ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਈਸ਼੍ਵਰ ਉਵਾਚ ਸੌਭਾਗ੍ਯਾਦੇਰੁਮਾਪੂਜਾਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇऽਹਂ ਭੁਕ੍ਤਿਮੁਕ੍ਤਿਦਾਂ । ਮਨ੍ਤ੍ਰਧ੍ਯਾਨਂ ਮਣ੍ਡਲਞ੍ਚ ਮੁਦ੍ਰਾਂ ਹੋਮਾਦਿਸਾਧਨਮ੍ ।। ੩੨੬.

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਮਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੱਸਾਂਗਾ ਜੋ ਸੁਖ-ਸਮਪੱਤੀ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੰਤ੍ਰ, ਧਿਆਨ, ਮੰਡਲ, ਮੁਦਰਾ ਤੇ ਹੋਮ ਆਦਿਕ ਸਾਧਨ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੁਂ ਸ਼ਿਵਂ ਕਾਲਂ ਮਹਾਸ਼ਕ੍ਤਿਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਇਡਾਦ੍ਯਂ ਪਰਤੋਹृਤ੍ਯ ਸਦੇਵਃ ਸਵਿਕਾਰਣਮ੍ ।। ੩੨੬.

ਚਮਕਦਾਰ, ਸ਼ਿਵ, ਕਾਲ ਤੇ ਮਹਾ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ; ਇਡਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਪਰਾ ਤੱਕ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਕਾਰਨਾਂ ਸਮੇਤ।

ਦ੍ਵਿਤਾਯਂ ਦ੍ਵਾਰਕਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਗੌਰੀਪ੍ਰੀਤਿਪਦਾਨ੍ਵਿਤਂ । ਚਤੁਰ੍ਥ੍ਯਨ੍ਤਂ ਪ੍ਰਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਂ ਗੌਰ੍ਯ੍ਯਾ ਵੈ ਮੂਲਵਾਚਕਂ ।। ੩੨੬.

ਦੂਜਾ, ਜੋ ਦੁਆਰਕਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਗੌਰੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਚੌਥੇ 'ਤੇ ਖਤਮ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਗੌਰੀ ਦਾ ਮੂਲ ਨਾਮ ਹੈ।

ਓਂ ਹ੍ਰੀਁ ਸਃ ਸ਼ੌਁ ਗੌਰ੍ਯ੍ਯੈ ਨਮਃ । ਤਤ੍ਰਾਰ੍ਣਤ੍ਰਿਤਯੇਨੈਵ ਜਾਤਿਯੁਕ੍ਤਂ षੜਙ੍ਗੁਲਮ੍ । ਆਸਨਂ ਪ੍ਰਣਵੇਨੈਵ ਪੂਰ੍ਤ੍ਤਿਂ ਵੈ ਹृਦਯੇਨ੍ ਤੁ ।। ੩੨੬.

ਓਂ ਹ੍ਰੀਂ ਸਹ ਸ਼ੌਂ, ਗੌਰੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਤਿੰਨ ਪਵਿੱਤਰ ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ, ਜਾਤੀ ਜੋੜ ਕੇ, ਛੇ ਅੰਗੁਲਾਂ ਦੀ ਮਾਪ। ਆਸਨ ਪ੍ਰਣਵ ਨਾਲ, ਪੂਰਨਤਾ ਹਿਰਦੇ ਅੱਖਰ ਨਾਲ।

ਉਦਕਞ੍ਚ ਤਥਾ ਕਾਲਂ ਸ਼ਿਵਵੀਜਂ ਸਮੁਦ੍ਧਰੇਤ੍ । ਪ੍ਰਾਣਂ ਦੀਰ੍ਘਸ੍ਵਰਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤਂ षਡਙ੍ਗਂ ਜਾਤਿਸਂਯੁਤਮ੍ ।। ੩੨੬.

ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਸਮਾਂ, ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਬੀਜ ਉਤਪੰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਲੰਮੇ ਸੁਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਪ੍ਰਾਣ, ਛੇ ਅੰਗਾਂ ਤੇ ਜਾਤੀ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਹੋਇਆ।

ਆਸਨਂ ਪ੍ਰਣਵੇਨਾਤ੍ਰ ਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿਨ੍ਯਾਸਂ ਹृਦਾਚਰੇਤ੍ । ਯਾਮਲਂ ਕਥਿਤਂ ਵਤ੍ਸ ਏਕਵੀਰਂ ਵਦਾਮ੍ਯऽਥ ।। ੩੨੬.

ਇੱਥੇ ਆਸਨ ਪ੍ਰਣਵ ਨਾਲ ਹੈ। ਮੂਰਤੀ ਦਾ ਸਥਾਪਨ ਹਿਰਦੇ ਅੱਖਰ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਜੋੜਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ, ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਇਕੱਲੇ ਵੀਰ ਬਾਰੇ ਆਖਦਾ ਹਾਂ।

ਵ੍ਯਾਪਕਂ ਸृष੍ਟਿਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਵਹ੍ਨਿਮਾਯਾਕृਸ਼ਾਨੁਭਿਃ । ਸ਼ਿਵਸ਼ਕ੍ਤਿਮਯਂ ਵੀਜਂ ਹृਦਯਾਦਿਵਿਵਰ੍ਜ੍ਜਿਤਂ ।। ੩੨੬.

ਜੋ ਸਭ ਥਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਅੱਗ, ਮਾਇਆ ਤੇ ਰੇਖਾਵਾਂ ਨਾਲ; ਸ਼ਿਵ-ਸ਼ਕਤੀ ਰੂਪ ਬੀਜ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਹਿਰਦੇ ਆਦਿਕ ਨਹੀਂ।

ਗੌਰੀਂ ਯਜੇਦ੍ਧੇਮਰੂਪ੍ਯਾਂ ਕਾष੍ਠਨਾਂ ਸ਼ੌਲਜਾਦਿਕਾਂ । ਪਞ੍ਚਪਿਣ੍ਡਾਂ ਤਥਾऽਵ੍ਯਕ੍ਤਾਂ ਕੋਣੇ ਮਧ੍ਯੇ ਤੁ ਪਞ੍ਚਮਂ ।। ੩੨੬.

ਗੌਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਸੋਨੇ, ਚਾਂਦੀ, ਲੱਕੜ ਜਾਂ ਸ਼ੌਲਜਾ ਆਦਿਕ ਨਾਲ ਬਣੀ ਮੂਰਤੀ ਰੂਪ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪੰਜ ਰੂਪ, ਤੇ ਅਵਿਅਕਤ, ਪੰਜਵਾਂ ਕੋਨੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ।

ਲਲਿਤਾ ਸੁਭਗਾ ਗੌਰੀ ਕ੍ਸ਼ੋਭਣੀ ਚਾਗ੍ਨਿਤਃ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ । ਵਾਮਾ ਜ੍ਯੇष੍ਠਾ ਕ੍ਰਿਯਾ ਜ੍ਞਾਨਾ ਵृਤ੍ਤੇ ਪੂਰ੍ਵ੍ਵਾਦਿਤੋ ਯਜੇਤ੍ ।। ੩੨੬.

ਲਲਿਤਾ, ਸੁਭਾਗ ਗੌਰੀ, ਕ੍ਸ਼ੋਭਣੀ ਤੇ ਅਗਨਿਤਾ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ; ਵਾਮਾ, ਜੇਠ, ਕਰਮ ਤੇ ਗਿਆਨ, ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗੋਲ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਪੂਜਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਸਪੀਠੇ ਵਾਮਭਾਗੋ ਤੁ ਸ਼ਿਵਸ੍ਯਾਵ੍ਯਕ੍ਤਰੂਪਕਮ੍ । ਵ੍ਯਕ੍ਤਾ ਦ੍ਵਿਨੇਤ੍ਰਾ ਤ੍ਰ੍ਯਕ੍ਸ਼ਰਾ ਸ਼ੁਦ੍ਧਾ ਵਾ ਸ਼ਙ੍ਕਰਾਨ੍ਵਿਤਾ ।। ੩੨੬.

ਸਿੰਘਾਸਨ 'ਤੇ, ਵਾਮ ਪਾਸੇ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਰੂਪ ਹੈ; ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੋ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲੀ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਹੋਈ ਹੈ।

ਪੀਠਪਦ੍ਮਦ੍ਵਯਂ ਤਾਰਾ ਦ੍ਵਿਭੁਜਾ ਵਾ ਚਤੁਰ੍ਭਜਾ । ਸਿਂਹਸ੍ਥਾ ਵਾ ਵृਕਸ੍ਥਾ ਵਾ ਅष੍ਟਾष੍ਟਾਦਸ਼ਸਤ੍ਕਰਾ ।। ੩੨੬.

ਤਾਰਾ ਦੋ ਕਮਲਾਂ ਵਾਲੇ ਪੀਠ 'ਤੇ, ਦੋ ਜਾਂ ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੀ, ਸ਼ੇਰ ਜਾਂ ਭੇਡ 'ਤੇ ਬੈਠੀ ਹੋਈ, ਤੇ ਅੱਠ, ਅਠਾਰਾਂ ਜਾਂ ਚੌਂਸਠ ਹੱਥਾਂ ਵਾਲੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਸ੍ਰਗਕ੍ਸ਼ਸੂਤ੍ਰਕਲਿਕਾ ਗਲਕੋਤ੍ਪਲਪਿਣ੍ਡਿਕਾ । ਸ਼ਰਂ ਧਨੁਰ੍ਵ੍ਵਾ ਸਵ੍ਯੇਨ ਪਾਣਿਨਾਨ੍ਯਤਮਂ ਵਹਤ੍ ।। ੩੨੬.

ਉਹ ਗਲ ਵਿਚ ਮਾਲਾ, ਰੁਦਰਾਖ, ਕਲੀ, ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਗੁੱਛੀ ਜਾਂ ਕਮਲਾਂ ਦਾ ਗਠਾ ਪਹਿਨਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਵਾਮ ਹੱਥ ਵਿਚ ਤੀਰ ਜਾਂ ਧਨੁਸ਼ ਫੜਦੀ ਹੈ।

ਵਾਮੇਨ ਪੁਸ੍ਤਤਾਮ੍ਬੂਲਦਣ੍ਡਾਭਯਕਮਣ੍ਡਲੁਮ੍ । ਗਣੇਸ਼ਦਰ੍ਪਣੇष੍ਵਾਸਾਨ੍ਦਦ੍ਯਾਦੇਕੈਕਸ਼ਃ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ ।। ੩੨੬.

ਵਾਮ ਹੱਥ ਵਿਚ ਕਿਤਾਬ, ਤੰਬੂ, ਲਾਠੀ, ਨਿਡਰਤਾ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਜਾਂ ਕਲਸ਼ ਫੜਦੀ ਹੈ; ਕ੍ਰਮਵਾਰ, ਗਣੇਸ਼ ਦੀ ਚਿੰਨ੍ਹ, ਆਇਨਾ ਜਾਂ ਧਨੁਸ਼ ਵੀ ਰੱਖ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਵ੍ਯਕ੍ਤਾऽਥਵਾਕਾਰ੍ਯ੍ਯਾ षਦ੍ਮਮੁਦ੍ਰਾ ਸ੍ਮृਤਾਸਨੇ । ਤਿਙ੍ਗਮੁਦ੍ਰਾ ਸ਼ਿਵਸ੍ਯੋਕ੍ਤਾ ਮੁਦਾ ਚਾਵਾਹਨੀ ਦ੍ਵਯੋਃ ।। ੩੨੬.

ਉਹ ਪ੍ਰਗਟ ਜਾਂ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਛੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲਾ ਕਮਲ ਆਸਨ ਹੈ; ਤਿੰਗਾ ਮੂਦਰਾ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਆਵਾਹਨ ਮੂਦਰਾ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਹੈ।

ਸ਼ਕ੍ਤਿਮੁਦ੍ਰਾ ਤੁ ਯੋਨ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ਚਤੁਰਸ੍ਰਨ੍ਤੁ ਮਣ੍ਡਲਂ । ਚਤੁਰਸ੍ਰਂ ਤ੍ਰਿਪਤ੍ਰਾਬ੍ਜਂ ਮਧ੍ਯਕੋष੍ਠਚਤੁष੍ਟਯੇ ।। ੩੨੬.

ਸ਼ਕਤੀ ਮੂਦਰਾ ਨੂੰ ਯੋਨੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਮੰਡਲ ਚੌਕੋਣ ਹੈ, ਵਿਚਕਾਰ ਤਿੰਨ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲਾ ਕਮਲ ਤੇ ਚਾਰ ਮੱਧਲੇ ਖਾਣੇ ਹਨ।

ਤ੍ਰ੍ਯਸ਼੍ਰੋਰ੍ਦ੍ਧੇ ਚਾਰ੍ਦ੍ਧੇਚਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਤੁ ਦ੍ਵਿਪਦਂ ਦ੍ਵਿਗੁਣਂ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ । ਦ੍ਵਿਗੁਣਂ ਦ੍ਵਾਰਕਣ੍ਠਨ੍ਤੁ ਦ੍ਵਿਗੁਣਾਦੁਪਕਣ੍ਠਤਃ ।। ੩੨੬.

ਤਿਕੋਣ ਦੇ ਉਪਰ ਅੱਧ ਚੰਦ ਹੈ; ਦੋ ਪਾਸੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਦੋਹਰੇ ਹਨ, ਦਰਵਾਜਾ ਤੇ ਥੜੀ ਵੀ ਦੋਹਰੀ ਹੈ, ਤੇ ਅੰਦਰਲੀ ਥੜੀ ਵੀ।

ਦ੍ਵਾਰਤ੍ਰਯਂ ਤ੍ਰਯਂ ਦਿਕ੍ਸ਼ੁ ਅਥ ਵਾ ਭਦ੍ਰਕੇ ਯਜੇਤ੍ । ਸ੍ਥਣ੍ਡਿਲੇ ਵਾਥ ਸਂਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਪਞ੍ਚਗਵ੍ਯਾਮृਤਾਦਿਨਾ ।। ੩੨੬.

ਤਿੰਨ ਪਾਸਿਆਂ 'ਤੇ ਤਿੰਨ ਦਰਵਾਜੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਸ਼ੁਭ ਥਾਂ 'ਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ; ਜਾਂ, ਸਥਲ 'ਤੇ ਪੰਜ ਗਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦ ਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧੋ।

ਰਕ੍ਤਪੁष੍ਪਾਣਿ ਦੇਯਾਨਿ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਹ੍ਯੁਦਙ੍‌ਮੁਖਃ । ਸ਼ਤਂ ਹੁਤ੍ਵਾਮृਤਾਜ੍ਯਞ੍ਚ ਚਪੂਰ੍ਣਾਦਃ ਸਰ੍ਵ੍ਵਸਿਦ੍ਧਿਭਾਕ੍ ।। ੩੨੬.੧੮ ਬਲਿਨ੍ਦਤ੍ਵਾ ਕੁਮਾਰੀਸ਼੍ਚ ਤਿਸ੍ਰੋ ਵਾ ਚਾष੍ਟ ਭੋਜਯੇਤ੍ । ਨੈਵਹ੍ਯਂ ਸ਼ਿਵਭਕ੍ਤੇषੁ ਦਦ੍ਯਾਨ੍ਨ ਸ੍ਵਯਮਾਚਰੇਤ੍ ।। ੩੨੬.

ਲਾਲ ਫੁੱਲ ਚੜ੍ਹਾਓ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰੋ; ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਤੇ ਘੀ ਨਾਲ ਸੌ ਹੋਮ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਸਾਰੇ ਸਿਧੀਆਂ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਕਨ੍ਯਾਰ੍ਥੀ ਲਭਤੇ ਕਨ੍ਯਾਂ ਅਪੁਤ੍ਰਃ ਪੁਤ੍ਰਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ । ਦੁਰ੍ਭਗਾ ਚੈਵ ਸੌਭਾਗ੍ਯਂ ਰਾਜਾ ਰਾਜ੍ਯਂ ਜਯਂ ਰਣੇ ।। ੩੨੬.

ਜੋ ਕੁੜੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕੁੜੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਨਸੀਬ ਵਾਲਾ ਸੁਭਾਗ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਰਾਜਾ ਰਾਜ ਤੇ ਜੰਗ ਵਿਚ ਜਿੱਤ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਅष੍ਟਲਕ੍ਸ਼ੈਸ਼੍ਚ ਵਾਕ੍ਸਿਦ੍ਧਿਰ੍ਦੇਵਾਦ੍ਯਾ ਵਸ਼੍ਮਾਪ੍ਨੁਯੁਃ । ਨ ਨਿਵੇਦ੍ਯ ਨ ਚਾਸ੍ਨੀਯਾਦ੍ਵਾਮਹਸ੍ਤੇਨ ਚਾਰ੍ਚ੍ਚਯੇਤ੍ ।। ੩੨੬.

ਅੱਠ ਲੱਖ ਨਾਲ ਵਾਣੀ ਦੀ ਸਿਧੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਦੇਵ ਤੇ ਹੋਰ ਵਸ਼ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਬਿਨਾ ਦੱਸੇ ਨਾ ਚੜ੍ਹਾਓ, ਨਾ ਖਾਓ, ਤੇ ਵਾਮ ਹੱਥ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੋ।

ਅष੍ਟਮ੍ਯਾਞ੍ਚ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼੍ਯਾਂ ਤृਤੀਯਾਯਾਂ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ । ਮृਤ੍ਯੁਞ੍ਜਯਾਰ੍ਚ੍ਚਨਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਪੂਜਯੇਤ੍ ਕਲਸੋਦਰੇ ।। ੩੨੬.

ਅੱਠਵੀਂ, ਚੌਦਵੀਂ ਤੇ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤੀਜੀ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ, ਮੈਂ ਮ੍ਰਿਤਿਉੰਜੈ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਕਲਸ਼ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਹੂਯਮਾਨਞ੍ਚ ਪ੍ਰਣਵੋ ਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿਰੋਜਸ ਈਦृਸ਼ਂ । ਮੂਲਞ੍ਚ ਵੌषਡਨ੍ਤੇਨ ਕੁਮ੍ਭਮੁਦ੍ਰਾਂ ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਯੇਤ੍ ।। ੩੨੬.

ਹੋਮ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ 'ਓਮ' ਉਚਾਰਨ ਕਰੋ; ਰੂਪ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਮੂਲ ਮੰਤ੍ਰ 'ਵੌਸ਼ਟ' ਨਾਲ ਮੁਕੰਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਲਸ਼ ਮੂਦਰਾ ਦਿਖਾਈ ਜਾਵੇ।

ਹੋਮਯੇਤ੍ ਕ੍ਸ਼ੀਰਦੂਰ੍ਵਾਜ੍ਯਮਮृਤਾਞ੍ਚ ਪੁਨਰ੍ਨਵਾਮ੍ । ਪਾਯਸਞ੍ਚ ਪੁਰੋਡਾਸਮਯੁਤਨ੍ਤੁ ਪਜੇਨ੍ਮਨੁਂ ।। ੩੨੬.

ਦੂਧ, ਦੂਬ, ਘੀ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ, ਪੁਨਰਨਵਾ, ਖੀਰ ਤੇ ਪੂਰੇਡਾ ਸਮੇਤ ਚੜ੍ਹਾਓ, ਤੇ ਮੰਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹੋ।

ਚਤੁਰ੍ਮੁਖਂ ਚਤੁਰ੍ਵਾਹੁਂ ਦ੍ਵਾਭ੍ਯਾਞ੍ਚ ਕਲਸਨ੍ਦਧਤ੍ । ਵਰਦਾਭਯਕਂ ਦ੍ਵਾਭ੍ਯਾਂ ਸ੍ਨਾਯਾਦ੍ਵੈ ਕੁਮ੍ਭਮੁਦ੍ਰਯਾ ।। ੩੨੬.

ਉਹ ਚਾਰ ਮੁਖਾਂ, ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ, ਦੋ ਕਲਸ਼ ਫੜੇ ਹੋਏ; ਦੋ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਵਰ ਤੇ ਨਿਡਰਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਲਸ਼ ਮੂਦਰਾ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਵੇ।

ਆਰੋਗ੍ਯੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯ੍ਯਦੀਰ੍ਘਾਯੁਰੌषਧਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਤਂ ਸ਼ੁਭਮ੍ । ਅਪਮृਤ੍ਯੁਹਰੋ ਧ੍ਯਾਤਃ ਪੂਜਿਤੋऽਦ੍ਭੁਤ ਏਵ ਸਃ ।। ੩੨੬.

ਸਿਹਤ, ਦੌਲਤ ਤੇ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਲਈ, ਮੰਤ੍ਰਿਤ ਦਵਾਈ ਸ਼ੁਭ ਹੈ; ਧਿਆਨ ਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਅਕਾਲ ਮੌਤ ਹਟਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।

ਈਸ਼੍ਵਰ ਉਵਾਚ ਵ੍ਰਤੇਸ਼੍ਵਰਾਂਸ਼੍ਚ ਸਤ੍ਯਾਦੀਨਿष੍ਟ੍ਵਾ ਵ੍ਰਤਸਮ੍ਰ੍ਪਣਮ੍। ਅਰਿष੍ਟਸ਼ਮਨੇ ਸ਼ਸ੍ਤਮਰਿष੍ਟਂ ਸੂਤ੍ਰਨਾਯਕਮ੍ ।। ੩੨੭.

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸਤਿਆਦਿ ਵਰਤਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਵਰਤ ਸਮਰਪਣ ਕਰੋ; ਅਸੁਭ ਹਟਾਉਣ ਲਈ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੂਤ੍ਰ-ਨਾਇਕ ਹੈ।

ਹੇਮਰਤ੍ਨਮਯਂ ਭੂਤ੍ਯੈ ਮਹਾਸ਼ਙ੍ਖਞ੍ਚ ਮਾਰਣੇ । ਆਪ੍ਯਾਯਨੇ ਸ਼ਙ੍ਖਸੂਤ੍ਰਂ ਮੌਕ੍ਤਿਕਂ ਪੂਤ੍ਰਵਰ੍ਦ੍ਧਨਮ੍ ।। ੩੨੭.

ਸਮ੍ਰਿਧੀ ਲਈ ਸੋਨੇ ਜਾਂ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲਾ, ਨਾਸ ਲਈ ਵੱਡਾ ਸ਼ੰਖ, ਵਾਧੇ ਲਈ ਸ਼ੰਖ-ਸੂਤ੍ਰ, ਪੁੱਤਰ ਵਾਧਾ ਲਈ ਮੋਤੀ-ਸੂਤ੍ਰ ਵਰਤੋ।

ਸ੍ਫਾਟਿਕਂ ਭੂਤਿਦਂ ਕੌਸ਼ਂ ਮੁਕ੍ਤਿਦਂ ਰੁਦ੍ਰਨੇਤ੍ਰਜਂ । ਧਾਤ੍ਰੀਫਲਪ੍ਰਮਾਣੇਨ ਰੁਦ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਁ ਚੋਤ੍ਤਮਨ੍ਤਤਃ ।। ੩੨੭.

ਸਫ਼ਟਿਕ ਜੀਵਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਰੇਸ਼ਮ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਤੇ ਰੁਦਰ ਦੀ ਅੱਖ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਰੁਦਰਾਕਸ਼, ਜਦੋਂ ਆਂਵਲੇ ਦੇ ਫਲ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦਾ ਹੋਵੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸਮੇਰੁਂ ਮੇਰੁਹੀਨਂ ਵਾ ਸੂਤ੍ਰਂ ਜਪ੍ਯਨ੍ਤੁ ਮਾਨਸਮ੍ । ਅਨਾਮਾਙ੍ਗੁष੍ਠਮਾਕ੍ਰਮ੍ਯ ਜਪਂ ਭਾष੍ਯਨ੍ਤੁ ਕਾਰਯੇਤ੍ ।। ੩੨੭.

ਮਾਲਾ ਵਿੱਚ ਮੇਰੂ ਮਣੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਮੰਤ੍ਰ ਜਪਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅਨਾਮਿਕਾ ਤੋਂ ਅੰਗੂਠੇ ਵੱਲ ਮਾਲਾ ਚਲਾਉਣੀ ਹੈ, ਤੇ ਜਪ ਨੂੰ ਉਚਾਰਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।