ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਪੂਰ੍ਵ੍ਵੇ ਤਤ੍ਪੁਰੁषਃ ਸ਼੍ਵੇਤੋ ਅਘੋਰੋऽष੍ਟਭੁਜੋऽਸਿਤਃ । ਚਤੁਰ੍ਬਾਹੁਮੁਖਃ ਪੀਤਃ ਸਦ੍ਯੋਜਾਤਸ਼੍ਚ ਪਸ਼੍ਚਿਮੇ ॥ ੩੦੪.

ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਤਤਪੁਰੁਸ਼ ਚਿੱਟਾ ਹੈ; ਅਘੋਰਾ ਅੱਠ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ ਤੇ ਕਾਲਾ; ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਤੇ ਪੀਲੇ ਮੂੰਹ ਵਾਲਾ ਸਦਯੋਜਾਤ ਹੈ।

ਵਾਮਦੇਵਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਵਿਲਾਸੀ ਚਤੁਰ੍ਵਕ੍ਤ੍ਰਭੁਜੋऽਰੁਣਃ । ਸੌਮ੍ਯੇ ਪਞ੍ਚਾਸ੍ਯ ਈਸ਼ਾਨੇ ਈਸ਼ਾਨਃ ਸਰ੍ਵ੍ਵਦਃ ਸਿਤਃ ॥ ੩੦੪.

ਵਾਮਦੇਵ, ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦਾ, ਚਾਰ ਮੂੰਹ ਤੇ ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ ਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦਾ ਹੈ; ਈਸ਼ਾਨ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ, ਪੰਜ ਮੂੰਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਚਿੱਟਾ ਹੈ।

ਇष੍ਟਾਙ੍ਗਾਨਿ ਯਥਾਨ੍ਯਾਯਮਨਨ੍ਤਂ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਮਰ੍ਚ੍ਚਯੇਤ੍ । ਸਿਦ੍ਧੇਸ਼੍ਵਰਂ ਤ੍ਵੇਕਨੇਤ੍ਰਂ ਪੂਰ੍ਵ੍ਵਾਦੌ ਦਿਸ਼ਿ ਪੂਜਯੇਤ੍ ॥ ੩੦੪.

ਜਿਸ ਤਰਤੀਬ ਨਾਲ ਚਾਹੀਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਅਨੰਤ ਤੇ ਸੁਖਮ ਰੂਪ ਨੂੰ; ਸਿੱਧੇਸ਼ਵਰ, ਇੱਕ ਅੱਖ ਵਾਲਾ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਪਹਿਲਾਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਏਕਰੁਦ੍ਰਂ ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰਞ੍ਚ ਸ਼੍ਰੀਕਣ੍ਠਞ੍ਚ ਸ਼ਿਖਣ੍ਡਿਨਮ੍ । ਐਸ਼ਾਨ੍ਯਾਦਿਵਿਦਿਕ੍ਸ਼੍ਵੇਤੇ ਵਿਦ੍ਯੇਸ਼ਾਃ ਕਮਲਾਸਨਾਃ ॥ ੩੦੪.

ਇਕ ਰੁਦ੍ਰ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਸ਼੍ਰੀਕੰਠ ਤੇ ਸ਼ਿਖੰਡਿਨ; ਈਸ਼ਾਨ ਤੇ ਹੋਰ ਦਿਸਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਗਿਆਨ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਕਮਲ 'ਤੇ ਬੈਠੇ ਹਨ।

ਸ਼੍ਵੇਤਃ ਪੀਤਃ ਸਿਤੋ ਰਕ੍ਤੋ ਧੂਮ੍ਰੋ ਰਕ੍ਤੋऽਰੁਣਃ ਸਿਤਃ । ਸ਼ੂਲਾਸ਼ਨਿਸ਼ਰੇष੍ਵਾਸਵਾਹਵਸ਼੍ਚਤੁਰਾਨਨਾਃ ॥ ੩੦੪.

ਚਿੱਟਾ, ਪੀਲਾ, ਚਿੱਟਾ, ਲਾਲ, ਧੂੰਏਂ ਵਾਲਾ, ਲਾਲ, ਲਾਲੀਮਾਵਾਂ, ਚਿੱਟਾ; ਸ਼ੂਲ, ਵਜਰ, ਤੀਰ, ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਚਾਰ ਮੂੰਹਾਂ ਵਾਲੇ।

ਉਮਾ ਚਣ੍ਡੀਸ਼ਨਨ੍ਦੀਸ਼ੌ ਮਹਾਕਾਲੋ ਗਣੇਸ਼੍ਵਰਃ । ਵृषੋ ਭृਙ੍ਗਰਿਟਿਸ੍ਕਨ੍ਦਾਨੁਤ੍ਤਰਾਦੌ ਪ੍ਰਪੂਜਯੇਤ੍ ॥ ੩੦੪.

ਉਮਾ, ਚੰਡੀਸ਼, ਨੰਦੀਸ਼, ਮਹਾਕਾਲ, ਗਣੇਸ਼ਵਰ; ਵੱਛਾ, ਭ੍ਰਿੰਗ, ਰਿਟੀ, ਸਕੰਦ — ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਪਹਿਲਾਂ ਪੂਜਣੇ ਹਨ।

ਕੁਲਿਸ਼ਂ ਸ਼ਕ੍ਤਿਦਣ੍ਡੌ ਚ ਖਡ੍ਗਪਾਸ਼ਧ੍ਵਜੌ ਗਦਾਂ । ਸ਼ੂਲਂ ਚਕ੍ਰਂ ਯਜੇਤ੍ ਪਦ੍ਮਂ ਪੂਰ੍ਵ੍ਵਾਦੌ ਦੇਵਮਰ੍ਚ੍ਯ ਚ ॥ ੩੦੪.

ਵਜਰ, ਸ਼ਕਤੀ, ਡੰਡਾ, ਖੜਗ, ਫਾਂਸ, ਝੰਡਾ, ਗਦਾ, ਸ਼ੂਲ, ਚੱਕਰ; ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਕਮਲ ਤੇ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪਹਿਲਾਂ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਤਤੋऽਧਿਵਾਸਿਤਂ ਸ਼ਿष੍ਯਂ ਪਾਯਯੇਦ੍ ਗਵ੍ਯਪਞ੍ਚਕਮ੍ । ਆਚਾਨ੍ਤਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਸ਼੍ਯ ਨੇਤ੍ਰਾਨ੍ਤੈਰ੍ਨੇਤ੍ਰੇ ਨੇਤ੍ਰੇਣ ਬਨ੍ਧਯੇਤ੍ ॥ ੩੦੪.

ਫਿਰ, ਸੰਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ, ਚੇਲੇ ਨੂੰ ਗਾਂ ਦੇ ਪੰਜ ਉਤਪਾਦ ਪਿਲਾਏ; ਮੂੰਹ ਧੋ ਕੇ, ਛਿੜਕ ਕੇ, ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਦੇ।

ਦ੍ਵਾਰੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਯੇਚ੍ਛਿष੍ਯਂ ਮਣ੍ਡਪਸ੍ਯਾਥ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ । ਸਾਸਨਾਦਿਕੁਸ਼ਾਸੀਨਂ ਤਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ੋਧਯੇਦ੍ ਗੁਰੁਃ ॥ ੩੦੪.

ਚੇਲੇ ਨੂੰ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਰਾਹੀਂ ਅੰਦਰ ਲਿਆਓ, ਫਿਰ ਮੰਡਪ ਦੇ ਦੱਖਣ ਪਾਸੇ; ਕੁਸ਼ ਦੀਆਂ ਘਾਸਾਂ ਤੇ ਆਸਨ ਤੇ ਬੈਠਾ ਕੇ, ਗੁਰੂ ਉਥੇ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ੁਧੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਆਦਿਤਤ੍ਤ੍ਵਾਨਿ ਸਂਹृਤ੍ਯ ਪਰਮਾਰ੍ਥੇ ਲਯਃ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ । ਪੁਨਰੁਤ੍ਪਾਦਯੇਚ੍ਛਿष੍ਯਂ ਸृष੍ਟਿਮਾਰ੍ਗੇਣ ਦੇਸ਼ਿਕਃ ॥ ੩੦੪.

ਮੂਲ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਕੇ, ਪਰਮ ਸਤ ਵਿੱਚ ਲੈਣ ਦੀ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਫਿਰ ਦੇਸ਼ਕ ਚੇਲੇ ਨੂੰ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਰਸਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਨ੍ਯਾਸਂ ਸ਼ਿष੍ਯੇ ਤਤਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਤਂ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਮਾਨਯੇਤ੍ । ਪਸ਼੍ਚਿਮਦ੍ਵਾਰਮਾਨੀਯ ਕ੍ਸ਼ੇਪਯੇਤ੍ ਕੁਸੁਮਾਞ੍ਜਲਿਮ੍ ॥ ੩੦੪.

ਚੇਲੇ 'ਤੇ ਨਿਆਸ ਕਰ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਘੁੰਮਾਉ; ਪੱਛਮੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਲਿਆ ਕੇ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਝੋਲੀ ਚੜ੍ਹਾਓ।

ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਪਤਨ੍ਤਿ ਪੁष੍ਪਾਣਿ ਤਨ੍ਨਾਮਾਦ੍ਯਂ ਵਿਨਿਰ੍ਦ੍ਦਿਸ਼ੇਤ੍ । ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਯਾਗਭੁਵਃ ਖਾਤੇ ਕੁਣ੍ਡੇ ਸਨ੍ਨਾਭਿਮੇਖਲੇ ॥ ੩੦੪.

ਜਿੱਥੇ ਫੁੱਲ ਪੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਮੁੱਖ ਨਾਮ ਦੱਸੋ; ਯਾਗ ਭੂਮੀ ਦੇ ਪਾਸੇ, ਖੱਡ ਵਿੱਚ, ਨਾਭੀ-ਆਕਾਰ ਵਾਲੀ ਥਾਂ 'ਤੇ।

ਸ਼ਿਵਾਗ੍ਨਿਂ ਜਨਯਿਤ੍ਵੇष੍ਟ੍ਵਾ ਪੁਨਃ ਸ਼ਿष੍ਯੇਣ ਚਾਰ੍ਚ੍ਚਯੇਤ੍ । ਧ੍ਯਾਨੇਨਾਤ੍ਮਨਿ ਤਂ ਸ਼ਿष੍ਯਂ ਸਂਹृਤ੍ਯ ਪ੍ਰਲਯਃ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ ॥ ੩੦੪.

ਸ਼ਿਵ-ਅੱਗ ਜਗਾ ਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰ, ਫਿਰ ਚੇਲੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰ; ਧਿਆਨ ਰਾਹੀਂ, ਚੇਲੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਸਮੇਟ ਕੇ, ਲੈਣ ਦੀ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਕਰ।

ਪੁਨਰੁਤ੍ਪਾਦ੍ਯ ਤਤ੍ਪਾਣੌ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਦਰ੍ਭਾਂਸ਼੍ਚ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਤਾਨ੍ । ਪृਥਿਵ੍ਯਾਦੀਨਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵਾਨਿ ਜੁਹੁਯਾਦ੍ ਹृਦਯਾਦਿਭਿਃ ॥ ੩੦੪.

ਫਿਰ, ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਕੇ, ਚੇਲੇ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤੀ ਦਰਭਾ ਘਾਸ ਰੱਖੋ; ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਆਰੰਭ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਹਿਰਦੇ ਆਦਿ ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਅਰਪਣ ਕਰੋ।

ਏਕੈਕਸ੍ਯ ਸ਼ਤਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵ੍ਯੋਮਮੂਲੇਨ ਹੋਮਯੇਤ੍ । ਹੁਤ੍ਵਾ ਪੂਰ੍ਣਾਹੁਤਿਂ ਕੁਰ੍ਯ੍ਯਾਦਸ੍ਤ੍ਰੇਣਾष੍ਟਾਹੁਤੀਰ੍ਹੁਨੇਤ੍ ॥ ੩੦੪.

ਹਰ ਇੱਕ ਲਈ ਸੌ ਹਵਨ ਕਰ ਕੇ, ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਮੂਲ ਨਾਲ ਹਵਨ ਕਰੋ; ਹਵਨ ਕਰ ਕੇ, ਪੂਰਨ ਆਹੁਤੀ ਦਿਓ ਤੇ ਅਸਤਰ ਨਾਲ ਅਠ ਆਹੁਤੀਆਂ ਚੜ੍ਹਾਓ।

ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧ੍ਯਰ੍ਥਂ ਤਤਃ ਸ਼ੇषਂ ਸਮਾਪਯੇਤ੍ । ਕੁਮ੍ਭਂ ਸਮਨ੍ਤ੍ਰਿਤਂ ਪ੍ਰਾਰ੍ਚ੍ਯਂ ਸ਼ਿਸ਼ੁਂ ਪੀਠੇऽਭਿषੇਚਯੇਤ੍ ॥ ੩੦੪.

ਸ਼ੁਧੀ ਲਈ, ਬਾਕੀ ਹਿੱਸਾ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਕਰੋ; ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਘੜਾ ਪੂਜੋ, ਤੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਪੀਠ 'ਤੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰੋ।

ਅਗ੍ਨਿਰੁਵਾਚ ਜਪਨ੍ ਵੈ ਪਞ੍ਚਪਞ੍ਚਾਸ਼ਦ੍ਵਿष੍ਣੁਨਾਮਾਨਿ ਯੋ ਨਰਃ । ਮਨ੍ਤ੍ਰਜਪ੍ਯਾਦਿਫਲਭਾਕ੍ ਤੀਰ੍ਥੇष੍ਵਰ੍ਚਾਦਿ ਚਾਕ੍ਸ਼ਯਮ੍ ।। ੩੦੫.

ਅਗਨਿ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਪਚਵੰਜਾ ਨਾਮ ਜਪਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੰਤਰ ਜਪ ਤੇ ਪੂਜਾ ਦੇ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਫਲ ਅਟੱਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਪੁष੍ਕਰੇ ਪੁਣ੍ਡਰੀਕਾਕ੍ਸ਼ਂ ਗਯਾਯਾਞ੍ਚ ਗਦਾਧਰਮ੍ । ਰਾਘਵਞ੍ਚਿਤ੍ਰਕੂਟੇ ਤੁ ਪ੍ਰਭਾਸੇ ਦੈਤ੍ਯਸੂਦਨਮ੍ ।। ੩੦੫.

ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ ਕਮਲ-ਅੱਖ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ, ਗਯਾ ਵਿੱਚ ਗਦਾ-ਧਾਰੀ ਦੀ, ਚਿਤ੍ਰਕੂਟ 'ਤੇ ਰਾਘਵ ਦੀ, ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਸ 'ਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਵਧੇ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੋ।

ਜਯਂ ਜਯਨ੍ਤ੍ਯਾਂ ਤਦ੍ਵਚ੍ਚ ਜਯਨ੍ਤਂ ਹਸ੍ਤਿਨਾਪੁਰੇ । ਵਾਰਾਹਂ ਵਰ੍ਦ੍ਧਮਾਨੇ ਚ ਕਾਸ਼੍ਮੀਰੇ ਚਕ੍ਰਪਾਣਿਨਮ੍ ।। ੩੦੫.

ਜਯੰਤੀ ਵਿੱਚ ਜਯ ਦੀ, ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਜਯੰਤ ਦੀ, ਵਰਧਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵਾਰਾਹ ਰੂਪ ਦੀ, ਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਚਕਰ-ਧਾਰੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੋ।

ਜਨਾਰ੍ਦ੍ਦਨਞ੍ਚ ਕੁਬ੍ਜਾਮ੍ਰੇ ਮਥੁਰਾਯਾਞ੍ਚ ਕੇਸ਼ਵਮ੍ । ਕੁਬ੍ਜਾਮ੍ਰਕੇ ਹृषੀਕੇਸ਼ਂ ਗਙ੍ਗਾਦ੍ਵਾਰੇ ਜਟਾਧਰਮ੍ ।। ੩੦੫.

ਕੁਬਜਾਮਰ ਵਿੱਚ ਜਨਾਰਦਨ, ਮਥੁਰਾ ਵਿੱਚ ਕੇਸ਼ਵ, ਕੁਬਜਾਮਰ ਵਿੱਚ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼, ਤੇ ਗੰਗਾਦਵਾਰ 'ਤੇ ਜਟਾਧਾਰੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੋ।

ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮੇ ਮਹਾਯੋਗਂ ਹਰਿਂ ਗੋਵਰ੍ਦ੍ਧਨਾਚਲੇ । ਪਿਣ੍ਡਾਰਕੇ ਚਤੁਰ੍ਬ੍ਬਾਹੁਂ ਸ਼ਙ੍ਖੋਦ੍ਧਾਰੇ ਚ ਸ਼ਙ੍ਖਿਨਮ੍ ।। ੩੦੫.

ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਮਹਾਂਯੋਗੀ ਹਰੀ, ਗੋਵਰਧਨ ਪਹਾੜ 'ਤੇ, ਪਿੰਡਾਰਕ ਵਿੱਚ ਚਤੁਰਭੁਜ, ਤੇ ਸ਼ੰਖੋਧਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਖ-ਧਾਰੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੋ।

ਵਾਮਨਞ੍ਚ ਕੁਰੁਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਯਮੁਨਾਯਾਂ ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮਮ੍ । ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼੍ਵਰਂ ਤਥਾ ਸ਼ੋਣੇ ਕਪਿਲਂ ਪੂਰ੍ਵ੍ਵਸਾਗਰੇ ।। ੩੦੫.

ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਾਮਨ, ਯਮੁਨਾ 'ਤੇ ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮ, ਸੋਣ ਨਦੀ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵੇਸ਼ਵਰ, ਤੇ ਪੂਰਬੀ ਸਮੁੰਦਰ 'ਤੇ ਕਪਿਲ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੋ।

ਵਿष੍ਣੁਂ ਮਹੋਦਧੌ ਵਿਦ੍ਯਾਦ੍ਗਙ੍ਗਾਸਾਗਰਸਙ੍ਗਮੇ । ਵਨਮਾਲਞ੍ਚ ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧ੍ਯਾਂ ਦੇਵਂ ਰੈਵਤਕਂ ਵਿਦੁਃ ।। ੩੦੫.

ਮਹਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਗੰਗਾ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਵਿੱਚ ਵਨਮਾਲਾ, ਤੇ ਰੈਵਤਕ 'ਤੇ ਦੇਵ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੋ।

ਕਾਸ਼ੀਤਟੇ ਮਹਾਯੋਗਂ ਵਿਰਜਾਯਾਂ ਰਿਪੁਞ੍ਜਯਮ੍ । ਵਿਸ਼ਾਖਯੂਪੇ ਹ੍ਯਜਿਤਨ੍ਨੇਪਾਲੇ ਲੋਕਭਾਵਨਮ੍ ।। ੩੦੫.

ਕਾਸ਼ੀ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਮਹਾਂਯੋਗੀ, ਵਿਰਜਾ ਵਿੱਚ ਰਿਪੁ-ਜੈ, ਵਿਸ਼ਾਖਯੂਪ 'ਤੇ ਅਜਿਤ, ਤੇ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੋ।

ਦ੍ਵਾਰਕਾਯਾਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਕृष੍ਣਂ ਮਨ੍ਦਰੇ ਮਧੁਸੂਦਨਮ੍ । ਲੋਕਾਕੁਲੇ ਰਿਪੁਹਰਂ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮੇ ਹਰਿਂ ਸ੍ਮਰੇਤ੍ ।। ੩੦੫.

ਦਵਾਰਕਾ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਮੰਦਰ 'ਤੇ ਮਧੁਸੂਦਨ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਵਿੱਚ ਰਿਪੁ-ਹਰਣਹਾਰ, ਤੇ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਹਰੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੋ।

ਪੁਰੁषਂ ਪੂਰੁषਵਟੇ ਵਿਮਲੇ ਚ ਜਗਤ੍ਪ੍ਰਭੁਂ । ਅਨਨ੍ਤਂ ਸੈਨ੍ਧਵਾਰਣ੍ਯੇ ਦਣ੍ਡਕੇ ਸ਼ਾਰ੍ਙ੍ਗਧਾਰਿਣਮ੍ ।। ੩੦੫.

ਪੁਰੁਸ਼ਵਟ ਵਿੱਚ ਪਰਮ ਪੁਰੁਸ਼, ਵਿਮਲਾ ਵਿੱਚ ਜਗਤ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਸਿੰਧੂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਅਨੰਤ, ਤੇ ਦੰਡਕ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਰੰਗ-ਧਾਰੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੋ।

ਉਤ੍ਪਲਾਵਰ੍ਤ੍ਤਕੇ ਸ਼ੌਰਿਂ ਨਰ੍ਮ੍ਮਦਾਯਾਂ ਸ਼੍ਰਿਯਃ ਪਤਿਂ । ਦਾਮੋਦਰਂ ਰੈਵਤਕੇ ਨਨ੍ਦਾਯਾਂ ਜਲਸ਼ਾਯਿਨਂ ।। ੩੦੫.

ਉਤਪਲਾਵਰਤਕ ਵਿੱਚ ਸ਼ੌਰੀ, ਨਰਮਦਾ 'ਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਰੈਵਤਕ 'ਤੇ ਦਾਮੋਦਰ, ਤੇ ਨੰਦਾ 'ਤੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਵਿਹਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੋ।

ਗੋਪੀਸ਼੍ਵਰਞ੍ਚ ਸਿਨ੍ਧ੍ਵਵ੍ਧੌ ਮਾਹੇਨ੍ਦ੍ਰੇ ਚਾਚ੍ਯੁਤਂ ਵਿਦੁਃ । ਸਹ੍ਯਾਦ੍ਰੌ ਦੇਵਦੇਵੇਸ਼ਂ ਵੈਕੁਣ੍ਠਂ ਮਾਗਧੇ ਵਨੇ ।। ੩੦੫.

ਸਿੰਧੂ ਦੇ ਮੂੰਹ 'ਤੇ ਗੋਪੀਸ਼ਵਰ, ਮਾਹਿੰਦਰ 'ਤੇ ਅਚੁਤ, ਸਹਿਆ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਤੇ ਮਗਧ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੈਕੁੰਠ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੋ।

ਸਰ੍ਵ੍ਵਪਾਪਹਰਂ ਵਿਨ੍ਧ੍ਯੇ ਔਡ੍ਰੇ ਤੁ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮਮ੍ । ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਹृਦਯੇ ਵਿਦ੍ਧਿ ਜਪਤਾਂ ਭੁਕ੍ਤਿਮੁਕ੍ਤਿਦਮ੍ ।। ੩੦੫.

ਵਿੰਧਿਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਹਰਨਹਾਰ, ਔਡਰ ਵਿੱਚ ਪਰਮ ਪੁਰੁਸ਼, ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਜਾਣੋ, ਜੋ ਜਪਦੇ ਹਨ ਉਹ ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।