ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਕਰਾਲੀ ਤੁ ਮਹਾਮੁਦ੍ਰਾ ਹृਦਯੇ ਯੋਜ੍ਯ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਣਃ । ਪੁਨਸ੍ਤੁ ਪੂਰ੍ਵ੍ਵਵਦ੍ ਬਦ੍ਧਲਗ੍ਨਾਂ ਜ੍ਯੇष੍ਠਾਂ ਸਮੁਤ੍‌ਕ੍ਸ਼ਿਪੇਤ੍ ।। ੩੧੦.

ਕਰਾਲੀ ਮਹਾ ਮੁਦਰਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਾਧਕ ਦਿਲ 'ਤੇ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਮੱਧਮ ਉਂਗਲ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਉਪਰ ਉਠਾਓ।

ਵਜ੍ਰਤੁਣ੍ਡਾ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਾ ਵਜ੍ਰਦੇਸ਼ੇ ਤੁ ਬਨ੍ਧਯੇਤ੍ । ਉਭਾਭ੍ਯਾਞ੍ਚੈਵ ਹਸ੍ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਮਣਿਬਨ੍ਧਨ੍ਤੁ ਬਨ੍ਧਯੇਤ੍ ।। ੩੧੦.

ਵਜਰਤੁੰਡਾ ਨਾਮ ਹੈ; ਇਸ ਨੂੰ ਵਜਰ ਹਿੱਸੇ 'ਤੇ ਬੰਨ੍ਹੋ। ਦੋਵੇਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ, ਕਲਾਈ 'ਤੇ ਬੰਨ੍ਹੋ।

ਤ੍ਰੀਣਿ ਤ੍ਰੀਣਿ ਪ੍ਰਸਾਰ੍ਯ੍ਯੇਤਿ ਵਜ੍ਰਮੁਦ੍ਰਾ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾ । ਦਣ੍ਡਃ ਖਡ੍ਗਞ੍ਚਕ੍ਰਗਦਾ ਮੁਦ੍ਰਾ ਚਾਕਾਰਤਃ ਸ੍ਮृਤਾ ।। ੩੧੦.

ਤਿੰਨ-ਤਿੰਨ ਉਂਗਲਾਂ ਫੈਲਾਓ; ਇਹ ਵਜਰਮੁਦਰਾ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦੰਡ, ਖੜਗ, ਚੱਕਰ, ਤੇ ਗਦਾ — ਇਹ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ।

ਅਙ੍ਗष੍ਠੇਨਾਕ੍ਰਮੇਤ੍ ਤ੍ਰੀਣਿ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਞ੍ਚੋਦ੍‌ਰ੍ਧ੍ਵਤੋ ਭਵੇਤ੍ । ਏਕਾਤੁ ਮਧ੍ਯਮੋਦ੍‌ਰ੍ਧ੍ਵਾ ਤੁ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰੇਵ ਵਿਧੀਯਤੇ ।। ੩੧੦.

ਅੰਗੂਠੇ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਉਂਗਲਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾਓ; ਉਪਰ ਇਹ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਸਿਰਫ ਮੱਧਮ ਉਂਗਲ ਉਪਰ ਉਠਾਈ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਸ਼ਕਤੀ ਬਣਦੀ ਹੈ।

ਸ਼ਰਞ੍ਚ ਵਰਦਞ੍ਚਾਪਂ ਪਾਸ਼ਂ ਭਾਰਞ੍ਚ ਘਣ੍ਟਯਾ । ਸ਼ਙ੍ਖਮਙ੍ਕੁਸ਼ਮਭਯਂ ਪਦ੍ਮਮष੍ਟ ਚ ਵਿਂਸ਼ਤਿਃ ।। ੩੧੦.

ਤੀਰ, ਵਰਦਾਨ, ਧਨੁ, ਫੰਨ੍ਹ, ਭਾਰ, ਤੇ ਘੰਟੀ; ਸ਼ੰਖ, ਅੰਕੁਸ਼, ਨਿਰਭੈਤਾ, ਤੇ ਕਮਲ — ਇਹ ਅਠ ਤੇ ਵੀਹ ਹਨ।

ਅਗ੍ਨਿਰੁਵਾਚ ਦੀਕ੍ਸ਼ਾਦਿ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਵਿਨ੍ਯਸ੍ਯ ਸਿਂਹਵਜ੍ਰਾਕੁਲੇऽਬ੍ਜਕੇ । ਹੇ ਹੁਤਿ ਵਜ੍ਰਦਨ੍ਤ ਪੁਰੁ ਲੁਲੁ ਗਰ੍ਜ੍ਜ ਇਹ ਸਿਂਹਾਸਨਾਯ ਨਮਃ । ਤਿਰ੍ਯ੍ਯਗੂਦ੍‌ਰ੍ਧ੍ਵਗਤਾ ਰੇਖਾਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰਸ਼੍ਚਤੁਰੋ ਭਵੇਤ੍ ।। ੩੧੧.

ਅਗਨਿ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਦীক্ষਾ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਸਿੰਘ, ਵਜਰ, ਕਮਲ ਤੇ ਅਬਜਾ ਆਸਨ 'ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ। 'ਹੇ ਹੁਤੀ ਵਜਰਦੰਤ ਪੁਰੁ ਲੁਲੁ ਗਰਜ ਇੱਥੇ ਸਿੰਘ ਆਸਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।' ਚਾਰ ਲਕੀਰਾਂ, ਆੜੀਆਂ ਤੇ ਲੰਬੀਆਂ, ਬਣਾਉਣੀਆਂ ਹਨ।

ਨਵਭਾਗਵਿਭਾਗੇਨ ਕੋष੍ਠਕਾਨ੍ ਕਾਰਯੇਦ੍‌ਬੁਧਃ । ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਾ ਦਿਸ਼ਾਗਤਾਃ ਕੋष੍ਠਾ ਵਿਦਿਸ਼ਾਸੁ ਵਿਨਾਸ਼ਯੇਤ੍ ।। ੩੧੧.

ਨੌ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ, ਗਿਆਨੀ ਚੌਕ ਬਣਾਏ। ਜੋ ਚੌਕ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਹਨ, ਉਹ ਲੈਣੇ ਹਨ, ਤੇ ਜੋ ਵਿਚਲੀ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ 'ਚ ਹਨ, ਉਹ ਹਟਾਉਣੇ ਹਨ।

ਵਾਹ੍ਯੇ ਵੈ ਕੋष੍ਠਕੋਣੇषੁ ਵਾਹ੍ਯਰੇਖਾष੍ਟਕਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ । ਵਾਹ੍ਯਰੇਖਾ ਭਵੇਦ੍ਵਕਾ ਦ੍ਵਿਭਙ੍ਗਾ ਕਾਰਯੇਦ੍‌ਬੁਧਃ ।। ੩੧੧.

ਬਾਹਰੀ ਚੌਕ ਦੇ ਕੋਣਾਂ 'ਤੇ, ਅਠ ਬਾਹਰੀ ਲਕੀਰਾਂ ਯਾਦ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਬਾਹਰੀ ਲਕੀਰ ਵਕਾ ਹੈ, ਗਿਆਨੀ ਇਸ ਨੂੰ ਦੋ ਵਾਰੀ ਮੋੜ ਕੇ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਵਜ੍ਰਸ੍ਯ ਮਧ੍ਯਮਂ ਸ਼੍ਰृਙ੍ਗਂ ਦ੍ਵਿਧਾਰ੍ਧਤਃ । ਵਾਹ੍ਯਰੇਖਾ ਭਵੇਦ੍ਵਕ੍ਰਾ ਦ੍ਵਿਭਙ੍ਗਾ ਕਾਰਯੇਦ੍‌ਬੁਧਃ ।। ੩੧੧.

ਵਜਰ ਦਾ ਵਿਚਲਾ ਸਿੰਗ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਾਹਰੀ ਲਕੀਰ ਵਕਾ ਹੈ, ਗਿਆਨੀ ਇਸ ਨੂੰ ਦੋ ਵਾਰੀ ਮੋੜ ਕੇ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਮਧ੍ਯਕੋष੍ਠਂ ਭਵੇਤ੍ਪਦ੍ਮਂ ਪੀਤਕਰ੍ਣਿਕਮੁਜ੍ਜ੍ਵਲਮ੍ । ਕृष੍ਣੇਨ ਰਜਸਾ ਲਿਖ੍ਯ ਕੁਲਿਸ਼ਾਸਿਸ਼ਿਰੋਦ੍‌ਰ੍ਧ੍ਵਤਾ ।। ੩੧੧.

ਵਿਚਲੇ ਚੌਕ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾਰ ਪੀਲੇ ਕੇਂਦਰ ਵਾਲਾ ਕਮਲ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕਾਲੀ ਰੰਗ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ, ਉਪਰ ਵਜਰ ਤੇ ਖੜਗ ਹੋਣ।

ਵਾਹ੍ਯਤਸ਼੍ਚਤੁਰਸ੍ਰਨ੍ਤੁ ਵਜ੍ਰਸਮ੍ਪੁਟਲਾਞ੍ਛਿਤਮ੍ । ਦ੍ਵਾਰੇ ਪ੍ਰਦਾਪਯੇਨ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰੀ ਚਤੁਰੋ ਵਜ੍ਰਸਮ੍ਪੁਟਾਨ੍ ।। ੩੧੧.

ਬਾਹਰ ਚਤੁਰਸਰ ਵਜਰ ਦੀ ਘੇਰ ਨਾਲ ਚਿਨ੍ਹਿਤ ਹੋਵੇ। ਦਰਵਾਜਿਆਂ 'ਤੇ, ਸਾਧਕ ਚਾਰ ਵਜਰ ਘੇਰ ਲਗਾਏ।

ਪਦ੍ਮਨਾਮ ਭਵੇਦ੍ਵਾਮਵੀਥੀ ਚੈਵ ਸਮਾ ਭਵੇਤ੍ । ਗਰ੍ਭਂ ਰਕ੍ਤਂ ਕੇਸ਼ਰਾਣਿ ਮਣ੍ਡਲੇ ਦੀਕ੍ਸ਼ਿਤਾਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ ।। ੩੧੧.

ਖੱਬਾ ਰਸਤਾ 'ਪਦਮ' ਨਾਮ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਸਮਾਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਗਰਭ ਲਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕੇਸਰਾਂ ਮੰਡਲ ਵਿਚ ਹਨ, ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀਕਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਜਯੇਚ੍ਚ ਪਰਰਾष੍ਟ੍ਰਾਣਿ ਕ੍ਸ਼ਇਪ੍ਰਂ ਰਾਜ੍ਯਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ । ਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿ ਪ੍ਰਣਵਸਨ੍ਦੀਪ੍ਤਾਂ ਹੂਁਕਾਰੇਣ ਨਿਯੋਜਯੇਤ੍ ।। ੩੧੧.

ਉਹ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਰਾਜ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਰੂਪ, ਜੋ ਓਮ ਦੇ ਸੁਰ ਨਾਲ ਜਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, 'ਹੂੰ' ਅੱਖਰ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਮੂਲਵਿਦ੍ਯਾਂ ਸਮੁਚ੍ਚਾਰ੍ਯ੍ਯਂ ਮਰੁਦ੍ਵ੍ਯੋਮਗਤਾਂ ਦ੍ਵਿਜ । ਪ੍ਰਥਮੇਨ ਪੁਨਸ਼੍ਚੈਵ ਕਣਿਕਾਯਾਂ ਪ੍ਰਪੂਜਯੇਤ੍ ।। ੩੧੧.

ਮੂਲ ਮੰਤ੍ਰ, ਜੋ ਹਵਾ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਕਣ ਵਿਚ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਦੁਬਾਰਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਏਵਂ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਪੂਜ੍ਯ ਏਕੈਕਂ ਵੀਜਮਾਦਿਤਃ । ਦਲਮਧ੍ਯੇ ਤੁ ਵਿਦ੍ਯਾਙ੍ਗਾ ਆਗ੍ਨੇਯ੍ਯਾਂ ਪਞ੍ਚ ਨੈਰ੍ऋਤਮ੍ ।। ੩੧੧.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਾਇਂ ਪਾਸੇ ਘੁੰਮ ਕੇ, ਹਰ ਬੀਜ ਅੱਖਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪੱਤਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਅੰਗ ਹਨ, ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਪੰਜ ਪੰਜ।

ਮਧ੍ਯੇਨੇਤ੍ਰਂ ਦਿਸ਼ਾਰੂਞ੍ਚ ਸ੍ਵੈਃ ਸ੍ਵੈਰ੍ਮ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰੈਃ ਪ੍ਰਪੂਜਯੇਤ੍ । ਮਧ੍ਯੇਨੇਤ੍ਰਂ ਦਿਸ਼ਾਰੂਞ੍ਚ ਗੁਹ੍ਯਕਾਙ੍ਗੇ ਤੁ ਰਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ।। ੩੧੧.

ਉਹ ਕੇਂਦਰੀ ਅੱਖ ਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਕੇਂਦਰੀ ਅੱਖ ਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲੇ, ਤੇ ਗੁਪਤ ਅੰਗ ਤੇ ਰੱਖਿਆ।

ਪਞ੍ਚ ਪਞ੍ਚ ਪ੍ਰਪੂਜ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਸ੍ਵੈਃ ਸ੍ਵੈਰ੍ਮ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰੈਃ ਪ੍ਰਪੂਜਯੇਤ੍ । ਲੋਕਪਾਲਾਨ੍ਨ੍ਯਸੇਦष੍ਟੌ ਵਾਹ੍ਯਤੋ ਗਰ੍ਭਮਣ੍ਡਲੇ ।। ੩੧੧.

ਪੰਜ ਪੰਜ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਅੱਠ ਲੋਕ ਰੱਖਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਡਲ ਦੇ ਬਾਹਰ ਰੱਖੇ।

ਵਰ੍ਣਾਨ੍ਤਮਗ੍ਨਿਮਾਰੂਢਂ षष੍ਠਸ੍ਵਰਵਿਭੇਦਿਤਂ । ਪਞ੍ਚਦਸ਼ੇਨ ਚਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਸ੍ਵੈਃ ਸ੍ਵੈਰ੍ਨਾਮਭਿ ਯੋਜਯੇਤ੍ ।। ੩੧੧.

ਉਹ ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਨੂੰ, ਅੱਗ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ, ਛੇਵੇਂ ਸੁਰ ਨਾਲ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਪੰਦਰਵੇਂ ਨਾਲ ਪਾਰ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜੇ।

ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਸਿਂਹੇ ਕਰ੍ਣਿਕਾਯਾਂ ਯਜੇਦ੍ ਗਨ੍ਧਾਦਿਭਿਃ ਸ਼੍ਰਿਯੇ । ਅष੍ਟਾਭਿਰ੍ਵੇष੍ਟਯੇਤ੍ ਕੁਮ੍ਭੈਰ੍ਮ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰਾष੍ਟਸ਼ਤਮਨ੍ਤ੍ਰਿਤੈਃ ।। ੩੧੧.

ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਸਿੰਘ ਦੀ ਮਿਣ ਵਿੱਚ, ਸੁਗੰਧ ਤੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸ਼੍ਰੀ ਲਈ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਅੱਠ ਘੜੇ, ਹਰ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਸੌ ਅਠ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਘੇਰੇ।

ਮਨ੍ਤ੍ਰਮष੍ਟਸਹਸ੍ਰਨ੍ਤੁ ਜਪ੍ਤ੍ਵਾਙ੍ਗਾਨਾਂ ਦਸ਼ਾਂਸ਼ਕਮ੍ । ਹੋਮਂ ਕੁਰ੍ਯ੍ਯਾਦਗ੍ਨਿਗੁਣ੍ਡੇ ਵਹ੍ਨਿਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਚਾਲਯੇਤ੍ ।। ੩੧੧.

ਅਠ ਹਜ਼ਾਰ ਮੰਤ੍ਰ ਜਪ ਕੇ, ਅੰਗਾਂ ਲਈ ਦਸਵਾਂ ਹਿੱਸਾ, ਅੱਗ ਦੇ ਗੁੰਡੇ ਵਿੱਚ ਹੋਮ ਕਰੇ, ਤੇ ਅੱਗ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਹਿਲਾਏ।

ਨਿਕ੍ਸ਼ਿਪੇਦ੍ ਹृਦਯੇਨਾਗ੍ਨਿਂ ਸ਼ਕ੍ਤਿਂ ਮਧ੍ਯੇऽਗ੍ਨਿਗਾਂ ਸ੍ਮਰੇਤ੍ । ਗਰ੍ਭਾਧਾਨਂ ਪੁਂਸਵਨਂ ਜਾਤਕਰ੍ਮ੍ਮ ਚ ਹੋਮਯੇਤ੍ ।। ੩੧੧.

ਉਹ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਅੱਗ ਰੱਖੇ, ਤੇ ਅੱਗ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੇ। ਗਰਭਧਾਰਣ, ਪੁੰਸਵਨ ਤੇ ਜਨਮ ਦੀ ਰੀਤ ਹੋਮ ਕਰੇ।

ਹृਦਯੇਨ ਸ਼ਤਂ ਹ੍ਯੇਕਂ ਗੁਹ੍ਯਾਙ੍ਗੇ ਜਨਯੇਚ੍ਛਿਖਿਮ੍ । ਪੂਰ੍ਣਾਹੁਤ੍ਯਾ ਤੁ ਵਿਦ੍ਯਾਯਾਃ ਸ਼ਿਵਾਗ੍ਨਿਰ੍ਜ੍ਵਲਿਯੋ ਭਵੇਤ੍ ।। ੩੧੧.

ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ, ਗੁਪਤ ਅੰਗ ਵਿੱਚ ਸੌ ਜਣੇ, ਜੋ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ। ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਪੂਰੀ ਆਹੁਤੀ ਨਾਲ, ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਸ਼ੁਭ ਅੱਗ ਚਮਕਦੀ ਹੈ।

ਹੋਮਯੇਨ੍ਮੂਲਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਸ਼ਤਞ੍ਚਾਙ੍ਗਂ ਦਸ਼ਾਂਸ਼ਤਃ । ਨਿਵੇਦਯੇਤ੍ਤਤੋ ਦੇਵ੍ਯਾਸ੍ਤਤਃ ਸ਼ਿष੍ਯਂ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਯੇਤ੍ ।। ੩੧੧.

ਮੂਲ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਸੌ ਆਹੁਤੀਆਂ, ਤੇ ਅੰਗਾਂ ਲਈ ਦਸਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਹੋਮ ਕਰੇ। ਫਿਰ ਇਹ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰੇ, ਤੇ ਫਿਰ ਸ਼ਿਸ਼ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਲਿਆਵੇ।

ਅਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਤਾਡਨਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਗੁਹ੍ਯਾਙ੍ਗਾਨਿ ਤਤੋ ਨ੍ਯਸੇਤ੍ । ਵਿਦ੍ਯਾਙ੍ਗੈਸ਼੍ਚੇਵ ਸਨ੍ਨਦ੍ਧਂ ਵਿਦ੍ਯਾਙ੍ਗੇषੁ ਨਿਯੋਜਯੇਤ੍ ।। ੩੧੧.

ਅਸਤ੍ਰ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਵੱਜ ਕੇ, ਫਿਰ ਗੁਪਤ ਅੰਗ ਰੱਖੇ। ਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹੋ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੰਤ੍ਰ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋੜੇ।

ਪੁष੍ਪਂ ਕ੍ਸ਼ਿਪਾਯਯੇਚ੍ਛਿष੍ਯਮਾਨਯੇਦਗ੍ਨਿਕੁਣ੍ਡਕਮ੍ । ਯਵੈਰ੍ਦ੍ਵਾਨ੍ਯੈਸ੍ਤਿਲੈਰਾਜ੍ਯੈਰ੍ਮੂਲਵਿਦ੍ਯਾਸ਼ਤਂ ਹੁਨੇਤ੍ ।। ੩੧੧.

ਉਹ ਸ਼ਿਸ਼ ਨੂੰ ਫੁੱਲ ਸੁੱਟਣ ਲਈ ਕਹੇ ਤੇ ਅੱਗ ਦੇ ਗੁੰਡੇ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਵੇ। ਜੌ, ਦੋ ਦਰਵਾਜ਼ੇ, ਤਿਲ ਤੇ ਘੀ ਨਾਲ, ਮੂਲ ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਸੌ ਆਹੁਤੀਆਂ ਕਰੇ।

ਸ੍ਥਾਵਰਤ੍ਵਂ ਪੁਰਾ ਹੋਮਂ ਸਰੀਸृਪਮਤਃ ਪਰਂ । ਪਕ੍ਸ਼ਿਮृਗਪਸ਼ੁਤ੍ਵਞ੍ਚ ਮਾਨੁषਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਮੇਵ ਚ ।। ੩੧੧.

ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹੋਮ ਕਰੇ, ਫਿਰ ਰੇਂਗਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ। ਫਿਰ ਪੰਛੀਆਂ, ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ, ਘਰੇਲੂ ਜਾਨਵਰ, ਮਨੁੱਖ ਤੇ ਆਖਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਹਾਲਤ।

ਵਿष੍ਣੁਤ੍ਵਞ੍ਚੈਵ ਰੁਦ੍ਰਤ੍ਵਮਨ੍ਤੇ ਪੂਰ੍ਣਾਹੁਤਿਰ੍ਭਵੇਤ੍ । ਏਕਯਾ ਚੈਵ ਹ੍ਯਾਹੁਤ੍ਯਾ ਸ਼ਿष੍ਯਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ਦੀਕ੍ਸ਼ਿਤੋ ਭਵੇਤ੍ ।। ੩੧੧.

ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਨੁ ਤੇ ਰੁਦਰ ਦੀ ਹਾਲਤ, ਤੇ ਆਖਿਰ ਪੂਰੀ ਆਹੁਤੀ। ਇੱਕ ਆਹੁਤੀ ਨਾਲ, ਸ਼ਿਸ਼ ਦੀਕਸ਼ਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਧਿਕਾਰੋ ਭਵੇਦੇਵਂ ਸ਼੍ਰृਣੁ ਮੋਕ੍ਸ਼ਮਤਃ ਪਰਮ੍ । ਸੁਮੇਰੁਸ੍ਥੋ ਯਦਾ ਮਨ੍ਤ੍ਰੀ ਸਦਾਸ਼ਿਵਪਦੇ ਸ੍ਥਿਤਃ ।। ੩੧੧.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਧਿਕਾਰ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੋਖਸ਼ ਸੁਣੋ: ਜਦੋਂ ਮੰਤ੍ਰੀ ਸੁਮੇਰੁ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ, ਸਦਾ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਵੇ।

ਪਰੇ ਚ ਹੋਮਯੇਤ੍ ਸ੍ਵਸ੍ਥੋऽਕਰ੍ਮ੍ਮਕਰ੍ਮ੍ਮਸ਼ਤਾਨ੍ ਦਸ਼ । ਪੂਰ੍ਣਾਹੁਤ੍ਯਾ ਤੁ ਤਦ੍ਯੋਗੀ ਧਰ੍ਮ੍ਮਾਧਰ੍ਮੈਰ੍ਨ ਲਿਪ੍ਯਤੇ ।। ੩੧੧.

ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਟਿਕ ਕੇ, ਦਸ ਸੌ ਕਰਮ ਤੇ ਅਕਰਮ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਕਰੇ। ਪੂਰੀ ਆਹੁਤੀ ਨਾਲ, ਉਹ ਯੋਗੀ ਧਰਮ ਤੇ ਅਧਰਮ ਨਾਲ ਲਪਟਦਾ ਨਹੀਂ।