ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਗੁਲ੍ਮਮਾषਤਿਲਵ੍ਰੀਹਿਚੂਰ੍ਣਕ੍ਸ਼ੀਰਸਿਤਾਨ੍ਵਿਤਂ । ਅਸ਼੍ਵਤ੍ਥਵਂਸ਼ਦਰ੍ਭਾਣਂ ਮੂਲਂ ਵੈ ਵੈष੍ਣਵੀਸ਼੍ਰਿਯੋਃ ।। ੩੦੨.

ਗੁਲਮਾ, ਉੜਦ, ਤਿਲ, ਚਾਵਲ, ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਦਾ ਚੂਰਨ, ਪਵਿੱਤਰ ਪੀਪਲ, ਬਾਂਬੂ ਅਤੇ ਦਰਭਾ ਘਾਹ ਦੀ ਜੜਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਵੈਸ਼ਨਵ ਮਹਿਮਾ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ।

ਮੂਲਂ ਦੂਰ੍ਵ੍ਵਾਸ਼੍ਵਗਨ੍ਧੋਤ੍ਥਂ ਪਿਵੇਤ੍ ਕ੍ਸ਼ੀਰੈਃ ਸੁਤਾਰ੍ਥਿਨੀ । ਕੌਨ੍ਤੀਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯਾਃ ਸ਼ਿਫਾ ਧਾਤ੍ਰੀ ਵਜ੍ਰਂ ਲੋਧ੍ਰਂ ਵਟਾਙ੍ਕੁਰਮ੍ ।। ੩੦੨.

ਜੋ ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖੇ, ਉਹ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਦੂਬ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਗੰਧਾ ਦੀ ਜੜ ਪੀਵੇ; ਕਉਂਤੀ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਫਲੀ, ਆਂਵਲਾ, ਵਜ੍ਰ, ਲੋਧਰਾ ਅਤੇ ਵਟ ਦਾ ਅੰਕੁਰ ਵੀ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪੀਵੇ।

ਆਜ੍ਯਕ੍ਸ਼ੀਰਮृਤੌ ਪੇਯਂ ਪੁਤ੍ਰਾਰ੍ਥ ਤ੍ਰਿਦਿਵਂ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾ । ਪੁਤ੍ਰਾਰ੍ਥਿਨੀ ਵਿਬੇਤ੍ ਕ੍ਸ਼ੀਰਂ ਸ਼੍ਰੀਮृਲਂ ਸਵਟਾਹ੍ਕੁਰਮ੍ ।। ੩੦੨.੧੭ ਸ਼੍ਰੀਵਟਾਙ੍ਕੁਰਦੇਵੀਨਾਂ ਰਸਂ ਤਸ੍ਯੇ ਪਿਵੇਚ੍ਚ ਸਾ । ਸ਼੍ਰੀਪਦ੍ਮਮੂਲਮੁਤ੍‌ਕ੍ਸ਼ੀਰਮਸ਼੍ਵਤ੍ਥੋਤ੍ਤਰਮੂਲਯੁਕ੍ ।। ੩੦੨.

ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਲਈ, ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਨੂੰ ਘੀ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਪੀਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜੋਤਿ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀ ਮ੍ਰਿਲਾ ਅਤੇ ਵਟ ਦੇ ਅੰਕੁਰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪੀਵੇ।

ਤਰਲਂ ਪਯਸਾ ਯੁਕ੍ਤਂ ਕਾਰ੍ਪਾਸਫਲਪਲ੍ਲਵਂ । ਅਪਾਮਾਰ੍ਗਸ੍ਯ ਪੁष੍ਪਾਗ੍ਰਂ ਨਵਂ ਸਮਹਿषੀਪਯਃ ।। ੩੦੨.

ਕਪਾਹ ਦਾ ਨਰਮ ਫਲ ਅਤੇ ਪੱਤਾ, ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਅਤੇ ਅਪਾਮਾਰਗ ਦਾ ਤਾਜਾ ਫੁੱਲ, ਮਹਿਸੀ ਦੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਪੁਤ੍ਰਾਰ੍ਥਞ੍ਚਾਰ੍ਦ੍ਧषਟ੍‌ਸ਼ਾਕੈਰ੍ਯੋਗਾਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰ ਈਰਿਤਾਃ । ਸ਼ਰ੍ਕਰੋਤ੍‌ਪਲਪੁष੍ਪਾਕ੍ਸ਼ਲੋਦ੍ਰਚਨ੍ਦਨਸਾਰਿਵਾਃ ।। ੩੦੨.

ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਲਈ, ਛੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੇ ਚਾਰ ਜੋੜੇ ਲਿਖੇ ਹਨ: ਚੀਨੀ, ਕਮਲ ਦਾ ਫੁੱਲ, ਅਕਸ਼ਾ, ਲੋਧਰਾ, ਚੰਦਨ ਅਤੇ ਸਾਰੀਵਾ।

ਸ੍ਨਵਮਾਣੇ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾ ਗਰ੍ਭੇ ਦਾਤਵ੍ਯਾਸ੍ਤਣ੍ਡੁਲਾਮ੍ਭਸਾ । ਲਾਜਾ ਯष੍ਟਿਸਿਤਾਦ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਾਕ੍ਸ਼ੌਦ੍ਰਸਰ੍ਪੀਂषਿ ਵਾ ਲਿਹੇਤ੍ ।। ੩੦੨.

ਜਦੋਂ ਔਰਤ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਚਾਵਲ ਦਾ ਪਾਣੀ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਲਾਜ, ਮੁਲੀਠੀ, ਅੰਗੂਰ, ਸ਼ਹਦ ਅਤੇ ਘੀ ਵੀ ਖਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਅਟਰੁषਕਲਾਙ੍ਗੁਲ੍ਯਃ ਕਾਕਮਾਚ੍ਯਾਃ ਸ਼ਿਫਾ ਪृਥਕ੍ । ਨਾਭੇਰਘਃ ਸਮਾਲਿਪ੍ਯ ਪ੍ਰਸੂਤੇ ਪ੍ਰਮਦਾ ਸੁਖਮ੍ ।। ੩੦੨.

ਅਟਾਰੂ, ਕਲਾਂਗੁਲੀ ਅਤੇ ਕਾਕਮਾਚੀ ਦੀਆਂ ਜੜਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਾਭੀ ਉੱਤੇ ਲਗਾਈਆਂ ਜਾਣ; ਜਦੋਂ ਲਗਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਔਰਤ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਵ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਰਕ੍ਤਂ ਸ਼ੁਕ੍ਲਂ ਜਵਾਪੁष੍ਪਂ ਰਕ੍ਤਸ਼ੁਕ੍ਲਸ੍ਰੁਤੌ ਪਿਵੇਤ੍ । ਕੇਸ਼ਰਂ ਵृਹਤੀਮੂਲਂ ਗੋਪੀਯष੍ਟਿਤृਣੋਤ੍ਪਲਮ੍ ।। ੩੦੨.

ਰੱਤ ਅਤੇ ਚਿੱਟਾ ਜਵਾ ਫੁੱਲ, ਜਦੋਂ ਰੱਤ ਅਤੇ ਚਿੱਟਾ ਸਰਾਵ ਹੋਵੇ, ਪੀਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਕੇਸਰ, ਵ੍ਰਹਤੀ ਦੀ ਜੜ, ਗਾਇ ਦੀ ਘਾਹ, ਮੁਲੀਠੀ ਅਤੇ ਕਮਲ।

ਸਾਜਕ੍ਸ਼ੀਰਂ ਸਤੈਲਂ ਤਦ੍ਭਕ੍ਸ਼ਣਂ ਰੋਮਜਨ੍ਮਕृਤ੍ । ਸ਼ੀਰ੍ਯ੍ਯਮਾਣੇषੁ ਕੇਸ਼ੇषੁ ਸ੍ਥਾਪਨਞ੍ਚ ਭਵੇਦਿਦਮ੍ ।। ੩੦੨.

ਇਹ ਮਿਸ਼ਰਣ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਤੇਲ ਨਾਲ ਖਾਣ ਨਾਲ ਵਾਲ ਵਧਦੇ ਹਨ; ਜੇ ਵਾਲ ਝੜ ਰਹੇ ਹੋਣ, ਇਹ ਉਪਚਾਰ ਵੀ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ।

ਧਾਤ੍ਰੀਭृਡ੍ਗਰਸਪ੍ਰਸ੍ਥਤੈਲਞ੍ਚ ਕ੍ਸ਼ੀਰਮਾਢਕਮ੍ । ਓਂ ਨਮੋ ਭਗਵਤੇ ਤ੍ਰ੍ਯਮ੍ਬਕਾਯ ਉਪਸ਼ਮਯਚੁਲੁਮਿਲਿ ਭਿਦ ਗੋਮਾਨਿਨਿ ਚਕ੍ਰਿਣ ਹ੍ਰੂਂ ਫਟ੍ ੩੦੨.

ਆੰਵਲਾ ਅਤੇ ਭ੍ਰਿੰਗਾ ਦਾ ਰਸ, ਤੇਲ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ: 'ਓṃ ਨਮੋ ਭਗਵਤੇ ਤ੍ਰਯੰਬਕਾਯ ਉਪਸ਼ਮਯਚੁਲੁਮਿਲੀ ਭਿਦਾ ਗੋਮਾਨਿਨੀ ਚਕ੍ਰਿਨਾ ਹ੍ਰੂṃ ਫਟ', ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਮਾਰੀਨਿਰ੍ਨਾਸ਼ਨਕਰਃ ਸ ਮਾਂ ਪਾਤੁ ਜਗਤ੍ਪਤਿਃ । ਸ਼੍ਲੋਕੌ ਚੈਵ ਨ੍ਯਸੇਦੇਤੌ ਮਨ੍ਤ੍ਰੌ ਗੋਰਕ੍ਸ਼ਕੌ ਪृਥਕ੍ ।। ੩੦੨.

ਜੋ ਰੋਗ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਗਤ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ; ਇਹ ਦੋ ਸ਼ਲੋਕ ਅਤੇ ਦੋ ਗੋ-ਰੱਖਿਆ ਮੰਤ੍ਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੱਖਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

ਅਗ੍ਨਿਰੁਵਾਚ ਯਦਾ ਜਨ੍ਮਰ੍ਕ੍ਸ਼ਗਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰੋ ਭਾਨੁਃ ਸਪ੍ਤਮਰਾਸ਼ਿਗਃ । ਪੌष੍ਣਃ ਕਾਲਃ ਸ ਵਿਜ੍ਞੇਯਸ੍ਤਦਾ ਗ੍ਰਾਸਂ ਪਰੀਕ੍ਸ਼ਯੇਤ੍ ।। ੩੦੩.

ਅਗਨਿ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜਦੋਂ ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਸੱਤਵੇਂ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਵੀ ਸੱਤਵੇਂ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਪੌਸ਼ਣ ਕਾਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਤਦ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਕਣ੍ਠੇष੍ਠੈ ਚਲਤਃ ਸ੍ਥਾਨਾਦ੍ਯਸ੍ਯ ਵਕ੍ਰਾ ਚ ਨਾਸਿਕਾ । ਕृष੍ਣਾ ਚ ਜਿਹ੍ਵਾ ਸਪ੍ਤਾਹਂ ਜੀਵਿਤਂ ਤਸ੍ਯ ਵੈ ਭਵੇਤ੍ ।। ੩੦੩.

ਜੇ ਗਲੇ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੋਂ ਨੱਕ ਟੇਢੀ ਹੋਵੇ, ਜੀਭ ਕਾਲੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਸੱਤ ਦਿਨ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ।

ਤਾਰੋ ਮੇषੋ ਵਿषਂ ਦਨ੍ਤੀ ਨਰੋ ਦੀਰ੍ਘੋ ਘਣਾ ਰਸਃ । ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋਲ੍ਕਾਯ ਮਹੋਲ੍ਕਾਯ ਵੀਰੋਤ੍ਲਾਯ ਸ਼ਿਖਾ ਭਵੇਤ੍ ।। ੩੦੩.

ਤਾਰਾ, ਮੇ਷, ਜ਼ਹਿਰ, ਦੰਦ ਵਾਲਾ, ਆਦਮੀ, ਲੰਬਾ, ਗਾੜਾ ਤੇ ਰਸ — ਇਹ ਸਾਰੇ ਜਦੋਂ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਵੱਡੀ ਉਲਕਾ, ਵੀਰ ਉਲਕਾ ਤੇ ਅੱਗ ਦੀ ਲੋ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਹ੍ਯਲ੍ਕਾਯ ਸਹਸੋਲ੍ਕਾਯ ਵੈष੍ਣਵੋष੍ਟਾਕ੍ਸ਼ਰੋ ਮਨੁਃ । ਕਨਿष੍ਠਾਦਿਤਦष੍ਟਾਨਾਮਙ੍ਗੁਲੀਨਾਞ੍ਚ ਪਰ੍ਵਸੁ ।। ੩੦੩.

ਛੋਟੀ ਉਲਕਾ, ਹਜ਼ਾਰ ਉਲਕਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਦਾ ਅੱਠ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਮੰਤਰ — ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਛੋਟੀ ਉਂਗਲੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਉਂਗਲੀਆਂ ਦੇ ਜੋੜਾਂ 'ਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਜ੍ਯੇष੍ਠਾਗ੍ਰੇਣ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ਤਾਵਨ੍ ਮੂਰ੍ਦ੍ਧਨ੍ਯष੍ਟਾਕ੍ਸ਼ਰਂ ਨ੍ਯਸੇਤ੍ । ਤਰ੍ਜ੍ਜਨ੍ਯਾਨ੍ਤਾਰਮਙ੍ਗੁष੍ਠੇ ਲਗ੍ਨੇ ਮਧ੍ਯਮਯਾ ਚ ਤਤ੍ ।। ੩੦੩.

ਵੱਡੀ ਉਂਗਲੀ ਦੇ ਸਿਰੇ ਨਾਲ, ਕ੍ਰਮਵਾਰ, ਅੱਠ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਮੰਤਰ ਮੱਥੇ 'ਤੇ ਰੱਖੋ; ਵੱਡੀ ਉਂਗਲੀ ਤੇ ਅੰਗੂਠੇ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚਕਾਰ, ਫਿਰ ਮੱਧਮ ਉਂਗਲੀ ਨਾਲ।

ਤਲੇਙ੍ਗੁष੍ਠੇ ਤਦੁਤ੍ਤਾਰਂ ਵੀਜੋਤ੍ਤਾਰਂ ਤਤੋ ਨ੍ਯਸੇਤ੍ । ਰਕ੍ਤਗੌਰਧੂਮ੍ਰਹਰਿਜ੍ਜਾਤਰੂਪਾਃ ਸਿਤਾਸ੍ਤ੍ਰਥਃ ।। ੩੦੩.

ਹਥੇਲੀ ਤੇ ਅੰਗੂਠੇ 'ਤੇ, ਉਚਿਤ ਬੀਜ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵਧੀਕ ਰੱਖੋ; ਲਾਲ, ਪੀਲਾ, ਧੂੰਮਰ, ਹਰਾ, ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਤੇ ਚਿੱਟਾ — ਇਹ ਰਥ ਹਨ।

ਏਵਂ ਰੂਪਾਨਿਮਾਨ੍ ਵਰ੍ਣਾਨ੍ ਭਾਵਵੁਦ੍ਧਾਨ੍ਨ੍ਯਸੇਤ੍ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ । ਹृਦਾਸ੍ਯਨੇਤ੍ਰਮੂਰ੍ਦ੍ਧਾਙ੍ਘ੍ਰਿਤਾਲੁਗੁਹ੍ਯਕਰਾਦਿषੁ ।। ੩੦੩.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਰੂਪ ਤੇ ਰੰਗ, ਜੋ ਭਾਵਾਂ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਹਨ, ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਹਿਰਦੇ, ਮੂੰਹ, ਅੱਖਾਂ, ਮੱਥੇ, ਪੈਰ, ਜੀਭ, ਗੁਪਤ ਅੰਗ ਤੇ ਹੱਥਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖਣੇ ਹਨ।

ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਚ ਨ੍ਯਸੇਦ੍ਵੀਜਾਨ੍ਨ੍ਯਸ੍ਯਾਥ ਕਰਦੇਹਯੋਃ । ਯਥਾਤ੍ਮਨਿ ਤਥਾ ਦੇਵੇਨ੍ਯਾਸਃ ਸਾਰ੍ਯ੍ਯਃ ਕਰਂ ਵਿਨਾ ।। ੩੦੩.

ਅੰਗਾਂ 'ਤੇ ਬੀਜ ਰੱਖੋ, ਫਿਰ ਹੱਥ ਤੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ; ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ, ਤਿਵੇਂ ਦੇਵੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰੱਖੋ, ਪਰ ਹੱਥ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ।

ਹृਦਾਦਿਸ੍ਥਾਨਗਾਨ੍ ਵਰ੍ਣਾਨ੍ ਗਨ੍ਧਪੁष੍ਪੈਃ ਸਮਰ੍ਚ੍ਚਯੇਤ੍ । ਧਰ੍ਮ੍ਮਾਦ੍ਯਗ੍ਨ੍ਯਾਦ੍ਯਧਰ੍ਮਾਦਿ ਗਾਤ੍ਰੇ ਪੀਠੇऽਮ੍ਬੁਜੇ ਨ੍ਯਸੇਤ੍ ।। ੩੦੩.

ਹਿਰਦੇ ਆਦਿ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖੇ ਅੱਖਰਾਂ ਨੂੰ ਸੁਗੰਧ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜੋ; ਧਰਮ ਆਦਿ, ਅੱਗ ਆਦਿ, ਅਧਰਮ ਆਦਿ — ਇਹ ਸਰੀਰ, ਆਸਨ ਤੇ ਕਮਲ 'ਤੇ ਰੱਖੋ।

ਯਤ੍ਰ ਕੇਸ਼ਰਕਿਞ੍ਚਲ੍ਕਵ੍ਯਾਪਿਸੂਰ੍ਯ੍ਯੇਨ੍ਦੁਦਾਹਿਨਾਂ । ਮਣ੍ਡਲਨ੍ਤ੍ਰਿਤਯਨ੍ਤਾਵਦ੍ ਭੇਦੈਸ੍ਤਤ੍ਰ ਨ੍ਯਸੇਤ੍ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ ।। ੩੦੩.

ਜਿੱਥੇ ਕੇਸਰ ਤੇ ਰੇਸ਼ਾ ਫੈਲਦੇ ਹਨ, ਸੂਰਜ, ਚੰਦ ਤੇ ਅੱਗ ਨਾਲ, ਜਿੰਨੇ ਭਾਗ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਉਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਰੱਖੋ।

ਗੁਣਾਸ਼੍ਚ ਤਨ੍ਤ੍ਰਸਤ੍ਵਾਦ੍ਯਾਃ ਕੇਸ਼ਰਮ੍ਥਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ਕ੍ਤਯਃ । ਵਿਮਲੋਤ੍ਕਰ੍षਣੀਜ੍ਞਾਨਕ੍ਰਿਯਾਯੋਗਾਸ਼੍ਚ ਵੈ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ ।। ੩੦੩.

ਤੰਤ੍ਰ ਦੀ ਸਤਤਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗੁਣਾਂ ਤੇ ਕੇਸਰ ਵਾਂਗ ਸ਼ਕਤੀਆਂ; ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਉਤਕਰਸ਼, ਗਿਆਨ, ਕਰਮ ਤੇ ਜੋਗ — ਇਹ ਸਾਰੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ।

ਪ੍ਰਹ੍ਵੀ ਸਤ੍ਯਾ ਤਥੇਸ਼ਾਨਾਨੁਗ੍ਰਹਾ ਮਧ੍ਯਤਸ੍ਤਤਃ । ਯੋਗਪੀਠਂ ਸਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਸਮਾਵਾਹ੍ਯ ਹਰਿਂ ਯਜੇਤ੍ ।। ੩੦੩.

ਨਮਰਤਾ, ਸਚਾਈ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ਼ਾਨਤਾ, ਕਿਰਪਾ, ਤੇ ਵਿਚਕਾਰ — ਜੋਗ ਆਸਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਹਰੀ ਨੂੰ ਸੱਦ ਕੇ, ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਵਾਸੁਦੇਵਾਦਯਃ ਪੂਜ੍ਯਾਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰੋ ਦਿਕ੍ਸ਼ੁ ਮੂਰ੍ਤ੍ਤਯਃ । ਵਿਦਿਕ੍ਸ਼ੁ ਸ਼੍ਰਈਸਰਸ੍ਵਤ੍ਯੈ ਰਤਿਸ਼ਾਨ੍ਤ੍ਯੈ ਚ ਪੂਜਯੇਤ੍ ।। ੩੦੩.

ਵਾਸੁਦੇਵ ਆਦਿ ਚਾਰ ਮੂਰਤੀਆਂ ਦਿਸਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਜਣ ਯੋਗ ਹਨ; ਵਿਚਕਾਰ ਦੀਆਂ ਦਿਸਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਲਕਸ਼ਮੀ, ਸਰਸਵਤੀ, ਰਤੀ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ।

ਸ਼ਙ੍ਖਂ ਚਕ੍ਰਂ ਗਦਾਂ ਪਦ੍ਮਂ ਮੁषਲਂ ਖਡ੍ਗਸ਼ਾਰ੍ਙ੍ਗਿਕੇ । ਵਨਮਾਲਾਨ੍ਵਿਤਂ ਦਿਕ੍ਸ਼ੁ ਵਿਦਿਕ੍ਸ਼ੁ ਚ ਯਜੇਤ੍ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ ।। ੩੦੩.

ਸ਼ੰਖ, ਚੱਕਰ, ਗਦਾ, ਕਮਲ, ਮਸਲਾ, ਤਲਵਾਰ, ਧਨੁਸ਼ — ਜੰਗਲ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ — ਦਿਸਾਵਾਂ ਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀਆਂ ਦਿਸਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਪੂਜੋ।

ਅਬ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਚ ਚਵਹਿਸ੍ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯਂ ਦੇਵਸ੍ਯ ਪੁਰਤੋऽਰ੍ਚ੍ਚਯੇਤ੍ । ਵਿਸ਼੍ਵਕ੍ਸੇਨਞ੍ਚ ਸੋਮੇਸ਼ਂ ਮਧ੍ਯੇ ਆਵਰਣਾਦ੍ਵਹਿਃ ।। ੩੦੩.

ਦੇਵੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਗਰੁੜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤੇ ਸੱਦਾ ਕਰਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਕਸੇਨ ਤੇ ਸੋਮੇਸ਼ ਨੂੰ ਵਿਚਕਾਰ, ਆਵਰਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ, ਪੂਜੋ।

ਇਨ੍ਦ੍ਰਾਦਿਪਰਿਚਾਰੇਣ ਪੂਜ੍ਯ ਸਰ੍ਵ੍ਵਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ।। ੩੦੩.

ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਸਹਾਇਕਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਗ੍ਨਿਰੁਵਾਚ ਮੇषਃ ਸਂਜ੍ਞਾ ਵਿषਂ ਸਾਜ੍ਯਮਸ੍ਤਿ ਦੀਰ੍ਘੇਦਕਂ ਰਸਃ । ਏਤਤ੍ ਪਞ੍ਚਾਕ੍ਸ਼ਰਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਂ ਸ਼ਿਵਦਞ੍ਚ ਸ਼ਿਵਾਤ੍ਮਕਂ ॥ ੩੦੪.

ਅਗਨਿ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੇ਷ ਨਾਮ ਹੈ, ਜ਼ਹਿਰ ਘੀ ਹੈ, ਲੰਬਾ ਪਾਤਰਾ ਹੈ, ਰਸ ਤਰਲ ਹੈ; ਇਹ ਪੰਜ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਮੰਤਰ ਸ਼ੁਭ ਹੈ ਤੇ ਸ਼ਿਵ-ਸਰੂਪ ਹੈ।

ਤਾਰਕਾਦਿ ਸਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਚ੍ਯ ਦੇਵਤ੍ਵਾਦਿ ਸਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ । ਜ੍ਞਾਨਾਤ੍ਮਕਂ ਪਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਪਰਂ ਬੁਦ੍ਧਿਃ ਸ਼ਿਵੋ ਹृਦਿ ॥ ੩੦੪.

ਤਾਰਾ ਆਦਿ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਤਾ ਆਦਿ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ-ਸਰੂਪ ਹੈ, ਪਰਮ ਬੁੱਧੀ, ਸ਼ਿਵ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਹੈ।