ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਪੁਰੁषਾਦ੍ਦਸ਼ਿਣੇ ਵਹ੍ਨਿਂ ਨੈਰ੍ऋਤੇ ਵਾਰੁਣੇਨਿਲਮ੍। ਆਦਿਤ੍ਯਮੈਨ੍ਦਵੇ ਪਦ੍ਮੇ ऋਗ੍‌ਯਜੁਸ਼੍ਚੈਸ਼ਪਦ੍ਮਕੇ

ਪੁਰੁਸ਼ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਅੱਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ; ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਵਿੱਚ ਵਰੁਣ ਤੇ ਵਾਯੂ ਦੀ; ਪੱਛਮੀ ਪੰਖੜੀ 'ਤੇ ਆਦਿਤ੍ਯ ਦੀ; ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ 'ਤੇ ਰਿਗ ਤੇ ਯਜੁਰ ਵੇਦ ਦੀ, ਤੇ ਉੱਤਰੀ ਪੰਖੜੀ 'ਤੇ ਈਸ਼ਾਨ ਰੂਪ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ।

ਇਨ੍ਦ੍ਰਾਦੀਂਸ਼੍ਚ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾਯਾਂ ਪਦ੍ਮੇ षੋਡਸ਼ਕੇ ਤਥਾ। ਸਾਮਾਥਰ੍ਵਾਣਮਾਕਾਸ਼ਂ ਵਾਯੁ ਤੇਜਸ੍ਤਤਾ ਜਲਮ੍

ਦੂਜੇ ਘੇਰੇ ਦੀ ਪੰਖੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਕੁੱਲ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ; ਸਾਮ, ਅਥਰਵ, ਆਕਾਸ਼, ਵਾਯੂ, ਤੇਜ ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ।

ਪृਥਿਵੀਞ੍ਚ ਮਨਸ਼੍ਚੈਵ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਂ ਤ੍ਵਕ੍ ਚਕ੍ਸ਼ੁਰਰ੍ਚ੍ਚਯੇਤ੍। ਰਸਨਾਞ੍ਚ ਤਥਾ ਘ੍ਰਾਣਂ ਭੂਰ੍ਭੁਵਸ਼੍ਚੈਵ षੋਡਸ਼ਮ੍

ਧਰਤੀ, ਮਨ, ਕੰਨ, ਚਮੜੀ, ਤੇ ਅੱਖ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ; ਰਸਨਾ ਤੇ ਨੱਕ ਦੀ ਵੀ; ਤੇ ਛੇਵੀਂ ਭੂਰ, ਭੁਵ, ਤੇ ਸਵਹ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ।

ਮਹਰ੍ਜਨਸ੍ਤਪਃ ਸਤ੍ਯਂ ਤਥਾਗ੍ਨਿष੍ਟੋਮਮੇਵ ਚ। ਅਤ੍ਯਗ੍ਨਿष੍ਟੋਮਕਂ ਚੌਕ੍‌ਥਂ षੋਡਸ਼ੀਂ ਵਾਜਪੇਯਕਮ੍

ਮਹਰ, ਜਨਸ, ਤਪ, ਸਤ੍ਯ ਤੇ ਅਗਨਿਸ਼ਟੋਮ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ; ਅਤਿਰਾਤ੍ਰ, ਉਕਥ, ਸੋਡਸ਼ੀ ਤੇ ਵਾਜਪੇਯ ਯਜਨਾ ਦੀ ਵੀ।

ਅਤਿਰਾਤ੍ਰਞ੍ਚ ਸਮ੍ਪੂਜ੍ਯ ਤਥਾਪ੍ਤੋਰ੍ਯਾਮਮਰ੍ਚ੍ਚਯੇਤ੍। ਮਨੋ ਬੁਦ੍ਧਿਮਹਙ੍ਕਾਰਂ ਸ਼ਬ੍ਦਂ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਞ੍ਚ ਰੂਪਕਮ੍

ਅਤਿਰਾਤ੍ਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਅਪਤੋਰੀਯਾਮਾ ਦੀ ਵੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ; ਮਨ, ਬੁੱਧੀ, ਅਹੰਕਾਰ, ਧੁਨੀ, ਛੂਹ, ਤੇ ਰੂਪ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ।

ਰਸਂ ਗਨ੍ਧਞ੍ਚ ਪਦ੍ਮੇ षੁ ਚਤੁਰ੍ਵਿਂਸ਼ਤਿषੁ ਕ੍ਰਮਾਤ੍। ਜੀਵਂ ਮਨੋਧਿਪਞ੍ਚਾਹਂ ਪ੍ਰਕृਤਿਂ ਸ਼ਬ੍ਦਮਾਤ੍ਰਕਮ੍

ਰਸ ਤੇ ਗੰਧ, ਚੌਵੀ ਪੰਖੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ; ਜੀਵ, ਮਨ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਪੰਜ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ, ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੇ ਧੁਨੀ ਤੱਤ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ।

ਵਾਸੁਦੇਵਾਦਿਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿਂਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਚੈਵ ਦਸ਼ਾਤ੍ਮਕਮ੍। ਮਨਃ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਂ ਤ੍ਵਚਂ ਪ੍ਰਾਰ੍ਚ੍ਚ੍ਯ ਚਕ੍ਸ਼ੁਸ਼੍ਚ ਰਸਨਂ ਤਥਾ

ਵਾਸੁਦੇਵ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦਸ ਮੂਰਤੀਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ; ਮਨ, ਕੰਨ, ਚਮੜੀ, ਅੱਖ, ਤੇ ਰਸਨਾ ਦੀ ਵੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ।

ਘ੍ਰਾਣਂ ਵਾਕ੍‌ਪਾਣਿਪਾਦਞ੍ਚ ਦ੍ਵਾਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦ੍ਵਾਰਿਜੇष੍ਵਿਮਾਨ੍। ਚਤੁਰ੍ਥਾਵਰਣੇ ਪੂਜ੍ਯਾਃ ਸਾਙ੍ਗਾਃ ਸਪਰਿਵਾਰਕਾਃ

ਨੱਕ, ਬੋਲ, ਹੱਥ, ਤੇ ਪੈਰ — ਇਹ ਤੱਤੀਸ ਪੰਖੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ ਕਰੋ; ਚੌਥੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸੰਗ ਨਾਲ ਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਪੂਜਾ ਕਰੋ।

ਪਾਯੂਪਸ੍ਥੌ ਚ ਸਮ੍ਪੂਜ੍ਯ ਮਾਸਾਨਾਂ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਧਿਪਾਨ੍। ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮਾਦਿषਡ੍‌ਵਿਸ਼ਾਨਂ ਬਾਹ੍ਯਾਵਰਣਕੇਯਜੇਤ੍

ਪਾਏ ਤੇ ਉਪਸਥ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ; ਬਾਰਾਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀਆਂ ਦੀ ਵੀ; ਬਾਹਰੀ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਛੇ ਸਮੂਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ।

ਚਕ੍ਰਾਬ੍ਜੇ ਤੇषੁ ਸਮ੍ਪੂਜ੍ਯਾ ਮਾਸਾਨਾਂ ਪਤਯਃ ਕ੍ਰਮਾਤ੍। ਅष੍ਟੌ ਪ੍ਰਕृਤਯਃ षਡ੍ ਵਾ ਪਞ੍ਚਾਥ ਚਤੁਰੋऽਪਰੇ

ਚੱਕਰ-ਕਮਲ ਵਿੱਚ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ; ਅੱਠ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀਆਂ, ਫਿਰ ਛੇ, ਪੰਜ ਤੇ ਚਾਰ ਹੋਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ।

ਰਜਃ ਪਾਤਂ ਤਤਃ ਕੁਰ੍ਯ੍ਯਾਲ੍ਲਿਖਿਤੇ ਮਣ੍ਡਲੇ ਸ਼੍ਰृਣੁ। ਕਰ੍ਣਿਕਾ ਪੀਤਵਰ੍ਣਾ ਸ੍ਯਾਦ੍ਰੇਸ਼ਾਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਸਿਤਾਃ ਸਮਾਃ

ਫਿਰ, ਲਕੀਰਾਂ ਖਿੱਚੋ; ਸੁਣੋ: ਕੇਂਦਰ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੀ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਪੰਖੜੀਆਂ ਚਿੱਟੀਆਂ ਤੇ ਇਕਸਾਰ ਹੋਣ।

ਦ੍ਵਿਹਸ੍ਤੇऽਙ੍ਗੁष੍ਠਮਾਤ੍ਰਾਃ ਸ੍ਯੁਰ੍ਹਸ੍ਤੇ ਚਾਰ੍ਦ੍ਧਸਮਾਃ ਸਿਤਾਃ। ਪਦ੍ਮਂ ਸ਼ੁਕ੍ਲੇਨਸਨ੍ਧੀਂਸ੍ਤੁ ਕृष੍ਣੇਨ ਸ਼੍ਯਾਮਤੋਥਵਾ

ਦੋ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਖੜੀਆਂ ਅੰਗੂਠੇ ਜਿੰਨੀ ਵੱਡੀਆਂ ਹੋਣ, ਇੱਕ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਅੱਧੀਆਂ; ਸਾਰੀਆਂ ਚਿੱਟੀਆਂ; ਕਮਲ ਨੂੰ ਜੋੜਾਂ 'ਤੇ ਚਿੱਟਾ, ਤੇ ਕਾਲਾ ਜਾਂ ਨੀਲਾ ਰੰਗ ਵੀ ਲਗਾ ਸਕਦੇ ਹੋ।

ਕੇਸ਼ਰਾ ਰਕ੍ਤਪੀਤਾਃ ਸ੍ਯੁਃ ਕੋਣਾਨ੍ ਰਕ੍ਤੇਨ ਪੂਰਯੇਤ੍। ਭੂषਯੇਦ੍‌ਯੋਗਪੀਠਨ੍ਤੁ ਯਥੇष੍ਟਂ ਸਾਰ੍ਵਵਰ੍ਣਿਕੈਃ

ਕੇਸਰ ਲਾਲ ਤੇ ਪੀਲੇ ਹੋਣ; ਕੋਨੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਨਾਲ ਭਰੋ; ਯੋਗਪੀਠ ਨੂੰ ਮਨਚਾਹੇ ਸਾਰੇ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਓ।

ਲਤਾਵਿਤਾਨਪਤ੍ਰਾਦ੍ਯੈਰ੍ਵੀਂਥਿਕਾਮੁਪਸ਼ੋਭਯੇਤ। ਪੀਠਦ੍ਵਾਰੇ ਤੁ ਸ਼ੁਕ੍ਲੇਨ ਸ਼ੋਭਾਰਕ੍ਤੇਨ ਪੀਤਤਃ

ਬੇਲਾਂ, ਛਤਰੀਆਂ, ਪੱਤਿਆਂ ਆਦਿ ਨਾਲ ਸਜਾਵਟ ਕਰੋ; ਪੀਠ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਚਿੱਟਾ ਰੰਗ ਸੁੰਦਰਤਾ ਲਈ, ਲਾਲ ਰੰਗ ਚਮਕ ਲਈ, ਤੇ ਪੀਲਾ ਵੀ ਲਗਾਓ।

ਉਪਸੋਭਾਞ੍ਚ ਨੀਲੇਨ ਕੋਣਸ਼ਂਸ਼ਾਁਸ੍ਚ ਵੈ ਸਿਤਾਨ੍। ਭਦ੍ਰਕੇ ਪੂਰਣਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਮੇਵਮਨ੍ਯੇषੁ ਪੂਰਣਮ੍

ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਨਾਲ ਸਜਾਵਟ ਵਧਾਓ, ਤੇ ਕੋਨੇ ਚਿੱਟੇ ਰੱਖੋ; ਭਦ੍ਰਕਾ ਦੀ ਭਰਾਈ ਇੰਝ ਹੀ ਕਰਨੀ ਹੈ, ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਵੀ।

ਅਰਕਾਨ੍ ਪੀਤਰਕ੍ਤਾਭਿਃ ਸ਼੍ਯਾਮਾਨ੍ ਨੇਮਿਨ੍ਤੁਰਕ੍ਤਤਃ। ਸਿਤਸ਼੍ਯਾਮਾਰੁਣਾਃ ਸृष੍ਣਾਃ ਪੀਤਾ ਰੇਖਾਸ੍ਤੁ ਬਾਹ੍ਯਤਃ

ਅਰਕਾ ਦੇ ਬੀਜ ਕਾਲੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਲਾਲ ਲਕੀਰਾਂ ਹਨ; ਕਾਲੇ ਰੰਗ 'ਚ ਲਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਬਾਹਰਲੇ ਪਾਸੇ ਚਿੱਟੇ, ਕਾਲੇ ਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ ਹਨ, ਤੇ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ ਵੀ ਬਾਹਰ ਹਨ।

ਸ਼ਾਲਿਪਿष੍ਟਾਦਿ ਸ਼ੁਕ੍ਲਂ ਸ੍ਯਾਦ੍ਰਕ੍ਤਂ ਕੌਸੁਮ੍ਭਕਾਦਿਕਮ੍। ਹਰਿਦ੍ਰਯਾ ਚ ਹਾਰਿਦ੍ਰਂ ਕृष੍ਣਂ ਸ੍ਯਾਦ੍ਦਗ੍ਧਧਾਨ੍ਯਤਃ

ਚਾਵਲ ਤੇ ਹੋਰ ਅਨਾਜ ਦਾ ਪੀਠਾ ਚਿੱਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਕੌਸੰਭੀ ਤੇ ਹੋਰ ਫੁੱਲਾਂ ਤੋਂ ਲਾਲ ਪੀਠਾ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਹਲਦੀ ਤੋਂ ਪੀਲਾ ਪੀਠਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਜਲੇ ਹੋਏ ਅਨਾਜ ਤੋਂ ਕਾਲਾ ਪੀਠਾ ਬਣਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ਮੀਪਤ੍ਰਾਦਿਕੈਃ ਸ਼੍ਯਾਮਂ ਵੀਜਾਨਾਂ ਲਕ੍ਸ਼ਜਾਪ੍ਯਤਃ। ਚਤੁਰ੍ਲਕ੍ਸ਼ੈਮ੍ਤੁ ਮਨ੍ਤ੍ਰਾਣਾਂ ਵਿਦ੍ਯਾਨਾਂ ਲਕ੍ਸ਼ਸਾਧਨਮ੍

ਸ਼ਮੀ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਪੱਤਿਆਂ ਤੋਂ ਬੀਜ ਕਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਬੀਜਾਂ 'ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵੀ ਕਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਚਾਰ ਲੱਖ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਤੇ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਲਈ ਹੈ।

ਅਯੁਤਂ ਬੁਦ੍ਧਵਿਦ੍ਯਾਨਾਂ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਾਣਾਞ੍ਚ ਸਹਸ੍ਤ੍ਕਮ੍। ਪੂਰ੍ਬ੍ਵਮੇਵਾਥ ਲਕ੍ਸ਼ੇਣ ਮਨ੍ਤ੍ਰਸੁਦ੍ਧਿਸ੍ਤਥਾਤ੍ਮਨਃ

ਬੁੱਧਿ-ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਲਈ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹੈ, ਤੇ ਸਤੁਤੀਆਂ ਲਈ ਹਜ਼ਾਰ। ਪਹਿਲਾਂ, ਇੱਕ ਲੱਖ ਨਾਲ ਮੰਤ੍ਰ ਤੇ ਆਪਣਾ ਮਨ ਪਵਿੱਤਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਤਥਾਪਰੇਣ ਲਕ੍ਸ਼ੇਣ ਮਨ੍ਤ੍ਰਃ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੀਕृਤੋ ਭਵੇਤ੍। ਕੂਰ੍ਵਮੇਵਾਸਮੋ ਹੋਮੋ ਵੀਜਾਨਾਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਃ

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੋਰ ਇੱਕ ਲੱਖ ਨਾਲ ਮੰਤ੍ਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪੱਕਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਹਿਲਾਂ, ਬੀਜਾਂ ਦੀ ਹੋਮ ਸਮਾਨ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਪੂਰ੍ਵਸੇਵਾ ਦਸ਼ਾਂਸ਼ੇਨ ਮਨ੍ਤ੍ਰਾਦੀਨਾਂ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾ। ਪੁਰਸ਼੍ਚਰ੍ਯ੍ਯੇ ਤੁ ਭਨ੍ਤ੍ਰੇ ਤੁ ਮਾਸਿਕਂ ਵ੍ਰਤਮਾਚਰੇਤ੍

ਮੰਤ੍ਰ ਆਦਿ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸੇਵਾ ਦਸਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ; ਪੁਰਸ਼ਚਰਨ ਵਿੱਚ, ਭਗਤ ਨੂੰ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਵਰਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਭੁਵਿ ਨ੍ਯਸੇਦ੍ਵਾਮਪਾਦਂ ਨ ਗृਹ੍ਣੀਯਾਤ੍ ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਹਮ੍। ਏਵਂ ਦ੍ਵਿਤ੍ਰਿਗੁਣੇਨੈਵ ਮਧ੍ਯਮੋਤ੍ਤਮਸਿਦ੍ਧਯਃ

ਭਗਤ ਆਪਣਾ ਖੱਬਾ ਪੈਰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਰੱਖੇ ਤੇ ਦਾਨ ਨਾ ਲਵੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੋ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਕਰਕੇ ਮਧਯਮ ਤੇ ਉੱਚੀ ਸਿੱਧੀਆਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ।

ਮਨ੍ਤ੍ਰਧ੍ਯਾਨਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯੇਨ ਸ੍ਯਾਨ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰਜਂ ਫਲਮ੍। ਸ੍ਥੂਲਂ ਸ਼ਬ੍ਦਮਯਂ ਰੂਪਂ ਵਿਗ੍ਰਹਂ ਬਾਹ੍ਯਮਿष੍ਯਤੇ

ਮੈਂ ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਧਿਆਨ-ਵਿਧੀ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੰਤ੍ਰ ਤੋਂ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਮੋਟਾ, ਧੁਨੀ-ਰੂਪ ਰੂਪ ਬਾਹਰੀ ਰੂਪ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਂ ਜ੍ਯੋਤਿਰ੍ਮ੍ਮਯਂ ਰੂਪਂ ਹਾਰ੍ਦ੍ਦਂ ਚਿਨ੍ਤਾਮਯਂ ਭਵੇਤ੍। ਚਿਨ੍ਤਯਾ ਰਹਿਤਂ ਯਤ੍ਤੁ ਤਤ੍ ਪਰਂ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਮ੍

ਸੂਖਮ ਰੂਪ ਚਮਕਦਾਰ ਹੈ, ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਜੋ ਰੂਪ ਵਿਚਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਸਰਵੋਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਤਰੇषਾਂ ਸ੍ਮृਤਂ ਰੂਪਂ ਹਾਰ੍ਦ੍ਦਂ ਚਿਨ੍ਤਾਮਯਂ ਸਦਾ। ਸ੍ਥੂਲਂ ਵੈਰਾਜਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਂ ਵੈ ਲਿਙ੍ਗਿਤਂ ਭਵੇਤ੍

ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਹਿਰਦੇ-ਅਧਾਰ, ਵਿਚਾਰ-ਰੂਪ ਰੂਪ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੋਟਾ ਰੂਪ 'ਵਿਰਾਟ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸੂਖਮ ਰੂਪ 'ਲਿੰਗ' ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਚਿਨ੍ਤਯਾ ਰਹਿਤਂ ਰੂਪਮੈਸ਼੍ਵਰਂ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਮ੍। ਹृਤ੍ਪੁਣ੍ਡਰੀਕਨਿਲਯਞ੍ਚੈਤਨ੍ਯਂ ਜ੍ਯੋਤਿਰਵ੍ਯਯਮ੍

ਵਿਚਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਰੂਪ ਨੂੰ ਇਸ਼ਵਰੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਚੇਤਨਾ, ਜੋ ਹਿਰਦੇ ਦੇ ਕਮਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਅਮਰ ਚਾਨਣ ਹੈ।

ਵੀਜਂ ਵੀਜਾਤ੍ਕਮਂ ਧ੍ਯਾਯੇਤ੍ ਕਦਮ੍ਬਕੁਸੁਮਾਕृਤਿਮ੍। ਕੁਮ੍ਭਾਨ੍ਤਰਗਤੋ ਦੀਪੋ ਨਿਰੁਦ੍ਧਪ੍ਰਸਵੋ ਯਥਾ

ਭਗਤ ਨੂੰ ਬੀਜ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ ਬੀਜ ਕਦੰਬ ਦੇ ਫੁੱਲ ਦੀ ਆਕৃতি ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਘੜੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਦੀਵਾ, ਜਿਸਦੀ ਜੋਤ ਰੋਕੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ।

ਸਂਹਤਃ ਕੇਵਲਸ੍ਤਿष੍ਠੇਦੇਵਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਸ਼੍ਵਰੋ ਹृਦਿ। ਅਨੇਕਸ਼ੁषਿਰੇ ਕੁਮ੍ਭੇ ਤਾਵਨ੍ਮਾਤ੍ਰਾ ਗਭਸ੍ਤਯਃ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠਾ ਤੇ ਅਕੇਲਾ ਵੱਸਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਘੜੇ ਵਿੱਚ ਕਈ ਛੇਦ ਹੋਣ, ਤਿਵੇਂ ਮਾਪ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਹਨ।

ਪ੍ਰਸਰਨ੍ਤਿ ਵਹਿਸ੍ਤਦ੍ਵਨ੍ਨਾਡੀਭਿਰ੍ਵੀਜਰਸ਼੍ਮਯਃ। ਅਥਾਵਭਾਸਤੋ ਦੈਵੀਮਾਤ੍ਮੀਕृਤ੍ਯ ਤਨੁਂ ਸ੍ਥਿਤਾਃ

ਉਹ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਡੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਬਾਹਰ ਵਲ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਫਿਰ, ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਇਸ਼ਵਰੀ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਟਿਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।