ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਮਾਰੀਨਿਰ੍ਨਾਸ਼ਨਕਰਃ ਸ ਮਾਂ ਪਾਤੁ ਜਗਤ੍ਪਤਿਃ । ਸ਼੍ਲੋਕੌ ਚੈਵ ਨ੍ਯਸੇਦੇਤੌ ਮਨ੍ਤ੍ਰੌ ਗੋਰਕ੍ਸ਼ਕੌ ਪृਥਕ੍ ।। ੩੦੨.

ਜੋ ਰੋਗ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਗਤ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ; ਇਹ ਦੋ ਸ਼ਲੋਕ ਅਤੇ ਦੋ ਗੋ-ਰੱਖਿਆ ਮੰਤ੍ਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੱਖਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

ਅਗ੍ਨਿਰੁਵਾਚ ਯਦਾ ਜਨ੍ਮਰ੍ਕ੍ਸ਼ਗਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰੋ ਭਾਨੁਃ ਸਪ੍ਤਮਰਾਸ਼ਿਗਃ । ਪੌष੍ਣਃ ਕਾਲਃ ਸ ਵਿਜ੍ਞੇਯਸ੍ਤਦਾ ਗ੍ਰਾਸਂ ਪਰੀਕ੍ਸ਼ਯੇਤ੍ ।। ੩੦੩.

ਅਗਨਿ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜਦੋਂ ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਸੱਤਵੇਂ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਵੀ ਸੱਤਵੇਂ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਪੌਸ਼ਣ ਕਾਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਤਦ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਕਣ੍ਠੇष੍ਠੈ ਚਲਤਃ ਸ੍ਥਾਨਾਦ੍ਯਸ੍ਯ ਵਕ੍ਰਾ ਚ ਨਾਸਿਕਾ । ਕृष੍ਣਾ ਚ ਜਿਹ੍ਵਾ ਸਪ੍ਤਾਹਂ ਜੀਵਿਤਂ ਤਸ੍ਯ ਵੈ ਭਵੇਤ੍ ।। ੩੦੩.

ਜੇ ਗਲੇ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੋਂ ਨੱਕ ਟੇਢੀ ਹੋਵੇ, ਜੀਭ ਕਾਲੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਸੱਤ ਦਿਨ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ।

ਤਾਰੋ ਮੇषੋ ਵਿषਂ ਦਨ੍ਤੀ ਨਰੋ ਦੀਰ੍ਘੋ ਘਣਾ ਰਸਃ । ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋਲ੍ਕਾਯ ਮਹੋਲ੍ਕਾਯ ਵੀਰੋਤ੍ਲਾਯ ਸ਼ਿਖਾ ਭਵੇਤ੍ ।। ੩੦੩.

ਤਾਰਾ, ਮੇ਷, ਜ਼ਹਿਰ, ਦੰਦ ਵਾਲਾ, ਆਦਮੀ, ਲੰਬਾ, ਗਾੜਾ ਤੇ ਰਸ — ਇਹ ਸਾਰੇ ਜਦੋਂ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਵੱਡੀ ਉਲਕਾ, ਵੀਰ ਉਲਕਾ ਤੇ ਅੱਗ ਦੀ ਲੋ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਹ੍ਯਲ੍ਕਾਯ ਸਹਸੋਲ੍ਕਾਯ ਵੈष੍ਣਵੋष੍ਟਾਕ੍ਸ਼ਰੋ ਮਨੁਃ । ਕਨਿष੍ਠਾਦਿਤਦष੍ਟਾਨਾਮਙ੍ਗੁਲੀਨਾਞ੍ਚ ਪਰ੍ਵਸੁ ।। ੩੦੩.

ਛੋਟੀ ਉਲਕਾ, ਹਜ਼ਾਰ ਉਲਕਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਦਾ ਅੱਠ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਮੰਤਰ — ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਛੋਟੀ ਉਂਗਲੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਉਂਗਲੀਆਂ ਦੇ ਜੋੜਾਂ 'ਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਜ੍ਯੇष੍ਠਾਗ੍ਰੇਣ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ਤਾਵਨ੍ ਮੂਰ੍ਦ੍ਧਨ੍ਯष੍ਟਾਕ੍ਸ਼ਰਂ ਨ੍ਯਸੇਤ੍ । ਤਰ੍ਜ੍ਜਨ੍ਯਾਨ੍ਤਾਰਮਙ੍ਗੁष੍ਠੇ ਲਗ੍ਨੇ ਮਧ੍ਯਮਯਾ ਚ ਤਤ੍ ।। ੩੦੩.

ਵੱਡੀ ਉਂਗਲੀ ਦੇ ਸਿਰੇ ਨਾਲ, ਕ੍ਰਮਵਾਰ, ਅੱਠ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਮੰਤਰ ਮੱਥੇ 'ਤੇ ਰੱਖੋ; ਵੱਡੀ ਉਂਗਲੀ ਤੇ ਅੰਗੂਠੇ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚਕਾਰ, ਫਿਰ ਮੱਧਮ ਉਂਗਲੀ ਨਾਲ।

ਤਲੇਙ੍ਗੁष੍ਠੇ ਤਦੁਤ੍ਤਾਰਂ ਵੀਜੋਤ੍ਤਾਰਂ ਤਤੋ ਨ੍ਯਸੇਤ੍ । ਰਕ੍ਤਗੌਰਧੂਮ੍ਰਹਰਿਜ੍ਜਾਤਰੂਪਾਃ ਸਿਤਾਸ੍ਤ੍ਰਥਃ ।। ੩੦੩.

ਹਥੇਲੀ ਤੇ ਅੰਗੂਠੇ 'ਤੇ, ਉਚਿਤ ਬੀਜ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵਧੀਕ ਰੱਖੋ; ਲਾਲ, ਪੀਲਾ, ਧੂੰਮਰ, ਹਰਾ, ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਤੇ ਚਿੱਟਾ — ਇਹ ਰਥ ਹਨ।

ਏਵਂ ਰੂਪਾਨਿਮਾਨ੍ ਵਰ੍ਣਾਨ੍ ਭਾਵਵੁਦ੍ਧਾਨ੍ਨ੍ਯਸੇਤ੍ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ । ਹृਦਾਸ੍ਯਨੇਤ੍ਰਮੂਰ੍ਦ੍ਧਾਙ੍ਘ੍ਰਿਤਾਲੁਗੁਹ੍ਯਕਰਾਦਿषੁ ।। ੩੦੩.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਰੂਪ ਤੇ ਰੰਗ, ਜੋ ਭਾਵਾਂ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਹਨ, ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਹਿਰਦੇ, ਮੂੰਹ, ਅੱਖਾਂ, ਮੱਥੇ, ਪੈਰ, ਜੀਭ, ਗੁਪਤ ਅੰਗ ਤੇ ਹੱਥਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖਣੇ ਹਨ।

ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਚ ਨ੍ਯਸੇਦ੍ਵੀਜਾਨ੍ਨ੍ਯਸ੍ਯਾਥ ਕਰਦੇਹਯੋਃ । ਯਥਾਤ੍ਮਨਿ ਤਥਾ ਦੇਵੇਨ੍ਯਾਸਃ ਸਾਰ੍ਯ੍ਯਃ ਕਰਂ ਵਿਨਾ ।। ੩੦੩.

ਅੰਗਾਂ 'ਤੇ ਬੀਜ ਰੱਖੋ, ਫਿਰ ਹੱਥ ਤੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ; ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ, ਤਿਵੇਂ ਦੇਵੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰੱਖੋ, ਪਰ ਹੱਥ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ।

ਹृਦਾਦਿਸ੍ਥਾਨਗਾਨ੍ ਵਰ੍ਣਾਨ੍ ਗਨ੍ਧਪੁष੍ਪੈਃ ਸਮਰ੍ਚ੍ਚਯੇਤ੍ । ਧਰ੍ਮ੍ਮਾਦ੍ਯਗ੍ਨ੍ਯਾਦ੍ਯਧਰ੍ਮਾਦਿ ਗਾਤ੍ਰੇ ਪੀਠੇऽਮ੍ਬੁਜੇ ਨ੍ਯਸੇਤ੍ ।। ੩੦੩.

ਹਿਰਦੇ ਆਦਿ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖੇ ਅੱਖਰਾਂ ਨੂੰ ਸੁਗੰਧ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜੋ; ਧਰਮ ਆਦਿ, ਅੱਗ ਆਦਿ, ਅਧਰਮ ਆਦਿ — ਇਹ ਸਰੀਰ, ਆਸਨ ਤੇ ਕਮਲ 'ਤੇ ਰੱਖੋ।

ਯਤ੍ਰ ਕੇਸ਼ਰਕਿਞ੍ਚਲ੍ਕਵ੍ਯਾਪਿਸੂਰ੍ਯ੍ਯੇਨ੍ਦੁਦਾਹਿਨਾਂ । ਮਣ੍ਡਲਨ੍ਤ੍ਰਿਤਯਨ੍ਤਾਵਦ੍ ਭੇਦੈਸ੍ਤਤ੍ਰ ਨ੍ਯਸੇਤ੍ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ ।। ੩੦੩.

ਜਿੱਥੇ ਕੇਸਰ ਤੇ ਰੇਸ਼ਾ ਫੈਲਦੇ ਹਨ, ਸੂਰਜ, ਚੰਦ ਤੇ ਅੱਗ ਨਾਲ, ਜਿੰਨੇ ਭਾਗ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਉਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਰੱਖੋ।

ਗੁਣਾਸ਼੍ਚ ਤਨ੍ਤ੍ਰਸਤ੍ਵਾਦ੍ਯਾਃ ਕੇਸ਼ਰਮ੍ਥਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ਕ੍ਤਯਃ । ਵਿਮਲੋਤ੍ਕਰ੍षਣੀਜ੍ਞਾਨਕ੍ਰਿਯਾਯੋਗਾਸ਼੍ਚ ਵੈ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ ।। ੩੦੩.

ਤੰਤ੍ਰ ਦੀ ਸਤਤਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗੁਣਾਂ ਤੇ ਕੇਸਰ ਵਾਂਗ ਸ਼ਕਤੀਆਂ; ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਉਤਕਰਸ਼, ਗਿਆਨ, ਕਰਮ ਤੇ ਜੋਗ — ਇਹ ਸਾਰੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ।

ਪ੍ਰਹ੍ਵੀ ਸਤ੍ਯਾ ਤਥੇਸ਼ਾਨਾਨੁਗ੍ਰਹਾ ਮਧ੍ਯਤਸ੍ਤਤਃ । ਯੋਗਪੀਠਂ ਸਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਸਮਾਵਾਹ੍ਯ ਹਰਿਂ ਯਜੇਤ੍ ।। ੩੦੩.

ਨਮਰਤਾ, ਸਚਾਈ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ਼ਾਨਤਾ, ਕਿਰਪਾ, ਤੇ ਵਿਚਕਾਰ — ਜੋਗ ਆਸਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਹਰੀ ਨੂੰ ਸੱਦ ਕੇ, ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਵਾਸੁਦੇਵਾਦਯਃ ਪੂਜ੍ਯਾਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰੋ ਦਿਕ੍ਸ਼ੁ ਮੂਰ੍ਤ੍ਤਯਃ । ਵਿਦਿਕ੍ਸ਼ੁ ਸ਼੍ਰਈਸਰਸ੍ਵਤ੍ਯੈ ਰਤਿਸ਼ਾਨ੍ਤ੍ਯੈ ਚ ਪੂਜਯੇਤ੍ ।। ੩੦੩.

ਵਾਸੁਦੇਵ ਆਦਿ ਚਾਰ ਮੂਰਤੀਆਂ ਦਿਸਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਜਣ ਯੋਗ ਹਨ; ਵਿਚਕਾਰ ਦੀਆਂ ਦਿਸਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਲਕਸ਼ਮੀ, ਸਰਸਵਤੀ, ਰਤੀ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ।

ਸ਼ਙ੍ਖਂ ਚਕ੍ਰਂ ਗਦਾਂ ਪਦ੍ਮਂ ਮੁषਲਂ ਖਡ੍ਗਸ਼ਾਰ੍ਙ੍ਗਿਕੇ । ਵਨਮਾਲਾਨ੍ਵਿਤਂ ਦਿਕ੍ਸ਼ੁ ਵਿਦਿਕ੍ਸ਼ੁ ਚ ਯਜੇਤ੍ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ ।। ੩੦੩.

ਸ਼ੰਖ, ਚੱਕਰ, ਗਦਾ, ਕਮਲ, ਮਸਲਾ, ਤਲਵਾਰ, ਧਨੁਸ਼ — ਜੰਗਲ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ — ਦਿਸਾਵਾਂ ਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀਆਂ ਦਿਸਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਪੂਜੋ।

ਅਬ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਚ ਚਵਹਿਸ੍ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯਂ ਦੇਵਸ੍ਯ ਪੁਰਤੋऽਰ੍ਚ੍ਚਯੇਤ੍ । ਵਿਸ਼੍ਵਕ੍ਸੇਨਞ੍ਚ ਸੋਮੇਸ਼ਂ ਮਧ੍ਯੇ ਆਵਰਣਾਦ੍ਵਹਿਃ ।। ੩੦੩.

ਦੇਵੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਗਰੁੜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤੇ ਸੱਦਾ ਕਰਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਕਸੇਨ ਤੇ ਸੋਮੇਸ਼ ਨੂੰ ਵਿਚਕਾਰ, ਆਵਰਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ, ਪੂਜੋ।

ਇਨ੍ਦ੍ਰਾਦਿਪਰਿਚਾਰੇਣ ਪੂਜ੍ਯ ਸਰ੍ਵ੍ਵਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ।। ੩੦੩.

ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਸਹਾਇਕਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਗ੍ਨਿਰੁਵਾਚ ਮੇषਃ ਸਂਜ੍ਞਾ ਵਿषਂ ਸਾਜ੍ਯਮਸ੍ਤਿ ਦੀਰ੍ਘੇਦਕਂ ਰਸਃ । ਏਤਤ੍ ਪਞ੍ਚਾਕ੍ਸ਼ਰਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਂ ਸ਼ਿਵਦਞ੍ਚ ਸ਼ਿਵਾਤ੍ਮਕਂ ॥ ੩੦੪.

ਅਗਨਿ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੇ਷ ਨਾਮ ਹੈ, ਜ਼ਹਿਰ ਘੀ ਹੈ, ਲੰਬਾ ਪਾਤਰਾ ਹੈ, ਰਸ ਤਰਲ ਹੈ; ਇਹ ਪੰਜ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਮੰਤਰ ਸ਼ੁਭ ਹੈ ਤੇ ਸ਼ਿਵ-ਸਰੂਪ ਹੈ।

ਤਾਰਕਾਦਿ ਸਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਚ੍ਯ ਦੇਵਤ੍ਵਾਦਿ ਸਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ । ਜ੍ਞਾਨਾਤ੍ਮਕਂ ਪਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਪਰਂ ਬੁਦ੍ਧਿਃ ਸ਼ਿਵੋ ਹृਦਿ ॥ ੩੦੪.

ਤਾਰਾ ਆਦਿ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਤਾ ਆਦਿ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ-ਸਰੂਪ ਹੈ, ਪਰਮ ਬੁੱਧੀ, ਸ਼ਿਵ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਹੈ।

ਤਚ੍ਛਕ੍ਤਿਭੂਤਃ ਸਰ੍ਵ੍ਵੇਸ਼ੋ ਭਿਨ੍ਨੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਿਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿਭਿਃ । ਮਨ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਣਾਃ ਪਞ੍ਚ ਭੂਤਾਨਿ ਤਨ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰਾ ਵਿषਯਾਸ੍ਤਥਾ ॥ ੩੦੪.

ਉਹ, ਸ਼ਕਤੀ-ਸਰੂਪ, ਸਭ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲ ਵੱਖਰਾ; ਮੰਤਰ ਦੇ ਅੱਖਰ ਪੰਜ ਭੂਤ ਹਨ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮੰਤਰ ਵੀ ਵਿਸ਼ੇ ਹਨ।

ਪ੍ਰਾਣਾਦਿਵਾਯਵਃ ਪਞ੍ਚ ਜ੍ਞਾਨਕਰ੍ਮ੍ਮੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਚ । ਸਰ੍ਵਂ ਪਞ੍ਚਾਕ੍ਸ਼ਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਤਦ੍ਵਦष੍ਟਾਕ੍ਸ਼ਰਾਨ੍ਤਕਃ ॥ ੩੦੪.

ਪ੍ਰਾਣ ਆਦਿ ਪੰਜ ਵਾਯੂ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਕਰਮ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ; ਇਹ ਸਭ ਪੰਜ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ, ਤੇ ਅੱਠ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਅੰਤ ਵੀ।

ਗਵ੍ਯੇਨ ਪ੍ਰੋਕ੍ਸ਼ਯੇਦ੍ਦੀਕ੍ਸ਼ਾਸ੍ਥਾਨਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਚੋਦਿਤਂ । ਤਨ੍ਤ੍ਰਸਮ੍ਭੂਤਸਮ੍ਭਾਵਃ ਸ਼ਿਵਮਿष੍ਟ੍ਵਾ ਵਿਧਾਨਤਃ ॥ ੩੦੪.

ਉਹ ਦীক্ষਾ ਦੀ ਥਾਂ ਨੂੰ ਗਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ, ਮੰਤਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਛਿੜਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਤੰਤ੍ਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜੋ ਕੁਝ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ, ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਮੂਲਮੂਰ੍ਤ੍ਤ੍ਯਙ੍ਗਵਿਦ੍ਯਾਭਿਸ੍ਤਣ੍ਡੁਲਕ੍ਸ਼ੇਪਣਾਦਿਕਮ੍ । ਕृਤ੍ਵਾ ਚਰੁਞ੍ਚ ਯਤ੍ ਕ੍ਸ਼ੀਰਂ ਪੁਨਸ੍ਤਦ੍ਵਿਭਜੇਤ੍ ਤ੍ਰਿਧਾ ॥ ੩੦੪.

ਮੂਲ, ਮੂਰਤੀ, ਅੰਗ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ, ਚਾਵਲ ਤੇ ਹੋਰ ਚੜ੍ਹਾਵੇ ਪਾ ਕੇ, ਚਰੁ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਜੋ ਦੁੱਧ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਨਿਵੇਦ੍ਯੈਕਂ ਪਰਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸਸ਼ਿष੍ਯੋऽਨ੍ਯਦ੍ ਭਜੇਦ੍‌ਗੁਰੁਃ । ਆਚਮ੍ਯ ਸਕਲੀਕृਤ੍ਯ ਦਦ੍ਯਾਚ੍ਛਿष੍ਯਾਯ ਦੇਸ਼ਿਕਃ ॥ ੩੦੪.

ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹਵਨ ਕਰਕੇ, ਦੂਜਾ ਹਿੱਸਾ ਸ਼ਿਸ਼ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ, ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਕੱਤਰ ਕਰਕੇ, ਬਾਕੀ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਸ਼ਿਸ਼ ਨੂੰ ਦੇ ਦੇਂਦਾ ਹੈ।

ਦਨ੍ਤਕਾष੍ਠਂ ਹृਦਾ ਜਪ੍ਤਂਕ੍ਸ਼ੀਰਵृਕ੍ਸ਼ਾਦਿਸਮ੍ਭਵਮ੍ । ਸਂਸ਼ੋਧ੍ਯ ਦਨ੍ਤਾਨ੍ ਸਂਕ੍ਸ਼ੀਪ੍ਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ਾਲ੍ਯੈਤਤ੍ ਕ੍ਸ਼ਿਪੇਦ੍ਭੁਵਿ ॥ ੩੦੪.

ਦੰਦਕਾਠੀ, ਜੋ ਦੁੱਧ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖ ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਹਿਰਦੇ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਜਪ ਕੀਤੀ ਹੋਈ, ਉਸ ਨਾਲ ਦੰਦ ਸਾਫ ਕਰੇ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਟੋੜ ਕੇ, ਧੋ ਕੇ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਸੁੱਟ ਦੇਵੇ।

ਪੂਰ੍ਵ੍ਵੇਣ ਸੌਮ੍ਯਵਾਰੀਸ਼ਗਂ ਸ਼ੁਭਮਤੌ ਸ਼ੁਭਮ੍ । ਪੁਨਸ੍ਤਂ ਸ਼ਿष੍ਯਮਾਯਾਨ੍ਤਂ ਸ਼ਿਖਾਬਨ੍ਧਾਦਿਰਕ੍ਸ਼ਿਤਂ ॥ ੩੦੪.

ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੇ ਸੁਭਾਵਕ ਪਾਣੀ ਨਾਲ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸੁਖਦਾਇਕ ਹੈ, ਸ਼ਿਸ਼, ਆਪਣੀ ਚੋਟੀ ਬੰਨ ਕੇ ਤੇ ਹੋਰ ਰੀਤਾਂ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੋ ਕੇ, ਮੁੜ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

ਕृਤ੍ਵਾ ਵੇਦ੍ਯਾਂ ਸਹਾਨੇਨ ਸ੍ਵਪੇਦ੍ਦਰ੍ਭਾਸ੍ਤਰੇ ਬੁਧਃ । ਸੁषੁਪ੍ਤਂ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਤਂ ਸ਼ਿष੍ਯਃ ਪ੍ਰਭਾਤੇ ਸ਼੍ਰਾਵਯੇਦ੍ ਗੁਰੁਂ ॥ ੩੦੪.

ਵੇਦੀ 'ਤੇ ਦਰਭਾ ਘਾਸ ਦੀ ਚੌਕੀ ਬਣਾ ਕੇ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਗੁਰੂ ਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਸੌਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਸ਼ਿਸ਼ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਗਹਿਰੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਵੇਰੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ੁਭੈਃ ਸਿਦ੍ਧਿਪਦੈਰ੍ਭਕ੍ਤਿਸ੍ਤੈਃ ਪੁਨਰ੍ਮ੍ਮਣ੍ਡਲਾਰ੍ਚ੍ਚਨਮ੍ । ਮਣ੍ਡਲਂ ਭਦ੍ਰਕਾਦ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਪੂਜਯੇਤ੍ਸਰ੍ਵ੍ਵਸਿਦ੍ਧਿਦਂ ॥ ੩੦੪.

ਸੁਭਾਵਕ ਤੇ ਸਿਧ ਹੋਏ ਚੜ੍ਹਾਵਿਆਂ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਉਹ ਮੰਡਲ ਦੀ ਮੁੜ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮੰਡਲ, ਚੰਗੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਸਭ ਸਿਧੀਆਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸਮਝ ਕੇ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾਚਮ੍ਯ ਮृਦਾ ਦੇਹਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰੈਰਾਲਿਪ੍ਯ ਕਲ੍ਪ੍ਯਤੇ । ਸ਼ਿਵਤੀਰ੍ਥੇ ਨਰਃ ਸ੍ਨਾਯਾਦਘਮਰ੍षਣਪੂਰ੍ਵਕਮ੍ ॥ ੩੦੪.

ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਤੇ ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ, ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਲਗਾ ਕੇ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ, ਅਘਮਰਸ਼ਣ ਦੀ ਰੀਤ ਪੂਰਨ ਕਰਕੇ, ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।