ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਓਂ ਸੁਭਦ੍ਰਾਯੈ ਨਮਃ ਓਂ ਸੁਪ੍ਰਭਾਯੈ ਨਮਃ । ਯਾਨ੍ਯੌषਧਾਨਿ ਗृਹ੍ਯਨ੍ਤੇ ਵਿਦਾਨੇਨ ਵਿਨਾ ਜਨੈਃ ।। ੨੯੮.

ਓṃ ਸੁਭਦਰਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਓṃ ਸੁਪ੍ਰਭਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਜਿਹੜੀਆਂ ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ ਲੋਕ ਬਿਨਾ ਸਮਝਦੇ ਲੈਂਦੇ ਹਨ—

ਤੇषਾਂ ਵੀਜਨ੍ਤ੍ਵਯਾ ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਮਿਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾऽਵ੍ਰਵੀਚ੍ਚ ਨਾਮ੍ । ਤਾਮ੍ਪ੍ਰਣਮ੍ਯੋषਧੀਮ੍ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ ਯਵਾਨ੍ ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਮੁष੍ਟਿਨਾ ।। ੨੯੮.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬੀਜਾਂ ਤੂੰ ਲੈਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ, ਐਸਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ। ਉਹ ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੋਢੀ ਨਾਲ ਜੌ ਪਾ ਦੇ।

ਦਸ਼ ਜਪ੍ਤ੍ਵਾ ਮਨ੍ਤ੍ਰਮਿਦਂ ਨਮਸ੍ਕੁਰ੍ਯ੍ਯਾਤ੍ਤਦੌषਧਂ । ਤ੍ਵਾਮੁਦ੍ਧਰਾਮ੍ਯੂਦ੍‌ਰ੍ਧ੍ਵਨੇਤ੍ਰਾਮਨੇਨੈਵ ਚ ਭਕ੍ਸ਼ਯੇਤ੍ ।। ੨੯੮.

ਇਹ ਮੰਤਰ ਦਸ ਵਾਰੀ ਜਪਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ। ਇਹ ਮੰਤਰ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਫਿਰ ਖਾ ਲੈ।

ਨਮਃ ਪੁਰੁषਸਿਂਹਾਯ ਨਮੋ ਗੋਪਾਲਕਾਯ ਚ । ਆਤ੍ਮਨੈਵਾਭਿਜਾਨਾਤਿ ਰਣੇ ਕृष੍ਣਪਰਾਜਯਂ ।। ੨੯੮.

ਪੁਰਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਗੋਪਾਲਕ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਹਾਰ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਏਤੇਨ ਸਤ੍ਯਵਾਕ੍ਯੇਨ ਅਗਦੋ ਮੇऽਸ੍ਤੁ ਸਿਧ੍ਯਤੁ ।। ਨਮੋ ਵੈਦੂਰ੍ਯ੍ਯਮਾਤੇ ਤਨ੍ਨ ਰਕ੍ਸ਼ ਮਾਂ ਸਰ੍ਵਵਿषੇਭ੍ਯੋ ਗੌਰਿ ਗਾਨ੍ਧਾਰਿ ਚਾਣ੍ਡਾਲਿ ਮਾਤਙ੍ਗਿਨਿ ਸ੍ਵਾਹਾ ਹਰਿਮਾਯੇ । ਔषਧਾਦੌ ਪ੍ਰਯੋਕ੍ਤਵ੍ਯੋ ਮਨ੍ਤ੍ਰੋऽਯਂ ਸ੍ਥਾਵਰੇ ਵਿषੇ ।। ੨੯੮.

ਇਸ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਨਾਲ, ਮੇਰੀ ਦਵਾਈ ਸਫਲ ਹੋਵੇ। ਵੈਦੂਰਿਆ ਦੀ ਮਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਸਾਰੇ ਜ਼ਹਰਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾ—ਗੌਰੀ, ਗਾਂਧਾਰੀ, ਚੰਡਾਲੀ, ਮਾਤੰਗਿਨੀ, ਸ੍ਵਾਹਾ, ਹਰੀਮਾਇਆ। ਇਹ ਮੰਤਰ ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ, ਅਡਿੱਠ ਜ਼ਹਰ ਲਈ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਭੁਕ੍ਤਮਾਤ੍ਰੇ ਸ੍ਥਿਤੇ ਜ੍ਵਾਲੇ ਪਦ੍ਮਂ ਸ਼ੀਤਾਮ੍ਬੁਸੇਵਿਤਂ । ਪਾਯਯੇਤ੍ਸਘृਤਂ ਕ੍ਸ਼ੌਦ੍ਰਂ ਵਿषਞ੍ਚੇਤ੍ਤਦਨਨ੍ਤਰਂ ।। ੨੯੮.

ਜਦੋਂ ਜ਼ਹਰ ਖਾਧਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਅੰਦਰ ਰਹਿ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਠੰਢੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਠੰਢ ਕੀਤਾ ਕਮਲ, ਘੀ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਦ ਦੇ ਨਾਲ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੇ ਜ਼ਹਰ ਦੀ ਸ਼ੰਕਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ।

ਅਗ੍ਨਿਰੁਵਾਚ ਬਾਲਤਨ੍ਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਬਾਲਾਦਿਗ੍ਰਹਮਰ੍ਦ੍ਦਨਂ । ਅਥ ਜਾਤਦਿਨੇ ਵਤ੍ਸਂ ਗ੍ਰਹੀ ਗृਹ੍ਣਾਤਿ ਪਾਪਿਨੀ ।। ੨੯੯.

ਅਗਨਿ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੁਣ ਮੈਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਦਵਾਈ, ਬਚਪਨ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਦਿਨ, ਵੈਰੀ ਗ੍ਰਹੀ ਨਾਂ ਦੀ ਭੂਤਣੀ ਵੱਛੇ ਨੂੰ ਫੜ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।

ਗਾਤ੍ਰੋਦ੍ਵੇਗੋ ਨਿਰਾਹਾਰੋ ਨਾਨਾਗ੍ਰੀਵਾਵਿਵਰ੍ਤ੍ਤਨਂ । ਤਚ੍ਚੇष੍ਟਿਤਮਿਦਂ ਤਤ੍ਸ੍ਯਾਨ੍ਮਾਤृਣਾਞ੍ਚ ਬਲਂ ਹਰੇਤ੍ ।। ੨੯੯.

ਸਰੀਰ ਦੀ ਬੇਚੈਨੀ, ਖਾਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ, ਗਰਦਨ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਮੋੜਨਾ—ਇਹ ਇਸ ਦੇ ਲੱਛਣ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਮਾਵਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵੀ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

ਮਤ੍ਸ੍ਯਮਾਂਸਸੁਰਾਭਕ੍ਸ਼੍ਯਗਨ੍ਧਸ੍ਰਗ੍ਧੂਪਦੀਪਕੈਃ । ਲਿਮ੍ਪੇਚ੍ਚ ਧਾਤਕੀਲੋਧ੍ਰਮਞ੍ਜਿष੍ਠਾਤਾਲਚਨ੍ਦਨੈਃ ।। ੨੯੯.

ਮੱਛੀ, ਮਾਸ, ਸ਼ਰਾਬ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ, ਧੂਪ ਅਤੇ ਦੀਵੇ ਦੀ ਮਹਿਕ ਨਾਲ, ਧਾਤਕੀ, ਲੋਧਰ, ਮੰਜਿਸ਼ਠਾ, ਤਾਲ ਅਤੇ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਲਗਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਮਹਿषਾਕ੍ਸ਼ੇਣ ਧੂਪਸ਼੍ਚ ਦ੍ਵਿਰਾਤ੍ਰੇ ਭੀषਣੀ ਗ੍ਰਹੀ । ਤਚ੍ਚੇष੍ਟਾ ਕਾਸਨਿਸ਼੍ਵਾਸੌ ਗਾਤ੍ਰਸਙ੍ਗੋਚਨਂ ਮੁਹੁਃ ।। ੨੯੯.

ਮਹਿਸ ਦੇ ਅੱਖ ਨਾਲ ਧੂਪ ਦੋ ਰਾਤਾਂ ਲਈ ਕਰਕੇ, ਡਰਾਉਣੀ ਗ੍ਰਹੀ ਦਬ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਲੱਛਣ ਹਨ—ਖੰਘ, ਆਹ ਭਰਨਾ, ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦਾ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸੁੱਕ ਜਾਣਾ।

ਆਜਮੂਤ੍ਰੈਰ੍ਲਿਪੇਤ੍ ਕृष੍ਣਾਸੇਵ੍ਯਾਪਾਮਾਰ੍ਗਚਨ੍ਦਨੈਃ । ਗੋਸ਼੍ਰृਙ੍ਗਦਨ੍ਤਕੇਸ਼ੈਸ਼੍ਚ ਧੂਪਯੇਤ੍ ਪੂਰ੍ਵਵਦ੍ਵਲਿਃ ।। ੨੯੯.

ਬੱਕਰੀ ਦੇ ਪਿਸਾਬ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਸੇਵਿਆ, ਅਪਾਮਾਰਗ ਅਤੇ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਲਗਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਗਾਂ ਦੇ ਸਿੰਗ, ਦੰਦ ਅਤੇ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਧੂਪ ਕਰਕੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਬਲੀ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਗ੍ਰਹੀ ਤ੍ਰਿਰਾਤ੍ਰੇ ਘਣ੍ਠਾਲੀ ਤਚ੍ਚੇष੍ਟਾ ਕ੍ਰਨ੍ਦਨਂ ਮੁਹੁਃ । ਜृਮ੍ਭਣਂ ਸ੍ਵਨਿਤਨ੍ਤ੍ਰਾਸੋ ਗਾਤ੍ਰੋਦ੍ਵੇਗਮਰੋਚਨਂ ।। ੨੯੯.

ਤੀਜੇ ਰਾਤ ਗ੍ਰਹੀ 'ਘੰਠਾਲੀ' ਆਉਂਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਦੇ ਲੱਛਣ ਹਨ—ਵਾਰ-ਵਾਰ ਰੋਣਾ, ਉਂਘਣਾ, ਕੰਬਣਾ, ਆਵਾਜ਼ ਤੋਂ ਡਰਨਾ, ਸਰੀਰ ਦੀ ਬੇਚੈਨੀ ਅਤੇ ਭੁੱਖ ਮਿਟ ਜਾਣਾ।

ਕੇਸ਼ਰਾਞ੍ਜਨਗੋਹਸ੍ਤਿਦਨ੍ਤਂ ਸਾਜਪਯੋ ਲਿਪੇਤ੍ । ਨਖਰਾਜੀਵਿਲ੍ਵਦਲੈਰ੍ਧੂਪਯੇਚ੍ਚ ਬਲਿਂ ਹਰੇਤ੍ ।। ੨੯੯.

ਕੇਸਰਾਂਜਨ, ਗਾਂ ਦਾ ਦੰਦ, ਹਾਥੀ ਦਾ ਦੰਦ ਅਤੇ ਬੱਕਰੀ ਦਾ ਦੁੱਧ ਲਗਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਨਖਰਾਜੀ ਅਤੇ ਬਿਲਵਾ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਧੂਪ ਕਰਕੇ, ਬਲੀ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਗ੍ਰਹੀ ਚਤੁਰ੍ਥੀ ਕਾਕੋਲੀ ਗਾਤ੍ਰੋਦ੍ਵੇਗਪ੍ਰਰੋਚਨਂ । ਫੇਨੋਦ੍‌ਗ੍ਣਰੋ ਦਿਸ਼ੋ ਦ़ਤਕੇਸ਼ੇਨ ਧੂਪਯੇਤ੍ ।। ੨੯੯.

ਚੌਥੀ ਗ੍ਰਹੀ ਕਾਕੋਲੀ ਹੈ, ਜੋ ਬੱਚੇ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਉਤਲ-ਪਤਲ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਪੀੜਤ ਬੱਚੇ ਦੀ ਝੱਗ ਅਤੇ ਵਾਲ ਲੈ ਕੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਧੂਪ ਕਰੋ।

ਗਜਦਨ੍ਤਾਹਿਨਿਰ੍ਮ੍ਮੋਕਵਾਜਿਮੂਤ੍ਰਪ੍ਰਲੇਪਨਂ । ਸਰਾਜੀਨਿਮ੍ਬਪਤ੍ਰੇਣ ਧੂਤਕੇਸ਼ੇਨ ਧੂਤਕੇਸ਼ੇਨ ਧੂਪਯੇਤ੍ ।। ੨੯੯.

ਹਾਥੀ ਦੀ ਦੰਦ, ਸੱਪ ਦੀ ਛਾਲ, ਅਤੇ ਘੋੜੇ ਦੀ ਮੂਤਰ ਦਾ ਲੇਪ ਬਣਾਓ; ਰਾਜ ਨਿੰਬ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਅਤੇ ਪੀੜਤ ਬੱਚੇ ਦੇ ਵਾਲ ਨਾਲ ਧੂਪ ਕਰੋ।

ਹਂਸਾਧਿਕਾ ਪਞ੍ਚਮੀ ਸ੍ਯਾਜ੍ਜृਮ੍ਭਾਸ਼੍ਵਾਸੋਦ੍‌ਰ੍ਧ੍ਵਧਾਰਿਣੀ । ਮੁष੍ਟਿਬਨ੍ਧਸ਼੍ਚ ਤਚ੍ਚੇष੍ਟਾ ਬਲਿਂ ਮਤ੍ਸ੍ਯਾਦਿਨਾ ਹਰੇਤ੍ ।। ੨੯੯.

ਪੰਜਵੀਂ ਹੰਸਾਧਿਕਾ ਗ੍ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬੱਚਾ ਜੰਭਾਈ ਲੈਂਦਾ, ਸਾਹ ਚੜ੍ਹਦਾ, ਉਪਰ ਵੱਲ ਤੱਕਦਾ ਹੈ; ਮੁੱਠੀ ਬੰਦ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਐਸੇ ਲੱਛਣ ਹੋਣ ਤੇ, ਮੱਛੀ ਆਦਿ ਨਾਲ ਬਲੀ ਦਿਓ।

ਮੇषਸ਼੍ਰृਡ੍ਗਬਲਾਲੋਧ੍ਰਸ਼ਿਲਾਤਾਲੈਃ ਸ਼ਿਸ਼ੁਂ ਲਿਪੇਤ੍ । ਫਟ੍ਕਾਰੀ ਤੁ ਗ੍ਰਹੀ षष੍ਠੀ ਭਯਮੋਹਪ੍ਰਰੋਦਨਂ ।। ੨੯੯.

ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਮੇ਷ ਦੇ ਸਿੰਗ, ਬਲਾ, ਲੋਧਰਾ ਅਤੇ ਪੱਥਰ ਤਾਲ ਨਾਲ ਲੇਪੋ; ਛੇਵੀਂ ਗ੍ਰਹੀ ਫਟਕਾਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਡਰ, ਭੁਲੇਖਾ ਅਤੇ ਰੋਣਾ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ।

ਨਿਰਾਹਰੋऽਹ੍ਗਵਿਕ੍ਸ਼ੇਣੋ ਹਰੇਨ੍ਮਤ੍ਸ੍ਯਾਦਿਨਾ ਬਲਿਂ । ਰਾਜੀਗੁਗ੍ਗੁਲੁਕੁष੍ਠੇ ਭਦਨ੍ਤਾਦ੍ਯੈਰ੍ਧੂਪਲੇਪਨੈਃ ।। ੨੯੯.

ਜੇ ਬੱਚਾ ਉਪਵਾਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਅੰਗ ਉਤਲ-ਪਤਲ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਮੱਛੀ ਆਦਿ ਨਾਲ ਬਲੀ ਦਿਓ; ਰਾਜੀ, ਗੁਗਗਲ, ਕੁਸ਼ਠ, ਭਦੰਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ ਧੂਪ ਅਤੇ ਲੇਪ ਕਰੋ।

ਸਪ੍ਤਮੇ ਮੁਕ੍ਤਕੇਸ਼੍ਯਾਰ੍ਤ੍ਤਃ ਪੂਤਿਗਨ੍ਧੋ ਵਿਜृਮ੍ਭਣਂ । ਸਾਦਃ ਪ੍ਰਰੋਦਨਙ੍ਗਾਸੋ ਧੂਪੋ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਨਸ਼ੈਰ੍ਲਿਪੇਤ੍ ।। ੨੯੯.

ਸੱਤਵੀਂ ਗ੍ਰਹੀ ਵਿੱਚ ਪੀੜਤ ਬੱਚੇ ਦੇ ਵਾਲ ਖੁਲ੍ਹੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਮੰਦ ਬੂ ਆਉਂਦੀ, ਜੰਭਾਈ, ਥਕਾਵਟ, ਰੋਣਾ ਅਤੇ ਖੰਘ ਹੋਣ; ਧੂਪ ਅਤੇ ਲੇਪ ਵਿਆਘ੍ਰਨਸ਼ਾ ਨਾਲ ਕਰੋ।

ਵਚਾਗੋਮਯਗੋਮੂਤ੍ਰੇਃ ਸ਼੍ਰੀਦਣਅਡੀ ਚਾष੍ਟਮੇ ਗ੍ਰਹੀ । ਦਿਸ਼ੋ ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼ਣਂ ਜਿਹ੍ਵਾਚਾਲਨਙ੍ਕਾਸਰੋਦਨਂ ।। ੨੯੯.

ਅਠਵੀਂ ਗ੍ਰਹੀ ਸ਼੍ਰੀਦੰਡੀ ਵਿੱਚ ਵਚਾ, ਗੋ-ਮੈ, ਅਤੇ ਗੋ-ਮੂਤਰ ਵਰਤੋ; ਲੱਛਣ ਹਨ- ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਲ ਤੱਕਣਾ, ਜੀਭ ਹਿਲਾਉਣਾ, ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਖੰਘ।

ਵਲਿਃ ਪੂਰ੍ਵੈਵ ਮਤ੍ਸ੍ਯਾਦ੍ਯੈਰ੍ਧੂਪਲੇਪੇ ਚ ਹਿਙ੍ਗੁਲਾ । ਵਚਾਸਿਦ੍ਧਾਰ੍ਥਲਸ਼ੁਨੈਸ਼੍ਚੋਦ੍‌ਰ੍ਧ੍ਵਗ੍ਰਾਹੀ ਮਹਾਗ੍ਰਹੀ ।। ੨੯੯.

ਪਿਛਲੀ ਗ੍ਰਹੀ ਲਈ ਮੱਛੀ ਆਦਿ ਨਾਲ ਬਲੀ ਦਿਓ, ਅਤੇ ਹਿੰਗੁਲਾ ਨਾਲ ਧੂਪ ਕਰੋ; ਉਪਰ ਵੱਲ ਪਕੜਨ ਵਾਲੀ ਮਹਾਗ੍ਰਹੀ ਲਈ ਵਚਾ, ਸਿਧਾਰਥ ਅਤੇ ਲਸਣ ਵਰਤੋ।

ਉਦ੍ਵੇਜਨੋਦ੍‌ਰ੍ਧ੍ਵਨਿਃਸ਼੍ਵਾਸਃ ਸ੍ਵਮੁष੍ਟਿਦ੍ਵਯਖਾਦਨਂ । ਰਕ੍ਤਚਨ੍ਦਨਕੁष੍ਠਾਦ੍ਯੈਰ੍ਧੂਪਯੇਲ੍ਲੇਪਯੇਚ੍ਛਿਸ਼ੁਂ ।। ੨੯੯.

ਉਤਲ-ਪਤਲ, ਉਪਰ ਵੱਲ ਸਾਹ ਲੈਣਾ, ਦੋਵੇਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਖਾਣਾ—ਇਸ ਤੇ ਲਾਲ ਚੰਦਨ, ਕੁਸ਼ਠ ਆਦਿ ਨਾਲ ਧੂਪ ਅਤੇ ਲੇਪ ਕਰੋ।

ਕਪਿਰੋਮਨਖੈਰ੍ਧੂਪੋ ਦਸ਼ਮੀ ਰੋਦਨੀ ਗ੍ਰਰੀ । ਤਚ੍ਚੇष੍ਟਾ ਰੋਦਨਂ ਸ਼ਸ਼੍ਵਤ੍ ਸੁਗਨ੍ਧੋ ਨੀਲਵਰ੍ਣਤਾ ।। ੨੯੯.

ਦਸਵੀਂ ਰੋਦਨੀ ਗ੍ਰਹੀ ਲਈ ਕਪਿ ਦੇ ਵਾਲ ਅਤੇ ਨਖ ਨਾਲ ਧੂਪ ਕਰੋ; ਇਸ ਦੇ ਲੱਛਣ ਹਨ- ਲਗਾਤਾਰ ਰੋਣਾ, ਸੁਗੰਧ, ਅਤੇ ਨੀਲਾ ਰੰਗ।

ਧੂਪੋ ਨਿਮ੍ਬੇਨ ਭੂਤੋਗ੍ਰਰਾਜੀਸਰ੍ਜ੍ਜਰਸੈਰ੍ਲ੍ਲਿਪੇਤ੍ । ਬਰ੍ਲਿ ਵਹਿਰ੍ਹਰੇਲ੍ਲਾਜਕੁਲ੍ਮਾषਕਵਕੋਦਨਮ੍ ।। ੨੯੯.

ਨਿੰਬ, ਭੂਤੋਗ੍ਰ, ਰਾਜੀ ਅਤੇ ਸਰਜ ਰਸ ਨਾਲ ਧੂਪ ਕਰੋ; ਬਲੀ ਲਈ ਘਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਭੁੰਨੇ ਜੌ, ਲਾਜਾ, ਕੁਲਮਾਸ਼ ਅਤੇ ਕੋਦਰਵਾ ਚੜ੍ਹਾਓ।

ਯਾਵਤ੍ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ਾਹਂ ਸ੍ਯਾਦੇਵਂ ਧੂਪਾਦਿਕਾ ਕ੍ਰਿਯਾ । ਗृਹ੍ਣਾਤਿ ਮਾਸਿਕਂ ਵਤ੍ਸਂ ਪੂਤਨਾਸਙ੍ਕੁਲੀ ਗ੍ਰਹੀ ।। ੨੯੯.

ਇਹ ਧੂਪ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਰਮ ਤੱਕਰੀਬਨ ਤੇਰਾਂ ਦਿਨ ਤਕ ਚਲਾਓ; ਪੂਤਨਾ-ਸੰਕੁਲੀ ਗ੍ਰਹੀ ਮਹੀਨੇ ਵਾਲੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਪਕੜਦੀ ਹੈ।

ਕਾਕਵਦ੍ਰੋਦਨਂ ਸ੍ਵਾਸੋ ਮੂਤ੍ਰਗਨ੍ਵੋऽਕ੍ਸ਼ਿਮੀਲਨਂ । ਗੋਮੂਤ੍ਰਸ੍ਨਪਨਂ ਤ੍ਸ੍ਯ ਗੋਦਨ੍ਤੇਨ ਚ ਧੂਪਨਮ੍ ।। ੨੯੯.

ਇਸ ਦੇ ਲੱਛਣ ਹਨ- ਕਾਂ ਵਾਂਗ ਰੋਣਾ, ਸਾਹ ਚੜ੍ਹਨਾ, ਮੂਤਰ ਤੇ ਗੰਦ ਕਰਨਾ, ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰਨਾ; ਗੋ-ਮੂਤਰ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾਓ ਅਤੇ ਗੋਦੰਤੀ ਨਾਲ ਧੂਪ ਕਰੋ।

ਪੀਤਵਸ੍ਤ੍ਰਂ ਦਦੇਦ੍ਰਕ੍ਤਸ੍ਰਗ੍ਗਨ੍ਧੌ ਤੈਲਦੀਪਕਃ । ਤ੍ਰਿਵਿਧਂ ਪਾਯਸਮ੍ਮਦ੍ਯਂ ਤਿਲਮਾਸਞ੍ਚਤੁਰ੍ਵ੍ਵਿਧਮ੍ ।। ੨੯੯.

ਪੀਲੇ ਕਪੜੇ, ਲਾਲ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ, ਸੁਗੰਧੀ ਪਦਾਰਥ ਅਤੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਦੀਵੀਆਂ ਦਿਓ; ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੀਰ, ਮਦ, ਤਿਲ ਅਤੇ ਚਾਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦਾਲਾਂ ਚੜ੍ਹਾਓ।

ਕਰਞ੍ਜਾਧੋ ਯਮਦਿਸ਼ਿ ਸਪ੍ਤਾਹਂ ਤੈਰ੍ਬਲਿਂ ਹਰੇਤ੍ । ਦ੍ਵਿਮਾਸਿਕਞ੍ਚ ਮੁਕੁਟਾ ਵਪੁਃ ਸ਼ੀਤਞ੍ਚ ਸ਼ੀਤਲਂ ।। ੨੯੯.

ਦੱਖਣੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕਰੰਜ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ ਸੱਤ ਦਿਨ ਬਲੀ ਚੜ੍ਹਾਓ; ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਬੱਚੇ ਲਈ ਮਕੁਟ ਪਹਿਨਾਓ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਠੰਢਾ ਤੇ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਰੱਖੋ।

ਛਰ੍ਦ੍ਦਿਃ ਸ੍ਯਾਨ੍ਮੁਖਸ਼ੋषਾਦਿਪੁष੍ਪਗਨ੍ਧਾਂਸ਼ੁਕਾਨਿ ਚ । ਅਪੂਪਮੋਦਨਂ ਦੋਪਃ ਕृष੍ਣਂ ਨੀਰਾਦਿ ਧੂਪਕਮ੍ ।। ੨੯੯.

ਉਲਟੀ, ਮੂੰਹ ਸੁੱਕਣਾ, ਅਤੇ ਕਪੜਿਆਂ 'ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਾਸ ਆਉਣ; ਅਪੂਪ ਅਤੇ ਚੌਲ ਚੜ੍ਹਾਓ, ਕਾਲਾ ਨੀਰ ਆਦਿ ਨਾਲ ਧੂਪ ਕਰੋ।