀੜਤਿਰ੍ਵृਙੋ ਗ੍ਰਹਿਸ਼੍ਚੋਰਿਃ ਪਾ ਨੀਰਚ੍ਚਿਸ਼੍ਚ ਨਾਯਕਾਃ । ਭੁਵਿ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਤਿਙ੍ ਭਵਤਿ ਸਃ ਭਵਤਸ੍ਤੌ ਭਵਨ੍ਤਿ ਤੇ ।। ੩੫੮.

'ਕ੍ਰੀਰਤੀ', 'ਵ੍ਰਿਨੋ', 'ਗ੍ਰਹੀ', 'ਚੋਰੀ', 'ਪਨੀ', 'ਰਚੀ' ਅਤੇ 'ਨਾਯਕ' ਨੇਤਾ ਹਨ। 'ਭੂਵੀ' ਵਰਗ ਵਿੱਚ 'ਤਿੰਗ' ਦਾ ਰੂਪ 'ਭਵਤੀ', 'ਸਹ', 'ਭਵਤਸ', 'ਤਉ', 'ਭਵੰਤੀ' ਅਤੇ 'ਤੇ' ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਭਵਸਿ ਤ੍ਵਂ ਯੁਵਾਂ ਭਵਥੋ ਯੂਯਂ ਭਵਥ ਚਾਪ੍ਯਹਂ । ਭਵਾਮ੍ਯਾਵਾਂ ਭਵਾਵਸ਼੍ਚ ਭਵਾਮੋ ਹ੍ਯੇਧਤੇ ਕੁਲਂ ।। ੩੫੮.

'ਭਵਸੀ' (ਤੂੰ ਹੈਂ), 'ਤਵਾਂ' (ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ), 'ਭਵਥੋ' (ਤੁਸੀਂ ਸਭ), 'ਭਵਥ' (ਤੁਸੀਂ), 'ਅਹੰ' (ਮੈਂ), 'ਭਵਾਮੀ' (ਮੈਂ ਹਾਂ), 'ਯਾਵਾਂ' (ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ), 'ਭਵਾਵਾ' (ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ), 'ਭਵਾਮੋ' (ਅਸੀਂ ਸਭ) — ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਵਧਦਾ ਹੈ।

ਏਧੇਤੇ ਦ੍ਵੇ ਤਥੈਧਨ੍ਤੇ ਏਧਸੇ ਤ੍ਵਂ ਹਿ ਮੇਧਯਾ । ਏਧੇਥੇ ਚ ਸਮੇਧਧ੍ਵੇ ਏਧੇ ਹ੍ਯੇਧਾਵਹੇ ਧਿਯਾ ।। ੩੫੮.

ਦੋ ਰੂਪ 'ਏਧੇਤੇ', 'ਏਧੰਤੇ' ਹਨ। 'ਏਧਸੇ' (ਤੂੰ) ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ। 'ਏਧੇਥੇ', 'ਸਮੇਧਧਵੇ', 'ਏਧੇ', 'ਏਧਾਵਹੇ' — ਇਹ ਸਾਰੇ ਸਮਝ ਨਾਲ ਹਨ।

ਏਧਾਮਹੇ ਹਰੇਰ੍ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪਚਤੀਤ੍ਯਾਦਿ ਪੂਰ੍ਵ੍ਵਵਤ੍ । ਭੂਯਤੇऽਨੁਭੂਯਤੇऽਸੌ ਭਾਵੇ ਕਰ੍ਮ੍ਮਣਿ ਵੈ ਯਕਿ ।। ੩੫੮.

'ਏਧਾਮਹੇ' ਹਰੀ ਦੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ। 'ਪਚਤੀ' ਆਦਿ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ। 'ਭੂਯਤੇ', 'ਅਨੁਭੂਯਤੇ' — ਇਹ ਭਾਵ ਜਾਂ ਕਰਮ ਵਿੱਚ 'ਯਕੀ' ਪ੍ਰਤਯ ਨਾਲ ਹਨ।

ਵੁਭੂषਤਿ ਸਨੀਤ੍ਯੇਵਂ ਣਿਚਿ ਬਾਚਵਯਤੀਸ਼੍ਵਰਂ । ਯਙਿ ਵੋਭੂਯਤੇ ਵਾਦ੍ਯਂ ਵੋਭੋਤਿ ਸ੍ਯਾਚ੍ਚ ਯਙ੍‌ਲੁਕਿ ।। ੩੫੮.

'ਵੁਭੂਸ਼ਤੀ' 'ਣਿਚ' ਇੱਛਾ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ, 'ਬਚਾਵਯਤੀ' ਵਾਂਗ ਇਸ਼ਵਰ ਲਈ। 'ਯੰਗ' ਨਾਲ 'ਵੋਭੂਯਤੇ', 'ਵਾਦਯ', 'ਵੋਭੋਤੀ' ਅਤੇ 'ਯੰਗ-ਲੁਕੀ' ਰੂਪ ਹਨ।

ਪੁਤ੍ਰੀਯਤਿ ਪੁਤ੍ਰਕਾਮ੍ਯਤ੍ਯੇਵਂ ਪਟਪਟਾਯਤੇ । ਘਟਯਤ੍ਯऽਥ ਸਨਿ ਣਿਚਿ ਬੁਭੂषਯਤਿ ਰੂਪਕਂ ।। ੩੫੮.

'ਪੁਤਰੀਯਤੀ' ਦਾ ਅਰਥ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਨਾ ਹੈ, 'ਪਟਪਟਾਯਤੇ' ਵੀ। 'ਘਟਾਯਤੀ' 'ਣਿਚ' ਕਾਰਕ ਰੂਪ ਹੈ, 'ਬੁਭੂਸ਼ਯਤੀ' ਇੱਛਾ-ਰੂਪ ਹੈ।

ਭਵੇਦ੍ਭਵੇਤਾਞ੍ਚ ਲਿਙਿ ਭਵੇਯੁਸ਼੍ਚ ਭਵੇਃ ਪਰੇ । ਭਵੇਤਞ੍ਚ ਭਵੇਤੈਵਂ ਭਵੇਯਞ੍ਚ ਭਵੇਵ ਚ ਭਵੇਮ ਚ ।। ੩੫੮.

ਲਿੰਗ ਰੂਪ ਵਿੱਚ 'ਭਵੇਦ', 'ਭਵੇਤਾ' ਹਨ। ਪਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ 'ਭਵੇਯੁਹ', 'ਭਵੇਹ', 'ਭਵੇਤਾ', 'ਭਵੇਤਾ', 'ਭਵੇਯਨ', 'ਭਵੇਵਾ', 'ਭਵੇਮਾ' ਆਉਂਦੇ ਹਨ।

ਏਧੇਤ ਏਧੇਯਾਤਾਮੇਧੇਰਨ੍ ਮਨਸਾ ਸ਼੍ਰਿਯਾ । ਏਧੇਥਾਸ਼੍ਚ ਏਧੇਯਾਥਾਮੇਧੇਧ੍ਵਮੇਧੇਯ ਏਧੇਵਾਹਿ ਏਧੇਮਹਿ ।। ੩੫੮.

'ਏਧੇਤਾ', 'ਏਧੇਯਾਤਾਮ', 'ਏਧੇਰਨ' ਮਨ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ। 'ਏਧੇਥਾਸ਼', 'ਏਧੇਯਾਥਾਸ਼', 'ਏਧੇਧਵਮ', 'ਏਧੇਯ', 'ਏਧੇਵਾ', 'ਏਧੇ ਮਹੀ'।

ਅਸ੍ਤੁ ਤਾਵਦ੍ਭਵਤਾਂ ਲੋਟਿ ਭਵਨ੍ਤੁ ਭਵਤਾਦ੍ਭਵ । ਭਵਤਂ ਭਵਤ੍ ਭਵਾਨਿ ਭਵਾਵ ਚ ਭਵਾਮ੍ ਚ ।। ੩੫੮.

ਲੋਟ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ: 'ਭਵੰਤੁ', 'ਭਵਤਾ', 'ਭਵਾ', 'ਭਵਤਾਮ', 'ਭਵਤ', 'ਭਵਾਨੀ', 'ਭਵਾਵਾ', 'ਭਵਾਮ'।

ਏਧਤਾਮੇਧੇਤਾ ਮੇਧਨ੍ਤਾਮੇਧੈ ਪਟਾਵਹੈ ਪਚਾਮਹੈ । ਅਭ੍ਯਨਨ੍ਦਦਪਚਤਾਮਪਚਨ੍ਨਪਚਸ੍ਤਥਾ ।। ੩੫੮.

'ਏਧਤਾਮ', 'ਏਧੇਤਾ', 'ਮੇਧੰਤਾਮ', 'ਏਧੈ', 'ਪਟਾਵਹੈ', 'ਪਚਾਮਹੈ'; 'ਅਭ੍ਯ-ਅਨੰਦਤ', 'ਅਪਚਤਾਮ', 'ਅਪਚਨ', 'ਅਪਚਸਤਥਾ'।

ਅਭਵਤਮਭਵਤਾਪਚਮਪਚਾਵਾਪਚਾਮ ਚ । ਐਧਤੈਧੇਤਾਮੈਧਧ੍ਵਂ ਐਧੇ ਚੈਧਾਮਹੀਰਿਤਂ ।। ੩੫੮.

'ਅਭਵਤਾਮ', 'ਅਭਵਤਾ', 'ਪਚਮ', 'ਪਚਾਵਾ', 'ਪਚਾਮਾ'; 'ਐਧਤਾ', 'ਐਧੇਤਾਮ', 'ਐਧਧਵਮ', 'ਐਧੇ', 'ਐਧਾਮਹੀ' — ਇਹ ਰੂਪ ਹਨ।

ਅਭੂਦਭੂਤਾਮਭੂਵਨਭੂਸ਼੍ਚਭੂਵਮੇਵ ਲੁਙ੍ । ਐਧਿष੍ਟੈਧਿषਾਤਾਂ ਨਰਾਵੈਧਿष੍ਠਾ ਐਧਿषੀਦृਸ਼ਂ ।। ੩੫੮.

ਲੁਣ ਰੂਪ ਵਿੱਚ: 'ਅਭੂਤ', 'ਅਭੂਤਾਮ', 'ਅਭੂਵਨ', 'ਅਭੂਸ਼', 'ਅਭੂਵਮ'; ਲੁਕੀ ਰੂਪ: 'ਐਧਿਸ਼ਟ', 'ਐਧਿਸ਼ਾਤਾਮ', 'ਨਰਾਵੈਧਿਸ਼ਠਾ', 'ਐਧਿਸ਼ੀਦ੍ਰਸ਼ਮ'।

ਲਿਟਿ ਬਭੂਵ ਬਭੂਵਤੁਃ ਬਭੂਵੁਸ਼੍ਚ ਬਭੂਵਿਥ । ਬਭੂਵਥੁਰ੍ਬਭੂਵ ਚ ਬਭੂਵਿਵ ਵਭੂਵਿਮ ।। ੩੫੮.

ਲਿਟ ਰੂਪ ਵਿੱਚ: 'ਬਭੂਵ', 'ਬਭੂਵਤੁਹ', 'ਬਭੂਵੁਹ', 'ਬਭੂਵਿਥ', 'ਬਭੂਵਥੁਰ', 'ਬਭੂਵ', 'ਬਭੂਵਿਵ', 'ਬਭੂਵਿਮ'।

ਪੇਚੇ ਪੇਚਾਤੇ ਪੇਚਿਰੇ ਤ੍ਵਮੇਧਾਞ੍ਚਕृषੇ ਤਥਾ । ਏਧਾਞ੍ਚਕ੍ਰਾਥੇ ਪੇਚਿਧ੍ਵੇ ਪੇਚੇ ਪੇਚਿਮਹੇ ਤਥਾ ।। ੩੫੮.

'ਪੇਚੇ', 'ਪੇਚਾਤੇ', 'ਪੇਚਿਰੇ', ਤੂੰ 'ਏਧਾਂਚਕ੍ਰਸ਼ੇ' ਕੀਤਾ, 'ਏਧਾਂਚਕ੍ਰਾਥੇ', 'ਪੇਚਿਧਵੇ', 'ਪੇਚੇ', 'ਪੇਚਿਮਹੇ' ਵੀ।

ਲੁਟਿ ਭਵਿਤਾ ਭਚਵਿਤਾਰੌ ਭਵਿਤਾਰੋ ਹਰਾਦਯਃ । ਭਵਿਤਾਸਿ ਭਵਿਤਾਸ੍ਥੋ ਭਵਿਤਾਸ੍ਮਸ੍ਤਥਾ ਵਯਂ ।। ੩੫੮.

ਭਵਿ-ਭਵਿੱਖ ਰੂਪ: 'ਭਵਿਤਾ', 'ਭਵਿਤਾਰਉ', 'ਭਵਿਤਾਰੋ', 'ਹਰ ਆਦਿ', 'ਭਵਿਤਾਸੀ', 'ਭਵਿਤਾਸਥ', 'ਭਵਿਤਾਸਮਾ', 'ਵਯੰ'।

ਪਕ੍ਤਾ ਪਕ੍ਤਾਰੌ ਪਕ੍ਤਾਰਃ ਪਕ੍ਤਾਸੇ ਤ੍ਵਂ ਸ਼ੁਭੌਦਨਂ । ਪਕ੍ਤਾਧ੍ਵੇ ਪਕ੍ਤਾਹੇ ਚਾਹਂ ਪਕ੍ਤਾਸ੍ਮਹੇ ਹਰੇਸ਼੍ਚਰੁਂ ।। ੩੫੮.

ਤੂੰ ਰਸੋਈਆ, ਦੋ ਰਸੋਈਏ, ਰਸੋਈਏ, ਤੇ ਤੂੰ ਚੰਗਾ ਭੋਜਨ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ। ਰਸੋਈ ਦੇ ਦਿਨ ਤੇ ਸਮੇਂ, ਮੈਂ ਵੀ ਰਸੋਈਆ ਹਾਂ; ਅਸੀਂ ਹਰੀ ਲਈ ਭੋਜਨ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹਾਂ।

ਲਿਙਾਸ਼ਿषਿ ਸੁਖਂ ਭੂਯਾਤ੍ ਭੂਯਾਸ੍ਤਾਂ ਹਰਿਸ਼ਙ੍ਕਰੌ । ਭੂਯਾਸੁਸ੍ਤੇ ਚ ਭੂਯਾਸ੍ਤ੍ਵਂ ਯੁਵਾਂ ਭੂਯਾਸ੍ਤਮੀਸ਼੍ਵਰੌ ।। ੩੫੮.

ਯਜਨ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ 'ਲਿੰਗ' ਵਿਚ ਸੁਖ ਹੋਵੇ। ਹਰੀ ਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਸਦਾ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿਣ। ਤੂੰ ਸਦਾ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿ, ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਭੂ ਵੀ ਸਦਾ ਮੌਜੂਦ ਰਹੋ।

ਭੂਯਾਸ੍ਤ ਯੂਯਂ ਭੂਯਾਸਮਹਂ ਭੂਯਾਸ੍ਮ ਸਰ੍ਵ੍ਵਦਾ । ਯਕ੍ਸ਼ੀष੍ਟ ਹ੍ਯੇਧਿषੀਯਾਸ੍ਤਾਂ ਯਕ੍ਸ਼ੀਰਨ੍ਨੇਧਿषੀਯ ਚ ।। ੩੫੮.

ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਮੌਜੂਦ ਰਹੋ, ਮੈਂ ਮੌਜੂਦ ਰਹਾਂ, ਅਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੌਜੂਦ ਰਹੀਏ। ਭੋਜਨ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਥਾਪਿਆ ਜਾਵੇ, ਤੇ ਭੋਜਨ-ਚੜ੍ਹਾਈ ਵੀ ਥਾਪੀ ਜਾਵੇ।

ਯਕ੍ਸ਼ੀਵਹ੍ਯੇਧਿषੀਮਹਿ ਲਿਙਿ ਚਾਯਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇਤਿ ਲृਙ੍ । ਅਯਕ੍ਸ਼੍ਯੇਤਾਮਯਕ੍ਸ਼੍ਯਨ੍ਤਾਯਕ੍ਸ਼੍ਯੇऽਯਕ੍ਸ਼੍ਯੇਥਾਂ ਯੁਵਾਂ ।। ੩੫੮.

ਭੋਜਨ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਅਸੀਂ ਥਾਪੀਏ। ਇੱਥੇ 'ਚੜ੍ਹਾਉਣ' ਦੀ ਇੱਛਾ ਦੱਸਦੇ ਹਨ: ਉਹ ਚੜ੍ਹਾਏ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਚੜ੍ਹਾਇਆ, ਮੈਂ ਚੜ੍ਹਾਵਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਚੜ੍ਹਾਓ।