ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਬਧ੍ਨਨ੍ਤਿ ਵ੍ਯਤਿਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤੋ ਯਦ੍ਵਿਸ਼ਿष੍ਟਃ ਸ ਉਚ੍ਯਤੇ । ਪਰਿਗ੍ਰਹਾਦਪ੍ਯਸਤਾਂ ਸਤਾਮੇਵਾਪਰਿਗ੍ਰਹਾਤ੍ ।। ੩੪੭.

ਉਹ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਵਿਰੋਧੀ ਮਤ ਰੱਖ ਕੇ ਆਪਣੀ ਮਤ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਵੱਖਰਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਸੱਚੇ ਮੰਨਣ ਜਾਂ ਝੂਠੇ, ਜਾਂ ਸੱਚੇ ਨਾ ਮੰਨਣ।

ਭਿਦ੍ਯਮਾਨਸ੍ਯ ਤਸ੍ਯਾਯਂ ਦ੍ਵੈਵਿਧ੍ਯਮੁਪਗੀਯਤੇ । ਪ੍ਰਤ੍ਯਜ੍ਞਾਦਿਪ੍ਰਮਾਣੈਰ੍ਯਦ੍ਬਾਧਿਤਂ ਤਦਸਦ੍ਵਿਦੁਃ ।। ੩੪੭.

ਜਦੋਂ ਇਹ ਪਰੰਪਰਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਦੋਹਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜੋ ਪ੍ਰਮਾਣਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਸਿੱਧਾ ਗਿਆਨ, ਨਾਲ ਠੁਕਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਝੂਠ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕਵਿਭਿਸ੍ਤਤ੍ ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਾਹ੍ਯਂ ਜ੍ਞਾਨਸ੍ਯ ਦ੍ਯੋਤਮਾਨਤਾ । ਯਦੇਵਾਰ੍ਥਕ੍ਰਿਯਾਕਾਰਿ ਤਦੇਵ ਪਰਮਾਰ੍ਥਸਤ੍ ।। ੩੪੭.

ਕਵੀਆਂ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦੀ ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਮੰਨਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਜੋ ਕੁਝ ਅਸਲ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸੱਚੀ ਹਕੀਕਤ ਹੈ।

ਅਜ੍ਞਾਨਾਜ੍ਜ੍ਞਾਨਤਸ੍ਤ੍ਵੇਕਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮੈਵ ਪਰਮਾਰ੍ਥਸਤ੍ । ਵਿष੍ਣੁਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਦਿਹੇਤੁਃ ਸ ਸ਼ਬ੍ਦਾਲਙ੍ਕਾਰਰੂਪਵਾਨ੍ ।। ੩੪੭.

ਅਗਿਆਨ ਜਾਂ ਗਿਆਨ ਰਾਹੀਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੀ ਸੱਚੀ ਹਕੀਕਤ ਹੈ; ਵਿਸ਼ਨੁ ਸਵਰਗ ਆਦਿ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਸਿੰਗਾਰ ਵਾਲਾ ਹੈ।

ਅਪਰਾ ਚ ਪਰਾ ਵਿਦ੍ਯਾ ਤਾਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਭਵਾਤ੍ ।। ੩੪੭.

ਵਿਦਿਆ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੈ, ਨੀਵੀਂ ਤੇ ਉੱਚੀ; ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਹ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਗ੍ਨਿਰੁਵਾਚ ਏਕਾਕ੍ਸ਼ਰਾਭਿਧਾਨਞ੍ਚ ਮਾਤृਕਾਨ੍ਤਂ ਵਦਾਮਿ ਤੇ । ਅ ਵਿष੍ਣੁਃ ਪ੍ਰਤਿषੇਧਃ ਸ੍ਯਾਦਾ ਪਿਤਾਮਹਵਾਕ੍ਯਯੋਃ ।। ੩੪੮.

ਅਗਨਿ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਅੱਖਰ ਦਾ ਅਰਥ, ਮਾਤ੍ਰਿਕਾ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ, ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ; 'ਅ' ਵਿਸ਼ਨੁ ਹੈ, ਤੇ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਵਿਚ 'ਅ' ਇਨਕਾਰ ਹੈ।

ਸੀਮਾਯਾਮਥਾਵ੍ਯਯਂ ਆ ਭਵੇਤ੍ਸਂਕ੍ਰੋਧਪੀਡਯੋ । ਇਃ ਕਾਮੇ ਰਤਿਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯੋਰੀ ਉਃ ਸ਼ਿਵੇ ਰਕ੍ਸ਼ਕਾਦ੍ਯ ਊਃ ।। ੩੪੮.

'ਆ' ਸਰਹੱਦ ਤੇ ਅਬਿਨਾਸੀ ਹੈ, ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਦੀ ਪੀੜ ਵੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ; 'ਇ' ਇੱਛਾ, ਰਤੀ ਦੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਲਈ ਹੈ; 'ਈ' ਸ਼ਿਵ, ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਹੋਰ ਲਈ ਹੈ; 'ਊ' ਵੀ ਐਸਾ ਹੀ।

ऋ ਸ਼ਬ੍ਦੇ ਚਾਦਿਤੌ ऋॄਸ੍ਯਾਤ੍ ਲृ ਲॄ ਤੇ ਵੈ [https://puranastudy.freeoda.com/pur_index14/diti.htm ਦਿਤੌ] ਗੁਹੇ । ਏ ਦੇਵੀ ਐ ਯੋਗਿਨੀ ਸ੍ਯਾਦੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਔ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ ।। ੩੪੮.

'਋' ਤੇ '਋ੀ' ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਲਈ ਹਨ; 'ਲ੍ਰ' ਤੇ 'ਲ੍ਰੀ' ਗੁਫਾ ਲਈ ਹਨ; 'ਏ' ਦੇਵੀ, 'ਐ' ਯੋਗਿਨੀ; 'ਓ' ਬ੍ਰਹਮਾ, 'ਔ' ਮਹੇਸ਼ਵਰ।

ਅਙ੍ਕਾਮਃ ਅਃ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਕੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦੌ ਕੁ ਕੁਤ੍ਸਿਤੇ । ਖਂ ਸ਼ੂਨ੍ਯੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਖਙ੍ਗੋ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵ੍ਵੇ ਚ ਵਿਨਾਯਕੇ ।। ੩੪੮.

'ਅੰ' ਇੱਛਾ ਲਈ, 'ਅਹ' ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਲਈ; 'ਕ' ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਲਈ, 'ਕੁ' ਨੀਚ ਲਈ; 'ਖ' ਖਾਲੀ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਲਈ; 'ਖੰਗ' ਤਲਵਾਰ, ਗੰਧਰਵ ਤੇ ਵਿਨਾਇਕ ਲਈ।

ਗਙ੍ਗੀਤੇ ਗੋ ਗਾਯਨੇ ਸ੍ਯਾਦ੍ ਘੋ ਘਣ੍ਟਾ ਕਿਙ੍ਕਿਣੀਮੁਖੇ । ਤਾੜਨੇ ਙ੍ਸ਼੍ਚ ਵਿषਯੇਸ੍ਪृਹਾਯਾਞ੍ਚੈਵ ਭੈਰਵੇ ।। ੩੪੮.

'ਗ' ਗੰਗਾ ਲਈ, 'ਗੀ' ਗਾਇਨ ਲਈ; 'ਘ' ਘੰਟੀ, ਕਿੰਕਣ ਦੇ ਮੂੰਹ ਲਈ; 'ਙ' ਪਾਰ ਲੰਘਣ, ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੇ ਭੈਰਵ ਲਈ।

ਚੋ ਦੁਰ੍ਜਨੇ ਨਿਰ੍ਮ੍ਮਲੇ ਛਸ਼੍ਛੇਦੇ ਜਿਰ੍ਜ੍ਜਯਨੇ ਤਥਾ । ਜਂ ਗੀਤੇ ਜ੍ਞਃ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤੇ ਸ੍ਯਾਦ੍ ਬਲੇ ਞੋ ਗਾਯਨੇ ਚ ਟਃ ।। ੩੪੮.

'ਚ' ਮੰਦ ਲੋਕ ਲਈ, 'ਚਿ' ਪਵਿੱਤਰ ਲਈ; 'ਛ' ਕੱਟਣ ਲਈ, 'ਛਿ' ਜਿੱਤ ਲਈ; 'ਜੰ' ਗਾਇਨ ਲਈ, 'ਜ੍ਞ' ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਲਈ; 'ਟ' ਬਲ ਲਈ, 'ਞ' ਵੀ ਗਾਇਨ ਲਈ।

ਠਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਣ੍ਡਲੇ ਸ਼ੂਨ੍ਯੇ ਸ਼ਿਵੇ ਚੋਦ੍ਬਨ੍ਧਨੇ ਮਤਃ । ਡਸ਼੍ਚ ਰੁਦ੍ਰੇ ਧ੍ਵਨੌ ਤ੍ਰਾਸੇ ਢਕ੍ਕਾਯਾਂ ਢੋ ਧ੍ਵਨੌ ਮਤਃ ।। ੩੪੮.

ਠਾ ਚੰਦ੍ਰਮੰਡਲ ਦੇ ਖਾਲੀ ਪਾਸੇ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਬੰਨ੍ਹਣ ਵਿੱਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਡਾ ਰੁਦ੍ਰਾ, ਧੁਨ, ਡਰ ਅਤੇ ਢੱਕਾ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਢਾ ਨੂੰ ਧੁਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਣੋ ਨਿष੍ਕਰ੍षੇ ਨਿਸ਼੍ਚਯੇ ਚ ਤਸ਼੍ਚੌਰੇ ਕ੍ਰੋਡਪੁਚ੍ਛਕੇ । ਭਕ੍ਸ਼ਣੇ ਥਸ਼੍ਛੇਦਨੇ ਦੋ ਧਾਰਣੇ ਸ਼ੋਭਨੇ ਮਤਃ ।। ੩੪੮.

ਣਾ ਕੱਢਣ ਅਤੇ ਪੱਕੀ ਯਕੀਨ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਟਾ ਚੋਰ ਅਤੇ ਨੇਵਲੇ ਦੀ ਪੁੱਛ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਭੋਜਨ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਥਾ, ਕੱਟਣ ਵਿੱਚ ਡਾ, ਫੜਨ ਅਤੇ ਸੋਭਾ ਵਿੱਚ ਡਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਧੋ ਧਾਤਰਿ ਚ ਧੂਸ੍ਤੂਰੇ ਨੋ ਵृਨ੍ਦੇ ਸੁਗਤੇ ਤਥਾ । ਪ ਉਪਵਨੇ ਵਿਖ੍ਯਾਤਃ ਫਸ਼੍ਚ ਝਞ੍ਝਾਨਿਲੇ ਮਤਃ ।। ੩੪੮.

ਧਾ ਸਹਾਰਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਧੂਸਤੂਰਾ ਪੌਦੇ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਨਾ ਸਮੂਹ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਚਾਲ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਪਾ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਫਾ ਝੰਜਾ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਫੁਃ ਫੁਤ੍ਕਾਰੇ ਨਿष੍ਫਲੇ ਚ ਵਿਃ ਪਕ੍ਸ਼ੀ ਭਞ੍ਚ ਤਾਰਕੇ । ਮਾ ਸ਼੍ਰੀਰ੍ਮ੍ਮਾਨਞ੍ਚ ਮਾਤਾ ਸ੍ਯਾਦ੍ਯਾਗੇ ਯੋ ਯਾਤृਵੀਰਣੇ ।। ੩੪੮.

ਫੁ ਫੂਕਣ ਅਤੇ ਫਲ ਨਾ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਵਿ ਪੰਛੀ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਭੰ ਤਾਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਮਾ ਧਨ, ਇਜ਼ਤ ਅਤੇ ਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਯਾ ਯਜਨ ਅਤੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਰਲੇ ਯੋਧਾ ਲਈ ਹੈ।

ਰੋ ਵਹ੍ਨੌ ਚ ਲਃ ਸ਼ਕ੍ਰੇ ਚ ਲੋ ਵਿਧਾਤਰਿ ਈਰਿਤਃ । ਵਿਸ਼੍ਲੇषਣੇ ਵੋ ਵਰੁਣੇ ਸ਼ਯਨੇ ਸ਼ਸ਼੍ਚ ਸ਼ਂ ਸੁਖੇ ।। ੩੪੮.

ਰਾ ਅੱਗ ਵਿੱਚ, ਲਾ ਇੰਦਰ ਵਿੱਚ, ਲੋ ਰਚਨਹਾਰ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਵੋ ਵੱਖਰੇ ਹੋਣ ਵਿੱਚ, ਵਰੁਣ ਵਿੱਚ, ਲੇਟਣ ਵਿੱਚ। ਸ਼ਾ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਹੈ।

षਃ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠੇ ਸਃ ਪਰੋਕ੍ਸ਼ੇ ਚ ਸਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਃ ਸਂ ਕਚੇ ਮਤਃ । ਧਾਰਣੇ ਹਸ੍ਤਥਾ ਰੁਦ੍ਰੇ ਕ੍ਸ਼ਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਤ੍ਤ੍ਰੇ ਚਾਕ੍ਸ਼ਰੇ ਮਤਃ ।। ੩੪੮.

ਸ਼ਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਲਈ ਹੈ। ਸਾ ਦੂਰ ਦੀ ਚੀਜ਼ ਲਈ। ਸਾ ਲਕਸ਼ਮੀ ਹੈ। ਸੰ ਵਾਲ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਧਾ ਫੜਨ ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰਾ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਕ੍ਸ਼ਾ ਕ੍ਸ਼ਤਰੀ ਅਤੇ ਅਕ੍ਸ਼ਰ ਲਈ ਹੈ।

ਕ੍ਸ਼ੋ ਨृਸਿਂਹੇ ਹਰੌ ਤਦ੍ਵਤ੍ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਪਾਲਕਯੋਰਪਿ । ਮਨ੍ਤ੍ਰ ਏਕਾਕ੍ਸ਼ਰੋ ਦੇਵੋ ਭੁਕ੍ਤਿਮੁਕ੍ਤਿਪ੍ਰਦਾਯਕਃ ।। ੩੪੮.

ਕ੍ਸ਼ਾ ਨਰਸਿੰਘ, ਹਰੀ ਅਤੇ ਖੇਤ ਦੇ ਦੋ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਹੈ। ਇਕ ਅਕ੍ਸ਼ਰ ਦਾ ਮੰਤਰ ਦਿਵਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਹੈਹਯਸ਼ਿਰਸੇ ਨਮਃ ਸਰ੍ਵ੍ਵਵਿਦ੍ਯਾਪ੍ਰਦੋ ਮਨੁਃ । ਅਕਾਰਾਦ੍ਯਾਸ੍ਤਥਾ ਮਨ੍ਤ੍ਰਾ ਮਾਤृਕਾਮਨ੍ਤ੍ਰ ਉਤ੍ਤਮਃ ।। ੩੪੮.

ਹੈਹਯਾ ਦੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਇਹ ਮੰਤਰ ਸਭ ਗਿਆਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। 'ਅ' ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਮੰਤ੍ਰ ਅਤੇ ਮਾਤ੍ਰਿਕਾ ਮੰਤਰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹਨ।

ਏਕਪਦ੍ਮੇऽਰ੍ਚਯੇਦੇਤਾਨ੍ਨਵ ਦੁਰ੍ਗਾਸ਼੍ਚ ਪੂਜਯੇਤ੍ । ਭਗਵਤੀ ਕਾਤ੍ਯਾਯਨੀ ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਚਾਥ ਚਣ੍ਡਿਕਾ ।। ੩੪੮.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕੌਲ ਵਿੱਚ ਪੂਜਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨੌਂ ਦੁਰਗਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ: ਭਗਵਤੀ, ਕਾਟਯਾਨੀ, ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਅਤੇ ਚੰਡਿਕਾ।

ਪ੍ਰਚਣ੍ਡਾ ਸੁਰਨਾਯਿਕਾ ਉਗ੍ਰਾ ਪਾਰ੍ਵ੍ਵਤੀ ਦੁਰ੍ਗਯਾ । ਓਂ ਚਣ੍ਡਿਕਾਯੈ ਵਿਦ੍ਮਹੇ ਭਗਵਤ੍ਯੈ ਧੀਮਹਿ ਤਨ੍ਨੋ ਦੁਰ੍ਗਾ ਪ੍ਰਚੋਦਯਾਤ੍ । ਕ੍ਰਮਾਦਿ ਤੁ षੜਙ੍ਗਂ ਸ੍ਯਾਦ੍ ਗਣੋ ਗੁਰੁਰ੍ਗੁਰੁਃ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ ।। ੩੪੮.

ਪ੍ਰਚੰਡਾ, ਦੇਵੀਆਂ ਦੀ ਨੇਤ੍ਰੀ, ਉਗ੍ਰਾ, ਪਾਰਵਤੀ, ਦੁਰਗਾ। 'ਓਂ ਚੰਡਿਕਾ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਸਮਝਦੇ ਹਾਂ, ਭਗਵਤੀ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਦੁਰਗਾ ਸਾਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦੇਵੇ।' ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼ਰੰਗ, ਗਣ, ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਵਿਧੀ ਹੈ।

ਅਜਿਤਾਪਰਾਜਿਤਾ ਚਾਥ ਜਯਾ ਚ ਵਿਜਯਾ ਤਤਃ । ਕਾਤ੍ਯਾਯਨੀ ਭਦ੍ਰਕਾਲੀ ਮਙ੍ਗਲਾ ਸਿਦ੍ਧਿਰੇਵਤੀ ।। ੩੪੮.

ਅਜਿਤਾ, ਅਪਰਾਜਿਤਾ, ਫਿਰ ਜਯਾ ਅਤੇ ਵਿਜਯਾ। ਕਾਟਯਾਨੀ, ਭਦਰਕਾਲੀ, ਮੰਗਲਾ ਅਤੇ ਸਿੱਧਿਰੇਵਤੀ।

ਸਿਦ੍ਦਾਦਿਵਟੁਕਾਃ ਪੂਜ੍ਯਾ ਹੇਤੁਕਸ਼੍ਚ ਕਪਾਲਿਕਃ । ਏਕਪਾਦੋ ਭੀਮਰੂਪੋ ਦਿਕ੍ਪਾਲਾਨ੍ਮਧ੍ਯਤੋ ਨਵ ।। ੩੪੮.

ਸਿੱਧਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਥੀ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹਨ, ਹੇਤੁਕਾ ਅਤੇ ਕਪਾਲਿਕਾ ਵੀ। ਇਕਪਾਦ, ਭੀਮ ਰੂਪ ਅਤੇ ਦਿਸਾ ਦੇ ਨੌਂ ਰਖਵਾਲੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹਨ।

ਹ੍ਰੀਂ ਦੁਰ੍ਗੇ ਦੁਰ੍ਗੇ ਰਕ੍ਸ਼ਣਿ ਸ੍ਵਾਹਾ ਮਨ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਸਿਦ੍ਧਯੇ । ਗੌਰੀ ਪੂਜ੍ਯਾ ਚ ਧਰ੍ਮ੍ਮਦ੍ਯਾਃ ਸ੍ਕਨ੍ਦਾਦ੍ਯਾਃ ਸ਼ਕ੍ਤਯੋ ਯਜੇਤ੍ ।। ੩੪੮.

'ਹ੍ਰੀੰ, ਦੁਰਗੇ, ਦੁਰਗੇ, ਰੱਖ! ਸਵਾਹਾ'—ਮੰਤਰ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ। ਗੌਰੀ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹੈ ਅਤੇ ਸਕੰਦ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੁੱਖ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਪ੍ਰਜ੍ਞਾ ਜ੍ਞਾਨਾ ਕ੍ਰਿਯਾ ਵਾਚਾ ਵਾਗੀਸ਼ੀ ਜ੍ਵਾਲਿਨੀ ਤਥਾ । ਕਾਮਿਨੀ ਕਾਮਮਾਲਾ ਚ ਇਨ੍ਦ੍ਰਾਦ੍ਯਾਃ ਸ਼ਕ੍ਤਿਪੂਜਨਂ ।। ੩੪੮.

ਪ੍ਰਜਨਾ, ਗਿਆਨਾ, ਕਿਰਿਆ, ਵਾਚਾ, ਵਾਗੀਸ਼ੀ, ਜਵਾਲਿਨੀ, ਕਾਮਿਨੀ, ਕਾਮਮਾਲਾ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਓਂ ਗਂ ਸ੍ਵਾਹਾ ਮੂਲਮਨ੍ਤ੍ਰੋऽਯਂ ਗਂ ਵਾ ਗਣਪਤਯੇ ਨਮਃ । षੜਙ੍ਗੋ ਰਕ੍ਤਸ਼ੁਕ੍ਲਸ਼੍ਚ ਕਦਨ੍ਕਤਾਕ੍ਸ਼ਪਰਸ਼ੂਤ੍ਕਟਃ ।। ੩੪੮.

'ਓਂ ਗੰ ਸਵਾਹਾ' ਮੂਲ ਮੰਤਰ ਹੈ ਜਾਂ 'ਗੰ, ਗਣਪਤਿ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ'। ਸ਼ਰੰਗ ਲਾਲ ਅਤੇ ਚਿੱਟਾ ਹੈ, ਵਕਰੀ ਨਜ਼ਰ, ਕੁਲ੍ਹਾੜੀ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਪੇਟ ਹੈ।

ਸਮੋਦਕੋऽਥ ਗਨ੍ਧਾਦਿਗਨ੍ਧੋਲ੍ਕਾਯੇਤਿ ਚ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ । ਗਜੋ ਮਹਾਗਣਪਤਿਰ੍ਮ੍ਮਹੋ ਲ੍ਕਃ ਪੂਜ੍ਯ ਏਵ ਚ ।। ੩੪੮.

ਮੋਦਕ, ਫਿਰ ਚੰਦਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੁਗੰਧੀਆਂ, ਤੇ ਜਲਦੀ ਦੀ ਜੋਤ ਅਨੁਸਾਰ। ਹਾਥੀ, ਮਹਾ ਗਣਪਤਿ ਅਤੇ ਮਹਾ ਲਕਾ ਵੀ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹਨ।

ਕੁष੍ਮਾਣ੍ਡਾਯ ਏਕਦਨ੍ਤਤ੍ਰਿਪੁਰਾਨ੍ਤਕਾਯ ਸ਼੍ਯਾਮਦਨ੍ਤਵਿਕਟਹਰਹਾਸਾਯ । ਲਮ੍ਵਨਾਸ਼ਾਨਨਾਯ ਪਦ੍ਮਦਂष੍ਟ੍ਰਾਯ ਮੇਘੋਲ੍ਕਾਯ ਧੂਮੋਲ੍ਕਾਯ । ਵਕ੍ਰਤੁਣ੍ਡਾਯ ਵਿਘ੍ਨੇਸ਼੍ਵਰਾਯ ਵਿਕਟੋਤ੍ਕਟਾਯ ਗਜੇਨ੍ਦ੍ਰਗਮਨਾਯ ।। ੩੪੮.

ਕੁਸ਼ਮਾਂਡਾ, ਏਕਦੰਤ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਂਤਕ, ਸ਼ਿਆਮਦੰਤ, ਵਿਕਟ, ਹਰਾ, ਹਾਸਾ; ਲੰਵਨਾਸ਼ਾਨ, ਪਦਮਦੰਸ਼ਟ੍ਰਾ, ਮੇਘੋਲਕਾ, ਧੂਮੋਲਕਾ; ਵਕਰਤੁੰਡ, ਵਿਘਨੇਸ਼ਵਰ, ਵਿਕਟਉਤਕਟ ਅਤੇ ਗਜੇੰਦਰਗਮਨ ਨੂੰ।

ਵਕ੍ਰਤੁਣ੍ਡਾਯ ਵਿਘ੍ਨੇਸ਼੍ਵਰਾਯ ਵਿਕਟੋਤ੍ਕਟਾਯ ਗਜੇਨ੍ਦ੍ਰਗਮਨਾਯ । ਭੁਜਗੇਨ੍ਦ੍ਰਹਾਰਾਯ ਸ਼ਸ਼ਾਙ੍ਕਧਰਾਯ ਗਣਾਧਿਪਤਯੇ ਸ੍ਵਾਹਾ ।। ੩੪੮.

ਵਕਰਤੁੰਡ, ਵਿਘਨੇਸ਼ਵਰ, ਵਿਕਟਉਤਕਟ, ਗਜੇੰਦਰਗਮਨ; ਭੁਜਗੇਂਦ੍ਰਹਾਰ, ਸ਼ਸ਼ਾਂਕਧਰ ਅਤੇ ਗਣਾਧਿਪਤਿ ਨੂੰ—ਸਵਾਹਾ।