ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਕਾਰਕੇ ਕਰ੍ਤ੍ਤਰਿ ਚ ਸਾ ਸਮ੍ਪ੍ਰਦਾਨੇ ਚਤੁਰ੍ਥ੍ਯਪਿ । ਯਸ੍ਮੈ ਦਿਤ੍ਸਾ ਧਾਰਯਤੇ ਸਮ੍ਪ੍ਰਦਾਨਂ ਤਦੀਰਿਤਂ ।। ੩੫੧.

ਕਰਤਾ ਦੇ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਲਈ ਵੀ ਚੌਥੀ ਵਿਭਕਤੀ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਦੇਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਪਾਦਾਨਂ ਯਤੋऽਪੈਤਿ ਆਦਤ੍ਤੇ ਚ ਭਯਂ ਯਤਃ । ਅਪਾਦਾਨੇ ਪਞ੍ਚਮੀ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਸ੍ਵਸ੍ਵਾਮ੍ਯਾਦੌ ਚ षष੍ਠ੍ਯਪਿ ।। ੩੫੧.

ਜਿੱਥੋਂ ਕੁਝ ਦੂਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਜਿੱਥੋਂ ਡਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਪਾਦਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਅਪਾਦਾਨ ਵਿੱਚ ਪੰਜਵੀਂ ਵਿਭਕਤੀ, ਤੇ ਮਾਲਕ-ਮਾਲਕੀ ਵਿੱਚ ਛੇਵੀਂ ਵੀ।

ਆਧਾਰੋ ਯੋऽਧਿਕਰਣਂ ਵਿਭਕ੍ਤਿਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸਪ੍ਤਮੀ । ਏਕਾਰ੍ਥੇ ਚੈਕਵਚਨਂ ਦ੍ਵ੍ਯਰ੍ਥੇ ਦ੍ਵਿਵਚਨਂ ਭਵੇਤ੍ ।। ੩੫੧.

ਜਿੱਥੇ ਆਧਾਰ ਜਾਂ ਥਾਂ ਹੋਵੇ, ਉੱਥੇ ਸੱਤਵੀਂ ਵਿਭਕਤੀ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇੱਕ ਚੀਜ਼ ਲਈ ਇਕਵਚਨ, ਦੋ ਲਈ ਦਵਵਚਨ।

ਬਹੁषੁ ਬਹੁਵਚਨਂ ਸਿਦ੍ਧਰੂਪਾਣ੍ਯਥੋ ਵਦੇ । ਵृਕ੍ਸ਼ਃ ਸੂਰ੍ਯ੍ਯੋऽਮਬੁਵਾਹੋऽਰ੍ਕ ਹੇਰਵੇ ਹੇਦ੍ਵਿਜਾਤਯਃ ।। ੩੫੧.

ਕਈਆਂ ਲਈ ਬਹੁਵਚਨ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਪੱਕੇ ਰੂਪ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ: ਵ੍ਰਿਕਸ਼, ਸੂਰਜ, ਅੰਬੁਵਾਹ, ਅਰਕ, ਹੇਰਵ, ਹੇ ਦਵਿਜਾਤੀਆਂ।

ਵਿਪ੍ਰੌ ਗਜਾਨ੍ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰੇਣ ਯਮਾਬ੍ਯਾਮਨਲੈਃ ਕृਤਂ । ਰਾਮਾਯ ਮੁਨਿਵਰ੍ਯ੍ਯਾਭ੍ਯਾਂ ਕੇਭ੍ਯੋ ਧਰ੍ਮ੍ਮਾਤ੍ ਹਰੌ ਰਤਿਃ ।। ੩੫੧.

ਵਿਪ੍ਰ, ਹਾਥੀਆਂ ਵੱਲੋਂ, ਮਹਿੰਦਰ ਵੱਲੋਂ, ਯਮ ਤੇ ਅਨਲ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ; ਰਾਮ ਲਈ, ਵਧੀਆ ਮੁਨੀ ਵੱਲੋਂ, ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ, ਧਰਮ ਤੋਂ, ਹਰੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀਤ।

ਸ਼ਰਾਬ੍ਯਾਂ ਪੁਸ੍ਤਕੇਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਅਰ੍ਥਸ੍ਯੇਸ਼੍ਵਰਯੋਰ੍ਗਤਿਃ । ਬਾਲਾਨਾਂ ਸਜ੍ਜਨੇ ਪ੍ਰੀਤਿਰ੍ਹਂਸਯੋਃ ਕਮਲੇषੁ ਚ ।। ੩੫੧.

ਦੋ ਤੀਰਾਂ ਵੱਲੋਂ, ਪੁਸਤਕਾਂ ਤੋਂ, ਅਰਥ ਦੀ ਗਤੀ ਇਸ਼ਵਰਾਂ ਵੱਲ; ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸਜਣਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰੀਤ, ਹੰਸਾਂ ਦੀ ਕਮਲਾਂ ਲਈ।

ਏਵਂ ਕਾਮਮਹੇਸ਼ਾਦ੍ਯਾਃ ਸ਼ਬ੍ਦਾ ਜ੍ਞੇਯਾਸ਼੍ਚ ਵृਕ੍ਸ਼ਵਤ੍ । ਸਰ੍ਵੇ ਵਿਸ਼੍ਵੇ ਚ ਸਰ੍ਵਸ੍ਮੈ ਸਰ੍ਵਸ੍ਮਾਤ੍ਕਤਰੋ ਮਤਃ ।। ੩੫੧.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਮ, ਮਹੇਸ਼ ਆਦਿ ਸ਼ਬਦ ਵੀ ਵ੍ਰਿਕਸ਼ ਵਾਂਗ ਸਮਝੋ; ਸਭ, ਵਿਸ਼ਵ, ਸਭ ਨੂੰ, ਸਭ ਤੋਂ, ਕਿਹੜਾ ਕਿਹੜਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਸ੍ਵਞ੍ਚ ਵਿਸ਼੍ਵਸ੍ਮਿਨ੍ ਸ਼ੇषਂ ਰੂਪਞ੍ਚ ਵृਕ੍ਸ਼ਵਤ੍ । ਏਵਞ੍ਚੋਭਯਕਤਰਕਤਮਾਨ੍ਯਤਰਾਦਯਃ ।। ੩੫੧.

ਸਭ ਦਾ, ਆਪਣਾ, ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਬਾਕੀ ਰੂਪ ਵ੍ਰਿਕਸ਼ ਵਾਂਗ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਾਂਗ ਦੋਵੇਂ, ਕੋਈ ਇੱਕ, ਜੋ ਵੀ, ਤੇ ਹੋਰ ਅਜਿਹੇ ਰੂਪ।

ਪੂਰ੍ਵ੍ਵੇ ਪੂਰ੍ਵ੍ਵਾਸ਼੍ਚ ਪੂਰ੍ਵਸ੍ਮੈ ਪੂਰ੍ਵਸ੍ਮਾਤ੍ ਸੁਸਮਾਗਤਃ । ਪੂਰ੍ਵ੍ਵੋ ਬੁਦ੍ਧਿਸ਼੍ਚ ਪੂਰ੍ਵਸ੍ਮਿਨ੍ ਸ਼ੇषਰੂਪਨ੍ਤੁ ਸਰ੍ਵਵਤ੍ ।। ੩੫੧.

ਪਹਿਲਾਂ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਲਈ, ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਲੇ; ਪਹਿਲਾਂ, ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧੀ, ਤੇ ਬਾਕੀ ਰੂਪ ਸਭ ਵਾਂਗ।

ਏਵਂ ਪਰਵਰਾਦ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੋਤ੍ਤਰਕਾਨ੍ਤਰਾਃ । ਅਪਰਰ਼ਸ਼੍ਚਾਧਰੋ ਨੇਮਾਃ ਪ੍ਰਥਮਾਃ ਪ੍ਰਥਮੇऽਰ੍ਕਵਤ੍ ।। ੩੫੧.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰ, ਅਵਰ ਆਦਿ, ਦੱਖਣ, ਉੱਤਰ, ਅੰਦਰਲੇ; ਅਪਰ, ਅਧਰ, ਇਹ ਪਹਿਲੀ, ਤੇ ਪਹਿਲੀ ਵਿੱਚ ਅਰਕ ਵਾਂਗ।

ਏਵਂ ਚਰਮਾਯਤਯਾ ਅਲ੍ਪਾਰ੍ਦ੍ਧਾ ਨੇਮਆਦਯਃ । ਦ੍ਵਿਤੀਯਸ੍ਮੈ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾਯ ਦ੍ਵਿਤੀਯਸ੍ਮਾਤ੍ ਦ੍ਵਿਤੀਯਕਾਤ੍ ।। ੩੫੧.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਰਮ ਤੇ ਹੋਰ, ਅਲਪ, ਅਰਧ ਤੇ ਇਹ; ਦੂਜੇ ਲਈ, ਦੂਜੇ ਨੂੰ, ਦੂਜੇ ਤੋਂ, ਤੇ ਦੂਜੇ ਦੇ।

ਦ੍ਵਿਤੀਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਚ ਤृਤੀਯਸ਼੍ਚ ਤਥਾऽਰ੍ਕ੍ਕਵਤ੍ । ਸੋਮਪਾਃ ਸੋਮਪੌ ਜ੍ਞੇਯੌਸੋਮਪਾਃ ਸੋਮਪਾਂ ਬ੍ਰਜ ।। ੩੫੧.

ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ, ਦੂਜੇ ਵਿਭਕਤੀ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਤੀਜੀ ਵੀ ਅਰਕ ਵਾਂਗ; ਸੋਮਪਾ, ਸੋਮਪੌ ਜਾਣੋ, ਸੋਮਪਾ, ਸੋਮਪਾਂ ਨੂੰ ਜਾਓ।

ਕੀਲਾਲਪੌ ਸੋਮਪਸ਼੍ਚ ਸੋਮਪਾ ਸੋਮਪੇ ਦਦ । ਸੋਮਪਾਭ੍ਯਾਂ ਸੋਮਪਾਭ੍ਯਃ ਸੋਮਪਃ ਸੋਮਪੋਃ ਕੁਲਂ ।। ੩੫੧.

ਕੀਲਾਲਪੌ, ਸੋਮਪਾ, ਤੇ ਸੋਮਪਾ, ਸੋਮਪੇ ਨੂੰ ਦੇ; ਦੋ ਸੋਮਪਾ ਵੱਲੋਂ, ਸੋਮਪਾ ਲਈ, ਸੋਮਪਾ ਦਾ, ਤੇ ਸੋਮਪੋਹ ਦਾ ਕੁਲ।

ਏਵਂ ਕੀਲਾਲਪਾਦ੍ਯਾਃ ਸ੍ਯੁ ਕਵਿਰਗ੍ਨਿਸ੍ਤਥਾऽਰਯਃ । ਹੇਕਵੇ ਕਵਿਮਗ੍ਨੀ ਤਾਨ੍ ਹਰੀਨ੍ ਸਾਤ੍ਯਕਿਨਾ ਹृਤਂ ।। ੩੫੧.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕੀਲਾਲ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ, ਕਵੀ, ਅੱਗ ਅਤੇ ਵੈਰੀ; ਹੇ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਅੱਗ ਕਵੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਘੋੜੇ ਸਾਤ੍ਯਕੀ ਨੇ ਲੈ ਲਏ ਸਨ।

ਰਵਿਭ੍ਯਾਂ ਰਵਿਭਿਰ੍ਦ੍ਦੇਹਿ ਵਹ੍ਨਿਯੇ ਯਃ ਸਮਾਗਤਃ । ਅਗ੍ਨੇਰਗ੍ਨ੍ਯੋਸ੍ਤਥਾਗ੍ਨੀਨਾਂ ਕਵੌ ਕਵ੍ਯੋਃ ਕਵਿष੍ਵऽਥ ।। ੩੫੧.

ਹੇ ਅੱਗ, ਦੋ ਸੂਰਜਾਂ ਨੂੰ, ਸੂਰਜਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਜੋ ਆਇਆ ਹੈ, ਦੇ। ਅੱਗ, ਦੋ ਅੱਗਾਂ, ਅੱਗਾਂ, ਕਵੀ, ਦੋ ਕਵੀਆਂ ਅਤੇ ਕਵੀਆਂ ਦੇ ਵੀ।

ਏਵਂ ਸੁਸृਤਿਰਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਃ ਸੁਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਃ ਸੁਧृਤਿਸ੍ਤਥਾ । ਸਖਾ ਸਖਾਯੌ ਸਖਾਯਃ ਹੇਸਖੇ ਵ੍ਰਜ ਸਪ੍ਤਤਿਂ ।। ੩੫੧.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਚੰਗੀ ਰਚਨਾ, ਭਟਕਣ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਚੰਗੀ ਸ਼ੋਭਾ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਦ੍ਰਿੜਤਾ; ਦੋਸਤ, ਦੋ ਦੋਸਤ, ਦੋਸਤ—ਹੇ ਦੋਸਤ, ਸਤੱਰ ਵੱਲ ਚੱਲ।

ਸਖਾਯਞ੍ਚ ਸ ਖਾਯੌ ਚ ਸਖੀਨ੍ ਸਖ੍ਯਾ ਗਤੋ ਦਦ । ਸਖ੍ਯੇ ਸਖ੍ਯੁਸ਼੍ਚ ਸਖ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸਖ੍ਯੋਃ ਸ਼ੇषਃ ਕਵੇਰਿਵ ।। ੩੫੧.

ਦੋਸਤ, ਦੋ ਦੋਸਤ, ਦੋਸਤਾਂ, ਦੋਸਤੀਆਂ ਵੱਲ ਜਾ ਕੇ, ਦੇ। ਦੋਸਤੀਆਂ, ਦੋ ਦੋਸਤਾਂ ਦੀ, ਦੋਸਤਾਂ ਦੀ, ਦੋ ਦੀ, ਬਾਕੀ ਕਵੀ ਵਾਂਗ।

ਪਤ੍ਯਾ ਪਤ੍ਯੇ ਚ ਪਤ੍ਯਸ਼੍ਚ ਪਤ੍ਯੁਃ ਪਤ੍ਯੋਸ੍ਤਥਾऽਗ੍ਨਿਵਤ੍ । ਦ੍ਵੌ ਦ੍ਵੌ ਦ੍ਵਾਭ੍ਯਾਂ ਦ੍ਵਾਭ੍ਯਾਂ ਦ੍ਵਿਤ੍ਵਾਦ੍ਯਰ੍ਥੇ ਦ੍ਵਯੋਰ੍ਦ੍ਵਯੋਃ ।। ੩੫੧.

ਪਤੀ, ਪਤੀ ਨੂੰ, ਪਤੀਆਂ, ਪਤੀ ਦੀ, ਦੋ ਪਤੀਆਂ ਦੀ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ; ਦੋ, ਦੋ ਨੂੰ, ਦੋ ਨਾਲ, ਦੋਵਾਂ ਲਈ, ਦੋ ਦੀ, ਦੋ ਦੀ।

ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰੀਂਸ਼੍ਚ ਤ੍ਰਿਭਿਸ੍ਤ੍ਰਿਭ੍ਯਸ੍ਤ੍ਰਯਾਣਾਞ੍ਚ ਤ੍ਰਿषੁ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ । ਕਵਿਵਤ੍ ਕਤਿਕਤੀਤਿ ਸ਼ੇषਂ ਵਹੁਵਚਨਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ ।। ੩੫੧.

ਤਿੰਨ, ਤਿੰਨਾਂ ਨੂੰ, ਤਿੰਨਾਂ ਨਾਲ, ਤਿੰਨਾਂ ਲਈ, ਤਿੰਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਕ੍ਰਮਵਾਰ; ਕਵੀ ਵਾਂਗ, 'ਕਿੰਨੇ' ਆਦਿ, ਬਾਕੀ ਬਹੁਵਚਨ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਨੀਨਿਯੌ ਚ ਨਿਯੋ ਹੇਨੀਃ ਨਿਯਂ ਨਿਯੌ ਨਿਯੋ ਨਿਯਾ । ਨੀਭ੍ਯਾਂ ਨੀਭਿਰ੍ਨਿਯੇ ਨੀਭ੍ਯਃ ਨਿਯਾਨ੍ਨਿਯਿ ਨਿਯੋਸ੍ਤਥਾ ।। ੩੫੧.

ਨੀਨਿਯਉ, ਨਿਯੋ, ਹੇਨੀਹ, ਨਿਯਮ, ਨਿਯਉ, ਨਿਯੋ, ਨਿਆ; ਦੋ ਨੀ ਨਾਲ, ਨੀ ਨਾਲ, ਨੀ ਲਈ, ਨੀ ਤੋਂ, ਨਿਯਾਨ ਲਈ, ਨਿਯੀ ਲਈ, ਦੋ ਨਿਯੋ ਦੀ।

ਸੁਸ਼੍ਰੀਃ ਸੁਧੀਃ ਪ੍ਰਭृਤਯੋ ਗ੍ਰਾਮਣੀਃ ਪੂਜਯੇਦ੍ਧਰਿਂ । ਗ੍ਰਾਮਣ੍ਯੌ ਗ੍ਰਾਮਣ੍ਯੋ ਗ੍ਰਾਮਣ੍ਯਂ ਗ੍ਰਾਮਣ੍ਯਾ ਗ੍ਰਾਮਣੀਭਿਃ ।। ੩੫੧.

ਸੁਸ਼੍ਰੀ, ਸੁਧੀ ਅਤੇ ਹੋਰ, ਪਿੰਡ ਦਾ ਮੁਖੀ, ਹਰਿ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਦੋ ਮੁਖੀ, ਮੁਖੀਆਂ, ਮੁਖੀ, ਮੁਖੀ ਨੂੰ, ਮੁਖੀਆਂ ਨਾਲ।

ਗ੍ਰਾਮਣ੍ਯੋ ਗ੍ਰਾਮਣ੍ਯਾਮੇਵਂ ਸੇਨਾਨੀਪ੍ਰਮੁਖਾਃ ਸੁਭੂਃ । ਸੁਭੁਵੌ ਚ ਸ੍ਵਯਮ੍ਭੁਵਃ ਸ੍ਵਯਮ੍ਭੁਞ੍ਚ ਸ੍ਵਯਮ੍ਭੁਵਃ ।। ੩੫੧.

ਮੁਖੀਆਂ, ਮੁਖੀ ਨੂੰ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਫੌਜ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਸੁਭੂ; ਦੋ ਸੁਭੂ, ਸਵਯੰਭੂ ਦੀ, ਸਵਯੰਭੂ, ਅਤੇ ਸਵਯੰਭੂ ਦੀ।

ਸ੍ਵਯਮ੍ਭੁਵਾ ਸ੍ਵਯਮ੍ਭੁਵਿ ਏਵਂ ਪ੍ਰਤਿਭੁਵਾਦਯਃ । ਖਲਪੂਃ ਖਲਪ੍ਵੌ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠੌ ਖਲਪ੍ਵਞ੍ਚ ਖਲਪ੍ਵਿ ਚ ।। ੩੫੧.

ਸਵਯੰਭੂ ਦੀ, ਸਵਯੰਭੂ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪ੍ਰਤਿਭੂ ਆਦਿ; ਖਲਪੂ, ਦੋ ਖਲਪਵ, ਸਰਵੋਤਮ, ਖਲਪਵ ਅਤੇ ਖਲਪਵੀ।

ਏਵਂ ਸ਼ਰਪੂਮੁਖਾਃ ਸ੍ਯੁਃ ਕ੍ਰੋष੍ਟਾ ਕ੍ਰੋष੍ਟਾਰ ਈਰਿਤਾਃ । ਕ੍ਰੋष੍ਟੂਂਸ਼੍ਚ ਕੋष੍ਟੁਸ਼੍ਚ ਕੋष੍ਟੁਨਾ ਕ੍ਰੋष੍ਟ੍ਰਾ ਕ੍ਰੋष੍ਟੂਨਾਂ ਕੋष੍ਟਰੀਦृਸ਼ਂ ।। ੩੫੧.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਰਪੂ ਮੁਖ; ਕਰੋਸ਼ਟਾ, ਕਰੋਸ਼ਟਾਰ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ; ਕਰੋਸ਼ਟੂਨ, ਕੋਸ਼ਟੂ, ਕੋਸ਼ਟੂ ਨਾਲ, ਕਰੋਸ਼ਟਰਾ, ਕਰੋਸ਼ਟੂਨ ਦੀ, ਕੋਸ਼ਟਰੀ ਵਾਂਗ।

ਪਿਤਾ ਪਿਤਰੌ ਪਿਤਰਃ ਹੇਪਿਤਃ ਪਿਤਰੌ ਸ਼ੁਭੌ । ਪਿਤॄਨ੍ ਪਿਤੁਃ ਪਿਤੁਃ ਪਿਤ੍ਰੋਃ ਪਿਤॄਣਾਂ ਪਿਤਰੀਦृਸ਼ਂ ।। ੩੫੧.

ਪਿਤਾ, ਦੋ ਪਿਤਾ, ਪਿਤਾ, ਹੇ ਪਿਤਾ, ਦੋ ਚੰਗੇ ਪਿਤਾ; ਪਿਤਰ, ਪਿਤਾ ਦੀ, ਪਿਤਾ ਦੀ, ਦੋ ਪਿਤਾ ਦੀ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ, ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ।

ਏਵਂ ਭ੍ਰਾਤਾ ਚ ਜਾਮਾਤृਮੁਖਾ ਨॄਣਾਂ ਨृਣਾਂ ਤਥਾ । ਕਰ੍ਤ੍ਤਾ ਕਰ੍ਤ੍ਤਾਰੌ ਕਰ੍ਤ੍ਤॄਸ਼੍ਚ ਕਰ੍ਤ੍ਤॄਣਾਂ ਕਰ੍ਤ੍ਤਰੀਦृਸ਼ਂ ।। ੩੫੧.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਰਾ ਅਤੇ ਜਾਮਾਤਾ ਮੁਖ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ; ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਦੋ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ, ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਾਂਗ।

ਪਿਤृਵਚ੍ਚੈਵਮੁਟ੍ਗਾਤਾ ਸ੍ਵਸਾ ਨਪ੍ਤ੍ਰਾਦਯਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ । ਸੁਰਾਃ ਸੁਰਾਯੌ ਸੁਰਾਯਃ ਨੁਰਾਯਾਞ੍ਚ ਸੁਰਾਯ੍ਯਪਿ ।। ੩੫੧.

ਪਿਤਰਾਂ ਵਾਂਗ, ਉਟਗਾਤਾ, ਭੈਣ, ਭਤੀਜਾ ਆਦਿ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਦੇਵਤੇ, ਦੋ ਦੇਵਤੇ, ਦੇਵਤੇ, ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ, ਅਤੇ ਸੁਰਾਇਆ ਵੀ।

ਗੌਃ ਗਾਵੌ ਗਾਙ੍ਗਾ ਗਵਾ ਚ ਗੋਰ੍ਗਵੋਸ਼੍ਚ ਗਵਾਂ ਗਵਿ । ਏਵ ਦ੍ਯੌਰ੍ਗ੍ਲੌਸ਼੍ਚਾਪਿ ਤਥਾ ਸ੍ਵਰਾਨ੍ਤਾਃ ਪੁਂਸਿ ਨਾਯਕਾਃ ।। ੩੫੧.

ਗਾਂ, ਦੋ ਗਾਂ, ਗਾਂਗਾ, ਗਾਂ ਨਾਲ, ਗਾਂ ਦੀ, ਗਾਂ ਦੀ, ਗਾਂ ਵਿੱਚ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਯਉ ਅਤੇ ਗਲਉ, ਅਤੇ 'ਸਵਰ' ਅੰਤ ਵਾਲੇ ਪੁਰਸ਼ ਮੁਖੀ ਹਨ।

ਸੁਵਾਕ੍ ਸੁਵਾਚੌ ਸੁਵਾਚਾ ਸੁਵਾਗ੍ਭ੍ਯਾਞ੍ਚ ਸੁਵਾਕ੍ਸ਼੍ਵਪਿ । ਏਵਂ ਦਿਕ੍ਪ੍ਰਮੁਖਾਃ ਪ੍ਰਾਙ੍ਚ ਪ੍ਰਾਞ੍ਚੌ ਪ੍ਰਾਞ੍ਚਞ੍ਚ ਭੋ ਵ੍ਰਜ ।। ੩੫੧.

ਸੁਵਾਕ, ਦੋ ਸੁਵਾਕ, ਸੁਵਾਕਾ, ਦੋ ਸੁਵਾਕਾਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਸੁਵਾਕਾਂ ਵਿੱਚ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਿਸਾ ਮੁਖ: ਪ੍ਰਾਂਚ, ਦੋ ਪ੍ਰਾਂਚ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਂਚ, ਹੇ ਚੱਲ।