ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਕਾਮਧੇਨੁਰਿਯਂ ਵਿਦ੍ਯਾ ਸਪ੍ਤਧਾ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾ । ਮਨ੍ਤ੍ਰਰਾਜਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸ਼ਤ੍ਰੁਚੌਰਾਦਿਮੋਹਨਮ੍ ।। ੩੨੪.

ਇਹ ਵਿਦਿਆ ਕਾਮਧੇਨੁ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਸੱਤ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਮੰਤ੍ਰ ਰਾਜ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣ, ਚੋਰ ਆਦਿ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਮਹਾਭਯੇषੁ ਸਰ੍ਵ੍ਵषੁ ਸ੍ਮਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਂ ਹਰਪੂਜਿਤਂ । ਲਕ੍ਸ਼ਂ ਜਪ੍ਤ੍ਤਵਾ ਤਿਲੈਰ੍ਹੋ ਮਃ ਸਿਦ੍ਧ੍ਯੇਦੁਦ੍ਧਰਾਰਕਂ ਸ਼੍ਰृਣੁ ।। ੩੨੫.

ਸਭ ਵੱਡੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਹਰੇ ਵਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਗਿਆ ਮੰਤ੍ਰ ਯਾਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਲੱਖ ਵਾਰੀ ਜਪ ਕੇ ਤੇ ਤਿਲਾਂ ਨਾਲ ਹੋਮ ਕਰਕੇ, ਸਫਲਤਾ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ—ਸੁਣ।

ਓਂ ਹਲੇ ਸ਼ੂਲੇ ਏਹਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਤ੍ਯੇਨ ਵਿष੍ਣੁਸਤ੍ਯੇਨ ਰੁਦ੍ਰਸਤ੍ਯੇਨ ਰਕ੍ਸ਼ ਮਾਂ ਵਾਚੇਸ਼੍ਵਰਾਯ ਸ੍ਵਾਹਾ ।। ਦੁਰ੍ਗਾਤ੍ਤਾਰਯਤੇ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਤੇਨ ਦੁਰ੍ਗਾ ਸ਼ਿਵਾ ਮਤਾ । ਓਂ ਚਣ੍ਡਕਪਾਲਿਨਿ ਦਨ੍ਤਾਨ੍ ਕਿਟਿ ਕ੍ਸ਼ਿਟਿ ਗੁਹ੍ਯੇ ਫਟ੍ ਹ੍ਰੀਁ । ਅਨੇਨ ਮਨ੍ਤ੍ਰਰਾਜੇਨ ਕ੍ਸ਼ਾਲਯਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਤਣ੍ਡੁਲਾਨ੍ ।। ੩੨੫.

ਓṃ ਹਲੇ ਸ਼ੂਲੇ, ਆਓ! ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ, ਰੁਦਰ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ, ਮੈਨੂੰ ਬਚਾਓ, ਵਾਕ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੂੰ, ਸਵਾਹਾ। ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਮੁਸ਼ਕਲ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਦਾ ਨਾਮ ਦੁਰਗਾ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ੁਭ ਹੈ। ਓṃ ਚੰਡਕਪਾਲਿਨੀ, ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ, ਕੀਟੀ, ਖਿਟੀ, ਗੁਪਤ ਥਾਂ ਵਿੱਚ, ਫਟ ਹ੍ਰੀṃ। ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਰਾਜ ਨਾਲ, ਚਾਵਲਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਕੇ—

ਤ੍ਰਿਸ਼ਦ੍ਵਾਰਾਨਿ ਜਪ੍ਤਾਨਿ ਤਚ੍ਚੌਰੇषੁ ਪ੍ਰਦਾਪਯੇਤ੍ । ਦਨ੍ਤੈਸ਼ਚੂਰ੍ਣਾਨਿ ਸ਼ੁਕ੍ਲਾਨਿ ਪਤਿਤਾਨਿ ਹਿ ਸ਼ੁਦ੍ਧਯੇ ।। ੩੨੫.

ਤਿੰਨ ਦਰਵਾਜਿਆਂ 'ਤੇ ਜਪ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਚੋਰਾਂ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਫੈਦ, ਡਿੱਗੇ ਦੰਦਾਂ ਦਾ ਚੂਰਨ ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਹਂਸਬੀਜਨ੍ਤੁ ਵਿਨ੍ਯਸ੍ਯ ਵਿषਨ੍ਤੁ ਤ੍ਰਿਵਿਧਂ ਹਰੇਤ੍ । ਅਗੁਰੁਞ੍ਚਨ੍ਦਨਂ ਕੁष੍ਠਂ ਕੁਙ੍ਕੁਮਂ ਨਾਗਕੇਸ਼ਰਮ੍ ।। ੩੨੫.

ਹੰਸ ਬੀਜ ਤੇ ਵਿਸ਼ ਨੂੰ ਰੱਖ ਕੇ, ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਗਰੂ, ਚੰਦਨ, ਕੁਸ਼ਟ, ਕੁੰਕੁਮ ਤੇ ਨਾਗਕੇਸ਼ਰ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਨਖਂ ਵੈ ਦੇਵਦਾਰੁਞ੍ਚ ਸਮਂ ਕृਤ੍ਵਾਥ ਧੂਪਕਃ । ਮਾਕ੍ਸ਼ਇਕੇਨ ਸਮਾਯੁਕ੍ਤੋ ਦੇਹਵਸ੍ਤ੍ਰਾਦਿਧੂਪਨਾਤ੍ ।। ੩੨੫.

ਨਖ ਤੇ ਦੇਵਦਾਰੁ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਧੂਪ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਹਦ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਦੇਹ, ਕਪੜੇ ਆਦਿ ਨੂੰ ਧੂਪ ਦੇਣ ਨਾਲ।

ਵਿਵਾਦੇ ਮੋਹਨੇ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਂ ਮਣ੍ਡਨੇ ਕਲਹੇ ਸ਼ੁਭਃ । ਕਨ੍ਯਾਯਾ ਵਰਣੇ ਭਾਗ੍ਯੇ ਮਾਯਾਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਤਃ ।। ੩੨੫.

ਵਿਵਾਦ, ਮੋਹ, ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਜਾਵਟ ਤੇ ਝਗੜੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸ਼ੁਭ ਹੈ। ਕੁੜੀ ਦੀ ਵਿਆਹ ਚੋਣ ਤੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਮਾਇਆ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਇਹ ਮੰਤ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਹ੍ਰੀਁ ਰੋਚਨਾਨਾਗਪੁष੍ਪਾਣਿ ਕੁਙ੍ਕੁਮਞ੍ਚ ਮਨਃਸ਼ਿਲਾ । ਲਲਾਟੇ ਤਿਲਕਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਯਂ ਪਸ਼੍ਯੇਤ੍ਸ ਵਸ਼ੀ ਭਵੇਤ੍ ।। ੩੨੫.

ਹ੍ਰੀṃ, ਰੋਚਨਾ, ਨਾਗ ਦੇ ਫੁੱਲ, ਕੁੰਕੁਮ ਤੇ ਮਨਸ਼ਿਲਾ—ਇਹਨਾਂ ਨਾਲ ਮੱਥੇ 'ਤੇ ਤਿਲਕ ਲਾ ਕੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਵਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ਤਾਵਰ੍ਯ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਚੂਰ੍ਣਨ੍ਤੁ ਦੁਗ੍ਧਪੀਤਞ੍ਚ ਪੁਤ੍ਰਕृਤ੍ । ਨਾਗਕੇਸ਼ਰਚੂਰ੍ਣਨ੍ਤੁ ਘृਤਪਕ੍ਕਨ੍ਤੁ ਪੁਤ੍ਰ੍ਕृਤ੍ ।। ੩੨੫.

ਸ਼ਤਾਵਰੀ ਦਾ ਚੂਰਨ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਪੀਣ ਨਾਲ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਨਾਗਕੇਸ਼ਰ ਦਾ ਚੂਰਨ ਘੀ ਵਿੱਚ ਪਕਾ ਕੇ ਵੀ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।

ਪਾਲਾਸ਼ਵੀਜਪਾਨੇਨ ਲਭੇਤ ਪੁਤ੍ਰਕਨ੍ਤਥਾ । ਓਂ ਉਤ੍ਤਿष੍ਠ ਚਾਮੁਣ੍ਡੇ ਜਮ੍ਭਯ ਮੋਹਯ ਅਮੁਕਂ ਵਸ਼ਮਾਨਯ ਸ੍ਵਾਹਾ । षਡ੍‌ਵਿਂਸ਼ਾ ਸਿਦ੍ਧਵਿਦ੍ਯਾ ਸਾ ਨਦੀਤੀਰਮृਤਾ ਸ਼੍ਰਿਯਮ੍ ।। ੩੨੫.

ਪਾਲਾਸ਼ ਦੇ ਬੀਜ ਪੀਣ ਨਾਲ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਓṃ, ਉਠ ਚਾਮੁੰਡੇ, ਜੰਭ, ਮੋਹ, ਅਮੁਕ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰ, ਸਵਾਹਾ। ਇਹ ਛਬੀਸਵੀਂ ਸਿੱਧ ਵਿਦਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਦੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਕृਤ੍ਵੋਨ੍ਮਤ੍ਤਰਸੇਨੈਵ ਨਾਮਾਲਿਖ੍ਮਾਰ੍ਕਪਤ੍ਰਕੇ । ਮੂਤ੍ਰੋਤ੍ਸਰ੍ਗਨ੍ਤਤਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਜਪੇਤ੍ਤਾਮਾਨੇਯੇਤ੍ਤਸ੍ਤ੍ਰਿਯਮ੍ ।। ੩੨੩.

ਉਨਮਤ ਰਸ ਨਾਲ ਨਾਮ ਅਰਕ ਦੇ ਪੱਤੇ 'ਤੇ ਲਿਖ ਕੇ, ਫਿਰ ਪੇਸ਼ਾਬ ਕਰਕੇ, ਮੰਤ੍ਰ ਜਪ ਕੇ, ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਔਰਤ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਓਂ ਕ੍ਸ਼ੁਂਸਃ ਵषਟ੍ । ਮਦ੍ਵਾਮृਤ੍ਯੁਞ੍ਜਯੋ ਮਨ੍ਤ੍ਰੋ ਜਪ੍ਯਾਦ੍ਧੋਮਾਚ੍ਚ ਪੁष੍ਟਿਕृਤ੍ । ਓਂ ਹਂਸਃ ਹ੍ਰੂਁ ਹੂਂ ਸ ਹ੍ਨਃ ਸੌਃ । ਮृਤਸਞ੍ਜੀਵਨੀ ਵਿਦ੍ਯਾ ਅष੍ਟਾਰ੍ਣਾ ਜਯਕृਦ੍ਰਣੇ ।। ੩੨੩.

ਓṃ ਕ੍ਸ਼ੁṃਸਹ ਵਸ਼ਟ। ਮ੍ਰਿਤਿਉੰਜਯ ਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਜਪ ਤੇ ਹੋਮ ਨਾਲ ਪੋਸ਼ਣ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਓṃ ਹੰਸਹ ਹ੍ਰੂṃ ਹੂṃ ਸਹ ਹ੍ਨਹ ਸੌਹ। ਮ੍ਰਿਤ ਸੰਜੀਵਨੀ ਵਿਦਿਆ, ਅਠ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲੀ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

ਮਨ੍ਤ੍ਰਾ ਈਸ਼ਾਨਮੁਖ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਧਰ੍ਮ੍ਮਕਾਮਾਦਿਦਾਯਕਾਃ । ਈਸ਼ਾਨਃ ਸਰ੍ਵਵਿਦ੍ਯਾਨਾਮੀਸ਼੍ਵਰਃ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ।। ੩੨੩.

ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਈਸ਼ਾਨ, ਜੋ ਧਰਮ, ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਈਸ਼ਾਨ ਸਭ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਸ਼੍ਚਾਧਿਪਤਿਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਸ਼ਿਵੋ ਮੇऽਸ੍ਤੁ ਸਦਾਸ਼ਿਵਃ । ਓਂ ਤਤ੍ਪੁਰੁषਾਯ ਸ਼ਿਦ੍ਮਹੇ ਮਹਾਦੇਵਾਯ ਧੀਮਹਿ ਤਨ੍ਨੋ ਰੁਦ੍ਰਃ ਪ੍ਰਚੋਦਯਾਤ੍ । ਓਂ ਅਘੋਰੇਭ੍ਯੋऽਥ ਘੋਰੇਭ੍ਯੋ ਘੋਰਹਰੇਭ੍ਯਸ੍ਤੁ ਸਰ੍ਵਤਃ ।। ੩੨੩.

ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਵੀ ਮਾਲਕ ਹੈ; ਬ੍ਰਹਮ, ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਸਦਾ ਸ਼ਿਵ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਦਇਆਵਾਨ ਰਹਿਣ। ਓਮ, ਅਸੀਂ ਉਸ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਮਹਾਂਦੇਵ ਨੂੰ ਧਿਆਉਂਦੇ ਹਾਂ; ਰੁਦ੍ਰ ਸਾਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦੇਵੇ। ਓਮ, ਜੋ ਡਰ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹਨ, ਜੋ ਡਰਾਉਣੇ ਹਨ, ਜੋ ਡਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸਭ ਥਾਵਾਂ—

ਈਸ਼੍ਵਰ ਉਵਾਚ ਰੁਦ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਕਟਕਂ ਧਾਰ੍ਯ੍ਯਂ ਵਿषਮਂ ਸੁਸਮਂ ਦृਢਮ੍ । ਏਕਤ੍ਰਿਪਞ੍ਚਵਦਨਂ ਯਥਾਲਾਭਨ੍ਤੁ ਧਾਰਯੇਤ੍ ।। ੩੨੫.

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਰੁਦ੍ਰਾਖ ਦੇ ਕੜਾ, ਚਾਹੇ ਓਰ-ਔਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸਮ, ਪੱਕਾ ਪਹਿਨਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ, ਤਿੰਨ, ਪੰਜ ਜਾਂ ਜਿੰਨੇ ਮੂੰਹ ਮਿਲਣ, ਪਹਿਨ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਦ੍ਵਿਚਤੁਃषਣ੍ਮੁਖਂ ਸ਼ਸ੍ਤਮਵ੍ਰਣਂ ਤੀਵ੍ਰਕਣ੍ਠਕਂ । ਦਕ੍ਸ਼ਵਾਹੌ ਸ਼ਿਖਾਦੌ ਚ ਧਾਰਯੇਚ੍ਚਤੁਰਾਨਨਂ ।। ੩੨੫.

ਦੋ, ਚਾਰ ਜਾਂ ਛੇ ਮੂੰਹ ਵਾਲਾ ਕੜਾ ਵਧੀਆ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਧਾਗੇ ਨਾਲ ਹੋਵੇ; ਚਾਰ ਮੂੰਹ ਵਾਲਾ ਸੱਜੇ ਬਾਂਹ, ਚੋਟੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਥਾਂ ਪਹਿਨਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਅਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਅਸ੍ਨਾਤਃ ਸ੍ਨਾਤਕੋ ਭਵੇਤ੍ । ਹੈਮੀ ਵਾ ਮੁਦ੍ਰਿਕਾ ਧਾਰ੍ਯ੍ਯਾ ਸ਼ਿਵਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਚਾਰ੍ਚ੍ਚ੍ਯ ਤੁ ।। ੩੨੫.

ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਨਹੀਂ, ਜਾਂ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਜੋ ਨਾ-ਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ, ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸੋਨੇ ਦੀ ਮੁਦਰੀ ਪਹਿਨਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਸ਼ਿਵ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ।

ਸ਼ਿਵਃ ਸ਼ਿਖਾ ਤਥਾ ਜ੍ਯੋਤਿਃ ਸਵਿਤ੍ਰਸ਼੍ਚੇਤਿਗੋਚਰਾਃ । ਗੋਚਰਨ੍ਤੁ ਕੁਲਂ ਜ੍ਞੇਯਂ ਤੇਨ ਲਕ੍ਸ਼ਅਯਸ੍ਤੁ ਦੀਕ੍ਸ਼ਇਤਃ ।। ੩੨੫.

ਸ਼ਿਵ, ਚੋਟੀ ਅਤੇ ਜੋਤ, ਤੇ ਸਵਿਤ੍ਰ, ਇਹ ਸਭ ਖੇਤਰ ਹਨ; ਉਸ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਕੁਲ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਦীক্ষਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਪ੍ਰਾਜਾਪਤ੍ਯੋ ਮਹੀਪਾਲਃ ਕਪੋਤੋ ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਕਃ ਸ਼ਿਵੇ । ਕੁਟਿਲਾਸ਼੍ਚੈਵ ਵੇਤਾਲਾਃ ਪਦ੍ਮਹਂਸਾਃ ਸ਼ਿਖਾਕੁਲੇ ।। ੩੨੫.

ਪ੍ਰਾਜਾਪਤ, ਰਾਜਾ, ਕਬੂਤਰ, ਗੰਠੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਹਨ; ਟੇਢੇ ਤੇ ਭੂਤ, ਕਮਲ ਤੇ ਹੰਸ ਚੋਟੀ ਵਾਲੇ ਕੁਲ ਦੇ ਹਨ।

ਧृਤਾਰਾष੍ਟ੍ਰਾ ਬਕਾਃ ਕਾਕਾ ਗੋਪਾਲਾ ਜ੍ਯੋਤਿਸਂਜ੍ਞਕੇ । ਕੁਟਿਕਾ ਸਾਰਠਾਸ਼੍ਚੈਵ ਗੁਟਿਕਾ ਦਣ੍ਡਿਨੋऽਪਰੇ ।। ੩੨੫.

ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ, ਬਗਲੇ, ਕਾਂ, ਗੋਪਾਲ ਜੋਤ ਵਾਲੇ ਕੁਲ ਦੇ ਹਨ; ਕੁਟੀਆਂ ਵਾਲੇ, ਰਥੀ, ਗੁਟੀਆਂ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲੇ, ਦੰਡ ਧਾਰਣ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਹਨ।

ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਗੋਚਰੇ ਚੈਵਮੇਕੈਕਸ੍ਤੁ ਚਤੁਰ੍ਵਿਧਃ । ਸਿਦ੍ਧਾਦ੍ਯਂਸ਼ਕਮਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯੇ ਯੇਨ ਮਨ੍ਤ੍ਰਃ ਸੁਸਿਦ੍ਧਿਦਃ ।। ੩੨੫.

ਸਾਵਿਤ੍ਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਇੱਕ ਚਾਰ ਕਿਸਮਾਂ ਦਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਪਹਿਲਾ ਹਿੱਸਾ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੰਤ੍ਰ ਵੱਡੀ ਸਿਧੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਭੂਮੌ ਤੁ ਮਾਤृਕਾ ਲੇਖ੍ਯਾਃ ਕੂਟषਣ੍ਡਵਿਵਰ੍ਜ੍ਜਿਤਾਃ । ਮਨ੍ਤ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਰਾਣਿ ਵਿਸ਼੍ਲਿष੍ਯ ਅਨੁਸ੍ਵਾਰਂ ਨਯੇਤ੍ ਪृਥਕ੍ ।। ੩੨੫.

ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਾਤ੍ਰਿਕਾ ਅੱਖਰ ਲਿਖਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਗੁਪਤ ਤੇ ਨਪੁੰਸਕ ਤੋਂ ਬਚ ਕੇ; ਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਅੱਖਰ ਵੱਖ ਕਰਕੇ, ਅਨੁਸਵਾਰ ਅਲੱਗ ਜੋੜਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਸਾਧਕਸ੍ਯ ਤੁ ਯਾ ਸਂਜ੍ਞਾ ਤਸ੍ਯਾ ਵਿਸ਼੍ਲੇषਣਂ ਚਰੇਤ੍ । ਮਨ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯਾਦੌ ਤਥਾ ਚਾਨ੍ਤੇ ਸਾਧਕਾਰ੍ਣਾਨਿ ਯੋਜਯੇਤ੍ ।। ੩੨੫.

ਸਾਧਕ ਦੀ ਜੋ ਪਹਚਾਣ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਾਂਚ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਸਾਧਕ ਦੇ ਅੱਖਰ ਜੋੜਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

ਸਿਦ੍ਧਃ ਸਾਧ੍ਯਃ ਸੁਸਿਦ੍ਧੋऽਰਿਃ ਸਂਜ੍ਞਾਤੋ ਗਣਯੇਤ੍ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ । ਮਨ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯਾਦੌ ਤਥਾ ਚਾਨ੍ਤੇ ਸਿਦ੍ਧਿਦਃ ਸ੍ਯਾਚ੍ਛਤਾਂਸ਼ਤਃ ।। ੩੨੫.

ਸਿਧ, ਸਾਧਯ, ਸੁਸਿਧ, ਤੇ ਅਰੀ, ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਗਿਣੋ; ਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਸਿਧੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸੌ ਗੁਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਸਿਦ੍ਧਾਦਿਸ਼੍ਚਾਨ੍ਤਸਿਦ੍ਧਿਸ਼੍ਚ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਦੇਵ ਸਿਧ੍ਯਤਿ । ਸੁਸੁਦ੍ਧਾਦਿਃ ਸੁਸਿਦ੍ਧਾਨ੍ਤਃ ਸਿਦ੍ਧਵਤ੍ ਪਰਿਕਲ੍ਪਯੇਤ੍ ।। ੩੨੫.

ਸਿਧ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਤੇ ਸਿਧੀ 'ਤੇ ਅੰਤ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਹੀ ਸਿਧੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਸੁਸਿਧ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਤੇ ਸੁਸਿਧ 'ਤੇ ਅੰਤ, ਇਸ ਨੂੰ ਸਿਧ ਵਾਂਗ ਹੀ ਸਮਝੋ।

ਅਰਿਮਾਦੌ ਤਥਾਨ੍ਤੇ ਚ ਦੂਰਤਃ ਪਰਿਵਰ੍ਜ੍ਜਯੇਤ੍ । ਸਿਦ੍ਧਃ ਸੁਸਿਦ੍ਧਸ਼੍ਚੈਕਾਰ੍ਥੇ ਅਰਿਃ ਸਾਧ੍ਯਸ੍ਤਥੈਵ ਚ ।। ੩੨੫.

ਅਰੀ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਤੇ ਅੰਤ, ਤੇ ਦੂਰੋਂ, ਟਾਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਸਿਧ, ਸੁਸਿਧ, ਸਾਧਯ, ਤੇ ਅਰੀ, ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਅਰਥ ਇੱਕੋ ਹੀ ਹੈ।