ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਮਾਲਾਮਨ੍ਤ੍ਰੈਸ੍ਤੁ ਸਂਵੇਟ੍ਯ ਇष੍ਟਕੋਪਰਿ ਸਨ੍ਨ੍ਯਸੇਤ੍ । ਪਿਧਾਯ ਕੂਰ੍ਮ੍ਮਪृष੍ਠੇਨ ਕਰਾਲੇਨਾਭਿਸਮ੍ਪਠੇਤ੍ ।। ੩੧੫.

ਮਾਲਾ ਵਾਲੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਓਹਨੂੰ ਲਪੇਟੋ ਤੇ ਇੱਟ ਉੱਤੇ ਰੱਖੋ। ਫਿਰ ਕੁੰਭਕਰਣ ਦੀ ਪਿੱਠ ਨਾਲ ਢੱਕ ਕੇ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਸੀਲ ਕਰ ਦਿਓ।

ਮਹਾਕੂਰ੍ਮ੍ਮਂ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਪਾਦਪ੍ਰੋਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤੁ ਨਿਕ੍ਸ਼ਇਪੇਤ੍ । ਤਾਡਯੇਦ੍ਵਾਮਪਾਦੇਨ ਸ੍ਮृਤ੍ਵਾ ਸ਼ਤ੍ਰੁਞ੍ਚ ਸਪ੍ਤਧਾ ।। ੩੧੫.

ਵੱਡੇ ਕੁੰਭਕਰਣ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਪੈਰਾਂ ਉੱਤੇ ਪਾਣੀ ਛਿੜਕੋ ਤੇ ਓਹਨੂੰ ਥਾਂ ਤੇ ਰੱਖ ਦਿਓ। ਖੱਬੇ ਪੈਰ ਨਾਲ, ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸੱਤ ਵਾਰੀ ਠੋکر ਮਾਰੋ।

ਤਤਃ ਸਞ੍ਜਾਯਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੋਸ੍ਤਮ੍ਭਨਂ ਮੁਖਰਾਗਤਃ । ਕृਤ੍ਵਾ ਤੁ ਭੈਰਵਂ ਰੂਪਂ ਮਾਲਾਮਨ੍ਤ੍ਰਂ ਸਮਾਲਿਖੇਤ੍ ।। ੩੧੫.

ਫਿਰ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਬੋਲੀ ਬੰਨ੍ਹ ਜਾਣੀ ਹੈ। ਭੈਰਵ ਦਾ ਰੂਪ ਬਣਾਕੇ ਮਾਲਾ ਮੰਤ੍ਰ ਲਿਖੋ।

ਓਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਮੁਖਸ੍ਤਮ੍ਭਨੀ ਕਾਮਰੂਪਾ ਆਲੀਢਕ੍ਕਰੀ ।। ਹ੍ਰੀਂ ਫੇਂ ਫੇਤ੍ਕਾਰਿਣੀ ਮਮ ਸ਼ਤ੍ਰੂਣਾਂ ਦੇਵਦਤ੍ਤਾਨਾਂ ਮੁਖਂ ਸ੍ਤਮ੍ਭਯ ਮਮ ਸਰ੍ਵ੍ਵਵਿਦ੍ਵੇषਿਣਾਂ ਮੁਖਸ੍ਤਮ੍ਭਨਂ ਕੁਰੁ ਓਂ ਹੂਁ ਫੇਁ ਫੇਤ੍ਕਾਰਿਣਿ ਸ੍ਵਾਹਾ । ਫਟ੍ ਹੇਤੁਞ੍ਚ ਸਮਾਲਿਖ੍ਯ ਤਜ੍ਜਪਾਨ੍ਤਂ ਮਹਾਬਲਂ । ਵਾਮੇਨੈਵ ਨਗਂ ਸ਼ੂਲਂ ਸਂਲਿਖੇਦ੍ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਕਰੇ ।। ੩੧੫.

ਓਂ, ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਬੋਲੀ ਬੰਨ੍ਹਣ ਵਾਲੀ, ਚਾਹੀਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਾਲੀ, ਹੱਥ ਵਿਚ ਫੜਨ ਵਾਲੀ। ਹ੍ਰੀਂ ਫੇਂ ਫੇਟਕਾਰੀਣੀ, ਮੇਰੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਬੰਨ੍ਹ। ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੀ ਬੋਲੀ ਰੋਕ। ਓਂ ਹੂੰ ਫੇਂ ਫੇਟਕਾਰੀਣੀ ਸਵਾਹਾ। 'ਫਟ' ਕਾਰਨ ਵਜੋਂ ਲਿਖੋ, ਤੇ ਜਪ ਮੁਕਣ ਤੇ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਪਹਾੜ ਤੇ ਸ਼ੂਲ ਬਣਾਓ, ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਨਾਲ।

ਲਿਖੇਨ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰਮਘੋਰਸ੍ਯ ਸਂਗ੍ਰਾਮੇ ਸ੍ਤਮ੍ਭਯੇਦਰੀਨ੍ । ਓਂ ਨਮੋ ਭਗਵਤ੍ਯੈ ਭਗਮਾਲਿਨਿ ਨਿਸ੍ਫੁਰ ਸ੍ਪਨ੍ਦ ਨਿਤ੍ਯਕ੍ਲਿਨ੍ਨੇ ਦ੍ਰਵ ਹੂਁ ਸਃ ਕ੍ਰੀਁ ਕਾਰਾਕ੍ਸ਼ਰੇ ਸ੍ਵਾਹਾ ੩੧੫.

ਅਘੋਰ ਦਾ ਮੰਤ੍ਰ ਲਿਖੋ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹੈ। ਓਂ, ਭਗਵਤੀ ਭਗਮਾਲਿਨੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ: ਜੋ ਅਡੋਲ, ਕੰਬਣ ਵਾਲੀ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਮੀ ਵਾਲੀ, ਵਹਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਹੂੰ ਸਹ ਕ੍ਰੀਂ, ਕਰਮ ਦਾ ਅੱਖਰ, ਸਵਾਹਾ।

ਓਂ ਫੇਁ ਹੂਁ ਫਟ੍ ਫੇਤ੍ਕਾਰਿਣਿ ਹ੍ਰੀਁ ਜ੍ਵਲ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਂ ਮੋਹਯ ਗੁਹ੍ਯਕਾਲਿਕੇ ਸ੍ਵਾਹਾ । ਅਨੇਨ ਤਿਲਕਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਰਾਜਾਦੀਨਾਂ ਵਸ਼ੀਕਰਂ । ਗਰ੍ਦ੍ਧਭਸ੍ਯ ਰਜੋ ਗृਹ੍ਯ ਕੁਸੁਮਂ ਸੂਤਕਸ੍ਯ ਚ ।। ੩੧੫.

ਓਂ ਫੇਂ ਹੂੰ ਫਟ ਫੇਟਕਾਰੀਣੀ ਹ੍ਰੀਂ, ਤੂੰ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲਾ, ਗੁਪਤ ਕਾਲਿਕਾ, ਸਵਾਹਾ। ਇਸ ਨਾਲ ਰਾਜਿਆਂ ਆਦਿਕ ਨੂੰ ਵੱਸ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਲਕ ਲਾਓ। ਗਧੇ ਦੀ ਧੂੜ ਤੇ ਅਪਵਿੱਤਰ ਔਰਤ ਦਾ ਫੁੱਲ ਲਵੋ।

ਨੀਰੀਰਜਃ ਕ੍ਸ਼ਿਪੇਦ੍ਰਾਤ੍ਰੌ ਸ਼ਯ੍ਯਾਦੌ ਦ੍ਵੇषਕृਦ੍ਭਵੇਤ੍ । ਗੋਖੁਰਞ੍ਚ ਤਥਾ ਸ਼੍ਰृਙ੍ਗਮਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਚ ਖੁਰਂ ਤਥਾ ।। ੩੧੫.

ਮੁਰਦੇ ਦੀ ਧੂੜ ਰਾਤ ਨੂੰ ਵਿਛੋਣੇ ਉੱਤੇ ਛਿੜਕੋ, ਇਹ ਵੈਰ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਗਾਂ ਦਾ ਖੁਰ ਤੇ ਸਿੰਗ, ਤੇ ਘੋੜੇ ਦਾ ਖੁਰ ਵੀ ਵਰਤੋ।

ਸ਼ਿਰਃ ਸਰ੍ਪਸ੍ਯ ਸਂਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤਂ ਗृਹੇਪੂਚ੍ਚਾਟਨਂ ਭਵੇਤ੍ । ਕਰਵੀਰਸ਼ਿਫਾ ਪੀਤਾ ਸਸਿਦ੍ਦਾਰ੍ਥਾ ਚ ਮਾਰਣੇ ।। ੩੧੫.

ਸੱਪ ਦਾ ਸਿਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਉਥੋਂ ਲੋਕ ਕੱਢੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪੀਲਾ ਕਰਵੀਰ ਫਲ, ਜਦੋ ਸਿੱਧ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਮਰਨ ਲਈ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।

ਵ੍ਯਾਲਛੁਚ੍ਛੁਨ੍ਦਰੀਰਕ੍ਤਂ ਕਰਵੀਰਂ ਤਦਰ੍ਥਕृਤ੍ । ਸਰਟਂ षਟ੍‌ਪਦਞ੍ਚਾਪਿ ਤਥਾ ਕਰ੍ਕ੍ਕਟਵृਸ਼੍ਚਿਕਮ੍ ।। ੩੧੫.

ਨੌਲ ਤੇ ਛੁੱਚੂੰਦਰ ਦਾ ਖੂਨ, ਤੇ ਕਰਵੀਰ ਜੋ ਇਸ ਕੰਮ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਹੋਵੇ; ਨਾਲੇ ਸੌਂਪ, ਮਧੁਮੱਖੀ, ਕੇਕੜਾ ਤੇ ਬਿਛੂ ਵੀ।

ਚੁਰ੍ਣੀਕृਤ੍ਯ ਕ੍ਸ਼ਿਪੇਤ੍ਤੈਲੇ ਤਦਭ੍ਯਙ੍ਗਸ਼੍ਚ ਕੁष੍ਠਕृਤ੍ । ਓਂ ਨਵਗ੍ਰਹਾਯ ਸਰ੍ਤ੍ਰ੍ਵਸ਼ਤ੍ਰੂਨ੍ ਮਮ ਸਾਧਯ ਮਾਰਯ ਆਂ ਸੋਂ ਮਂ ਵੁਂ ਚੁਂ ਓਂ ਸ਼ਂ ਵਾਂ ਕੇਂ ਓਂ ਸ੍ਵਾਹਾ । ਅਨੇਨਾਰ੍ਕ੍ਕਸ਼ਤੈਰਰ੍ਚ੍ਯ ਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨੇ ਤੁ ਨਿਧਾਪਯੇਤ੍ ।। ੩੧੫.

ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੀਸ ਕੇ ਤੇਲ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਓ; ਇਸ ਨਾਲ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਕੋੜ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਓਂ, ਨੌ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਨੂੰ, ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ, ਮਾਰ, ਆਂ ਸੋਂ ਮਾਂ ਵੂੰ ਚੁੰ ਓਂ ਸ਼ਾਂ ਵਾਂ ਕੇਂ ਓਂ ਸਵਾਹਾ। ਸੌ ਅਰਕਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਸਮਾਧੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ।

ਭੂਰ੍ਜ੍ਜੇ ਵਾ ਪ੍ਰਤਿਮਾਯਾਂ ਵਾ ਮਾਰਣਾਯ ਰਿਪੋਰ੍ਗ੍ਰਹਾਃ । ਓਂ ਕੁਞ੍ਜਰੀ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣੀ । ਓਂ ਮਞ੍ਜਰੀ ਮਾਹੇਸ਼੍ਵਰੀ ।। ਓਂ ਵੇਤਾਲੀ ਕੌਮਾਰੀ ਓਂ ਕਾਲੀ ਵੈष੍ਣਵੀ । ਓਂ ਅਘੋਰਾ ਵਾਰਹੀ । ਓਂ ਵੇਤਾਲੀ ਇਨ੍ਦ੍ਰਾਣੀ ਉਰ੍ਵ੍ਵਸ਼ੀ । ਓਂ ਜਯਾਨੀ ਯਕ੍ਸ਼ਿਣੀ । ਨਵਮਾਤਰੋ ਹੇ ਮਮ ਸ਼ਤ੍ਰੁ ਗृਹ੍ਣਤ । ਭੂਰ੍ਜ੍ਜੇ ਨਾਮ ਰਿਪੋਰ੍ਲਿਖ੍ਯ ਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨੇ ਪੂਜਿਤੇ ਮ੍ਰਿਯੇਤ੍ ।। ੩੧੫.

ਭੂਰਜ ਦੀ ਛਾਲ ਜਾਂ ਮੂਰਤੀ ਉੱਤੇ, ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ, ਗ੍ਰਹ ਲਿਖੋ: ਓਂ ਕੁੰਜਰੀ ਬ੍ਰਹਮਾਣੀ, ਓਂ ਮੰਜਰੀ ਮਾਹੇਸ਼ਵਰੀ, ਓਂ ਵੇਤਾਲੀ ਕੌਮਾਰੀ, ਓਂ ਕਾਲੀ ਵੈਸ਼ਨਵੀ, ਓਂ ਅਘੋਰਾ ਵਾਰਾਹੀ, ਓਂ ਵੇਤਾਲੀ ਇੰਦਰਾਣੀ ਉਰਵਸ਼ੀ, ਓਂ ਜਯਾਨੀ ਯਕਸ਼ੀਣੀ। ਨੌ ਮਾਵਾਂ, ਮੇਰੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਫੜੋ। ਦੁਸ਼ਮਣ ਦਾ ਨਾਂ ਭੂਰਜ ਉੱਤੇ ਲਿਖੋ, ਸਮਾਧੀ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ ਕਰੋ, ਉਹ ਮਰ ਜਾਵੇਗਾ।

ਅਗ੍ਨਿਰੁਵਾਚ ਆਦੌ ਹੂਁਕਾਰਸਂਯੁਕ੍ਤਾਃ ਖੇਚਛੇ ਪਦਭੂषਿਤਾ । ਵਰ੍ਗਾਤੀਤਵਿਸਰ੍ਗੇਣ ਸ੍ਤ੍ਰੀਁ ਹੂਁਕ੍ਸ਼ੇਪਫੜਨ੍ਤਿਕ੍ਰਾ ।। ੩੧੬.

ਅਗਨਿ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ 'ਹੂੰ' ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਹੋਈ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚਲਣ ਵਾਲੀ, ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ; ਜਦੋ ਵੱਡੇ ਵਰਗ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤੇ ਛੁਟਕਾਰਾ ਮਿਲੇ, ਔਰਤਾਂ ਵਾਲੀ 'ਹੂੰ' ਛੱਡੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਅਸਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਸਰ੍ਵ੍ਵਕਰ੍ਮ੍ਮਕਰੀ ਵਿਦ੍ਯਾ ਵਿषਸਨ੍ਧਾਦਿਮਰ੍ਦ੍ਦਨੀ । ਓਂ ਕ੍ਸ਼ੇਚਛੇਤਿਪ੍ਰਯੋਗਸ਼੍ਚ ਕਾਲਦष੍ਟਸ੍ਯ ਜੀਵਨੇ ।। ੩੧੬.

ਇਹ ਗਿਆਨ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜ਼ਹਿਰ ਤੇ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ; 'ਖੇਚੇਤੇ' ਦਾ ਉਚਾਰਣ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਾਲ ਨੇ ਡੱਸ ਲਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਜਿੰਦਗੀ ਦੇਂਦੀ ਹੈ।

ਓਂ ਹੂਁ ਕੇਕ੍ਸ਼ਃ ਪ੍ਰਯੋਗੋਯਂ ਵਿषਸ਼ਤ੍ਰੁਪ੍ਰਮਰ੍ਦ੍ਦਨਃ । ਸ੍ਤ੍ਰੀਂ ਹੂਁ ਫਡਿਤਿਯੋਗੋਯਂ ਪਾਪਰੋਗਾਦਿਕਂ ਜਯੇਤ੍ ।। ੩੧੬.

'ਓਂ ਹੂੰ ਕੇਕ੍ਸ਼', ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਜ਼ਹਿਰ ਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਔਰਤਾਂ ਵਾਲੀ 'ਹੂੰ' ਤੇ 'ਫਟ' ਨਾਲ, ਪਾਪੀ ਰੋਗ ਆਦਿਕ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।

ਖੇਛੇਤਿ ਚ ਪ੍ਰਯੋਗੋऽਯ ਵਿਘ੍ਨਦੁष੍ਟਾਦਿ ਵਾਰਯੇਤ੍ । ਹ੍ਰੁਁ ਸ੍ਤ੍ਰੀਁ ਓਮਿਤਿਯੋਗੋऽਯਂ ਯੋषਿਦਾਵਿਵਸ਼ੀਕਰਃ ।। ੩੧੬.

'ਖੇਚੇਤੇ' ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਤੇ ਮੰਦ-ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; 'ਹ੍ਰੂੰ ਸ੍ਤ੍ਰੀਂ ਓਂ', ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਵੱਸ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਖੇ ਸ੍ਤ੍ਰੀਁ ਖੇ ਚ ਪ੍ਰਯੋਗੋऽਯਂ ਵਸ਼ਾਯ ਵਿਜਯਾਯ ਚ । ਏਁ ਹ੍ਰੀਁ ਸ਼੍ਰੀਁ ਸ੍ਫਁ ਕੈਁ ਕ੍ਸ਼ੌਁ ਭਗਵਤਿ ਅਮ੍ਬਿਕੇ ਕੁਬ੍ਜਿਕੇ ਸ੍ਫਁ ਓਂ ਭਂ ਤਂ ਵਸ਼ਨਮੋ ਅਵੋਰਾਯ ਮੁਖੇ ਵ੍ਰਾਁ ਵ੍ਰੀਁ ਕਿਲਿ ਕਿਲਿ ਵਿਚ੍ਚਾ ਸ੍ਫੀਁ ਹੇ ਸ੍ਫਁ ਸ਼੍ਰਈਁ ਹ੍ਰੀਁ ਐਣ ਸ਼੍ਰੀਮਿਤਿ ਕੁਬ੍ਜਿਕਾਵਿਦ੍ਯਾ ਸਰ੍ਵ੍ਵਕਰਾ ਸ੍ਮृਤਾ ੩੧੬.

'ਖੇ ਸ੍ਤ੍ਰੀਂ ਖੇ' ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਵੱਸ ਕਰਨ ਤੇ ਜਿੱਤ ਲਈ ਹੈ। 'ਐਂ ਹ੍ਰੀਂ ਸ਼੍ਰੀਂ ਸ੍ਫਂ ਕੈਂ ਕ੍ਸ਼ੌਂ, ਭਗਵਤੀ, ਅੰਬਿਕਾ, ਕੁਬਜਿਕਾ, ਸ੍ਫਂ ਓਂ ਭਂ ਤਂ, ਵੱਸ ਕਰਨ ਲਈ, ਮੂੰਹ ਉੱਤੇ, ਵ੍ਰਾਂ ਵ੍ਰੀਂ ਕਿਲਿ ਕਿਲਿ ਵਿਚਾ ਸ੍ਫੀਂ ਹੇ ਸ੍ਫਂ ਸ਼੍ਰੈਂ ਹ੍ਰੀਂ ਐਣਾ ਸ਼੍ਰੀ', ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੁਬਜਿਕਾ ਵਿਦਿਆ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਈਸ਼੍ਵਰ ਉਵਾਚ ਸਕਲਂ ਨਿष੍ਕਲਂ ਸ਼ੂਨ੍ਯਂ ਕਲਾਢਯਂ ਸ੍ਵਮਲਙ੍‌ਕृਤਮ੍ । ਕ੍ਸ਼ਪਣਂ ਕ੍ਸ਼ਯਮਨ੍ਤਸ੍ਥਂ ਕਣ੍ਠੋष੍ਠਂ ਚਾष੍ਟਮਂ ਸ਼ਿਵਮ੍ ।। ੩੧੭.

ਈਸ਼ਵਰ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਸਭ ਕੁਝ, ਨਿਰਾਕਾਰ, ਖਾਲੀ, ਕਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ; ਨਾਸ, ਖਤਮ ਹੋਣ ਦਾ ਅੰਤ, ਗਲੇ ਤੇ ਹੋਠ, ਤੇ ਅੱਠਵਾਂ, ਸ਼ਿਵ।

ਪ੍ਰਾਸਾਦਸ੍ਯ੧ ਪਰਾਖ੍ਯਸ੍ਯ ਸ੍ਮृਤਂ ਰੁਪਂ ਗੁਹਾष੍ਟਧਾ । ਸਦਾਸ਼ਿਵਸ਼੍ਯ ਸ਼ਬ੍ਦਸ੍ਯ ਰੂਪਸ੍ਯਾਖਿਲਸਿਦ੍ਧਯੇ ।। ੩੧੭.

ਪਰਾਖਿਆ ਨਾਮ ਮਹਲ ਦਾ ਰੂਪ ਅਠ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਦਾ-ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਰੂਪ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਧੁਨ ਦੀ ਪੂਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਹੈ।

ਅਮृਤਸ਼੍ਚਾਂਸ਼ੁਮਾਂਸ਼੍ਚੇਨ੍ਦੁਸ਼੍ਚੇਸ਼੍ਵਰਸ਼੍ਚੋਗ੍ਰ ਊਹਕਃ । ਏਕਪਾਦੇਨ ਓਜਾਖ੍ਯ ਔषਧਸ਼੍ਚਾਂਸ਼ੁਮਾਨ੍ ਵਸ਼ੀ ।। ੩੧੭.

ਅਮ੍ਰਿਤ, ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਈਸ਼ਵਰ, ਉਗ੍ਰ, ਊਹਕ, ਇੱਕ ਪੈਰ ਵਾਲਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਓਜਾ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਔਸ਼ਧ, ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ ਅਤੇ ਵਸ਼ੀ—

ਅਕਾਰਾਦੇਃ ਕ੍ਸ਼ਕਾਰਸ਼੍ਚ ਕਕਾਰਾਦੇਃ ਕ੍ਰਮਾਦਿਮੇ । ਕਾਮਦੇਵਃ ਸ਼ਿਖਣ੍ਡੀ ਚ ਗਣੇਸ਼ਃ ਕਾਲਸ਼ਙ੍ਕਰੌ ।। ੩੧੭.

‘ਅ’ ਤੋਂ ‘ਕ੍ਸ਼’ ਬਣਦਾ ਹੈ, ‘ਕ’ ਤੋਂ ਕ੍ਰਮਵਾਰ: ਕਾਮਦੇਵ, ਸ਼ਿਖੰਡੀ, ਗਣੇਸ਼, ਕਾਲ ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰ।

ਏਕਨੇਤ੍ਰੋ ਦ੍ਵਿਨੇਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਖੋ ਦੀਰ੍ਘਬਾਹੁਕਃ । ਏਕਪਾਦਰ੍ਦ੍ਧਚਨ੍ਦ੍ਰਸ਼੍ਚ ਵਲਪੋ ਯੋਗਿਨੀਪ੍ਰਿਯਃ ।। ੩੧੭.

ਇੱਕ ਅੱਖ ਵਾਲਾ, ਦੋ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਤਿੰਨ ਚੋਟੀ ਵਾਲਾ, ਲੰਬੇ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਇੱਕ ਪੈਰ ਵਾਲਾ, ਅੱਧ ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਵਲਪਾ ਜੋ ਯੋਗਿਨੀਆਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈ—

ਸ਼ਕ੍ਤੀਸ਼੍ਵਰੋ ਮਹਾਗ੍ਰਨ੍ਧਿਸ੍ਤਰ੍ਪਕਃ ਸ੍ਥਾਣੁਦਨ੍ਤੁਰੌ । ਨਿਧੀਰੋ ਨਨ੍ਦੀ ਪਦ੍ਮਸ਼੍ਚ ਤਥਾਨ੍ਯਃ ਸ਼ਾਕਿਨੀਪ੍ਰਿਯਃ ।। ੩੧੭.

ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਸਵਾਮੀ, ਵੱਡਾ ਗੰਠ, ਤਰਪਕ, ਸਥਾਣੂ, ਦੰਤੁਰਾ, ਅਟੱਲ, ਨੰਦੀ, ਪਦਮਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਜੋ ਸ਼ਾਕਿਨੀ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈ—

ਮੁਖਵਿਮ੍ਵੋ ਭੀषਣਸ਼੍ਚ ਕृਤਾਨ੍ਤਃ ਪ੍ਰਾਣਸਂਜ੍ਞਕਃ । ਤੇਜਸ੍ਵੀ ਸ਼ਕ੍ਰ ਉਦਧਿਃ ਸ਼੍ਰੀਕਣ੍ਠਃ ਸਿਂਹ ਏਵ ਚ ।। ੩੧੭.

ਮੋਹੜਾ ਉਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਡਰਾਉਣਾ, ਕ੍ਰਿਤਾਂਤ, ਪ੍ਰਾਣ ਨਾਮ ਵਾਲਾ, ਚਮਕਦਾਰ, ਸ਼ਕਰ, ਸਮੁੰਦਰ, ਸ਼੍ਰੀਕੰਠ ਅਤੇ ਸਿੰਘ ਵੀ—

ਸ਼ਸ਼ਙ੍ਗੋ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪਸ਼੍ਚ ਕ੍ਸ਼ਸ਼੍ਚ ਸ੍ਯਾਨ੍ਨਰਸਿਹਕਃ । ਸੁਰ੍ਯ੍ਯਮਾਤ੍ਰਾਸਮਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪਨ੍ਤੁ ਕਾਰਯੇਤ੍ ।। ੩੧੮.

ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਵਾਲਾ, ਸਰਵ-ਰੂਪ, ‘ਕ੍ਸ਼’ ਵੀ, ਅਤੇ ਨਰਸਿੰਘ; ਸੂਰਜ ਦੀ ਮਾਪ ਨਾਲ ਪਕੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਸਰਵ-ਰੂਪ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਅਂਸ਼ੁਮਤ੍ਸਂਯੁਤਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ਼ਸ਼ਿਵੀਜਂ ਵਿਨਾਯੁਤਮ੍ । ਈਸ਼ਾਨਮੋਜਸਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਪ੍ਰਥਮਨ੍ਤੁ ਸਮੁਦ੍ਧਰੇਤ੍ ।। ੩੧੮.

ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇ ਬੀਜ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਈਸ਼ਾਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਪਕੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਉਭਾਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

. ਤृਤੀਯਂ ਪੁਰੁषਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਪਞ੍ਚਮਂ ਤਥਾ । ਸਪ੍ਤਮਂ ਵਾਮਦੇਵਨ੍ਤੁ ਸਦ੍ਯੋਜਾਤਨ੍ਤਤਃ ਪਰਂ ।। ੩੧੮.

ਤੀਜਾ ਪੁਰੁਸ਼ ਸਮਝੋ, ਪੰਜਵਾਂ ਦੱਖਣ, ਸੱਤਵਾਂ ਵਾਮਦੇਵ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਦ੍ਯੋਜਾਤ।

ਰਸਯੁਕ੍ਤਨ੍ਤੁ ਨਵਮਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪਞ੍ਚਕਮੀਰਿਤਮ੍ । ਓਂਕਾਰਾਦ੍ਯਾਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਥ੍ਯਨ੍ਤਾ ਨਮੋਨ੍ਤਾਃ ਸਰ੍ਵ੍ਵਮਨ੍ਤ੍ਰਕਾਃ ।। ੩੧੮.

ਨੌਂਵਾਂ ਰਸ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ, ਬ੍ਰਹਮ-ਪੰਜਕਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ; ਸਾਰੇ ਮੰਤ੍ਰ ਓਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਨਮਸ ਤੇ ਚੌਥੇ ਤੱਕ ਖਤਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਸਦ੍ਯੋਦੇਵਾ ਦ੍ਵਿਤੀਯਨ੍ਤੁ ਹृਦਯਞ੍ਚਾਙ੍ਗਸਂਯੁਤਮ੍ । ਚਤੁਰ੍ਥਨ੍ਤੁ ਸ਼ਿਰੋ ਵਿਦ੍ਧਿ ਈਸ਼੍ਵਰਨ੍ਨਾਮਨਾਮਤਃ ।। ੩੧੮.

ਦੂਜਾ ਸਦ੍ਯੋ-ਦੇਵ ਹੈ, ਹਿਰਦਾ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ; ਚੌਥਾ ਸਿਰ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਈਸ਼ਵਰ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੋ।

ਊਹਕਨ੍ਤੁ ਸ਼ਿਖਾ ਜ੍ਞੇਯਾ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪਸਮਨ੍ਵਿਤਾ । ਤਨ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰਮष੍ਟਮਂ ਖ੍ਯਾਤਂ ਨੇਤ੍ਰਨ੍ਤੁ ਦਸ਼ਮਂ ਮਤਮ੍ ।। ੩੧੮.

ਊਹਕ ਚੋਟੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਰਵ-ਰੂਪ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ; ਉਹ ਮੰਤ੍ਰ ਅਠਵਾਂ ਹੈ, ਅੱਖ ਦਸਵਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।