ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਨ੍ਯਾਸਂ ਸ਼ਿष੍ਯੇ ਤਤਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਤਂ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਮਾਨਯੇਤ੍ । ਪਸ਼੍ਚਿਮਦ੍ਵਾਰਮਾਨੀਯ ਕ੍ਸ਼ੇਪਯੇਤ੍ ਕੁਸੁਮਾਞ੍ਜਲਿਮ੍ ॥ ੩੦੪.

ਚੇਲੇ 'ਤੇ ਨਿਆਸ ਕਰ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਘੁੰਮਾਉ; ਪੱਛਮੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਲਿਆ ਕੇ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਝੋਲੀ ਚੜ੍ਹਾਓ।

ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਪਤਨ੍ਤਿ ਪੁष੍ਪਾਣਿ ਤਨ੍ਨਾਮਾਦ੍ਯਂ ਵਿਨਿਰ੍ਦ੍ਦਿਸ਼ੇਤ੍ । ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਯਾਗਭੁਵਃ ਖਾਤੇ ਕੁਣ੍ਡੇ ਸਨ੍ਨਾਭਿਮੇਖਲੇ ॥ ੩੦੪.

ਜਿੱਥੇ ਫੁੱਲ ਪੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਮੁੱਖ ਨਾਮ ਦੱਸੋ; ਯਾਗ ਭੂਮੀ ਦੇ ਪਾਸੇ, ਖੱਡ ਵਿੱਚ, ਨਾਭੀ-ਆਕਾਰ ਵਾਲੀ ਥਾਂ 'ਤੇ।

ਸ਼ਿਵਾਗ੍ਨਿਂ ਜਨਯਿਤ੍ਵੇष੍ਟ੍ਵਾ ਪੁਨਃ ਸ਼ਿष੍ਯੇਣ ਚਾਰ੍ਚ੍ਚਯੇਤ੍ । ਧ੍ਯਾਨੇਨਾਤ੍ਮਨਿ ਤਂ ਸ਼ਿष੍ਯਂ ਸਂਹृਤ੍ਯ ਪ੍ਰਲਯਃ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ ॥ ੩੦੪.

ਸ਼ਿਵ-ਅੱਗ ਜਗਾ ਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰ, ਫਿਰ ਚੇਲੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰ; ਧਿਆਨ ਰਾਹੀਂ, ਚੇਲੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਸਮੇਟ ਕੇ, ਲੈਣ ਦੀ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਕਰ।

ਪੁਨਰੁਤ੍ਪਾਦ੍ਯ ਤਤ੍ਪਾਣੌ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਦਰ੍ਭਾਂਸ਼੍ਚ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਤਾਨ੍ । ਪृਥਿਵ੍ਯਾਦੀਨਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵਾਨਿ ਜੁਹੁਯਾਦ੍ ਹृਦਯਾਦਿਭਿਃ ॥ ੩੦੪.

ਫਿਰ, ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਕੇ, ਚੇਲੇ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤੀ ਦਰਭਾ ਘਾਸ ਰੱਖੋ; ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਆਰੰਭ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਹਿਰਦੇ ਆਦਿ ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਅਰਪਣ ਕਰੋ।

ਏਕੈਕਸ੍ਯ ਸ਼ਤਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵ੍ਯੋਮਮੂਲੇਨ ਹੋਮਯੇਤ੍ । ਹੁਤ੍ਵਾ ਪੂਰ੍ਣਾਹੁਤਿਂ ਕੁਰ੍ਯ੍ਯਾਦਸ੍ਤ੍ਰੇਣਾष੍ਟਾਹੁਤੀਰ੍ਹੁਨੇਤ੍ ॥ ੩੦੪.

ਹਰ ਇੱਕ ਲਈ ਸੌ ਹਵਨ ਕਰ ਕੇ, ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਮੂਲ ਨਾਲ ਹਵਨ ਕਰੋ; ਹਵਨ ਕਰ ਕੇ, ਪੂਰਨ ਆਹੁਤੀ ਦਿਓ ਤੇ ਅਸਤਰ ਨਾਲ ਅਠ ਆਹੁਤੀਆਂ ਚੜ੍ਹਾਓ।

ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧ੍ਯਰ੍ਥਂ ਤਤਃ ਸ਼ੇषਂ ਸਮਾਪਯੇਤ੍ । ਕੁਮ੍ਭਂ ਸਮਨ੍ਤ੍ਰਿਤਂ ਪ੍ਰਾਰ੍ਚ੍ਯਂ ਸ਼ਿਸ਼ੁਂ ਪੀਠੇऽਭਿषੇਚਯੇਤ੍ ॥ ੩੦੪.

ਸ਼ੁਧੀ ਲਈ, ਬਾਕੀ ਹਿੱਸਾ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਕਰੋ; ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਘੜਾ ਪੂਜੋ, ਤੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਪੀਠ 'ਤੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰੋ।

ਅਗ੍ਨਿਰੁਵਾਚ ਜਪਨ੍ ਵੈ ਪਞ੍ਚਪਞ੍ਚਾਸ਼ਦ੍ਵਿष੍ਣੁਨਾਮਾਨਿ ਯੋ ਨਰਃ । ਮਨ੍ਤ੍ਰਜਪ੍ਯਾਦਿਫਲਭਾਕ੍ ਤੀਰ੍ਥੇष੍ਵਰ੍ਚਾਦਿ ਚਾਕ੍ਸ਼ਯਮ੍ ।। ੩੦੫.

ਅਗਨਿ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਪਚਵੰਜਾ ਨਾਮ ਜਪਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੰਤਰ ਜਪ ਤੇ ਪੂਜਾ ਦੇ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਫਲ ਅਟੱਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਪੁष੍ਕਰੇ ਪੁਣ੍ਡਰੀਕਾਕ੍ਸ਼ਂ ਗਯਾਯਾਞ੍ਚ ਗਦਾਧਰਮ੍ । ਰਾਘਵਞ੍ਚਿਤ੍ਰਕੂਟੇ ਤੁ ਪ੍ਰਭਾਸੇ ਦੈਤ੍ਯਸੂਦਨਮ੍ ।। ੩੦੫.

ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ ਕਮਲ-ਅੱਖ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ, ਗਯਾ ਵਿੱਚ ਗਦਾ-ਧਾਰੀ ਦੀ, ਚਿਤ੍ਰਕੂਟ 'ਤੇ ਰਾਘਵ ਦੀ, ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਸ 'ਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਵਧੇ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੋ।

ਜਯਂ ਜਯਨ੍ਤ੍ਯਾਂ ਤਦ੍ਵਚ੍ਚ ਜਯਨ੍ਤਂ ਹਸ੍ਤਿਨਾਪੁਰੇ । ਵਾਰਾਹਂ ਵਰ੍ਦ੍ਧਮਾਨੇ ਚ ਕਾਸ਼੍ਮੀਰੇ ਚਕ੍ਰਪਾਣਿਨਮ੍ ।। ੩੦੫.

ਜਯੰਤੀ ਵਿੱਚ ਜਯ ਦੀ, ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਜਯੰਤ ਦੀ, ਵਰਧਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵਾਰਾਹ ਰੂਪ ਦੀ, ਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਚਕਰ-ਧਾਰੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੋ।

ਜਨਾਰ੍ਦ੍ਦਨਞ੍ਚ ਕੁਬ੍ਜਾਮ੍ਰੇ ਮਥੁਰਾਯਾਞ੍ਚ ਕੇਸ਼ਵਮ੍ । ਕੁਬ੍ਜਾਮ੍ਰਕੇ ਹृषੀਕੇਸ਼ਂ ਗਙ੍ਗਾਦ੍ਵਾਰੇ ਜਟਾਧਰਮ੍ ।। ੩੦੫.

ਕੁਬਜਾਮਰ ਵਿੱਚ ਜਨਾਰਦਨ, ਮਥੁਰਾ ਵਿੱਚ ਕੇਸ਼ਵ, ਕੁਬਜਾਮਰ ਵਿੱਚ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼, ਤੇ ਗੰਗਾਦਵਾਰ 'ਤੇ ਜਟਾਧਾਰੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੋ।

ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮੇ ਮਹਾਯੋਗਂ ਹਰਿਂ ਗੋਵਰ੍ਦ੍ਧਨਾਚਲੇ । ਪਿਣ੍ਡਾਰਕੇ ਚਤੁਰ੍ਬ੍ਬਾਹੁਂ ਸ਼ਙ੍ਖੋਦ੍ਧਾਰੇ ਚ ਸ਼ਙ੍ਖਿਨਮ੍ ।। ੩੦੫.

ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਮਹਾਂਯੋਗੀ ਹਰੀ, ਗੋਵਰਧਨ ਪਹਾੜ 'ਤੇ, ਪਿੰਡਾਰਕ ਵਿੱਚ ਚਤੁਰਭੁਜ, ਤੇ ਸ਼ੰਖੋਧਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਖ-ਧਾਰੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੋ।

ਵਾਮਨਞ੍ਚ ਕੁਰੁਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਯਮੁਨਾਯਾਂ ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮਮ੍ । ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼੍ਵਰਂ ਤਥਾ ਸ਼ੋਣੇ ਕਪਿਲਂ ਪੂਰ੍ਵ੍ਵਸਾਗਰੇ ।। ੩੦੫.

ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਾਮਨ, ਯਮੁਨਾ 'ਤੇ ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮ, ਸੋਣ ਨਦੀ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵੇਸ਼ਵਰ, ਤੇ ਪੂਰਬੀ ਸਮੁੰਦਰ 'ਤੇ ਕਪਿਲ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੋ।

ਵਿष੍ਣੁਂ ਮਹੋਦਧੌ ਵਿਦ੍ਯਾਦ੍ਗਙ੍ਗਾਸਾਗਰਸਙ੍ਗਮੇ । ਵਨਮਾਲਞ੍ਚ ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧ੍ਯਾਂ ਦੇਵਂ ਰੈਵਤਕਂ ਵਿਦੁਃ ।। ੩੦੫.

ਮਹਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਗੰਗਾ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਵਿੱਚ ਵਨਮਾਲਾ, ਤੇ ਰੈਵਤਕ 'ਤੇ ਦੇਵ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੋ।

ਕਾਸ਼ੀਤਟੇ ਮਹਾਯੋਗਂ ਵਿਰਜਾਯਾਂ ਰਿਪੁਞ੍ਜਯਮ੍ । ਵਿਸ਼ਾਖਯੂਪੇ ਹ੍ਯਜਿਤਨ੍ਨੇਪਾਲੇ ਲੋਕਭਾਵਨਮ੍ ।। ੩੦੫.

ਕਾਸ਼ੀ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਮਹਾਂਯੋਗੀ, ਵਿਰਜਾ ਵਿੱਚ ਰਿਪੁ-ਜੈ, ਵਿਸ਼ਾਖਯੂਪ 'ਤੇ ਅਜਿਤ, ਤੇ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੋ।

ਦ੍ਵਾਰਕਾਯਾਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਕृष੍ਣਂ ਮਨ੍ਦਰੇ ਮਧੁਸੂਦਨਮ੍ । ਲੋਕਾਕੁਲੇ ਰਿਪੁਹਰਂ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮੇ ਹਰਿਂ ਸ੍ਮਰੇਤ੍ ।। ੩੦੫.

ਦਵਾਰਕਾ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਮੰਦਰ 'ਤੇ ਮਧੁਸੂਦਨ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਵਿੱਚ ਰਿਪੁ-ਹਰਣਹਾਰ, ਤੇ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਹਰੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੋ।

ਪੁਰੁषਂ ਪੂਰੁषਵਟੇ ਵਿਮਲੇ ਚ ਜਗਤ੍ਪ੍ਰਭੁਂ । ਅਨਨ੍ਤਂ ਸੈਨ੍ਧਵਾਰਣ੍ਯੇ ਦਣ੍ਡਕੇ ਸ਼ਾਰ੍ਙ੍ਗਧਾਰਿਣਮ੍ ।। ੩੦੫.

ਪੁਰੁਸ਼ਵਟ ਵਿੱਚ ਪਰਮ ਪੁਰੁਸ਼, ਵਿਮਲਾ ਵਿੱਚ ਜਗਤ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਸਿੰਧੂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਅਨੰਤ, ਤੇ ਦੰਡਕ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਰੰਗ-ਧਾਰੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੋ।

ਉਤ੍ਪਲਾਵਰ੍ਤ੍ਤਕੇ ਸ਼ੌਰਿਂ ਨਰ੍ਮ੍ਮਦਾਯਾਂ ਸ਼੍ਰਿਯਃ ਪਤਿਂ । ਦਾਮੋਦਰਂ ਰੈਵਤਕੇ ਨਨ੍ਦਾਯਾਂ ਜਲਸ਼ਾਯਿਨਂ ।। ੩੦੫.

ਉਤਪਲਾਵਰਤਕ ਵਿੱਚ ਸ਼ੌਰੀ, ਨਰਮਦਾ 'ਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਰੈਵਤਕ 'ਤੇ ਦਾਮੋਦਰ, ਤੇ ਨੰਦਾ 'ਤੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਵਿਹਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੋ।

ਗੋਪੀਸ਼੍ਵਰਞ੍ਚ ਸਿਨ੍ਧ੍ਵਵ੍ਧੌ ਮਾਹੇਨ੍ਦ੍ਰੇ ਚਾਚ੍ਯੁਤਂ ਵਿਦੁਃ । ਸਹ੍ਯਾਦ੍ਰੌ ਦੇਵਦੇਵੇਸ਼ਂ ਵੈਕੁਣ੍ਠਂ ਮਾਗਧੇ ਵਨੇ ।। ੩੦੫.

ਸਿੰਧੂ ਦੇ ਮੂੰਹ 'ਤੇ ਗੋਪੀਸ਼ਵਰ, ਮਾਹਿੰਦਰ 'ਤੇ ਅਚੁਤ, ਸਹਿਆ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਤੇ ਮਗਧ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੈਕੁੰਠ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੋ।

ਸਰ੍ਵ੍ਵਪਾਪਹਰਂ ਵਿਨ੍ਧ੍ਯੇ ਔਡ੍ਰੇ ਤੁ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮਮ੍ । ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਹृਦਯੇ ਵਿਦ੍ਧਿ ਜਪਤਾਂ ਭੁਕ੍ਤਿਮੁਕ੍ਤਿਦਮ੍ ।। ੩੦੫.

ਵਿੰਧਿਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਹਰਨਹਾਰ, ਔਡਰ ਵਿੱਚ ਪਰਮ ਪੁਰੁਸ਼, ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਜਾਣੋ, ਜੋ ਜਪਦੇ ਹਨ ਉਹ ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਵਟੇ ਵਟੇ ਵੈਸ਼੍ਰਵਣਂ ਚਤ੍ਵਰੇ ਚਤ੍ਵਰੇ ਸ਼ਿਵਮ੍ । ਪਰ੍ਵ੍ਵਤੇ ਪਰ੍ਵ੍ਵਤੇ ਰਾਮਂ ਸਰ੍ਵ੍ਵਤ੍ਰ ਮਧੁਸੂਦਨਂ ।। ੩੦੫.

ਹਰ ਵਟ ਦੇ ਰੁੱਖ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਰਵਣ, ਹਰ ਚੌਕ 'ਤੇ ਸ਼ਿਵ, ਹਰ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਰਾਮ, ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਮਧੁਸੂਦਨ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੋ।

ਨਰਂ ਭੂਮੌ ਤਥਾ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਿ ਵਸ਼ਿष੍ਠੇ ਗਰੁੜਧ੍ਵਜਮ੍ । ਵਾਸੁਦੇਵਞ੍ਚ ਸਰ੍ਵ੍ਵਤ੍ਰ ਸਂਸ੍ਮਰਨ੍ ਭੁਕ੍ਤਿਮੁਕ੍ਤਿਭਾਕ੍ ।। ੩੦੫.

ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਨਰ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ, ਗਰੁੜ-ਧਜਧਾਰੀ, ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਨਾਮਾਨ੍ਯੇਤਾਨਿ ਵਿष੍ਣੋਸ਼੍ਚ ਜਪ੍ਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ । ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇष੍ਵੇਤੇषੁ ਯਤ੍ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਦਾਨਂ ਜਪ੍ਯਞ੍ਚ ਤਰ੍ਪਣਮ੍ ।। ੩੦੫.

ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਇਹਨਾਂ ਨਾਮਾਂ ਨੂੰ ਜਪ ਕੇ ਸਭ ਕੁਝ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਜੋ ਸ਼੍ਰਾਦਧ, ਦਾਨ, ਜਪ ਜਾਂ ਤਰਪਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—

ਤਤ੍ਸਰ੍ਵ੍ਵਂ ਕੋਟਿਗੁਣਿਤਂ ਮृਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਮਯੋ ਭਵੇਤ੍ । ਯਃ ਪਠੇਤ੍ ਸ਼੍ਰृਣੁਯਾਦ੍ਵਾਪਿ ਨਿਰ੍ਮ੍ਮਲਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ।। ੩੦੫.

ਉਹ ਸਭ ਕੋਟੀਆਂ ਗੁਣਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮਰਨ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਹਮ ਰੂਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਨਿਰਮਲ ਹੋ ਕੇ ਸੁਰਗ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਅਗ੍ਨਿਰੁਵਾਚ ਸ੍ਤਮ੍ਭੋ ਵਿਦ੍ਵੇषਣੋਚ੍ਚਾਟ ਉਤ੍ਸਾਦੋ ਭ੍ਰਮਮਾਰਣੇ । ਵ੍ਯਾਧਿਸ਼੍ਚੋਤਿ ਸ੍ਮृਤਂ ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਂ ਤਨ੍ਮੋਕ੍ਸ਼ੋ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ ਸ਼੍ਰृਣੁ ।। ੩੦੬.

ਅਗਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸਤੰਭ, ਵੈਰ-ਭੰਗ, ਉਚਾਟਨ, ਨਾਸ, ਭਟਕਣ, ਮਾਰਨ; ਰੋਗ ਵੀ ਛੋਟਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ—ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਸ ਦਾ ਉਪਾਏ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਸੁਣੋ।

ਓਂ ਨਮੋ ਬਗਵਤੇ ਉਨ੍ਮਤ੍ਤਰੁਦ੍ਰਾਯ ਭ੍ਰਮ ਭ੍ਰਾਮਯ ਅਮੁਕਂ ਵਿਤ੍ਰਾਸਯ ਉਦ੍ਰਭ੍ਰਾਮਯ ਰੌਦ੍ਰੇਣ ਰੂਪੇਣ ਹੂਁ ਫਟ੍ ਠ । ਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨੇ ਨਿਸ਼ਿ ਜਪ੍ਤੇਨ ਤ੍ਰਿਲਕ੍ਸ਼ਂ ਮਧੁਨਾ ਹੁਨੇਤ੍ । ਚਿਤਾਗ੍ਨੌ ਧੂਰ੍ਤ੍ਤਸਮਿਦ੍‌ਭਿਰ੍ਭ੍ਰਾਮ੍ਯਤੇ ਸਤਤਂ ਰਿਪੁਃ ।। ੩੦੬.

ਓਂ, ਉਨਮੱਤ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ! ਭਟਕਣ ਪੈਦਾ ਕਰੋ, ਅਮੁਕ ਨੂੰ ਭਟਕਾਓ, ਡਰਾਓ, ਪਾਗਲ ਕਰੋ, ਆਪਣੇ ਰੁਦ੍ਰ ਰੂਪ ਨਾਲ—ਹੂੰ ਫਟ ਠ! ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਵਿੱਚ ਰਾਤ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਲੱਖ ਵਾਰੀ ਜਪੋ, ਚਿਤਾ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਲੱਕੜ ਤੇ ਮਧੂ ਚੜ੍ਹਾਓ; ਵੈਰੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਭਟਕਦਾ ਰਹੇਗਾ।

ਹੇਮਗੈਰਿਕਯਾ ਕृष੍ਣਾ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਹੈਮਸੂਚਿਭਿਃ । ਜਪ੍ਤ੍ਵਾ ਵਿਧ੍ਯੇਚ੍ਚ ਤਤ੍ਕਣ੍ਠੇ ਹृਦਿ ਵਾ ਮ੍ਰਿਯਤੇ ਰਿਪੁਃ ।। ੩੦੬.

ਸੋਨੇ ਤੇ ਪੀਲੇ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਬਣੀ ਕਾਲੀ ਮੂਰਤੀ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਸੂਈਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਈ ਹੋਈ—ਮੰਤਰ ਜਪਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਮੂਰਤੀ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਗਲੇ ਜਾਂ ਦਿਲ ਉੱਤੇ ਵੱਧ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਖਰਬਾਲਚਿਤਾਭਸ੍ਮ ਬ੍ਹਹ੍ਮਦਣ੍ਡੀ ਚ ਮਰ੍ਕਟੀ । ਗृਹੇ ਵਾ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਤਚ੍ਚੂਰ੍ਣਂ ਜਪ੍ਤਮੁਤ੍ਸਾਦਕृਤ੍ ਕ੍ਸ਼ਿਪੇਤ੍ ।। ੩੦੬.

ਖੋਤੇ ਦੀ ਬਾਲ, ਬ੍ਰਹਮਦੰਡ ਅਤੇ ਬਾਂਦਰ—ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਰਾਖ ਨੂੰ ਮੰਤਰ ਜਪਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਘਰ ਜਾਂ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਛਿੜਕ ਦੇਣ; ਇਸ ਨਾਲ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਭृਗ੍ਵਾਕਾਸ਼ੌ ਸਦੀਪ੍ਤਾਗ੍ਨਿਰ੍ਭृਗੁਰ੍ਵਹ੍ਨਿਸ਼੍ਚ ਵਿਚਕ੍ਰਾਯ ਸ਼ਿਵਃ । ਏਵਂ ਸਹਸ੍ਰਾਰੇ ਹੂਂ ਫਟ੍ ਆਚਕ੍ਰਾਯ ਸ੍ਵਾਹਾ ਹृਦਯਂ ਵਿਚਕ੍ਰਾਯ ਸ਼ਿਵਃ । ਸ਼ਿਖਾਚਕ੍ਰਾਯਾਥ ਕਵਚਂ ਵਿਚਕ੍ਰਾਯਾਥ ਨੇਤ੍ਰਕਮ੍ ।। ੩੦੬.

ਭ੍ਰਿਗੁ ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼, ਤੇਜ਼ ਅੱਗ ਨਾਲ, ਭ੍ਰਿਗੁ ਅਤੇ ਅੱਗ, ਸ਼ਿਵ ਚਲਦਾ ਹੈ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ 'ਹੂੰ ਫਟ'—ਦਿਲ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਿਵ ਚਲਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਚੋਟੀ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਕਵਚ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਅੱਖ।

ਸਞ੍ਚਕ੍ਰਾਯਾਸ੍ਤ੍ਰਮੁਦਿष੍ਟਂ ਜ੍ਯਾਲਾਚਕ੍ਰਾਯ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍ । ਸ਼ਾਰ੍ਙ੍ਗ ਸੁਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਗ੍ਰਹਹृਤ੍ ਸਰ੍ਵ੍ਵਸਾਧਨਮ੍ ।। ੩੦੬.

ਅਸਤਰ ਨੂੰ ਅਸਤਰ-ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨਾ; ਸ਼ਾਰੰਗ ਅਤੇ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਛੋਟੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਪੂਰੇ ਕਰਦੇ ਹਨ।