ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਪ੍ਰਥਮੇ ਕਰ੍ਣਿਕਾ ਤਤ੍ਰ ਪੁष੍ਕਰੈਰ੍ਨ੍ਨਵਭਿਰ੍ਯੁਤਾ । ਕੇਸ਼ਰਾਣਿ ਚਤੁਰ੍ਵ੍ਵਿਸ਼ਦ੍ਵਿਤੀਯੇऽਥ ਤृਤੀਯਕੇ ।। ੩੨੦.

ਪਹਿਲੇ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਕਰਣਿਕਾ ਨੌਂ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਹੋਈ; ਦੂਜੇ ਤੇ ਤੀਜੇ ਵਿੱਚ ਚੌਵੀ ਕੇਸਰ।

ਦਲਸਨ੍ਧਿਰ੍ਗਜਕੁਮ੍ਭਨਿਭਾਨ੍ਤਰ੍ਯਦ੍ਦਲਾਗ੍ਰਕਮ੍ । ਪਞ੍ਚਮੇ ਵ੍ਯੋਮਰੂਪਨ੍ਤੁ ਸਂਸਕ੍ਤਂ ਕਮਲਂ ਸ੍ਮृਤਂ ।। ੩੨੦.

ਜਿੱਥੇ ਪੰਖੜੀਆਂ ਦੀ ਗੰਢ ਹਾਥੀ ਦੀ ਮੱਥੇ ਵਾਲੀ ਉਭਾਰ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੰਖੜੀ ਦਾ ਅੱਗਾ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪੰਜਵੇਂ ਵਿਚ ਅਕਾਸ਼ ਦਾ ਰੂਪ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਕਮਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਸਂਸਕ੍ਤੇ ਦਲਾਗ੍ਰੇ ਤੁ ਦਿਗ੍ਭਾਗੈਰ੍ਵਿਸ੍ਤਰਾਦ੍ਭਜੇਤ੍ ।. ਭਾਗਦ੍ਵਯਪਰਿਤ੍ਯਾਗਾਦ੍ਵਸ੍ਵਂਸ਼ੈਰ੍ਵਰ੍ਤ੍ਤਯੇਦ੍ਦਲਮ੍ ।। ੩੨੦.

ਜੇ ਪੰਖੜੀ ਦਾ ਅੱਗਾ ਨਾ ਜੁੜਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਦਿਸਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਚੌੜਾ ਵੰਡੋ; ਦੋ ਹਿੱਸੇ ਛੱਡ ਕੇ, ਬਾਕੀ ਛੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨਾਲ ਪੰਖੜੀ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਸਨ੍ਧਿਵਿਸ੍ਤਰਸੂਤ੍ਰੇਣ ਤਨ੍ਮੂਲਾਦਞ੍ਜਯੇਦ੍ਦਲਮ੍ ਸਵ੍ਯਾਸਵ੍ਯਕ੍ਰਮੇਣੈਵ ਵृਦ੍ਧਮੇਤਦ੍ਭਵੇਤ੍ਤਥਾ ।। ੩੨੦.

ਗੰਢ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਵਾਲੀ ਧਾਗੇ ਨਾਲ, ਉਸਦੇ ਮੂਲ ਤੋਂ ਪੰਖੜੀ ਖਿੱਚੋ, ਸੱਜੇ ਤੇ ਖੱਬੇ ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ, ਤਾਂ ਇਹ ਵਧਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਅਥ ਵਾ ਸਨ੍ਧਿਮਧ੍ਯਾਤ੍ਤੁ ਭ੍ਰਾਮਯੇਦਰ੍ਦ੍ਧਚਨ੍ਦ੍ਰਵਤ੍ । ਸਨ੍ਧਿਦ੍ਵਯਾਗ੍ਰਸੂਤ੍ਰਂ ਵਾ ਬਾਲਪਦ੍ਮਨ੍ਤਥਾ ਭਵੇਤ੍ ।। ੩੨੦.

ਜਾਂ ਗੰਢ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰੋਂ, ਅਰਧ ਚੰਦ ਵਾਂਗ ਘੁੰਮਾਓ; ਜਾਂ ਦੋ ਗੰਢਾਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਤੋਂ ਧਾਗੇ ਨਾਲ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਵਾਂ ਕਮਲ ਬਣਦਾ ਹੈ।

. ਸਨ੍ਧਿਸੂਤ੍ਰਾਰ੍ਦ੍ਧਮਾਨੇਨ ਪृष੍ਠਤਃ ਪਰਿਵਰ੍ਤ੍ਤਯੇਤ੍ । ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਾਗ੍ਰਨ੍ਤੁ ਸੁਵਾਤੇਨ ਕਮਲਂ ਭੁਕ੍ਤਿਮੁਕ੍ਤਿਦਮ੍ ।। ੩੨੦.

ਗੰਢ ਦੇ ਧਾਗੇ ਦੇ ਅੱਧੇ ਮਾਪ ਨਾਲ, ਪਿੱਛੋਂ ਘੁੰਮਾਓ; ਤੇਜ਼ ਅੱਗੇ ਅਤੇ ਹੌਲੇ ਹਵਾ ਨਾਲ, ਕਮਲ ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਮੁਕ੍ਤਵृਦ੍ਧੌ ਚ ਵਸ਼੍ਯਾਦੌ ਬਾਲਂ ਪਦ੍ਮਂ ਸਮਾਨਕਂ । ਨਵਨਾਭਂਨਵਹਸ੍ਤਂ ਭਾਗੈਰ੍ਮ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰਾਤ੍ਮਕੈਸ਼੍ਚ ਤਤ੍ ।। ੩੨੦.

ਵਧੇ ਹੋਏ ਤੇ ਮੁਕਤ ਰੂਪਾਂ ਲਈ, ਤੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਕਰਨ ਲਈ, ਨਵਾਂ ਕਮਲ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਵੀਂ ਨਾਭੀ ਤੇ ਨੌ ਹੱਥ, ਅਤੇ ਮੰਤਰਾਂ ਵਾਲੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨਾਲ।

ਮਧ੍ਯੇऽਵ੍ਜਂ ਪਟ੍ਟਿਕਾਵੀਜਂ ਦ੍ਵਾਰੇਣਾਬ੍ਜਸ੍ਯ ਮਾਨਤਃ । ਕਣ੍ਠੋਪਕਣ੍ਠਮੁਕ੍ਤਾਨਿ ਤਦ੍ਵਾਹ੍ਯੇ ਵੀਥਿਕਾ ਮਤਾ ।। ੩੨੦.

ਵਿਚਕਾਰ ਕਮਲ ਹੈ, ਪੱਟੀ ਉਸਦਾ ਬੀਜ; ਕਮਲ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਮਾਪ ਲਓ; ਗਲ ਤੇ ਉਪਗਲ ਮੋਤੀਆਂ ਉਸਦੇ ਬਾਹਰ ਹਨ, ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਪਰੇ ਰਾਹ ਹੈ।

ਪਞ੍ਚਭਾਗਾਨ੍ਵਿਤਾ ਸਾ ਤੁ ਸਮਨ੍ਤਾਦ੍ਦਸ਼ਭਾਗਿਕਾ । ਦਿਗ੍ਵਿਦਿਕ੍ਸ਼੍ਵष੍ਟ ਪਦ੍ਮਾਨਿ ਦ੍ਵਾਰਪਦ੍ਮਂ ਸਵੀਥਿਕਮ੍ ।। ੩੨੦.

ਉਹ ਰਾਹ ਪੰਜ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨਾਲ ਹੈ, ਤੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਦਸ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਾਲਾ; ਦਿਸਾਵਾਂ ਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦਿਸਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਕਮਲ ਹਨ, ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਕਮਲ ਤੇ ਉਸਦਾ ਰਾਹ।

ਤਦ੍ਵਾਹ੍ਯੇ ਪਞ੍ਚ ਪਦਿਕਾ ਵੀਥਿਕਾ ਯਤ੍ਰ ਭੂषਿਤਾ । ਪਦ੍ਮਵਦ੍‌ਦ੍ਵਾਰਕਣ੍ਠਨ੍ਤੁ ਪਦਿਕਞ੍ਚੌष੍ਠਕਣ੍ਠਕਂ ।। ੩੨੦.

ਉਸਦੇ ਬਾਹਰ ਪੰਜ ਪਦਿਕਾ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਰਾਹ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਕਮਲ ਵਾਂਗ, ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਗਲ ਤੇ ਪਦਿਕਾ, ਤੇ ਅੱਠ ਗਲ।

ਕਪੋਲਂ ਪਦਿਕਂ ਕਾਰ੍ਯ੍ਯਂ ਦਿਕ੍ਸ਼ੁ ਦ੍ਵਾਰਤ੍ਰਯਂ ਸ੍ਫੁਟਮ੍ । ਕੋਣਬਨ੍ਧਂ ਤ੍ਰਿਪਟ੍ਟਨ੍ਤੁ ਦ੍ਵਿਪਟ੍ਟਂ ਵਜ੍ਰਵਦ੍ਭਵੇਤ੍ ।। ੩੨੦.

ਗਲ੍ਹਾ ਪਦਿਕਾ ਵਾਂਗ ਬਣਾਓ, ਦਿਸਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਸਾਫ਼; ਕੋਣ ਦੀ ਗੰਢ ਤਿੰਨ ਪੱਟੀ, ਤੇ ਦੋ ਪੱਟੀ ਹੀਰੇ ਵਾਂਗ ਹੋਵੇ।

ਮਧ੍ਯਨ੍ਤੁ ਕਮਲਂ ਸ਼ੁਕ੍ਲਂ ਪੀਤਂ ਰਕ੍ਤਞ੍ਚ ਨੀਲਕਮ੍ । ਪੀਤਸ਼ੁਕ੍ਲਞ੍ਚ ਧੂਮ੍ਰਞ੍ਚ ਰਕ੍ਤਂ ਪੀਤਞ੍ਚ ਮੁਕ੍ਤਿਦਮ੍ ।। ੩੨੦.

ਵਿਚਕਾਰ ਕਮਲ ਚਿੱਟਾ, ਪੀਲਾ, ਲਾਲ ਤੇ ਨੀਲਾ ਹੈ; ਪੀਲਾ-ਚਿੱਟਾ, ਧੂੰਮਲ, ਲਾਲ ਤੇ ਪੀਲਾ, ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਪੂਰ੍ਵ੍ਵਾਦੌ ਕਮਲਾਨ੍ਯष੍ਟ ਸ਼ਿਵਵਿष੍ਣ੍ਵਾਦਿਕਂਜਪੇਤ੍ . ਪ੍ਰਾਸਾਦਮਧ੍ਯਤੋऽਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਸ਼ਕ੍ਰਾਦੀਨ੍ਵ੍ਜਕਾਦਿषੁ ।। ੩੨੦.

ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ 'ਤੇ ਅੱਠ ਕਮਲ ਬਣਾਓ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਆਦਿ ਲਈ ਹਨ; ਮੰਦਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪੂਜਾ ਕਰੋ, ਤੇ ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਨੂੰ ਕਮਲਾਂ ਵਿੱਚ।

ਅਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਵਾਹ੍ਯਵੀਥ੍ਯਾਨ੍ਤੁ ਵਿष੍ਣ੍ਵਾਦੀਨਸ਼੍ਵਮੇਧਭਾਕ੍ । ਪਵਿਤ੍ਰਾਰੋਹਣਾਦੌ ਚ ਮਹਾਮਣ੍ਡਲਮਾਲਿਖੇਤ੍ ।। ੩੨੦.

ਹਥਿਆਰ ਬਾਹਰੀ ਰਾਹ 'ਤੇ ਰੱਖੋ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਆਦਿ ਲਈ, ਜੋ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਹਨ; ਪਵਿਤ੍ਰ ਚੜ੍ਹਾਈ ਸ਼ੁਰੂ 'ਤੇ ਮਹਾ ਮੰਡਲ ਬਣਾਓ।

ਅष੍ਟਹਸ੍ਤਂ ਪੁਰਾ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਰਸਪਕ੍ਸ਼ੈਰ੍ਵਿਵਰ੍ਤ੍ਤਯੇਤ੍ । ਦ੍ਵਿਪਦਂ ਕਮਲਂ ਮਧ੍ਯੇ ਵੀਥਿਕਾ ਪਦਿਕਾ ਤਤਃ ।। ੩੨੦.

ਪਹਿਲਾਂ ਖੇਤਰ ਅੱਠ ਹੱਥ ਦਾ ਸੀ, ਰਸ ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨਾਲ ਘੁੰਮਾਓ; ਵਿਚਕਾਰ ਦੋ ਪੰਖੜੀ ਵਾਲਾ ਕਮਲ, ਫਿਰ ਰਾਹ ਤੇ ਪਦਿਕਾ।

ਦਿਗ੍ਵਿਦਿਕ੍ਸ਼ੁ ਤਤੋऽष੍ਠੈ ਚ ਨੀਲਾਬ੍ਜਾਨਿ ਵਿਵਰ੍ਤ੍ਤਯੇਤ੍ । ਮਧ੍ਯਪਦ੍ਮਪ੍ਰਮਾਣੇਨ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਪਦ੍ਮਾਨਿ ਤਾਨਿ ਤੁ ।। ੩੨੦.

ਫਿਰ ਦਿਸਾਵਾਂ ਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦਿਸਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਬਣਾਓ; ਵਿਚਲੇ ਕਮਲ ਦੇ ਮਾਪ ਅਨੁਸਾਰ, ਤੀਹ ਕਮਲ ਹਨ।

. ਦਲਸਨ੍ਧਿਵਿਹੀਨਾਨਿ ਨੀਲੇਨ੍ਦੀਵਰਕਾਨਿ ਚ । ਤਤ੍‌ਪृष੍ਠੇ ਪਦਿਕਾ ਵੀਥੀ ਸ੍ਵਸ੍ਤਿਕਾਨਿ ਤਦੂਰ੍ਦ੍ਧਤਃ ।। ੩੨੦.

ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਖੜੀ ਦੀ ਗੰਢ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਦਿਕਾ, ਰਾਹ, ਤੇ ਉਪਰ ਸੁਵਾਸਤਿਕ।

. ਦ੍ਵਿਪਦਾਨਿ ਤਥਾ ਚਾष੍ਟੌ ਕृਤਿਭਾਗਕृਤਾਨਿ ਤੁ . ਵਰ੍ਤ੍ਤਯੇਤ੍ ਸ੍ਵਸ੍ਤਿਕਾਂਸ਼੍ਤਤ੍ਰ ਵੀਥਿਕਾ ਪੂਰ੍ਵ੍ਵਵਦ੍ਵਹਿਃ ।। ੩੨੦.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅੱਠ ਦੋ ਪੰਖੜੀ ਵਾਲੇ ਕਮਲ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਣੇ; ਉਥੇ ਸੁਵਾਸਤਿਕ ਬਣਾਓ, ਤੇ ਬਾਹਰ ਰਾਹ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ।

ਦ੍ਵਾਰਾਣਿ ਕਮਲਂ ਯਦ੍ਵਦੁਪਕਣ੍ਠਯੁਤਾਨਿ ਤੁ । ਵਕ੍ਤ੍ਤਯੇਤ੍ ਸ੍ਵਸ੍ਤਿਕਾਂਸ੍ਤਤ੍ਰ ਵੀਥਕਾ ਪੂਰ੍ਵ੍ਵਵਦ੍ਵਹਿਃ ।। ੩੨੦.

ਦਰਵਾਜ਼ੇ, ਕਮਲ ਵਾਂਗ, ਉਪਗਲ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨਾਲ ਹਨ; ਉਥੇ ਸੁਵਾਸਤਿਕ ਬਣਾਓ, ਤੇ ਬਾਹਰ ਰਾਹ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ।

ਸ੍ਵਸ੍ਤਿਕਾਦਿ ਵਿਚਿਤ੍ਰਞ੍ਚ ਸਰ੍ਵ੍ਵਕਾਮਪਦਂ ਗੁਹ । ਪਞ੍ਚਾਬ੍ਜਂ ਪਞ੍ਚਹਸ੍ਤਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਸਮਨ੍ਤਾਦ੍ਦਸ਼ਭਾਜਿਤਮ੍ ।। ੩੨੦.

ਸਵਸਤਿਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਆਕਾਰ, ਤੇ ਸਭ ਇੱਛਾ ਪੂਰਨ ਵਾਲਾ ਪਦ, ਹੇ ਗੁਹਾ, ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪੰਜ-ਕਮਲ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਪੰਜ ਹੱਥ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਦਸ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਵੇ।

ਦ੍ਵਿਪਦਂ ਕਮਲਂ ਵੀਥੀ ਪਟ੍ਟਿਕਾ ਦਿਕ੍ਸ਼ੁ ਪਙ੍ਕਜਮ੍ । ਚਤੁष੍ਕਂ ਪृष੍ਠਤੋ ਵੀਥੀ ਪਦਿਕਾ ਦ੍ਵਿਪਦਾਨ੍ਯਥਾ ।। ੩੨੦.

ਦੋ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲਾ ਕਮਲ ਰਸਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਪੱਟੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਦਿਸਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਮਲ ਹਨ। ਪਿੱਛਲੇ ਪਾਸੇ ਚਾਰ-ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਰਸਤਾ ਹੈ, ਤੇ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਦੋ-ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਰਸਤੇ ਹਨ।

ਕਣ੍ਠੋਪਕਣ੍ਠਯੁਕ੍ਤਾਨਿ ਦ੍ਵਾਰਾਨ੍ਯਬ੍ਜਨ੍ਤੁ ਮਧ੍ਯਤਃ । ਪਞ੍ਚਾਬ੍ਜਮਣ੍ਡਲੇ ਹ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਸਿਤਂ ਪੀਤਞ੍ਚ ਪੂਰ੍ਵ੍ਵਕਮ੍ ।। ੩੨੦.

ਦਰਵਾਜੇ ਗਲ੍ਹੇ ਅਤੇ ਉਪ-ਗਲ੍ਹੇ ਵਾਲੇ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਪੰਜ-ਕਮਲ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ, ਪੂਰਬ ਵਾਲਾ ਕਮਲ ਚਿੱਟਾ ਤੇ ਪੀਲਾ ਹੈ।

ਵੈਦੂਰ੍ਯ੍ਯਾਭਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਬ੍ਜਂ ਕੁਨ੍ਦਾਭਂ ਵਾਰੁਣਂ ਕਜਮ੍ । ਉਤ੍ਤਰਾਬ੍ਜਨ੍ਤੁ ਸ਼ਙ੍ਗਾਭਮਨ੍ਯਤ੍ ਸਰ੍ਵ੍ਵਂ ਵਿਚਿਤ੍ਰਕਮ੍ ।। ੩੨੦.

ਦੱਖਣ ਵਾਲਾ ਕਮਲ ਵੈਦੂਰੀ ਰਤਨ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਪੱਛਮ ਵਾਲਾ ਕਮਲ ਚੰਬੇ ਦੀ ਫੁੱਲ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਉੱਤਰ ਵਾਲਾ ਕਮਲ ਸਾਂਪ ਦੇ ਸਿੰਗ ਵਰਗਾ ਹੈ; ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਸਰ੍ਵ੍ਵਕਾਮਪ੍ਰਦਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਦਸ਼ਹਸ੍ਤਨ੍ਤੁ ਮਣ੍ਡਲਮ੍ । ਵਿਕਾਰਕ੍ਤਨ੍ਤੁਰ੍ਯ੍ਯਾਸ਼੍ਰਂ ਦ੍ਵਾਰਨ੍ਤੁ ਦ੍ਵਿਪਦਂ ਭਵੇਤ੍ ।। ੩੨੦.

ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਹ ਚੱਕਰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਾਪ ਦਸ ਹੱਥ ਹੈ। ਰਸਤਾ ਚਾਰ-ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਦਰਵਾਜਾ ਦੋ-ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ।

ਮਧ੍ਯੇ ਪਦ੍ਮਂ ਪੂਰ੍ਵ੍ਵਵਚ੍ਚ ਵਿਘ੍ਨਧ੍ਵਂਸਂ ਵਦਾਮ੍ਯਥ । ਚਤੁਰ੍ਹਸ੍ਤਂ ਪੁਰਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਵृਤਞ੍ਚੈਵ ਕਰਦ੍ਵਯਮ੍ ।। ੩੨੦.

ਵਿਚਕਾਰ ਕਮਲ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਹੁਣ ਮੈਂ ਵਿਘਨ ਨਾਸਕ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਚਾਰ ਹੱਥ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣਾਈ ਜਾਵੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੋ ਹੱਥ ਨਾਲ ਘੇਰਿਆ ਹੋਵੇ।

ਵੀਥਿਕਾ ਹਸ੍ਤਮਾਤ੍ਰਨ੍ਤੁ ਸ੍ਵਸ੍ਤਿਕੈਰ੍ਵਹੁਭਿਰ੍ਵृਤਾ । ਹਸ੍ਤਮਾਤ੍ਰਾਣਿ ਦ੍ਵਾਰਾਣਿ ਦਿਸ਼ੁ ਵृਤ੍ਤਂ ਸਪਦ੍ਮਕਮ੍ ।। ੩੨੦.

ਰਸਤਾ ਇੱਕ ਹੱਥ ਚੌੜਾ ਹੋਵੇ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਕਈ ਸਵਸਤਿਕ ਬਣਾਏ ਹੋਣ। ਦਰਵਾਜੇ ਵੀ ਇੱਕ ਹੱਥ ਚੌੜੇ ਹੋਣ, ਦਿਸਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗੋਲ ਤੇ ਕਮਲ ਵਾਲੇ ਹੋਣ।

ਪਦ੍ਮਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਸ਼ੁਕ੍ਲਾਨਿ ਮਧ੍ਯੇ ਪੂਜ੍ਯਸ਼੍ਚ ਨਿष੍ਕਲਃ । ਹृਦਯਾਦੀਨਿ ਪੂਰ੍ਵ੍ਵਾਦੌ ਵਿਕਦਿਕ੍ਸ਼੍ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਵੈ ਯਜੇਤ੍ ।। ੩੨੦.

ਪੰਜ ਚਿੱਟੇ ਕਮਲ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਨਿਰਾਕਾਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਹਿਰਦਾ ਤੇ ਹੋਰ ਹਥਿਆਰ ਦਿਸਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਪ੍ਰਾਗ੍‌ਵਚ੍ਚ ਪਞ੍ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਿ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾਧਾਰਮਤੋ ਵਦੇ . ਸ਼ਤਭਾਗੋ ਤਿਥਿਭਾਗੇ ਪਦ੍ਮਂ ਲਿਙ੍ਗਾष੍ਟਕਂ ਦਿਸ਼ਿ ।। ੩੨੦.

ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਪੰਜ ਬ੍ਰਹਮਾ ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਬਣਾਕੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਚੰਦ ਦੀ ਤिथि ਦੇ ਸੌਵੇਂ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਕਮਲ ਤੇ ਅਠ ਲਿੰਗ ਦਿਸਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਮੇ ਖਲਾਭਾਗਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਕਣ੍ਠਂ ਦ੍ਵਿਪਦਿਕਂ ਭਵੇਤ੍ । ਆਚਾਰ੍ਯ੍ਯੋ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਕਲ੍ਪਯੇਚ੍ਚ ਲਤਾਦਿਕਮ੍ ।। ੩੨੦.

ਗਲ੍ਹੇ ਅਤੇ ਉਪ-ਗਲ੍ਹੇ ਦੀ ਮਾਪ ਨਾਲ ਦਰਵਾਜਾ ਦੋ-ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਚਾਰਯ, ਬੁੱਧੀ 'ਤੇ ਆਧਾਰ ਰੱਖ ਕੇ, ਲਤਾ ਤੇ ਹੋਰ ਬਣਾਵਟਾਂ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।