ਧਨਃ ਪਾਸ਼ਂ ਸ਼ਰਂ ਘष੍ਟਾਂ ਤਰ੍ਜ੍ਜਨੀਂ ਸ਼ਙ੍ਖਮਙ੍ਕੁਸ਼ਮ੍ । ਅਭਯਞ੍ਚ ਤਤਾ ਵਜ੍ਰਂ ਵਾਮਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਘृਤਾਯੁਧਮ੍ ।। ੩੧੦.
ਉਹ ਖਜ਼ਾਨਾ, ਫੰਨਾ, ਤੀਰ, ਘਟਾ, ਤਰਜਨੀ, ਸ਼ੰਖ, ਅੰਕੁਸ਼ ਅਤੇ ਨਿਡਰਤਾ, ਨਾਲ ਹੀ ਵਜਰ ਤੇ ਘੀ ਦਾ ਹਥਿਆਰ ਵਾਮ ਪਾਸੇ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।
ਪੂਜਨਾਚ੍ਛਤ੍ਰੁਨਾਸ਼ਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ਰਾष੍ਟ੍ਰਂ ਜਯਤਿ ਲੀਲਯਾ । ਦੀਰ੍ਘਾਯੂਰਾष੍ਟ੍ਰਭੂਤਿਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ਦਿਵ੍ਯਾਦਿਵ੍ਯਾਦਿਸਿਦ੍ਧਿਭਾਕ੍ ।। ੩੧੦.
ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਰਾਜ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਤੇ ਰਾਜ ਦੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਿਵਿਆ ਤੇ ਆਮ ਲਾਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਤਲੋਤਿਸਪ੍ਤਪਾਤਾਲਾਃ ਕਾਲਾਗ੍ਨਿਭੁਵਨਾਨ੍ਤਕਾਃ । ਓਂ ਕਾਰਾਦਿਸ੍ਵਰਾਰਭ੍ਯ ਯਾਵਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਵਾਚਕਮ੍ ।। ੩੧੦.
ਧਰਤੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਸੱਤ ਪਾਤਾਲ ਹਨ, ਤੇ ਕਾਲ ਅਤੇ ਅਗਨਿ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਹੈ। 'ਓਮ' ਅੱਖਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦੇ ਵਚਨ ਤੱਕ।
ਓਂ ਕਾਰਾਦ੍ਭ੍ਰਾਮਯੇਤ੍ਤੋਯਨ੍ਤੋਤਲਾ ਤ੍ਵਰਿਤਾ ਤਤਃ । ਪ੍ਰ੍ਸ੍ਤਾਵਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸ੍ਵਰਵਰ੍ਗਂ ਲਿਖੇਦ੍ਭੁਵਿ ।। ੩੧੦.
'ਓਮ' ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਘੁੰਮਾਉ, ਫਿਰ ਪਾਤਾਲਾਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੁਰਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਲਿਖੋ।
ਤਾਲੁਵਰ੍ਗਃ ਕਵਰ੍ਗਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤृਤੀਯੋ ਜਿਹ੍ਵਤਾਲੁਕਃ । ਚਤੁਰ੍ਥਸ੍ਤਾਲੁਜਿਹ੍ਵਾਗ੍ਰੋ ਜਿਹ੍ਵਾਦਨ੍ਤਸ੍ਤੁ ਪਞ੍ਚਮਃ ।। ੩੧੦.
ਤਾਲੂ ਦਾ ਸਮੂਹ, ਕਾ ਦਾ ਸਮੂਹ, ਤੀਜਾ ਜੀਭ-ਤਾਲੂ, ਚੌਥਾ ਜੀਭ-ਤਾਲੂ ਅਗਲਾ, ਤੇ ਪੰਜਵਾਂ ਜੀਭ-ਦੰਦ।
षष੍ਠੋऽष੍ਟਪੁਟਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਮਿਸ਼੍ਰਵਰ੍ਗਸ੍ਤੁ ਸਪ੍ਤਮਃ । ਊष੍ਮਾਣਃ ਸ੍ਯਾਚ੍ਛਵਰ੍ਗਸ੍ਤੁ ਉਦ੍ਧਰੇਚ੍ਚ ਮਨੁਂ ਤਤਃ ।। ੩੧੦.
ਛੇਵਾਂ ਅੱਠ ਖੋਹਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਮਿਲਿਆ ਸਮੂਹ ਸੱਤਵਾਂ ਹੈ, ਊਸ਼ਮਾਂ ਅਠਵਾਂ ਸਮੂਹ ਹੈ। ਫਿਰ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਨ ਕਰੋ।
षष੍ਠਸ੍ਵਰਸਮਾਰੂਢਂ ਊष੍ਮਣਾਨ੍ਤਂ ਸਵਿਨ੍ਦੁਕਮ੍ । ਤਾਲੁਵਰ੍ਗਾਦ੍ਵਿਤੀਯਨ੍ਤੁ ਸ੍ਵਰੈਕਾਦਸ਼ਯੋਜਿਤਮ੍ ।। ੩੧੦.
ਛੇਵਾਂ ਸੁਰ, ਜੋ ਤਾਲੂ ਵਾਲੇ ਵਰਗ ਤੋਂ ਹੈ, ਊਸਮ ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਤੇ ਬਿੰਦੂ ਨਾਲ ਹੈ; ਉਸੇ ਤਾਲੂ ਵਰਗ ਦਾ ਦੂਜਾ, ਗਿਆਰਾਂ ਸੁਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਜਿਹ੍ਵਾਤਾਲੁਸਮਾਯੋਗਃ ਪ੍ਰਥਮਂ ਕੇਵਲਂ ਭਵੇਤ੍ । ਤਦੇਵ ਚ ਦ੍ਵਿਤਾਯਨ੍ਤੁ ਅਧਸ੍ਤਾਦ੍ਵਿਨਿਯੋਜਯੇਤ੍ ।। ੩੧੦.
ਜਿਹਵਾ ਤੇ ਤਾਲੂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾ ਅੱਖਰ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਕੱਲਾ ਹੈ; ਉਹੀ ਦੂਜਾ, ਹੇਠਾਂ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਏਕਾਦਸ਼ਸ੍ਵਰੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਥਮਂ ਤਾਲੁਵਰ੍ਗਤਃ । ਊष੍ਣਾਣਸ੍ਯ੧ ਦ੍ਵਿਤੀਯਨ੍ਤੁ ਅਧਸ੍ਤਾਦ੍ ਦृਸ਼੍ਯ ਯੋਜਯੇਤ੍ ।। ੩੧੦.
ਪਹਿਲਾ, ਗਿਆਰਾਂ ਸੁਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਤਾਲੂ ਵਰਗ ਦਾ ਹੈ; ਊਸਮ ਦਾ ਦੂਜਾ ਵੀ, ਹੇਠਾਂ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
षੋੜਸ਼ਸ੍ਵਰਸਂਯੁਕ੍ਤਮੂष੍ਮਾਣਸ੍ਯ ਦ੍ਵਿਤੀਯਕਮ੍ । ਜਿਹ੍ਵਾਦਨ੍ਤਸਮਾਯੋਗੇ ਪ੍ਰਥਮਂ ਯੋਜਯੇਦਧਃ ।। ੩੧੦.
ਊਸਮ ਦਾ ਦੂਜਾ, ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਸੁਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਹੇਠਾਂ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜਿਹਵਾ ਤੇ ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਤੇ ਪਹਿਲਾ ਹੇਠਾਂ ਜੋੜਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਮਿਸ਼੍ਰਵਰ੍ਗਾਦ੍ ਦ੍ਵਿਤੀਯਨ੍ਤੁ ਅਧਸ੍ਤਾਤ੍ ਪੁਨਰੇਵ ਤੁ । ਚਤੁਰ੍ਥਸ੍ਵਰਸਮਿ ਨ੍ਨਂ ਤਾਲੁਵਰ੍ਗਾਦਿਸਂਯੁਤਮ੍ ।। ੩੧੦.
ਮਿਸ਼ਰ ਵਰਗ ਦਾ ਦੂਜਾ, ਫਿਰ ਹੇਠਾਂ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਚੌਥੇ ਸੁਰ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਤਾਲੂ ਵਰਗ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
ਊष੍ਮਣਸ਼੍ਚ ਦ੍ਵਿਤੀਯਨ੍ਤੁ ਅਧਸ੍ਤਾਦ੍ਵਿਨਿਯੋਜਯੇਤ੍ । ਸ੍ਵਰੈਕਾਦਸ਼ਭਿਨ੍ਨਨ੍ਤੁ ਊष੍ਮਣਾਨ੍ਤਂ ਸਵਿਨ੍ਦੁਕਮ੍ ।। ੩੧੦.
ਊਸਮ ਦਾ ਦੂਜਾ ਹੇਠਾਂ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਊਸਮ, ਗਿਆਰਾਂ ਸੁਰਾਂ ਨਾਲ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ, ਬਿੰਦੂ ਨਾਲ ਖਤਮ।
ਪਞ੍ਚਸ੍ਵਰਸਮਾਰੂਢਂ ਓष੍ਠਸਮ੍ਪੁਟਯੋਗਤਃ । ਦ੍ਵਿਤੀਯਮਕ੍ਸ਼ਰਞ੍ਚਾਨ੍ਯਜ੍ਜਿਹ੍ਵਾਗ੍ਰੇ ਤਾਲੁਯੋਗਤਃ ।। ੩੧੦.
ਪੰਜ ਸੁਰਾਂ ਤੇ ਟਿਕਿਆ, ਹੋਠਾਂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਤੇ ਦੂਜਾ ਅੱਖਰ ਹੈ; ਦੂਜਾ, ਜਿਹਵਾ ਦੇ ਅੱਗੇ ਤਾਲੂ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ।
ਪ੍ਰਥਮਂ ਪਞ੍ਚਮੇ ਯੋਜ੍ਯਂ ਸ੍ਵਰਾਰ੍ਦ੍ਧੇਨੋਦ੍ਧृਤਾ ਇਮੇ । ਓਂਕਾਰਾਦ੍ਯਾ ਨਮੋਨ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਜਪੇਤ੍ ਸ੍ਵਾਹਾਗ੍ਨਿਕਾਰ੍ਯ੍ਯਕੇ ।। ੩੧੦.
ਪਹਿਲਾ ਪੰਜਵੇਂ ਨਾਲ ਜੋੜਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਅੱਧਾ ਸੁਰ ਲੈ ਕੇ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਓਮ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ, 'ਨਮ' ਤੇ ਖਤਮ, ਅੱਗ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਜਪਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਓਂ ਹ੍ਰੀਁ ਹ੍ਰੂਁ ਹ੍ਰਃ ਹृਦਯਂ ਹਾਂ ਹਸ਼੍ਚੇਤਿ ਸ਼ਿਰਃ । ਹ੍ਰੀਁ ਜ੍ਵਲ ਜ੍ਵਲ ਸ਼ਿਖਾ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਕਵਚਂ ਹਨੁਦ੍ਵਯਮ੍ । ਹੀਁ ਸ਼੍ਰੀਁ ਸ਼ੂਨ੍ਨੇਤ੍ਰਤ੍ਰਯਾਯ ਵਿਦ੍ਯਾਨੇਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਮ੍ ਕ੍ਸ਼ੌਁ ਹਃ ਖੌਁ ਹੂਁ ਫਡਸ੍ਤ੍ਰਾਯ ਗੁਹ੍ਯਾਙ੍ਗਾਨਿ ਪੁਰਾ ਨ੍ਯਸੇਤ੍ । ਤ੍ਵਰਿਤਾਙ੍ਗਾਨਿ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਵਿਦ੍ਯਾਙ੍ਗਾਨਿ ਸ਼੍ਰृਣੁष੍ਵ ਮੇ । ਆਦਿਦ੍ਵਿਹृਦਯਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਤ੍ਰਿਚਤੁਃਸ਼ਿਰ ਇष੍ਯਤੇ ।। ੩੧੦.
ਓਮ, ਹ੍ਰੀੰ, ਹ੍ਰੂੰ, ਹ੍ਰਹ, 'ਹਿਰਦਾ'; ਹਾਂ, ਹਹ, 'ਸਿਰ'; ਹ੍ਰੀੰ, ਜਵਲਾ ਜਵਲਾ, 'ਅੱਗ'; ਕਵਚ, ਦੋ ਜਬਾ; ਹੀਂ, ਸ੍ਰੀਂ, ਤਿੰਨ ਖਾਲੀ ਅੱਖਾਂ ਲਈ, ਮੰਤਰ-ਅੱਖ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ; ਕ੍ਸ਼ੌਂ, ਹਹ, ਖੌਂ, ਹੂੰ, ਫਟ, ਗੁਪਤ ਅੰਗਾਂ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਰੱਖੋ; ਹੁਣ ਤੇਜ਼ ਅੰਗ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਮੰਤਰ ਦੇ ਅੰਗ ਸੁਣੋ; ਪਹਿਲਾ 'ਹਿਰਦਾ' ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਤਿੰਨ ਜਾਂ ਚਾਰ 'ਸਿਰ' ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪਞ੍ਚषष੍ਠਃ ਸ਼ਿਖਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਕਵਚਂ ਸਪ੍ਤਮਾष੍ਟਮਮ੍ । ਤੋਰਕਨ੍ਤੁ ਭਵੇਨ੍ਤੇਤ੍ਰਂ ਨਵਾਰ੍ਦ੍ਧਾਕ੍ਸ਼ਰਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ।। ੩੧੦.
ਪੈਂਸਠਵਾਂ 'ਅੱਗ' ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਸੱਤਵਾਂ ਤੇ ਅਠਵਾਂ 'ਕਵਚ' ਹਨ; ਤੋਰਕਾ ਅੱਖ ਹੈ, ਨੌਂ ਤੇ ਅੱਧਾ ਅੱਖਰ ਉਸ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ।
ਤੋਤਲੇਤਿ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਾ ਵਜ੍ਰਤੁਣ੍ਡੇ ਤਤੋ ਭਵੇਤ੍ । ਖ ਖ ਹੂਁ ਦਸ਼ਵੀਜਾ ਸ੍ਯਾਦ੍ਵਜ੍ਰਤੁਣ੍ਡੇਕ੍ਸ਼ਰਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ।। ੩੧੦.
'ਟੋਟਲ' ਵਜਰਤੁੰਡ ਵਿੱਚ ਨਾਮ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ; ਖਾ ਖਾ ਹੂੰ, ਦਸ ਬੀਜ, ਵਜਰਤੁੰਡ ਅੱਖਰ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹਨ।
ਖੇਚਰਿ ਜ੍ਵਾਲਿਨੀਜ੍ਵਾਲੇ ਖਖੇਤਿ ਜ੍ਵਾਲਿਨੀਦਸ਼ । ਵਰ੍ਚ੍ਚੇ ਸ਼ਰਵਿਭੀषਣਿ ਖਖੇਤਿ ਚ ਸ਼ਵਰ੍ਯ੍ਯਪਿ ।। ੩੧੦.
ਖੇਚਰੀ, ਜਵਲਨ ਅੱਗ, 'ਖਾ ਖਾ' ਜਵਲਨ ਦੇ ਦਸ ਹਨ; ਵਰਚੇ ਵਿੱਚ, ਭਿਆਨਕ ਸ਼ਰ, 'ਖਾ ਖਾ' ਸ਼ਵਰੀ ਲਈ ਵੀ।
ਛੇ ਛੇਦਨਿ ਕਰਾਲਿਨਿ ਖਖੇਤਿ ਚ ਕਰਾਲ੍ਯਪਿ । ਵਕ੍ਸ਼ਃਸ਼੍ਰਵਦ੍ਰਵਪ੍ਲਵਨੀ ਖ ਖ ਦੂਤੀਪ੍ਲਵਂਖ੍ਯਪਿ ।। ੩੧੦.
'ਛੇ' ਕੱਟਣ ਵਾਲੀ, ਕਰਾਲਿਨੀ ਲਈ; 'ਖਾ ਖਾ' ਕਰਾਲੀ ਲਈ ਵੀ; ਛਾਤੀ, ਕੰਨ, ਪਿਘਲਣ ਤੇ ਤੈਰਣ ਲਈ 'ਖਾ ਖਾ' ਦੂਤੀਪਲਵ ਨਾਮ ਹੈ।
ਸ੍ਤ੍ਰੀਬਾਲਕਾਰੇ ਧੁਨਨਿ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੀ ਵਸਨਵੇਗਿਕਾ । ਕ੍ਸ਼ੇ ਪਕ੍ਸ਼ੇ ਕਪਿਲੇ ਹਸ ਹਸ ਕਪਿਲਾ ਨਾਮ ਦੂਤਿਕਾ ।। ੩੧੦.
ਇਸਤਰੀ ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਲਈ 'ਧੁਨ' ਮੰਤਰ ਹੈ; ਅਧਿਆਪਕ ਵਸਨਵੇਗਿਕਾ ਹੈ; 'ਕ੍ਸ਼ੇ', 'ਪਕ੍ਸ਼ੇ', ਕਪਿਲਾ, 'ਹਸਾ ਹਸਾ', ਕਪਿਲਾ ਦੂਤੀਕਾ ਨਾਮ ਹੈ।
ਹ੍ਰੂਁ ਤੇਜੋਵਤਿ ਰੌਦ੍ਰੀ ਚ ਮਾਤਙ੍ਗਰੌਦ੍ਰਿਦੂਤਿਕਾ । ਪੁਟੇ ਪੁਟੇ ਖ ਖ ਖਡ੍ਗੇ ਫਟ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਕਦੂਤਿਕਾ ।। ੩੧੦.
'ਹ੍ਰੂੰ' ਤੇਜਵਤੀ ਰੌਦਰੀ ਲਈ, ਮਾਤੰਗ ਰੌਦਰੀ ਦੂਤੀਕਾ; ਹਰ ਪਟ ਤੇ 'ਖਾ ਖਾ ਖੜਗ ਫਟ', ਬ੍ਰਹਮਕਾ ਦੀ ਦੂਤੀਕਾ।
ਵੈਤਾਲਿਨਿ ਦਸ਼ਾਰ੍ਣਾਃ ਸ੍ਯੁਸ੍ਤ੍ਯਜਾਨ੍ਯਹਿਪਲਾਲਵਤ੍ । ਹृਦਾਦਿਕਨ੍ਯਾਸਾਦੌ ਸ੍ਯਾਨ੍ ਮਧ੍ਯੇ ਨੇਤ੍ਰੇ ਨ੍ਯਸੇਤ੍ਸੁਧੀਃ ।। ੩੧੦.
ਵੈਤਾਲਿਨੀ, ਦਸ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੀ, ਜੀਭ ਤੇ ਤਾਲੂ ਵਾਂਗ ਛੱਡ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਹਿਰਦੇ-ਨਿਆਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੇ, ਵਿਚਕਾਰ, ਸਮਝਦਾਰ ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਨਿਆਸ ਕਰੇ।
ਪਾਦਾਦਾਰਭ੍ਯ ਮੂਰ੍ਦ੍ਧਾਨ੍ਤਂ ਸ਼ਿਰ ਆਰਭ੍ਯ ਪਾਦਯੋਃ । ਅਙ੍ਘ੍ਨਿਜਾਨੂਰੁਗੁਹ੍ਯੇ ਚ ਨਾਭਿਹृਤ੍ਕਣ੍ਠਦੇਸ਼ਤਃ ।। ੩੧੦.
ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਿਰ ਤੱਕ, ਤੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਪੈਰਾਂ ਤੱਕ; ਅੰਗੂਠੇ, ਗੋਡੇ, ਰਾਨ, ਗੁਪਤ ਅੰਗ, ਨਾਭੀ, ਹਿਰਦਾ ਤੇ ਗਲਾ ਦੇ ਸਥਾਨ ਤੇ।
ਵਜ੍ਰਮਣ੍ਡਲਮੂਰ੍ਦ੍ਧੇ ਚ ਅਧੋਦ੍ਰ੍ਧ੍ਵੇ ਚਾਦਿਵੀਜਤਃ । ਸੋਮਰੂਪਂ ਤਤੋ ਗਾਵਂ ਧਾਰਾਮृਤਸੁਵਰ੍षਿਣਮ੍ ।। ੩੧੦.
ਸਿਰ ਤੇ ਵਜਰ ਮੰਡਲ, ਉਪਰ ਤੇ ਹੇਠਾਂ, ਆਦਿ ਬੀਜ ਤੋਂ; ਫਿਰ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦਾ ਰੂਪ, ਗਾਂ, ਧਾਰਾ ਜੋ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਤੇ ਸੋਨਾ ਵਗਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ਨ੍ਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਧ੍ਰੇਣ ਸਾਧਕਸ੍ਤੁ ਵਿਚਿਨ੍ਤਯੇਤ੍ । ਮੂਰ੍ਦ੍ਧਾਸ੍ਯਕਣ੍ਠਹृਨ੍ਨਾਭੌ ਗੁਹ੍ਯੇਰੁਜਾਨੁਪਾਦਯੋਃ ।। ੩੧੦.
ਸਾਧਕ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਰੰਧ੍ਰ ਰਾਹੀਂ ਅੰਦਰ ਜਾਣ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਰੇ, ਤੇ ਆਪਣਾ ਧਿਆਨ ਸਿਰ, ਮੂੰਹ, ਗਲਾ, ਦਿਲ, ਨਾਭੀ, ਗੁਪਤ ਅੰਗ, ਗੁਟkne, ਤੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰੇ।
ਆਦਿਵੀਜਂ ਨ੍ਯਸੇਨ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰੀ ਤਰ੍ਜ੍ਜਨ੍ਯਾਦਿ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ । ਊਦ੍ਰ੍ਧ੍ਵਂ ਸੋਮਮਧਃ ਪਦ੍ਮ ਸ਼ਰੀਰਂ ਵੀਜਵਿਗ੍ਰਹਂ ।। ੩੧੦.
ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਮੁਢਲੀ ਬੀਜ ਨੂੰ ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ, ਤਰਜਨੀ ਉਂਗਲ ਨਾਲ, ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਲਗਾਏ। ਉਪਰ ਸੋਮ ਹੈ, ਹੇਠਾਂ ਪਦਮਾ ਹੈ, ਸਰੀਰ ਬੀਜ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ।
ਯੋਜਾਨਾਤਿ ਨ ਮृਤ੍ਯੁਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਸ੍ਯ ਨ ਵ੍ਯਾਧਯੋ ਜ੍ਵਰਾਃ । ਯਜੇਜ੍ਜਪੇਤ੍ਤਾਂ ਵਿਨ੍ਯਸ੍ਯ ਧ੍ਯਾਯੇਦ੍ਵੇਵੀਂ ਸ਼ਤਾष੍ਟਕਮ੍ ।। ੩੧੦.
ਜੋ ਇਹ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੌਤ, ਬਿਮਾਰੀ ਜਾਂ ਜ਼ੁਕਾਮ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ। ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਜੇ, ਜਪੇ, ਲਗਾਏ ਤੇ ਸੌ-ਅਠ ਬੀਜਾਂ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਧਰੇ।
ਮੁਦ੍ਰਾ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਪ੍ਰ੍ਣੀਤਾਦ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਣੀਤਾਃ ਪਞ੍ਚਧਾ ਸ੍ਮृਤਾਃ । ਗ੍ਰਥਿਤੌ ਤੁ ਕਰੌ ਕृਤ੍ਵਾ ਮਧ੍ਯੇऽਙ੍ਗੁष੍ਠੌ ਨਿਪਾਤਯੇਤ੍ ।। ੩੧੦.
ਹੁਣ ਮੈਂ ਪ੍ਰਣੀਤਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮুদ্রਾਵਾਂ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਪੰਜ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਦੋਵੇਂ ਹੱਥ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਅੰਗੂਠੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰੱਖੋ।
. ਤਰ੍ਜ੍ਜਨੀਂ ਮੂਰ੍ਦਿਧ੍ਨ ਸਂਲਗ੍ਨਾਂ ਵਿਨ੍ਯਸੇਤ੍ਤਾਂ ਸ਼ਿਰੋਪਰਿ । ਪ੍ਰਣੀਤੇਯਂ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਾ ਹृਦ੍ਦੇਸ਼ੇ ਤਾਂ ਸਮਾਨਯੇਤ੍ ।। ੩੧੦.
ਤਰਜਨੀ ਉਂਗਲ ਨੂੰ ਸਿਰ ਦੇ ਉਪਰ, ਮੂੜ੍ਹ ਨਾਲ ਲਗਾ ਕੇ ਰੱਖੋ। ਇਹ ਪ੍ਰਣੀਤਾ ਮੁਦਰਾ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਦਿਲ ਦੇ ਹਿੱਸੇ 'ਤੇ ਲਿਆਓ।
ਊਦ੍ਰ੍ਧ੍ਵਨ੍ਤੁ ਕਨ੍ਯਸਾਮਧ੍ਯੇ ਸਵੀਜਾਨ੍ਤਾਂ ਵਿਦੁਰ੍ਦ੍ਧਿਜਾਃ । ਨਿਯੋਜ੍ਯ ਤਰ੍ਜ੍ਜਨੀਮਧ੍ਯੇऽਨੇਕਲਗ੍ਨਾਂ ਪਰਸ੍ਪਰਾਮ੍ ।। ੩੧੦.
ਉਪਰ, ਛੋਟੀ ਉਂਗਲਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਬੀਜ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਗਿਆਨੀ ਤਰਜਨੀ ਉਂਗਲਾਂ ਨੂੰ ਵਿਚਕਾਰ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।