ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਾਤਿਫਟ੍‌ਕਂ ਹृਦਾਦੀਨਾਂ ਪ੍ਰਾਸਾਦਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਮਾਵਦੇ । ਈਸ਼ਾਨਾਦ੍ਰੁਦ੍ਰਸਂਖ੍ਯਾਤਂ ਪ੍ਰੋਦ੍ਧਰੇਚ੍ਚਾਂਸ਼ੁਰਞ੍ਚਿਤਮ੍ ।। ੩੧੮.

ਹਿਰਦੇ ਆਦਿ ਲਈ ਜਾਤੀ-ਫਟ, ਮਹਲ ਮੰਤ੍ਰ ਅੰਤ ਤੱਕ; ਈਸ਼ਾਨ ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਤੋਂ ਗਿਣ ਕੇ, ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾ ਕੇ ਉਭਾਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਔषਧਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤਸ਼ਿਰਸਮੂਹਕਸ੍ਯੋਪਰਿਸ੍ਥਿਤਂ । ਅਰ੍ਦ੍ਧਚਨ੍ਦ੍ਰੋਰ੍ਦ੍ਧਨਾਦਸ਼੍ਚ ਵਿਨ੍ਦੁਦ੍ਵਿਤਯਮਧ੍ਯਗਂ ।। ੩੧੮.

ਊਹਕ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ, ਔਸ਼ਧ ਨਾਲ ਪਕੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਉੱਪਰ ਅੱਧ ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਤੇ ਦੋ ਬਿੰਦੂਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ।

ਤਦਨ੍ਤੇ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪਨ੍ਤੁ ਕृਟਿਲਨ੍ਤੁ ਤ੍ਰਿਧਾ ਤਤਃ । ਏਵਂ ਪ੍ਰਾਸਾਦਮਨ੍ਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵ੍ਵਕਰ੍ਮ੍ਮਕਰੋ ਮਨੁਃ ।। ੩੧੮.

ਉਸ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਸਰਵ-ਰੂਪ, ਫਿਰ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਤਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਲ ਮੰਤ੍ਰ ਸਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਮੰਤ੍ਰ ਹੈ।

ਸ਼ਿਖਾਬੀਜਂ ਸਮੁਦ੍‌ਧृਤ੍ਯ ਫਟ੍ਕਾਰਾਨ੍ਤਨ੍ਤੁ ਚੈਵ ਫਟ੍ । ਅਰ੍ਦ੍ਧਚਨ੍ਦ੍ਰਾਸਨਂ ਜ੍ਞੇਯਂ ਕਾਮਦੇਵਂ ਸਸਰ੍ਪਕਮ੍ ।। ੩੧੮.

ਚੋਟੀ ਦਾ ਬੀਜ ਉਭਾਰ ਕੇ, ਫਟ ਨਾਲ ਖਤਮ ਕਰਕੇ, ਅੱਧ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦਾ ਆਸਨ ਜਾਣੋ, ਕਾਮਦੇਵ ਸੱਪ ਸਮੇਤ।

ਮਹਾਪਾਸ਼ੁਪਤਾਸ੍ਤ੍ਰਨ੍ਤੁ ਸਰ੍ਵ੍ਵਦੁष੍ਟਪ੍ਰਮਰ੍ਦ੍ਦਨਮ੍ । ਪ੍ਰਾਸਾਦਃ ਸਕਲਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਨਿष੍ਕਲਃ ਪ੍ਰੋਚ੍ਯਤੇ ऽਧੁਨਾ ।। ੩੧੮.

ਵੱਡਾ ਪਾਸ਼ੁਪਤ ਅਸਤ੍ਰ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਮਹਲ ਸਾਰੇ ਭਾਗਾਂ ਸਮੇਤ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਹੁਣ ਭਾਗ-ਰਹਿਤ ਵਰਣਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਔषਧਂ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪਨ੍ਤੁ ਰੁਦ੍ਰਾਖ੍ਯਂ ਸੂਰ੍ਯ੍ਯਮਣ੍ਡਲਮ੍ । ਚਨ੍ਦ੍ਰਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਨਾਦਸਂਯੋਗਂ ਵਿਸਂਜ੍ਞਂ ਕੁਟਿਲਨ੍ਤਤਃ ।। ੩੧੮.

ਦਵਾਈ ਦਾ ਸਰਵਜਨਕ ਰੂਪ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰੁਦ੍ਰ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸੂਰਜ ਦਾ ਗੋਲ ਹੈ; ਅੱਧ ਚੰਦ, ਧੁਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ, ਬਿਨਾ ਰੂਪ, ਤੇ ਵਕਰੀ ਅੰਤ ਹੈ।

ਨਿष੍ਕਲੋਭੁਕ੍ਤਿਮੁਕ੍ਤੌ ਸ੍ਯਾਤ੍ਪਞ੍ਚਾਙ੍ਗੋऽਯਂ ਸਦਾਸ਼ਿਵਃ । ਅਂਸ਼ੁਮਾਨ੍ ਵਿਸ੍ਵਰੁਪਞ੍ਚ ਆਵृਤਂ ਸ਼ੂਨ੍ਯਰਞ੍ਜਿਤਮ੍ ।। ੩੧੮.

ਇਹ ਪੰਜ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਸਦਾ ਸ਼ਿਵ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਕਤਾ, ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਚਮਕਦਾਰ, ਸਰਵਜਨਕ ਰੂਪ, ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਖਾਲੀਪਣ ਨਾਲ ਰੰਗਿਆ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਙ੍ਗਰਹਿਤਃ ਸ਼ੂਨ੍ਯਸ੍ਤਸ੍ਯ ਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿਰਸਸ੍ਤਰੁਃ । ਵਿਘ੍ਨਨਾਸ਼ਾਯ ਭਵਤਿ ਪੂਜਿਤੋ ਬਾਲਬਾਲਿਸੈਃ ।। ੩੧੮.

ਜਿਸਦੇ ਅੰਗ ਵਿਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਖਾਲੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਮੂਰਤ ਬਿਨਾ ਤਣੇ ਦੇ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਨੌਜਵਾਨ ਲੜਕੇ-ਲੜਕੀਆਂ ਉਸਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਅਂਸ਼ੁਮਾਨ੍ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪਾਖ੍ਯਮੂਹਕਸ੍ਯੋਪਰਿ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਕਲਾਢ੍ਯਂ ਸਕਲਸ੍ਯੈਵ ਪੂਜਾਙ੍ਗਾਦਿ ਚ ਸਰ੍ਵ੍ਵਤਃ ।। ੩੧੮.

ਚਮਕਦਾਰ, ਸਰਵਜਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲਾ, ਉਹ ਸੁਖਮ ਦੇ ਉਪਰ ਸਥਿਤ ਹੈ; ਕਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ, ਤੇ ਪੂਜਾ ਦੇ ਅੰਗ ਹਰ ਥਾਂ ਹਨ।

ਨਰਸਿਂਹਂ ਕृਤਾਨ੍ਤਸ੍ਥਂ ਤੇਜਸ੍ਵਿਗ੍ਰਾਣਮੂਰ੍ਦ੍ਧਗਮ੍ । ਅਂਸ਼ੁਮਾਨੂਹਕਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤਮਧੋਰ੍ਦ੍ਧਂ ਸ੍ਵਸਲਙ੍‌ਘृਤਮ੍ ।। ੩੧੮.

ਨਰਸਿੰਘ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਟਿਕਿਆ, ਚਮਕਦਾਰ ਨੱਕ ਤੇ ਉੱਚਾ ਸਿਰ, ਚਮਕਦਾਰ, ਸੁਖਮ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ, ਹੇਠਾਂ ਤੇ ਉਪਰ, ਆਪਣੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ।

ਚਨ੍ਦ੍ਰਾਰ੍ਦ੍ਧਨਾਦਨਾਦਾਨਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣੁਵਿਭੂषਿਤਮ੍ । ਉਦਧਿਂ ਨਰਸਿਂਹਞ੍ਚ ਸੂਰ੍ਯ੍ਯਮਾਤ੍ਰਾਵਿਭੇਦਿਤਮ੍ ।। ੩੧੮.

ਅੱਧ ਚੰਦ ਤੇ ਧੁਨੀ ਨਾਲ, ਧੁਨੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਝੁਕਿਆ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨਾਲ ਸਜਿਆ; ਸਮੁੰਦਰ ਤੇ ਨਰਸਿੰਘ, ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਨਹੀਂ।

ਯਦਾ ਕृਤਂ ਤਦਾ ਤਸ੍ਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਯਙ੍ਗਾਨਿ ਪੂਰ੍ਵ੍ਵਵਤ੍ । ਓਜਾਖ੍ਯਮਂਸ਼ੁਮਦ੍‌ਯੁਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਥਮਂ ਵਰ੍ਣਮੁਦ੍ਧਰੇਤ੍ ।। ੩੧੮.

ਜਦੋਂ ਇਹ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਅੰਗ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ; ਪਹਿਲਾ ਅੱਖਰ ਜੋ ਲੈਣਾ ਹੈ, ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ।

ਅਂਸ਼ੁਮਚ੍ਚਾਂਸ਼ੁਨਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤਂਕ ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਵਰ੍ਣਨਾਯਕਮ੍ । ਅਂਸ਼ੁਮਾਨੀਸ਼੍ਚਰਨ੍ਤਦ੍ਵਤ੍ ਤृਤੀਯਂ ਮੁਕ੍ਤਿਦਾਯਕਮ੍ ।। ੩੧੮.

ਦੂਜਾ ਮੁੱਖ ਅੱਖਰ ਚਮਕਦਾਰ ਹੈ, ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ; ਤੀਜਾ, ਚਮਕਦਾਰ ਪ੍ਰਭੂ ਵਾਂਗ ਚਲਦਾ, ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।

ਊਹਕਞ੍ਚਾਂਸ਼ੁਨਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਵਰੁਣਪ੍ਰਾਣਤੈਜਸਮ੍ । ਪਦ੍ਮਮਿਨ੍ਦੁਸਮਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਨਨ੍ਦੀਸ਼ਮੇਕਪਾਦਧृਕ੍ ।। ੩੧੮.

ਸੁਖਮ, ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਵਰੁਣ ਦੀ ਪ੍ਰਾਣ-ਤਾਕਤ ਹੈ; ਕਮਲ, ਚੰਦ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਨੰਦੀਸ਼ਾ, ਇਕ ਪੈਰ ਨਾਲ ਸਹਾਰਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।

ਅਂਸ਼ੁਮਾਨੁਦਕਪ੍ਰਾਣਃ ਸਪ੍ਤਮਂ ਵਰ੍ਣਮੁਦ੍‌ਧृਤਮ੍ । ਅਸ੍ਯਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਤृਤੀਯਞ੍ਚੈਵ ਪਞ੍ਚਮਂ ਸਪ੍ਤਮਂ ਤਥਾ ।। ੩੧੮.

ਚਮਕਦਾਰ, ਪਾਣੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਣ-ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਸੱਤਵਾਂ ਅੱਖਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦਾ ਅੱਧ, ਤੀਜਾ, ਪੰਜਵਾਂ ਤੇ ਸੱਤਵਾਂ ਵੀ।

ਪ੍ਰਥਮਞ੍ਚਾਨ੍ਤਤੋ ਯੋਜ੍ਯਂ ਕ੍ਸ਼ਪਣਂ ਦਸ਼ਵੀਜਕਮ੍ । ਅਸ੍ਯਾਰ੍ਦ੍ਧਂਤृਤੀਯਞ੍ਚੈਵ ਪਞ੍ਚੈਮਂ ਸਪ੍ਤਮਂ ਤਥਾ ।। ੩੧੮.

ਪਹਿਲਾ ਤੇ ਆਖਰੀ ਜੋੜਨਾ ਹੈ, ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਦਸ-ਬੀਜ ਵਾਲਾ; ਉਸ ਦਾ ਅੱਧ, ਤੀਜਾ, ਪੰਜਵਾਂ ਤੇ ਸੱਤਵਾਂ ਵੀ।

ਸਦ੍ਯੋਜਾਤਨ੍ਤੁ ਨਵਮਂ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾਦ੍‌ਧृਦਯਾਦਿਕਮ੍ । ਦਸ਼ਾਰ੍ਣਪ੍ਰਣਵਂ ਯਤ੍ਤੁ ਫਡਨ੍ਤਞ੍ਚਾਸ੍ਤ੍ਰਮੁਦ੍ਧਰੇਤ੍ ।। ੩੧੮.

ਸਦਯੋਜਾਤ ਨੌਵਾਂ ਹੈ, ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਹਿਰਦਾ ਆਦਿ; ਦਸ-ਅੰਗ ਪ੍ਰਣਵ, ਤੇ ਅੰਤ 'ਫਟ' ਅਸਤਰ ਲੈਣਾ।

ਨਮਸ੍ਕਾਰਯੁਤਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਙ੍ਗਾਨਿ ਤੁ ਨਾਨ੍ਯਥਾ । ਦ੍ਵਿਤੀਯਾਦष੍ਟਮਂ ਯਾਵਦष੍ਟੌ ਵਿਦ੍ਯੇਸ਼੍ਵਰਾ ਮਤਾਃ ।। ੩੧੮.

ਇਥੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ-ਅੰਗ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਮਸਕਾਰ ਨਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਨਹੀਂ; ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਅੱਠਵੇ ਤੱਕ, ਅੱਠ ਵਿਦਯੇਸ਼ਵਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਅਨਨ੍ਤੇਸ਼ਸ਼੍ਚ ਸੂਕ੍ਸ਼ਮਸ਼੍ਚ ਤृਤੀਯਸ਼੍ਚ ਸ਼ਿਵੋਤ੍ਤਮਃ । ਏਕਮੂਰ੍ਤ੍ਤ੍ਯੇਕਰੂਪਸ੍ਤੁ ਤ੍ਰਿਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿਰਪਸ੍ਤਥਾ ।। ੩੧੮.

ਅਨੰਤੇਸ਼ ਤੇ ਸੁਖਮ, ਤੀਜਾ ਸ਼ਿਵੋਤਮ; ਇਕ ਮੂਰਤ, ਇਕ ਰੂਪ, ਤੇ ਤਿੰਨ-ਰੂਪ ਵਾਲਾ, ਪਾਣੀ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ।

ਸ਼੍ਰੀਕਣ੍ਠਸ਼੍ਚ ਸ਼ਿਖਣ੍ਡੀ ਚ ਅष੍ਟੌ ਵਦ੍ਯੇਸ਼੍ਵਰਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ । ਸ਼ਿਖਿਣ੍ਡਿਨੋऽਪ੍ਯਨਨ੍ਤਾਨ੍ਤਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿਰੀਰੀਤਾ ।। ੩੧੮.

ਸ਼੍ਰੀਕੰਠ ਤੇ ਸ਼ਿਖੰਡ, ਇਹ ਅੱਠ ਵਿਦਯੇਸ਼ਵਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਸ਼ਿਖੰਡ ਵਾਲੇ, ਅਨੰਤ, ਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ, ਮੂਰਤਾਂ ਆਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਈਸ਼੍ਵਰ ਉਵਾਚ ਵਾਗੀਸ਼੍ਵਰੀਪੂਜਨਞ੍ਚ ਪ੍ਰਵਦਾਮਿ ਸਮਣ੍ਡਲਮ੍ । ਊਹਕਂ ਕਾਲਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਮਨੁਂ ਵਰ੍ਣਸਮਾਯੁਤਮ੍।। ੩੧੯.

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮੈਂ ਵਾਗੀਸ਼ਵਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਮੰਡਲ ਸਮੇਤ, ਦੱਸਾਂਗਾ; ਸੁਖਮ ਮੰਤ੍ਰ, ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ, ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ।

ਨਿषਾਦ ਈਸ਼੍ਵਰਂ ਕਾਰ੍ਯ੍ਯਂ ਮਨੁਨਾ ਚਨ੍ਦ੍ਰਸੂਰ੍ਯਵਤ੍ । ਅਕ੍ਸ਼ਰਨ੍ਨ ਹਿਦੇਯਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਧ੍ਯਾਯੇਤ੍ ਕੁਨ੍ਦੇਨ੍ਦੁਸਨ੍ਨਿਭਾਂ ।। ੩੧੯.

ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਚੰਦ ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ, ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅੱਖਰ ਲੁਕਾਉਣੇ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦੇ; ਉਸਦੀ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਜੋ ਕੁੰਦ ਫੁੱਲ ਤੇ ਚੰਦ ਵਾਂਗ ਚਿੱਟੀ ਹੈ।

ਪਞ੍ਚਾਸ਼ਦ੍ਵਰ੍ਣਮਾਲਾਨ੍ਤੁ ਮੁਕ੍ਤਾਸ੍ਰਗ੍ਦਾਮਭੂषਿਤਾਮ੍ । ਵਰਦਾਭਯਾਕ੍ਸ਼ਸੂਤ੍ਰਪੁਸ੍ਤਕਾਢ੍ਯਾਂ ਤ੍ਰਿਲੋਚਨਾਂ ।। ੩੧੯.

ਪੰਜਾਸੀ ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ, ਮੋਤੀ ਦੀ ਲੜੀ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ; ਵਰਦਾਨ ਤੇ ਨਿਰਭੈਤਾ ਦੇ ਮੂਦਰਾਵਾਂ, ਅਕਸ਼ਮਾਲਾ, ਪੁਸਤਕ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ।

ਲਕ੍ਸ਼ਂ ਜਪੇਨ੍ਮਸ੍ਤਕਾਨ੍ਤਂ ਸ੍ਕਨ੍ਧਾਨ੍ਤਂ ਵਰ੍ਣਮਾਲਿਕਾਂ । ਅਕਾਰਾਦਿਕ੍ਸ਼ਕਾਰਾਨ੍ਤਾਂ ਵਿਸ਼ਨ੍ਤੀਂ ਮਾਨਵਤ੍ ਸ੍ਮਰੇਤ੍ ।। ੩੧੯.

ਇੱਕ ਲੱਖ ਵਾਰੀ, ਸਿਰ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਅੰਤ ਤੱਕ, ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਜਪਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; 'ਅ' ਤੋਂ 'ਕ੍ਸ਼' ਤੱਕ, ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਹੋਏ ਯਾਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਕੁਰ੍ਯ੍ਯਾਦ੍ ਗੁਰੁਸ਼੍ਚ ਦੀਕ੍ਸ਼ਾਰ੍ਥਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਗ੍ਰਾਹੇ ਤੁ ਮਣ੍ਡਲਮ੍ । ਸੂਰ੍ਯ੍ਯਾਗ੍ਰਮਿਨ੍ਦੁਭਕ੍ਤਨ੍ਤੁ ਭਾਗਾਭ੍ਯਾਂ ਕਮਲਂ ਹਿਤਂ ।। ੩੧੯.

ਦੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਦਿੱਖਾ ਲਈ, ਗੁਰੂ ਮੰਡਲ ਬਣਾਏ; ਸੂਰਜ ਤੇ ਚੰਦ ਲਈ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਾਲਾ ਕਮਲ ਉਚਿਤ ਹੈ।

ਵੀਥਿਕਾ ਪਦਿਕਾ ਕਾਰ੍ਯ੍ਯਾ ਪਦ੍ਮਾਨ੍ਯष੍ਟੌ ਚਤੁष੍ਪਦੇ । ਵੀਥਿਕਾ ਪਦਿਕਾ ਵਾਹ੍ਯੇ ਦ੍ਵਾਰਾਣਿ ਦ੍ਵਿਪਦਾਨਿ ਤੁ ।। ੩੧੯.

ਰਸਤੇ ਅਤੇ ਪੈੜੀਆਂ ਬਣਾਉਣੀਆਂ ਹਨ; ਚਾਰ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਅੱਠ ਕਮਲ; ਬਾਹਰ ਰਸਤੇ ਤੇ ਪੈੜੀਆਂ, ਅਤੇ ਦੋ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ।

ਉਪਦ੍ਵਾਰਾਣਿ ਤਦ੍ਵਚ੍ਚ ਕੋਣਵਾਨ੍ਧਂ ਦ੍ਵਿਪਟ੍ਟਿਕਮ੍ । ਸਿਤਾਨਿ ਨਵ ਪਦ੍ਮਾਨਿ ਕਰ੍ਣਿਕਾ ਕਨਕਪ੍ਰਭਾ ।। ੩੧੯.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਾਸੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਹੋਣ; ਕੋਣਾਂ 'ਤੇ ਦੋਹਰੇ ਬੰਧ; ਨੌਂ ਚਿੱਟੇ ਕਮਲ, ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਕਰਣਿਕਾ।

ਕੇਸ਼ਰਾਣਿ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਣਿ ਕੋਣਾਤ੍ਰਕ੍ਤੇਨ ਪੂਰਯੇਤ੍ । ਵ੍ਯੋਮਰੇਖਾਨ੍ਤਰਂ ਕृष੍ਣਂ ਦ੍ਵਾਰਾਣੀਨ੍ਦ੍ਰੇਭਮਾਨਤਃ ।। ੩੧੯.

ਕੇਸਰਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋਣ, ਕੋਣ ਲਾਲ ਰੰਗ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਵੇ; ਆਕਾਸ਼-ਰੇਖਾ ਵਿਚਕਾਰ ਕਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਬਣਾਏ ਜਾਣ।

ਮਧ੍ਯੇ ਸਰਸ੍ਵਤੀਂ ਪਦ੍ਮੇਵਾਗੀਸ਼ੀ ਪੂਰ੍ਵ੍ਵਪਦ੍ਮਕੇ । ਹृਤ੍ਲੇਖਾ ਚਿਤ੍ਰਵਾਗੀਸ਼ੀ ਗਾਯਤ੍ਰੀ ਵਿਸ਼੍ਵਰੁਪਯਾ ।। ੩੧੯.

ਵਿਚਕਾਰ ਸਰਸਵਤੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ, ਪੂਰਬੀ ਕਮਲ 'ਚ ਵਾਕ ਦੀ ਦੇਵੀ ਵਾਂਗ; ਹਿਰਦੇ-ਰੇਖਾ 'ਚ ਚਮਕਦਾਰ ਵਾਕ ਦੀ ਦੇਵੀ, ਗਾਯਤਰੀ, ਵਿਸ਼ਵ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ।