ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਸਰ੍ਵ੍ਵਤੋ ਭਦ੍ਰਕਾਨ੍ਯष੍ਟਮਣ੍ਡਲਾਨਿ ਵਦੇ ਗੁਹ । ਸ਼ਕ੍ਤਿਮਾਸਾਧਯੇਤ੍ ਪ੍ਰਾਚੀਮਿष੍ਟਾਯਾਂ ਵਿषੁਵੇ ਸੁਧੀਃ ।। ੩੨੦.

ਗੁਹਾ, ਮੈਂ ਅੱਠ ਸੁਭਕ ਮੰਡਲਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ; ਚੰਗੀ ਸਮਝ ਨਾਲ, ਚਾਹੀਦੀ ਪੂਰਬੀ ਦਿਸ਼ਾ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਮੇਂ ਸ਼ਕਤੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਚਿਤ੍ਰਾਸ੍ਵਾਤ੍ਯਨ੍ਤਰੇਣਾਥ ਦृष੍ਟਸੂਤ੍ਰੇਣ ਵਾ ਪੁਨਃ । ਪੂਰ੍ਵ੍ਵਾਪਰਾਯਤਂ ਸੂਤ੍ਰਮਾਸ੍ਫਾਲ੍ਯ ਮਦ੍ਯਤੋऽਙ੍ਕਯੇਤ੍ ।। ੩੨੦.

ਫਿਰ, ਚਿਤਰਾ ਤੇ ਸਵਾਤੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜਾਂ ਦਿੱਖੀ ਧਾਗੇ ਨਾਲ, ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਧਾਗਾ ਤਾਣ ਕੇ, ਵਿਚਕਾਰ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਗਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਕੋਟਚਿਦ੍ਵਯਨ੍ਤੁ ਤਨ੍ਮਧ੍ਯਾਦਙ੍‌ਕਯੇਦ੍ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੋਤ੍ਤਰਮ੍ । ਮਧ੍ਯੇ ਦ੍ਵਯਂ ਪ੍ਰਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਂ ਸ੍ਫਾਲਯੇਦ੍ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੋਤ੍ਤਰਮ੍ ।। ੩੨੦.

ਦੋ ਕੋਣਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰੋਂ, ਦੱਖਣ ਤੇ ਉੱਤਰ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਜਾਵੇ; ਵਿਚਕਾਰ ਦੋ ਬਣਾਉਣੇ, ਤੇ ਦੱਖਣ-ਉੱਤਰ ਦੀਆਂ ਰੇਖਾਵਾਂ ਤਾਣਣੀਆਂ।

ਸ਼ਤਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਾਰ੍ਦ੍ਧਮਾਨੇਨ ਕੋਣਸਮ੍ਪਾਤਮਾਦਿਸ਼ੇਤ੍ । ਏਵਂ ਸੂਤ੍ਰਚਤੁष੍ਕਸ੍ਯ ਸ੍ਫਾਲਨਾਚ੍ਚਤੁਰਸ੍ਰਕਮ੍ ।। ੩੨੦.

ਸੌ ਇਕਾਈਆਂ ਦੇ ਅੱਧ ਮਾਪ ਨਾਲ, ਕੋਣਾਂ ਦੇ ਮਿਲਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਦੱਸੋ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਚਾਰ ਧਾਗੇ ਤਾਣ ਕੇ, ਚਤੁਰਸਰਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਜਾਯਤੇ ਤਤ੍ਰ ਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਂ ਭਦ੍ਰਸ੍ਵੇਦਕਰਂ ਸ਼ੁਭਮ੍ । ਵਸੁਭਕ੍ਤੇਨ੍ਦੁਦ੍ਵਿਪਦੇ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਵੀਥੀ ਚ ਭਾਗਿਕਾ ।। ੩੨੦.

ਉਥੇ, ਸੁਭਕ ਭਦ੍ਰ-ਸਵੇਦਕਰ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਵਸੁ ਤੇ ਚੰਦ ਦੇ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ 'ਚ, ਰਸਤਾ ਤੇ ਵੰਡ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਦ੍ਵਾਰਂ ਦ੍ਵਿਪਦਿਕਂ ਪਦ੍ਮਮਾਨਾਦ੍ਵੈ ਸਕਪੋਲਕਮ੍ । ਕੋਣਬਨ੍ਧਵਿਵਿਤ੍ਤ੍ਰਨ੍ਤੁ ਦ੍ਵਿਪਦਂ ਤਤ੍ਰ ਵਰ੍ਤ੍ਤਯੇਤ੍ ।। ੩੨੦.

ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਦੋ ਇਕਾਈਆਂ ਦਾ ਹੋਵੇ, ਕਮਲ ਮਾਪ ਅਨੁਸਾਰ, ਗੱਲਾਂ ਸਮੇਤ; ਕੋਣਾਂ ਦੇ ਬੰਧ 'ਤੇ, ਦੋਹਰਾ ਬੰਧ ਉਥੇ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ।

ਸ਼ੁਕ੍ਲਂ ਪਦ੍ਮਂ ਕਰ੍ਣਿਕਾ ਤੁ ਪੀਤਾ ਚਿਤ੍ਰਨ੍ਤੁ ਕੇਸ਼ਰਮ੍। ਰਕ੍ਤਾ ਵੀਥੀ ਤਤ੍ਰ ਕਲ੍ਪ੍ਯਾ ਦ੍ਵਾਰਂ ਲੋਕੇਸ਼ਰੂਪਕਂ ।। ੩੨੦.

ਕਮਲ ਚਿੱਟਾ ਹੋਵੇ, ਕੇਂਦਰੀ ਕਰਣਿਕਾ ਪੀਲੀ, ਕੇਸਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ; ਉਥੇ ਰਸਤਾ ਲਾਲ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ।

ਰਕ੍ਤਕੋਣਂ ਵਿਧੌ ਨਿਤ੍ਯੇ ਨੈਮਿਤ੍ਤਿਕੇऽਵ੍ਜਕਂ ਸ਼੍ਰृਣੁ । ਅਸਂਸਕ੍ਤਨ੍ਤੁ ਸਂਸਕ੍ਤਂ ਦ੍ਵਿਧਾਵ੍ਜਂ ਭੁਕ੍ਤਿਮੁਕ੍ਤਿਕृਤ੍ ।। ੩੨੦.

ਨਿਯਮਤ ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਮਾਂ 'ਚ ਕੋਣ ਲਾਲ ਹੋਵੇ; ਕਮਲ ਦੇ ਦੋ ਰੂਪ ਸੁਣ: ਇਕ ਅਲੱਗ, ਇਕ ਜੁੜਿਆ, ਦੋਹਾਂ ਕਿਸਮਾਂ, ਇਹ ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਅਸਂਸਕ੍ਤਂ ਸੁਮੁਕ੍ਸ਼ੂਣਾਂ ਸਂਸਕ੍ਤਂ ਤਤ੍ਤ੍ਰਿਧਾ ਪृਥਕ੍ । ਬਾਲੋ ਯੁਵਾ ਚ ਵृਦ੍ਧਸ਼੍ਚ ਨਾਮਤਃ ਫਲਸਿਦ੍ਧਿਦਾਃ ।। ੩੨੦.

ਅਲੱਗ ਕਮਲ ਮੁਕਤੀ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ, ਜੁੜਿਆ ਤਿੰਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ: ਬੱਚਾ, ਜਵਾਨ ਤੇ ਵੱਡਾ—ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।

ਪਦ੍ਮਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਤੁ ਸੂਤ੍ਰਾਣਿ ਦਿਗ੍ਵਿਦਿਸ਼ੁ ਵਿਨਿਕ੍ਸ਼ਿਪੇਤ੍ । ਵृਤ੍ਤਾਨਿ ਪਞ੍ਚਕਲ੍ਪਾਨਿ ਪਦ੍ਮਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਸਮਾਨਿ ਤੁ ।। ੩੨੦.

ਕਮਲ ਖੇਤਰ 'ਚ, ਧਾਗੇ ਚਾਰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ 'ਚ ਰੱਖੋ; ਪੰਜ ਗੋਲ ਬਣਾਓ, ਜੋ ਕਮਲ ਖੇਤਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋਣ।

ਪ੍ਰਥਮੇ ਕਰ੍ਣਿਕਾ ਤਤ੍ਰ ਪੁष੍ਕਰੈਰ੍ਨ੍ਨਵਭਿਰ੍ਯੁਤਾ । ਕੇਸ਼ਰਾਣਿ ਚਤੁਰ੍ਵ੍ਵਿਸ਼ਦ੍ਵਿਤੀਯੇऽਥ ਤृਤੀਯਕੇ ।। ੩੨੦.

ਪਹਿਲੇ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਕਰਣਿਕਾ ਨੌਂ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਹੋਈ; ਦੂਜੇ ਤੇ ਤੀਜੇ ਵਿੱਚ ਚੌਵੀ ਕੇਸਰ।

ਦਲਸਨ੍ਧਿਰ੍ਗਜਕੁਮ੍ਭਨਿਭਾਨ੍ਤਰ੍ਯਦ੍ਦਲਾਗ੍ਰਕਮ੍ । ਪਞ੍ਚਮੇ ਵ੍ਯੋਮਰੂਪਨ੍ਤੁ ਸਂਸਕ੍ਤਂ ਕਮਲਂ ਸ੍ਮृਤਂ ।। ੩੨੦.

ਜਿੱਥੇ ਪੰਖੜੀਆਂ ਦੀ ਗੰਢ ਹਾਥੀ ਦੀ ਮੱਥੇ ਵਾਲੀ ਉਭਾਰ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੰਖੜੀ ਦਾ ਅੱਗਾ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪੰਜਵੇਂ ਵਿਚ ਅਕਾਸ਼ ਦਾ ਰੂਪ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਕਮਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਸਂਸਕ੍ਤੇ ਦਲਾਗ੍ਰੇ ਤੁ ਦਿਗ੍ਭਾਗੈਰ੍ਵਿਸ੍ਤਰਾਦ੍ਭਜੇਤ੍ ।. ਭਾਗਦ੍ਵਯਪਰਿਤ੍ਯਾਗਾਦ੍ਵਸ੍ਵਂਸ਼ੈਰ੍ਵਰ੍ਤ੍ਤਯੇਦ੍ਦਲਮ੍ ।। ੩੨੦.

ਜੇ ਪੰਖੜੀ ਦਾ ਅੱਗਾ ਨਾ ਜੁੜਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਦਿਸਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਚੌੜਾ ਵੰਡੋ; ਦੋ ਹਿੱਸੇ ਛੱਡ ਕੇ, ਬਾਕੀ ਛੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨਾਲ ਪੰਖੜੀ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਸਨ੍ਧਿਵਿਸ੍ਤਰਸੂਤ੍ਰੇਣ ਤਨ੍ਮੂਲਾਦਞ੍ਜਯੇਦ੍ਦਲਮ੍ ਸਵ੍ਯਾਸਵ੍ਯਕ੍ਰਮੇਣੈਵ ਵृਦ੍ਧਮੇਤਦ੍ਭਵੇਤ੍ਤਥਾ ।। ੩੨੦.

ਗੰਢ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਵਾਲੀ ਧਾਗੇ ਨਾਲ, ਉਸਦੇ ਮੂਲ ਤੋਂ ਪੰਖੜੀ ਖਿੱਚੋ, ਸੱਜੇ ਤੇ ਖੱਬੇ ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ, ਤਾਂ ਇਹ ਵਧਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਅਥ ਵਾ ਸਨ੍ਧਿਮਧ੍ਯਾਤ੍ਤੁ ਭ੍ਰਾਮਯੇਦਰ੍ਦ੍ਧਚਨ੍ਦ੍ਰਵਤ੍ । ਸਨ੍ਧਿਦ੍ਵਯਾਗ੍ਰਸੂਤ੍ਰਂ ਵਾ ਬਾਲਪਦ੍ਮਨ੍ਤਥਾ ਭਵੇਤ੍ ।। ੩੨੦.

ਜਾਂ ਗੰਢ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰੋਂ, ਅਰਧ ਚੰਦ ਵਾਂਗ ਘੁੰਮਾਓ; ਜਾਂ ਦੋ ਗੰਢਾਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਤੋਂ ਧਾਗੇ ਨਾਲ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਵਾਂ ਕਮਲ ਬਣਦਾ ਹੈ।

. ਸਨ੍ਧਿਸੂਤ੍ਰਾਰ੍ਦ੍ਧਮਾਨੇਨ ਪृष੍ਠਤਃ ਪਰਿਵਰ੍ਤ੍ਤਯੇਤ੍ । ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਾਗ੍ਰਨ੍ਤੁ ਸੁਵਾਤੇਨ ਕਮਲਂ ਭੁਕ੍ਤਿਮੁਕ੍ਤਿਦਮ੍ ।। ੩੨੦.

ਗੰਢ ਦੇ ਧਾਗੇ ਦੇ ਅੱਧੇ ਮਾਪ ਨਾਲ, ਪਿੱਛੋਂ ਘੁੰਮਾਓ; ਤੇਜ਼ ਅੱਗੇ ਅਤੇ ਹੌਲੇ ਹਵਾ ਨਾਲ, ਕਮਲ ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਮੁਕ੍ਤਵृਦ੍ਧੌ ਚ ਵਸ਼੍ਯਾਦੌ ਬਾਲਂ ਪਦ੍ਮਂ ਸਮਾਨਕਂ । ਨਵਨਾਭਂਨਵਹਸ੍ਤਂ ਭਾਗੈਰ੍ਮ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰਾਤ੍ਮਕੈਸ਼੍ਚ ਤਤ੍ ।। ੩੨੦.

ਵਧੇ ਹੋਏ ਤੇ ਮੁਕਤ ਰੂਪਾਂ ਲਈ, ਤੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਕਰਨ ਲਈ, ਨਵਾਂ ਕਮਲ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਵੀਂ ਨਾਭੀ ਤੇ ਨੌ ਹੱਥ, ਅਤੇ ਮੰਤਰਾਂ ਵਾਲੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨਾਲ।

ਮਧ੍ਯੇऽਵ੍ਜਂ ਪਟ੍ਟਿਕਾਵੀਜਂ ਦ੍ਵਾਰੇਣਾਬ੍ਜਸ੍ਯ ਮਾਨਤਃ । ਕਣ੍ਠੋਪਕਣ੍ਠਮੁਕ੍ਤਾਨਿ ਤਦ੍ਵਾਹ੍ਯੇ ਵੀਥਿਕਾ ਮਤਾ ।। ੩੨੦.

ਵਿਚਕਾਰ ਕਮਲ ਹੈ, ਪੱਟੀ ਉਸਦਾ ਬੀਜ; ਕਮਲ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਮਾਪ ਲਓ; ਗਲ ਤੇ ਉਪਗਲ ਮੋਤੀਆਂ ਉਸਦੇ ਬਾਹਰ ਹਨ, ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਪਰੇ ਰਾਹ ਹੈ।

ਪਞ੍ਚਭਾਗਾਨ੍ਵਿਤਾ ਸਾ ਤੁ ਸਮਨ੍ਤਾਦ੍ਦਸ਼ਭਾਗਿਕਾ । ਦਿਗ੍ਵਿਦਿਕ੍ਸ਼੍ਵष੍ਟ ਪਦ੍ਮਾਨਿ ਦ੍ਵਾਰਪਦ੍ਮਂ ਸਵੀਥਿਕਮ੍ ।। ੩੨੦.

ਉਹ ਰਾਹ ਪੰਜ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨਾਲ ਹੈ, ਤੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਦਸ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਾਲਾ; ਦਿਸਾਵਾਂ ਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦਿਸਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਕਮਲ ਹਨ, ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਕਮਲ ਤੇ ਉਸਦਾ ਰਾਹ।

ਤਦ੍ਵਾਹ੍ਯੇ ਪਞ੍ਚ ਪਦਿਕਾ ਵੀਥਿਕਾ ਯਤ੍ਰ ਭੂषਿਤਾ । ਪਦ੍ਮਵਦ੍‌ਦ੍ਵਾਰਕਣ੍ਠਨ੍ਤੁ ਪਦਿਕਞ੍ਚੌष੍ਠਕਣ੍ਠਕਂ ।। ੩੨੦.

ਉਸਦੇ ਬਾਹਰ ਪੰਜ ਪਦਿਕਾ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਰਾਹ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਕਮਲ ਵਾਂਗ, ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਗਲ ਤੇ ਪਦਿਕਾ, ਤੇ ਅੱਠ ਗਲ।

ਕਪੋਲਂ ਪਦਿਕਂ ਕਾਰ੍ਯ੍ਯਂ ਦਿਕ੍ਸ਼ੁ ਦ੍ਵਾਰਤ੍ਰਯਂ ਸ੍ਫੁਟਮ੍ । ਕੋਣਬਨ੍ਧਂ ਤ੍ਰਿਪਟ੍ਟਨ੍ਤੁ ਦ੍ਵਿਪਟ੍ਟਂ ਵਜ੍ਰਵਦ੍ਭਵੇਤ੍ ।। ੩੨੦.

ਗਲ੍ਹਾ ਪਦਿਕਾ ਵਾਂਗ ਬਣਾਓ, ਦਿਸਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਸਾਫ਼; ਕੋਣ ਦੀ ਗੰਢ ਤਿੰਨ ਪੱਟੀ, ਤੇ ਦੋ ਪੱਟੀ ਹੀਰੇ ਵਾਂਗ ਹੋਵੇ।

ਮਧ੍ਯਨ੍ਤੁ ਕਮਲਂ ਸ਼ੁਕ੍ਲਂ ਪੀਤਂ ਰਕ੍ਤਞ੍ਚ ਨੀਲਕਮ੍ । ਪੀਤਸ਼ੁਕ੍ਲਞ੍ਚ ਧੂਮ੍ਰਞ੍ਚ ਰਕ੍ਤਂ ਪੀਤਞ੍ਚ ਮੁਕ੍ਤਿਦਮ੍ ।। ੩੨੦.

ਵਿਚਕਾਰ ਕਮਲ ਚਿੱਟਾ, ਪੀਲਾ, ਲਾਲ ਤੇ ਨੀਲਾ ਹੈ; ਪੀਲਾ-ਚਿੱਟਾ, ਧੂੰਮਲ, ਲਾਲ ਤੇ ਪੀਲਾ, ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਪੂਰ੍ਵ੍ਵਾਦੌ ਕਮਲਾਨ੍ਯष੍ਟ ਸ਼ਿਵਵਿष੍ਣ੍ਵਾਦਿਕਂਜਪੇਤ੍ . ਪ੍ਰਾਸਾਦਮਧ੍ਯਤੋऽਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਸ਼ਕ੍ਰਾਦੀਨ੍ਵ੍ਜਕਾਦਿषੁ ।। ੩੨੦.

ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ 'ਤੇ ਅੱਠ ਕਮਲ ਬਣਾਓ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਆਦਿ ਲਈ ਹਨ; ਮੰਦਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪੂਜਾ ਕਰੋ, ਤੇ ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਨੂੰ ਕਮਲਾਂ ਵਿੱਚ।

ਅਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਵਾਹ੍ਯਵੀਥ੍ਯਾਨ੍ਤੁ ਵਿष੍ਣ੍ਵਾਦੀਨਸ਼੍ਵਮੇਧਭਾਕ੍ । ਪਵਿਤ੍ਰਾਰੋਹਣਾਦੌ ਚ ਮਹਾਮਣ੍ਡਲਮਾਲਿਖੇਤ੍ ।। ੩੨੦.

ਹਥਿਆਰ ਬਾਹਰੀ ਰਾਹ 'ਤੇ ਰੱਖੋ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਆਦਿ ਲਈ, ਜੋ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਹਨ; ਪਵਿਤ੍ਰ ਚੜ੍ਹਾਈ ਸ਼ੁਰੂ 'ਤੇ ਮਹਾ ਮੰਡਲ ਬਣਾਓ।

ਅष੍ਟਹਸ੍ਤਂ ਪੁਰਾ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਰਸਪਕ੍ਸ਼ੈਰ੍ਵਿਵਰ੍ਤ੍ਤਯੇਤ੍ । ਦ੍ਵਿਪਦਂ ਕਮਲਂ ਮਧ੍ਯੇ ਵੀਥਿਕਾ ਪਦਿਕਾ ਤਤਃ ।। ੩੨੦.

ਪਹਿਲਾਂ ਖੇਤਰ ਅੱਠ ਹੱਥ ਦਾ ਸੀ, ਰਸ ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨਾਲ ਘੁੰਮਾਓ; ਵਿਚਕਾਰ ਦੋ ਪੰਖੜੀ ਵਾਲਾ ਕਮਲ, ਫਿਰ ਰਾਹ ਤੇ ਪਦਿਕਾ।

ਦਿਗ੍ਵਿਦਿਕ੍ਸ਼ੁ ਤਤੋऽष੍ਠੈ ਚ ਨੀਲਾਬ੍ਜਾਨਿ ਵਿਵਰ੍ਤ੍ਤਯੇਤ੍ । ਮਧ੍ਯਪਦ੍ਮਪ੍ਰਮਾਣੇਨ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਪਦ੍ਮਾਨਿ ਤਾਨਿ ਤੁ ।। ੩੨੦.

ਫਿਰ ਦਿਸਾਵਾਂ ਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦਿਸਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਬਣਾਓ; ਵਿਚਲੇ ਕਮਲ ਦੇ ਮਾਪ ਅਨੁਸਾਰ, ਤੀਹ ਕਮਲ ਹਨ।

. ਦਲਸਨ੍ਧਿਵਿਹੀਨਾਨਿ ਨੀਲੇਨ੍ਦੀਵਰਕਾਨਿ ਚ । ਤਤ੍‌ਪृष੍ਠੇ ਪਦਿਕਾ ਵੀਥੀ ਸ੍ਵਸ੍ਤਿਕਾਨਿ ਤਦੂਰ੍ਦ੍ਧਤਃ ।। ੩੨੦.

ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਖੜੀ ਦੀ ਗੰਢ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਦਿਕਾ, ਰਾਹ, ਤੇ ਉਪਰ ਸੁਵਾਸਤਿਕ।

. ਦ੍ਵਿਪਦਾਨਿ ਤਥਾ ਚਾष੍ਟੌ ਕृਤਿਭਾਗਕृਤਾਨਿ ਤੁ . ਵਰ੍ਤ੍ਤਯੇਤ੍ ਸ੍ਵਸ੍ਤਿਕਾਂਸ਼੍ਤਤ੍ਰ ਵੀਥਿਕਾ ਪੂਰ੍ਵ੍ਵਵਦ੍ਵਹਿਃ ।। ੩੨੦.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅੱਠ ਦੋ ਪੰਖੜੀ ਵਾਲੇ ਕਮਲ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਣੇ; ਉਥੇ ਸੁਵਾਸਤਿਕ ਬਣਾਓ, ਤੇ ਬਾਹਰ ਰਾਹ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ।

ਦ੍ਵਾਰਾਣਿ ਕਮਲਂ ਯਦ੍ਵਦੁਪਕਣ੍ਠਯੁਤਾਨਿ ਤੁ । ਵਕ੍ਤ੍ਤਯੇਤ੍ ਸ੍ਵਸ੍ਤਿਕਾਂਸ੍ਤਤ੍ਰ ਵੀਥਕਾ ਪੂਰ੍ਵ੍ਵਵਦ੍ਵਹਿਃ ।। ੩੨੦.

ਦਰਵਾਜ਼ੇ, ਕਮਲ ਵਾਂਗ, ਉਪਗਲ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨਾਲ ਹਨ; ਉਥੇ ਸੁਵਾਸਤਿਕ ਬਣਾਓ, ਤੇ ਬਾਹਰ ਰਾਹ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ।