ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮੇ ਮਹਾਯੋਗਂ ਹਰਿਂ ਗੋਵਰ੍ਦ੍ਧਨਾਚਲੇ । ਪਿਣ੍ਡਾਰਕੇ ਚਤੁਰ੍ਬ੍ਬਾਹੁਂ ਸ਼ਙ੍ਖੋਦ੍ਧਾਰੇ ਚ ਸ਼ਙ੍ਖਿਨਮ੍ ।। ੩੦੫.

ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਮਹਾਂਯੋਗੀ ਹਰੀ, ਗੋਵਰਧਨ ਪਹਾੜ 'ਤੇ, ਪਿੰਡਾਰਕ ਵਿੱਚ ਚਤੁਰਭੁਜ, ਤੇ ਸ਼ੰਖੋਧਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਖ-ਧਾਰੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੋ।

ਵਾਮਨਞ੍ਚ ਕੁਰੁਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਯਮੁਨਾਯਾਂ ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮਮ੍ । ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼੍ਵਰਂ ਤਥਾ ਸ਼ੋਣੇ ਕਪਿਲਂ ਪੂਰ੍ਵ੍ਵਸਾਗਰੇ ।। ੩੦੫.

ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਾਮਨ, ਯਮੁਨਾ 'ਤੇ ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮ, ਸੋਣ ਨਦੀ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵੇਸ਼ਵਰ, ਤੇ ਪੂਰਬੀ ਸਮੁੰਦਰ 'ਤੇ ਕਪਿਲ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੋ।

ਵਿष੍ਣੁਂ ਮਹੋਦਧੌ ਵਿਦ੍ਯਾਦ੍ਗਙ੍ਗਾਸਾਗਰਸਙ੍ਗਮੇ । ਵਨਮਾਲਞ੍ਚ ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧ੍ਯਾਂ ਦੇਵਂ ਰੈਵਤਕਂ ਵਿਦੁਃ ।। ੩੦੫.

ਮਹਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਗੰਗਾ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਵਿੱਚ ਵਨਮਾਲਾ, ਤੇ ਰੈਵਤਕ 'ਤੇ ਦੇਵ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੋ।

ਕਾਸ਼ੀਤਟੇ ਮਹਾਯੋਗਂ ਵਿਰਜਾਯਾਂ ਰਿਪੁਞ੍ਜਯਮ੍ । ਵਿਸ਼ਾਖਯੂਪੇ ਹ੍ਯਜਿਤਨ੍ਨੇਪਾਲੇ ਲੋਕਭਾਵਨਮ੍ ।। ੩੦੫.

ਕਾਸ਼ੀ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਮਹਾਂਯੋਗੀ, ਵਿਰਜਾ ਵਿੱਚ ਰਿਪੁ-ਜੈ, ਵਿਸ਼ਾਖਯੂਪ 'ਤੇ ਅਜਿਤ, ਤੇ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੋ।

ਦ੍ਵਾਰਕਾਯਾਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਕृष੍ਣਂ ਮਨ੍ਦਰੇ ਮਧੁਸੂਦਨਮ੍ । ਲੋਕਾਕੁਲੇ ਰਿਪੁਹਰਂ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮੇ ਹਰਿਂ ਸ੍ਮਰੇਤ੍ ।। ੩੦੫.

ਦਵਾਰਕਾ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਮੰਦਰ 'ਤੇ ਮਧੁਸੂਦਨ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਵਿੱਚ ਰਿਪੁ-ਹਰਣਹਾਰ, ਤੇ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਹਰੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੋ।

ਪੁਰੁषਂ ਪੂਰੁषਵਟੇ ਵਿਮਲੇ ਚ ਜਗਤ੍ਪ੍ਰਭੁਂ । ਅਨਨ੍ਤਂ ਸੈਨ੍ਧਵਾਰਣ੍ਯੇ ਦਣ੍ਡਕੇ ਸ਼ਾਰ੍ਙ੍ਗਧਾਰਿਣਮ੍ ।। ੩੦੫.

ਪੁਰੁਸ਼ਵਟ ਵਿੱਚ ਪਰਮ ਪੁਰੁਸ਼, ਵਿਮਲਾ ਵਿੱਚ ਜਗਤ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਸਿੰਧੂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਅਨੰਤ, ਤੇ ਦੰਡਕ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਰੰਗ-ਧਾਰੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੋ।

ਉਤ੍ਪਲਾਵਰ੍ਤ੍ਤਕੇ ਸ਼ੌਰਿਂ ਨਰ੍ਮ੍ਮਦਾਯਾਂ ਸ਼੍ਰਿਯਃ ਪਤਿਂ । ਦਾਮੋਦਰਂ ਰੈਵਤਕੇ ਨਨ੍ਦਾਯਾਂ ਜਲਸ਼ਾਯਿਨਂ ।। ੩੦੫.

ਉਤਪਲਾਵਰਤਕ ਵਿੱਚ ਸ਼ੌਰੀ, ਨਰਮਦਾ 'ਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਰੈਵਤਕ 'ਤੇ ਦਾਮੋਦਰ, ਤੇ ਨੰਦਾ 'ਤੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਵਿਹਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੋ।

ਗੋਪੀਸ਼੍ਵਰਞ੍ਚ ਸਿਨ੍ਧ੍ਵਵ੍ਧੌ ਮਾਹੇਨ੍ਦ੍ਰੇ ਚਾਚ੍ਯੁਤਂ ਵਿਦੁਃ । ਸਹ੍ਯਾਦ੍ਰੌ ਦੇਵਦੇਵੇਸ਼ਂ ਵੈਕੁਣ੍ਠਂ ਮਾਗਧੇ ਵਨੇ ।। ੩੦੫.

ਸਿੰਧੂ ਦੇ ਮੂੰਹ 'ਤੇ ਗੋਪੀਸ਼ਵਰ, ਮਾਹਿੰਦਰ 'ਤੇ ਅਚੁਤ, ਸਹਿਆ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਤੇ ਮਗਧ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੈਕੁੰਠ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੋ।

ਸਰ੍ਵ੍ਵਪਾਪਹਰਂ ਵਿਨ੍ਧ੍ਯੇ ਔਡ੍ਰੇ ਤੁ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮਮ੍ । ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਹृਦਯੇ ਵਿਦ੍ਧਿ ਜਪਤਾਂ ਭੁਕ੍ਤਿਮੁਕ੍ਤਿਦਮ੍ ।। ੩੦੫.

ਵਿੰਧਿਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਹਰਨਹਾਰ, ਔਡਰ ਵਿੱਚ ਪਰਮ ਪੁਰੁਸ਼, ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਜਾਣੋ, ਜੋ ਜਪਦੇ ਹਨ ਉਹ ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਵਟੇ ਵਟੇ ਵੈਸ਼੍ਰਵਣਂ ਚਤ੍ਵਰੇ ਚਤ੍ਵਰੇ ਸ਼ਿਵਮ੍ । ਪਰ੍ਵ੍ਵਤੇ ਪਰ੍ਵ੍ਵਤੇ ਰਾਮਂ ਸਰ੍ਵ੍ਵਤ੍ਰ ਮਧੁਸੂਦਨਂ ।। ੩੦੫.

ਹਰ ਵਟ ਦੇ ਰੁੱਖ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਰਵਣ, ਹਰ ਚੌਕ 'ਤੇ ਸ਼ਿਵ, ਹਰ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਰਾਮ, ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਮਧੁਸੂਦਨ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੋ।

ਨਰਂ ਭੂਮੌ ਤਥਾ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਿ ਵਸ਼ਿष੍ਠੇ ਗਰੁੜਧ੍ਵਜਮ੍ । ਵਾਸੁਦੇਵਞ੍ਚ ਸਰ੍ਵ੍ਵਤ੍ਰ ਸਂਸ੍ਮਰਨ੍ ਭੁਕ੍ਤਿਮੁਕ੍ਤਿਭਾਕ੍ ।। ੩੦੫.

ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਨਰ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ, ਗਰੁੜ-ਧਜਧਾਰੀ, ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਨਾਮਾਨ੍ਯੇਤਾਨਿ ਵਿष੍ਣੋਸ਼੍ਚ ਜਪ੍ਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ । ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇष੍ਵੇਤੇषੁ ਯਤ੍ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਦਾਨਂ ਜਪ੍ਯਞ੍ਚ ਤਰ੍ਪਣਮ੍ ।। ੩੦੫.

ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਇਹਨਾਂ ਨਾਮਾਂ ਨੂੰ ਜਪ ਕੇ ਸਭ ਕੁਝ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਜੋ ਸ਼੍ਰਾਦਧ, ਦਾਨ, ਜਪ ਜਾਂ ਤਰਪਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—

ਤਤ੍ਸਰ੍ਵ੍ਵਂ ਕੋਟਿਗੁਣਿਤਂ ਮृਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਮਯੋ ਭਵੇਤ੍ । ਯਃ ਪਠੇਤ੍ ਸ਼੍ਰृਣੁਯਾਦ੍ਵਾਪਿ ਨਿਰ੍ਮ੍ਮਲਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ।। ੩੦੫.

ਉਹ ਸਭ ਕੋਟੀਆਂ ਗੁਣਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮਰਨ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਹਮ ਰੂਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਨਿਰਮਲ ਹੋ ਕੇ ਸੁਰਗ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਅਗ੍ਨਿਰੁਵਾਚ ਸ੍ਤਮ੍ਭੋ ਵਿਦ੍ਵੇषਣੋਚ੍ਚਾਟ ਉਤ੍ਸਾਦੋ ਭ੍ਰਮਮਾਰਣੇ । ਵ੍ਯਾਧਿਸ਼੍ਚੋਤਿ ਸ੍ਮृਤਂ ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਂ ਤਨ੍ਮੋਕ੍ਸ਼ੋ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ ਸ਼੍ਰृਣੁ ।। ੩੦੬.

ਅਗਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸਤੰਭ, ਵੈਰ-ਭੰਗ, ਉਚਾਟਨ, ਨਾਸ, ਭਟਕਣ, ਮਾਰਨ; ਰੋਗ ਵੀ ਛੋਟਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ—ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਸ ਦਾ ਉਪਾਏ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਸੁਣੋ।

ਓਂ ਨਮੋ ਬਗਵਤੇ ਉਨ੍ਮਤ੍ਤਰੁਦ੍ਰਾਯ ਭ੍ਰਮ ਭ੍ਰਾਮਯ ਅਮੁਕਂ ਵਿਤ੍ਰਾਸਯ ਉਦ੍ਰਭ੍ਰਾਮਯ ਰੌਦ੍ਰੇਣ ਰੂਪੇਣ ਹੂਁ ਫਟ੍ ਠ । ਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨੇ ਨਿਸ਼ਿ ਜਪ੍ਤੇਨ ਤ੍ਰਿਲਕ੍ਸ਼ਂ ਮਧੁਨਾ ਹੁਨੇਤ੍ । ਚਿਤਾਗ੍ਨੌ ਧੂਰ੍ਤ੍ਤਸਮਿਦ੍‌ਭਿਰ੍ਭ੍ਰਾਮ੍ਯਤੇ ਸਤਤਂ ਰਿਪੁਃ ।। ੩੦੬.

ਓਂ, ਉਨਮੱਤ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ! ਭਟਕਣ ਪੈਦਾ ਕਰੋ, ਅਮੁਕ ਨੂੰ ਭਟਕਾਓ, ਡਰਾਓ, ਪਾਗਲ ਕਰੋ, ਆਪਣੇ ਰੁਦ੍ਰ ਰੂਪ ਨਾਲ—ਹੂੰ ਫਟ ਠ! ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਵਿੱਚ ਰਾਤ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਲੱਖ ਵਾਰੀ ਜਪੋ, ਚਿਤਾ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਲੱਕੜ ਤੇ ਮਧੂ ਚੜ੍ਹਾਓ; ਵੈਰੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਭਟਕਦਾ ਰਹੇਗਾ।

ਹੇਮਗੈਰਿਕਯਾ ਕृष੍ਣਾ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਹੈਮਸੂਚਿਭਿਃ । ਜਪ੍ਤ੍ਵਾ ਵਿਧ੍ਯੇਚ੍ਚ ਤਤ੍ਕਣ੍ਠੇ ਹृਦਿ ਵਾ ਮ੍ਰਿਯਤੇ ਰਿਪੁਃ ।। ੩੦੬.

ਸੋਨੇ ਤੇ ਪੀਲੇ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਬਣੀ ਕਾਲੀ ਮੂਰਤੀ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਸੂਈਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਈ ਹੋਈ—ਮੰਤਰ ਜਪਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਮੂਰਤੀ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਗਲੇ ਜਾਂ ਦਿਲ ਉੱਤੇ ਵੱਧ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਖਰਬਾਲਚਿਤਾਭਸ੍ਮ ਬ੍ਹਹ੍ਮਦਣ੍ਡੀ ਚ ਮਰ੍ਕਟੀ । ਗृਹੇ ਵਾ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਤਚ੍ਚੂਰ੍ਣਂ ਜਪ੍ਤਮੁਤ੍ਸਾਦਕृਤ੍ ਕ੍ਸ਼ਿਪੇਤ੍ ।। ੩੦੬.

ਖੋਤੇ ਦੀ ਬਾਲ, ਬ੍ਰਹਮਦੰਡ ਅਤੇ ਬਾਂਦਰ—ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਰਾਖ ਨੂੰ ਮੰਤਰ ਜਪਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਘਰ ਜਾਂ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਛਿੜਕ ਦੇਣ; ਇਸ ਨਾਲ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਭृਗ੍ਵਾਕਾਸ਼ੌ ਸਦੀਪ੍ਤਾਗ੍ਨਿਰ੍ਭृਗੁਰ੍ਵਹ੍ਨਿਸ਼੍ਚ ਵਿਚਕ੍ਰਾਯ ਸ਼ਿਵਃ । ਏਵਂ ਸਹਸ੍ਰਾਰੇ ਹੂਂ ਫਟ੍ ਆਚਕ੍ਰਾਯ ਸ੍ਵਾਹਾ ਹृਦਯਂ ਵਿਚਕ੍ਰਾਯ ਸ਼ਿਵਃ । ਸ਼ਿਖਾਚਕ੍ਰਾਯਾਥ ਕਵਚਂ ਵਿਚਕ੍ਰਾਯਾਥ ਨੇਤ੍ਰਕਮ੍ ।। ੩੦੬.

ਭ੍ਰਿਗੁ ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼, ਤੇਜ਼ ਅੱਗ ਨਾਲ, ਭ੍ਰਿਗੁ ਅਤੇ ਅੱਗ, ਸ਼ਿਵ ਚਲਦਾ ਹੈ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ 'ਹੂੰ ਫਟ'—ਦਿਲ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਿਵ ਚਲਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਚੋਟੀ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਕਵਚ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਅੱਖ।

ਸਞ੍ਚਕ੍ਰਾਯਾਸ੍ਤ੍ਰਮੁਦਿष੍ਟਂ ਜ੍ਯਾਲਾਚਕ੍ਰਾਯ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍ । ਸ਼ਾਰ੍ਙ੍ਗ ਸੁਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਗ੍ਰਹਹृਤ੍ ਸਰ੍ਵ੍ਵਸਾਧਨਮ੍ ।। ੩੦੬.

ਅਸਤਰ ਨੂੰ ਅਸਤਰ-ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨਾ; ਸ਼ਾਰੰਗ ਅਤੇ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਛੋਟੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਪੂਰੇ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਮੂਰ੍ਦ੍ਧਾਕ੍ਸ਼ਿਮੁਖਹृਦ੍‌ਗੁਹ੍ਯਪਾਦੇ ਹ੍ਯਸ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ਰਾਨ੍ਨ੍ਯਸੇਤ੍ । ਚਕ੍ਰਾਬ੍ਜਾਸਨਮਗ੍ਨ੍ਯਾਭਂ ਦਂष੍ਟ੍ਰਿਣਞ੍ਚ ਚਤੁਰ੍ਭੁਜਮ੍ ।। ੩੦੬.

ਸਿਰ, ਅੱਖਾਂ, ਮੂੰਹ, ਦਿਲ, ਗੁਪਤ ਅੰਗ ਅਤੇ ਪੈਰਾਂ ਉੱਤੇ ਅੱਖਰ ਰੱਖਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ; ਚੱਕਰ ਦਾ ਕਮਲ-ਆਸਨ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ, ਦੰਦ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ।

ਸ਼ਙ੍ਕਚਕ੍ਰਗਦਾਪਦ੍ਮਸ਼ਲਾਕਾਙ੍ਕੁਸ਼ਪਾਣਿਨਮ੍ । ਚਾਪਿਨਂ ਪਿਙ੍ਗਕੇਸ਼ਾਕ੍ਸ਼ਮਰਵ੍ਯਾਪ੍ਤਤ੍ਰਿਪਿष੍ਟਪਂ ।। ੩੦੬.

ਸੰਖ, ਚੱਕਰ, ਗਦਾ, ਕਮਲ, ਲਾਠੀ, ਅੰਕੁਸ਼ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜੇ ਹੋਏ; ਧਨੁਸ਼ ਫੜਿਆ, ਪੀਲੇ ਵਾਲ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ, ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ।

ਨਾਭਿਸ੍ਤੇਨਾਗ੍ਨਿਨਾ ਵਿਦ੍ਧਾ ਨਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਵ੍ਯਾਧਯੋ ਗ੍ਰਹਾਃ । ਪੀਤਞ੍ਚਕ੍ਰਂ ਗਦਾ ਰਕ੍ਤਾਃ ਸ੍ਵਾਰਾਃ ਸ਼੍ਯਾਮਮਵਾਨ੍ਤਰਂ ।। ੩੦੬.

ਉਸ ਅੱਗ ਨਾਲ ਨਾਭੀ ਨੂੰ ਛੇਦਣ ਨਾਲ, ਰੋਗ ਅਤੇ ਪੀੜਾਂ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਪੀਲਾ ਚੱਕਰ, ਗਦਾ ਲਾਲ, ਸਪੋਕ ਕਾਲੇ, ਅੰਦਰਲਾ ਹਿੱਸਾ ਸ਼ਿਆਮ।

ਨੇਮਿਃ ਸ਼੍ਵੇਤਾ ਵਹਿਃ ਕृष੍ਣਵਰ੍ਣਰੇਖਾ ਚ ਪਾਰ੍ਥਿਵੀ । ਮਧ੍ਯੇਤਰੇਮਰੇ ਵਰ੍ਣਾਨੇਵਂ ਚਕ੍ਰਦ੍ਵਯਂ੧ ਲਿਖੇਤ੍ ।। ੩੦੬.

ਚੱਕਰ ਦਾ ਕਿਨਾਰਾ ਚਿੱਟਾ, ਬਾਹਰਲਾ ਹਿੱਸਾ ਕਾਲਾ, ਲਾਈਨਾਂ ਮਿੱਟੀ ਵਾਲੀਆਂ; ਵਿਚਕਾਰ, ਰੰਗ ਜਿਵੇਂ ਦੱਸੇ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੋ ਚੱਕਰ ਬਣਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

ਆਦਾਵਾਨੀਯ ਕੁਮ੍ਭੋਦਂ ਗੋਚਰੇ ਸਨ੍ਨਿਧਾਯ ਚ । ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਸੁਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਤਤ੍ਰ ਯਾਮ੍ਯੇ ਚਕ੍ਰੇ ਹੁਨੇਤ੍ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ ।। ੩੦੬.

ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸ਼ੁੱਧ ਪਾਣੀ ਲਿਆ ਕੇ ਹਥ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰੱਖੋ; ਉਥੇ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਭੇਟ ਦੇ ਕੇ, ਦੱਖਣੀ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਹਵਨ ਕਰੋ।

ਆਜ੍ਯਾਪਾਮਾਰ੍ਗਸਮਿਧੋ ਹ੍ਯਕ੍ਸ਼ਤਂ ਤਿਲਸਰ੍षਣੌ । ਪਾਯਸਂ ਗਵ੍ਯਮਾਜ੍ਯਞ੍ਚ ਸਹਸ੍ਰਾष੍ਟਕਸਂਖ੍ਯਯਾ ।। ੩੦੬.

ਘੀ, ਅਪਾਮਾਰਗ ਦੀਆਂ ਲੱਕੜੀਆਂ, ਅਟੁੱਟ ਚਾਵਲ, ਤਿਲ ਅਤੇ ਸਰੋਂ; ਖੀਰ, ਗਾਵਾਂ ਦਾ ਘੀ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਅੱਠ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ।

ਹੁਤਸ਼ੇषਂ ਕ੍ਸ਼ਿਪੇਤ੍ ਕੁਮ੍ਭੇ ਪ੍ਰਤਿਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਵਿਧਾਨਵਿਤ੍ । ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਨੇਨ ਕृਤਂ ਪਿਣ੍ਡਂ ਕੁਮ੍ਭੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਿਵੇਸ਼ਯੇਤ੍ ।। ੩੦੬.

ਹਵਨ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਪਦਾਰਥ ਕੁੰਭ ਵਿੱਚ ਪਾਓ, ਨਿਯਮਤ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਨਾਲ; ਪ੍ਰਸਥ ਮਾਪ ਨਾਲ ਬਣੀ ਗੋਲੀ ਉਸ ਕੁੰਭ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ।

ਵਿष੍ਣਵਾਦਿ ਸਰ੍ਵਂ ਤਤ੍ਰੈਵ ਨ੍ਯਸੇਤ੍ ਤਤ੍ਰੈਵ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ । ਨਮੋ ਵਿष੍ਣੁਜਨੇਭ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਸ਼ਾਨ੍ਤਿਕਰੇਭ੍ਯਃ ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਣਨ੍ਤੁ ਸ਼ਾਨ੍ਤਯੇ ਨਮਃ ੩੦੬.

ਵਿਸ਼ਨੂ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਉਥੇ, ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਰੱਖੋ; 'ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਉਹ ਇਹ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ—ਨਮਸਕਾਰ।'

ਫਲਕੇ ਕਲ੍ਪਿਤੇ ਪਾਤ੍ਰੇ ਪਲਾਸ਼ਂ ਕ੍ਸ਼ੀਰਸ਼ਾਖਿਨਃ । ਗਵ੍ਯਪੂਰ੍ਣੇ ਨਿਵੇਸ਼੍ਯੈਵ ਦਿਕ੍ਸ਼੍ਵੇਵ ਹੋਮਯੇਦ੍‌ ਦ੍ਵਿਜਃ ।। ੩੦੬.

ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਤਖਤੇ ਜਾਂ ਪਤਰੇ ਉੱਤੇ, ਦੁੱਧ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖ ਦੀ ਪਲਾਸ਼ੀ ਪੱਤੀ ਰੱਖੋ; ਗਾਵਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਵਾਰ ਹਵਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਸਦਕ੍ਸ਼ਿਣਮਿਦਂ ਹੋਮਦ੍ਵਯਂ ਭੂਤਾਦਿਨਾਸ਼ਨਮ੍ । ਗਵ੍ਯਾਕ੍ਤਪਤ੍ਰਲਿਖਿਤੈਰ੍ਨਿष੍ਪਰ੍ਣੈਃ ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਮੁਦ੍‌ਧृਤਮ੍ ।। ੩੦੬.

ਸਹੀ ਦੱਖਣੀ ਭੇਟ ਨਾਲ ਇਹ ਦੋਹਾਂ ਹਵਨ ਭੂਤ ਆਦਿ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਗਾਵਾਂ ਦੇ ਘੀ ਨਾਲ ਲਿਖੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ, ਬਿਨਾ ਪੱਤੀ ਦੇ, ਛੋਟੀ ਪੀੜ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।