ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਮੁਨਿਪਤ੍ਰੈਃ ਕृਤਸ੍ਵੇਦਂ ਦष੍ਟਂ ਕਾਞ੍ਜਿਕਪਾਚਿਤੈਃ । ਮੂषਿਕਾਃ षੋਡਸ਼ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਰਸਙ੍ਕਾਰ੍ਪਾਸਕਜਮ੍ਪਿਵੇਤ੍ ।। ੨੯੮.

ਮੁਨੀ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਸਵੈਦ ਕਰਵਾਉਣ ਅਤੇ ਡਸਣ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਨੂੰ ਕਾਂਜੀ ਵਿੱਚ ਪਕਾ ਕੇ; ਸੋਲਾਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਚੂਹੇ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ—ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰਸੰਕਾ, ਅਰਪਾਸਕਾ ਅਤੇ ਜਾਮ ਪਿਲਾਓ।

ਸਤੈਲਂ ਮੂषਿਕਾਰ੍ਤ੍ਤਿਘ੍ਨਂ ਫਲਿਨੀਕੁਸੁਮਨ੍ਤਥਾ । ਸਨਾਗਰਗੁਡਮ੍ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਂ ਤਦ੍ਵਿषਾਰੋਚਕਾਪਹਂ ।। ੨੯੮.

ਤੇਲ ਸਮੇਤ, ਚੂਹੇ ਦੇ ਡਸਣ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਫਲਿਨੀ ਅਤੇ ਕੁਸੁਮ, ਨਾਗਰ ਅਤੇ ਗੁੜ ਖਾਣ ਨਾਲ, ਜ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਭੁੱਖ ਦੀ ਕਮੀ ਦੂਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਚਿਕਿਤ੍ਸਾ ਵਿਂਸ਼ਤਿਰ੍ਭੂਤਾ ਲੂਤਾਵਿषਹਰੋ ਗਣਃ । ਪਦ੍ਮਕਂ ਪਾਟਲੀ ਕੁष੍ਠਂ ਨਤਮੂਸ਼ੀਰਚਨ੍ਦਨਂ ।। ੨੯੮.

ਵੀਹ ਥੇਰਾਪੀਆਂ ਹਨ; ਲੂਤਾ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਮੂਹ: ਪਦਮਕਾ, ਪਾਟਲੀ, ਕੁਸ਼ਠ, ਨਤਾ, ਉਸ਼ੀਰਾ ਅਤੇ ਚੰਦਨ।

ਨਿਰ੍ਗੁਣ੍ਡੀ ਸ਼ਾਰਿਵਾ ਸ਼ੇਲੁ ਲੂਤਾਰ੍ਤ੍ਤਂ ਸੇਚਯੇਜ੍ਜਲੈਃ । ਗੁਞ੍ਜਾਨਿਰ੍ਗੁਣ੍ਡਿਕਙ੍ਕੋਲਪਰ੍ਣਂ ਸ਼ੁਣ੍ਠੀ ਨਿਸ਼ਾਦ੍ਵਯਂ ।। ੨੯੮.

ਨਿਰਗੁੰਡੀਆ, ਸ਼ਾਰਿਵਾ, ਸ਼ੇਲੂ—ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਛਿੜਕੋ ਲੂਤਾ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਲਈ; ਗੂੰਜਾ, ਨਿਰਗੁੰਡਿਕਾ, ਕੋਲਾ ਪੱਤਾ, ਸੁੰਠ ਅਤੇ ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾ।

ਕਰਞ੍ਜਾਸ੍ਥਿ ਚ ਤਤ੍ਪਙ੍ਕੈਃ ਵृਸ਼੍ਚਿਕਾਰ੍ਤ੍ਤਿਹਰਂ ਸ਼੍ਰृਣੁ । ਮਞ੍ਜਿष੍ਠਾ ਵ੍ਯੋषਪੁष੍ਪਂ ਸ਼ਿਰੀषਕੌਮੁਦਂ ।। ੨੯੮.

ਕਰੰਜ ਦੀ ਹੱਡੀ, ਉਸ ਦੇ ਪੇਸਟ ਨਾਲ, ਬਿਚੂ ਦੇ ਡਸਣ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ—ਸੁਣੋ: ਮੰਜਿਸ਼ਠਾ, ਵਯੋਸ਼ਾ, ਸ਼ੀਰੀਸ਼ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਕਮੁਦਾ।

ਸਂਯੋਜ੍ਯਾਸ਼੍ਚਤੁਰੋ ਯੋਗਾ ਲੇਪਾਦੌ ਵृਸ਼੍ਚਿਕਾਪਹਾਃ ।। ਓਂ ਨਮੋ ਭਗਵਤੇ ਰੁਦ੍ਰਾਯ ਚਿਵਿ ਛਿਨ੍ਦ ਕਿਰਿ ਭਿਨ੍ਦ ਖਙ੍ਗੇਨ ਛੇਦਯ ਸ਼ੁਲੇਨ ਭੇਦਯ ਚਕ੍ਰੇਣ ਦਾਰਯ ਓਂ ਹ੍ਰੂਁ ਫਟ੍ । ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਤੋ ਦੇਯੋ ਗਰ੍ਦ੍ਧਭਾਦੀਨ੍ਨਿਕृਨ੍ਤਤਿ ।। ੨੯੮.

ਚਾਰ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ, ਬਿਛੂ ਦੇ ਜ਼ਹਰ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਓṃ ਭਗਵਾਨ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ: ਕੱਟੋ, ਵੱਖ ਕਰੋ, ਚੀਰੋ, ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਵੱਢੋ, ਬਰਛੀ ਨਾਲ ਛੇਦੋ, ਚਕਰ ਨਾਲ ਫਾੜੋ—ਓṃ ਹ੍ਰੂṃ ਫਟ। ਇਸ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਕਰ ਕੇ, ਇਹ ਦਵਾਈ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਗਧੇ ਆਦਿ ਦੇ ਜ਼ਹਰ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਤ੍ਰਿਫਲੋਸ਼ੀਰਮੁਸ੍ਤਾਮ੍ਬੁਮਾਂਸੀਪਦ੍ਮਕਚਨ੍ਦਨਂ । ਅਜਾਕ੍ਸ਼ੀਰੇਣ ਪਾਨਾਦੇਰ੍ਗਰ੍ਦ੍ਧਭਾਦੇਰ੍ਵਿषਂ ਹਰੇਤ੍ ।। ੨੯੮.

ਤ੍ਰਿਫਲਾ, ਉਸ਼ੀਰਾ, ਮੁਸਤ, ਪਾਣੀ, ਮਾਂਸੀ, ਕਮਲ ਅਤੇ ਚੰਦਨ—ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਬੱਕਰੀ ਦੇ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪੀਣ ਲਈ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਗਧੇ ਆਦਿ ਦੇ ਜ਼ਹਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

ਹਰੇਤ੍ ਸ਼ਿਰੀषਪਞ੍ਚਾਙ੍ਗਂ ਵ੍ਯੋषਂ ਸ਼ਤਪਦੀਵਿषਂ । ਸਕਨ੍ਧਰਂ ਸ਼ਿਰੀषਾਸ੍ਥਿ ਹਰੇਦੁਨ੍ਦੂਰਜਂ ਵਿषਂ ।। ੨੯੮.

ਸ਼ੀਰੀਸ਼ ਦੇ ਪੰਜ ਹਿੱਸੇ ਅਤੇ ਵਿਓਸ਼ਾ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਸੌਪੈਰੀ ਦੇ ਜ਼ਹਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸ਼ੀਰੀਸ਼ ਦੀ ਡੰਡੀ ਅਤੇ ਸ਼ੀਰੀਸ਼ ਦੀ ਲੱਕੜ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਚੂਹੇ ਦੇ ਜ਼ਹਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਵ੍ਯੋषਂ ਸਸਰ੍ਪਿਃ ਪਿਣ੍ਡੀਤਮੂਲਮਸ੍ਯ ਵਿषਂ ਹਰੇਤ੍ । ਕ੍ਸ਼ਾਰਵ੍ਯੋषਵਚਾਹਿਙ੍ਗੁਵਿਡਙ੍ਗਂ ਸੈਨ੍ਧਵਨ੍ਨਤਂ ।। ੨੯੮.

ਵਿਓਸ਼ਾ ਨੂੰ ਘੀ ਨਾਲ ਗੋਲੇ ਬਣਾਕੇ, ਇਹ ਜ਼ਹਰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਖਾਰ, ਵਿਓਸ਼ਾ, ਵਚ, ਹਿੰਗ, ਵਿਡੰਗ ਅਤੇ ਸਿੰਧਾ ਨਮਕ ਵੀ ਇਸ ਲਈ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹਨ।

ਅਮ੍ਬष੍ਠਾਤਿਬਲਾਕੁष੍ਠਂ ਸਰ੍ਵਕੀਟਵਿषਂ ਹਰੇਤ੍ । ਯष੍ਟਿਵ੍ਯੋषਗੁਡਕ੍ਸ਼ੀਰਯੋਗਾਃ ਸ਼ੁਨੋ ਵਿषਾਪਹਃ ।। ੨੯੮.

ਅੰਬਸਟ, ਅਤਿਬਲਾ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਠ ਸਾਰੇ ਕੀੜਿਆਂ ਦੇ ਜ਼ਹਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਯਸ਼ਟੀ, ਵਿਓਸ਼ਾ, ਗੁੜ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਦੀ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਦਵਾਈ ਕੁੱਤੇ ਦੇ ਜ਼ਹਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਓਂ ਸੁਭਦ੍ਰਾਯੈ ਨਮਃ ਓਂ ਸੁਪ੍ਰਭਾਯੈ ਨਮਃ । ਯਾਨ੍ਯੌषਧਾਨਿ ਗृਹ੍ਯਨ੍ਤੇ ਵਿਦਾਨੇਨ ਵਿਨਾ ਜਨੈਃ ।। ੨੯੮.

ਓṃ ਸੁਭਦਰਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਓṃ ਸੁਪ੍ਰਭਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਜਿਹੜੀਆਂ ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ ਲੋਕ ਬਿਨਾ ਸਮਝਦੇ ਲੈਂਦੇ ਹਨ—

ਤੇषਾਂ ਵੀਜਨ੍ਤ੍ਵਯਾ ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਮਿਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾऽਵ੍ਰਵੀਚ੍ਚ ਨਾਮ੍ । ਤਾਮ੍ਪ੍ਰਣਮ੍ਯੋषਧੀਮ੍ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ ਯਵਾਨ੍ ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਮੁष੍ਟਿਨਾ ।। ੨੯੮.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬੀਜਾਂ ਤੂੰ ਲੈਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ, ਐਸਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ। ਉਹ ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੋਢੀ ਨਾਲ ਜੌ ਪਾ ਦੇ।

ਦਸ਼ ਜਪ੍ਤ੍ਵਾ ਮਨ੍ਤ੍ਰਮਿਦਂ ਨਮਸ੍ਕੁਰ੍ਯ੍ਯਾਤ੍ਤਦੌषਧਂ । ਤ੍ਵਾਮੁਦ੍ਧਰਾਮ੍ਯੂਦ੍‌ਰ੍ਧ੍ਵਨੇਤ੍ਰਾਮਨੇਨੈਵ ਚ ਭਕ੍ਸ਼ਯੇਤ੍ ।। ੨੯੮.

ਇਹ ਮੰਤਰ ਦਸ ਵਾਰੀ ਜਪਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ। ਇਹ ਮੰਤਰ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਫਿਰ ਖਾ ਲੈ।

ਨਮਃ ਪੁਰੁषਸਿਂਹਾਯ ਨਮੋ ਗੋਪਾਲਕਾਯ ਚ । ਆਤ੍ਮਨੈਵਾਭਿਜਾਨਾਤਿ ਰਣੇ ਕृष੍ਣਪਰਾਜਯਂ ।। ੨੯੮.

ਪੁਰਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਗੋਪਾਲਕ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਹਾਰ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਏਤੇਨ ਸਤ੍ਯਵਾਕ੍ਯੇਨ ਅਗਦੋ ਮੇऽਸ੍ਤੁ ਸਿਧ੍ਯਤੁ ।। ਨਮੋ ਵੈਦੂਰ੍ਯ੍ਯਮਾਤੇ ਤਨ੍ਨ ਰਕ੍ਸ਼ ਮਾਂ ਸਰ੍ਵਵਿषੇਭ੍ਯੋ ਗੌਰਿ ਗਾਨ੍ਧਾਰਿ ਚਾਣ੍ਡਾਲਿ ਮਾਤਙ੍ਗਿਨਿ ਸ੍ਵਾਹਾ ਹਰਿਮਾਯੇ । ਔषਧਾਦੌ ਪ੍ਰਯੋਕ੍ਤਵ੍ਯੋ ਮਨ੍ਤ੍ਰੋऽਯਂ ਸ੍ਥਾਵਰੇ ਵਿषੇ ।। ੨੯੮.

ਇਸ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਨਾਲ, ਮੇਰੀ ਦਵਾਈ ਸਫਲ ਹੋਵੇ। ਵੈਦੂਰਿਆ ਦੀ ਮਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਸਾਰੇ ਜ਼ਹਰਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾ—ਗੌਰੀ, ਗਾਂਧਾਰੀ, ਚੰਡਾਲੀ, ਮਾਤੰਗਿਨੀ, ਸ੍ਵਾਹਾ, ਹਰੀਮਾਇਆ। ਇਹ ਮੰਤਰ ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ, ਅਡਿੱਠ ਜ਼ਹਰ ਲਈ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਭੁਕ੍ਤਮਾਤ੍ਰੇ ਸ੍ਥਿਤੇ ਜ੍ਵਾਲੇ ਪਦ੍ਮਂ ਸ਼ੀਤਾਮ੍ਬੁਸੇਵਿਤਂ । ਪਾਯਯੇਤ੍ਸਘृਤਂ ਕ੍ਸ਼ੌਦ੍ਰਂ ਵਿषਞ੍ਚੇਤ੍ਤਦਨਨ੍ਤਰਂ ।। ੨੯੮.

ਜਦੋਂ ਜ਼ਹਰ ਖਾਧਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਅੰਦਰ ਰਹਿ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਠੰਢੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਠੰਢ ਕੀਤਾ ਕਮਲ, ਘੀ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਦ ਦੇ ਨਾਲ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੇ ਜ਼ਹਰ ਦੀ ਸ਼ੰਕਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ।

ਅਗ੍ਨਿਰੁਵਾਚ ਬਾਲਤਨ੍ਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਬਾਲਾਦਿਗ੍ਰਹਮਰ੍ਦ੍ਦਨਂ । ਅਥ ਜਾਤਦਿਨੇ ਵਤ੍ਸਂ ਗ੍ਰਹੀ ਗृਹ੍ਣਾਤਿ ਪਾਪਿਨੀ ।। ੨੯੯.

ਅਗਨਿ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੁਣ ਮੈਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਦਵਾਈ, ਬਚਪਨ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਦਿਨ, ਵੈਰੀ ਗ੍ਰਹੀ ਨਾਂ ਦੀ ਭੂਤਣੀ ਵੱਛੇ ਨੂੰ ਫੜ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।

ਗਾਤ੍ਰੋਦ੍ਵੇਗੋ ਨਿਰਾਹਾਰੋ ਨਾਨਾਗ੍ਰੀਵਾਵਿਵਰ੍ਤ੍ਤਨਂ । ਤਚ੍ਚੇष੍ਟਿਤਮਿਦਂ ਤਤ੍ਸ੍ਯਾਨ੍ਮਾਤृਣਾਞ੍ਚ ਬਲਂ ਹਰੇਤ੍ ।। ੨੯੯.

ਸਰੀਰ ਦੀ ਬੇਚੈਨੀ, ਖਾਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ, ਗਰਦਨ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਮੋੜਨਾ—ਇਹ ਇਸ ਦੇ ਲੱਛਣ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਮਾਵਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵੀ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

ਮਤ੍ਸ੍ਯਮਾਂਸਸੁਰਾਭਕ੍ਸ਼੍ਯਗਨ੍ਧਸ੍ਰਗ੍ਧੂਪਦੀਪਕੈਃ । ਲਿਮ੍ਪੇਚ੍ਚ ਧਾਤਕੀਲੋਧ੍ਰਮਞ੍ਜਿष੍ਠਾਤਾਲਚਨ੍ਦਨੈਃ ।। ੨੯੯.

ਮੱਛੀ, ਮਾਸ, ਸ਼ਰਾਬ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ, ਧੂਪ ਅਤੇ ਦੀਵੇ ਦੀ ਮਹਿਕ ਨਾਲ, ਧਾਤਕੀ, ਲੋਧਰ, ਮੰਜਿਸ਼ਠਾ, ਤਾਲ ਅਤੇ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਲਗਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਮਹਿषਾਕ੍ਸ਼ੇਣ ਧੂਪਸ਼੍ਚ ਦ੍ਵਿਰਾਤ੍ਰੇ ਭੀषਣੀ ਗ੍ਰਹੀ । ਤਚ੍ਚੇष੍ਟਾ ਕਾਸਨਿਸ਼੍ਵਾਸੌ ਗਾਤ੍ਰਸਙ੍ਗੋਚਨਂ ਮੁਹੁਃ ।। ੨੯੯.

ਮਹਿਸ ਦੇ ਅੱਖ ਨਾਲ ਧੂਪ ਦੋ ਰਾਤਾਂ ਲਈ ਕਰਕੇ, ਡਰਾਉਣੀ ਗ੍ਰਹੀ ਦਬ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਲੱਛਣ ਹਨ—ਖੰਘ, ਆਹ ਭਰਨਾ, ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦਾ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸੁੱਕ ਜਾਣਾ।

ਆਜਮੂਤ੍ਰੈਰ੍ਲਿਪੇਤ੍ ਕृष੍ਣਾਸੇਵ੍ਯਾਪਾਮਾਰ੍ਗਚਨ੍ਦਨੈਃ । ਗੋਸ਼੍ਰृਙ੍ਗਦਨ੍ਤਕੇਸ਼ੈਸ਼੍ਚ ਧੂਪਯੇਤ੍ ਪੂਰ੍ਵਵਦ੍ਵਲਿਃ ।। ੨੯੯.

ਬੱਕਰੀ ਦੇ ਪਿਸਾਬ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਸੇਵਿਆ, ਅਪਾਮਾਰਗ ਅਤੇ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਲਗਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਗਾਂ ਦੇ ਸਿੰਗ, ਦੰਦ ਅਤੇ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਧੂਪ ਕਰਕੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਬਲੀ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਗ੍ਰਹੀ ਤ੍ਰਿਰਾਤ੍ਰੇ ਘਣ੍ਠਾਲੀ ਤਚ੍ਚੇष੍ਟਾ ਕ੍ਰਨ੍ਦਨਂ ਮੁਹੁਃ । ਜृਮ੍ਭਣਂ ਸ੍ਵਨਿਤਨ੍ਤ੍ਰਾਸੋ ਗਾਤ੍ਰੋਦ੍ਵੇਗਮਰੋਚਨਂ ।। ੨੯੯.

ਤੀਜੇ ਰਾਤ ਗ੍ਰਹੀ 'ਘੰਠਾਲੀ' ਆਉਂਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਦੇ ਲੱਛਣ ਹਨ—ਵਾਰ-ਵਾਰ ਰੋਣਾ, ਉਂਘਣਾ, ਕੰਬਣਾ, ਆਵਾਜ਼ ਤੋਂ ਡਰਨਾ, ਸਰੀਰ ਦੀ ਬੇਚੈਨੀ ਅਤੇ ਭੁੱਖ ਮਿਟ ਜਾਣਾ।

ਕੇਸ਼ਰਾਞ੍ਜਨਗੋਹਸ੍ਤਿਦਨ੍ਤਂ ਸਾਜਪਯੋ ਲਿਪੇਤ੍ । ਨਖਰਾਜੀਵਿਲ੍ਵਦਲੈਰ੍ਧੂਪਯੇਚ੍ਚ ਬਲਿਂ ਹਰੇਤ੍ ।। ੨੯੯.

ਕੇਸਰਾਂਜਨ, ਗਾਂ ਦਾ ਦੰਦ, ਹਾਥੀ ਦਾ ਦੰਦ ਅਤੇ ਬੱਕਰੀ ਦਾ ਦੁੱਧ ਲਗਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਨਖਰਾਜੀ ਅਤੇ ਬਿਲਵਾ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਧੂਪ ਕਰਕੇ, ਬਲੀ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਗ੍ਰਹੀ ਚਤੁਰ੍ਥੀ ਕਾਕੋਲੀ ਗਾਤ੍ਰੋਦ੍ਵੇਗਪ੍ਰਰੋਚਨਂ । ਫੇਨੋਦ੍‌ਗ੍ਣਰੋ ਦਿਸ਼ੋ ਦ़ਤਕੇਸ਼ੇਨ ਧੂਪਯੇਤ੍ ।। ੨੯੯.

ਚੌਥੀ ਗ੍ਰਹੀ ਕਾਕੋਲੀ ਹੈ, ਜੋ ਬੱਚੇ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਉਤਲ-ਪਤਲ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਪੀੜਤ ਬੱਚੇ ਦੀ ਝੱਗ ਅਤੇ ਵਾਲ ਲੈ ਕੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਧੂਪ ਕਰੋ।

ਗਜਦਨ੍ਤਾਹਿਨਿਰ੍ਮ੍ਮੋਕਵਾਜਿਮੂਤ੍ਰਪ੍ਰਲੇਪਨਂ । ਸਰਾਜੀਨਿਮ੍ਬਪਤ੍ਰੇਣ ਧੂਤਕੇਸ਼ੇਨ ਧੂਤਕੇਸ਼ੇਨ ਧੂਪਯੇਤ੍ ।। ੨੯੯.

ਹਾਥੀ ਦੀ ਦੰਦ, ਸੱਪ ਦੀ ਛਾਲ, ਅਤੇ ਘੋੜੇ ਦੀ ਮੂਤਰ ਦਾ ਲੇਪ ਬਣਾਓ; ਰਾਜ ਨਿੰਬ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਅਤੇ ਪੀੜਤ ਬੱਚੇ ਦੇ ਵਾਲ ਨਾਲ ਧੂਪ ਕਰੋ।

ਹਂਸਾਧਿਕਾ ਪਞ੍ਚਮੀ ਸ੍ਯਾਜ੍ਜृਮ੍ਭਾਸ਼੍ਵਾਸੋਦ੍‌ਰ੍ਧ੍ਵਧਾਰਿਣੀ । ਮੁष੍ਟਿਬਨ੍ਧਸ਼੍ਚ ਤਚ੍ਚੇष੍ਟਾ ਬਲਿਂ ਮਤ੍ਸ੍ਯਾਦਿਨਾ ਹਰੇਤ੍ ।। ੨੯੯.

ਪੰਜਵੀਂ ਹੰਸਾਧਿਕਾ ਗ੍ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬੱਚਾ ਜੰਭਾਈ ਲੈਂਦਾ, ਸਾਹ ਚੜ੍ਹਦਾ, ਉਪਰ ਵੱਲ ਤੱਕਦਾ ਹੈ; ਮੁੱਠੀ ਬੰਦ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਐਸੇ ਲੱਛਣ ਹੋਣ ਤੇ, ਮੱਛੀ ਆਦਿ ਨਾਲ ਬਲੀ ਦਿਓ।

ਮੇषਸ਼੍ਰृਡ੍ਗਬਲਾਲੋਧ੍ਰਸ਼ਿਲਾਤਾਲੈਃ ਸ਼ਿਸ਼ੁਂ ਲਿਪੇਤ੍ । ਫਟ੍ਕਾਰੀ ਤੁ ਗ੍ਰਹੀ षष੍ਠੀ ਭਯਮੋਹਪ੍ਰਰੋਦਨਂ ।। ੨੯੯.

ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਮੇ਷ ਦੇ ਸਿੰਗ, ਬਲਾ, ਲੋਧਰਾ ਅਤੇ ਪੱਥਰ ਤਾਲ ਨਾਲ ਲੇਪੋ; ਛੇਵੀਂ ਗ੍ਰਹੀ ਫਟਕਾਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਡਰ, ਭੁਲੇਖਾ ਅਤੇ ਰੋਣਾ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ।

ਨਿਰਾਹਰੋऽਹ੍ਗਵਿਕ੍ਸ਼ੇਣੋ ਹਰੇਨ੍ਮਤ੍ਸ੍ਯਾਦਿਨਾ ਬਲਿਂ । ਰਾਜੀਗੁਗ੍ਗੁਲੁਕੁष੍ਠੇ ਭਦਨ੍ਤਾਦ੍ਯੈਰ੍ਧੂਪਲੇਪਨੈਃ ।। ੨੯੯.

ਜੇ ਬੱਚਾ ਉਪਵਾਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਅੰਗ ਉਤਲ-ਪਤਲ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਮੱਛੀ ਆਦਿ ਨਾਲ ਬਲੀ ਦਿਓ; ਰਾਜੀ, ਗੁਗਗਲ, ਕੁਸ਼ਠ, ਭਦੰਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ ਧੂਪ ਅਤੇ ਲੇਪ ਕਰੋ।

ਸਪ੍ਤਮੇ ਮੁਕ੍ਤਕੇਸ਼੍ਯਾਰ੍ਤ੍ਤਃ ਪੂਤਿਗਨ੍ਧੋ ਵਿਜृਮ੍ਭਣਂ । ਸਾਦਃ ਪ੍ਰਰੋਦਨਙ੍ਗਾਸੋ ਧੂਪੋ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਨਸ਼ੈਰ੍ਲਿਪੇਤ੍ ।। ੨੯੯.

ਸੱਤਵੀਂ ਗ੍ਰਹੀ ਵਿੱਚ ਪੀੜਤ ਬੱਚੇ ਦੇ ਵਾਲ ਖੁਲ੍ਹੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਮੰਦ ਬੂ ਆਉਂਦੀ, ਜੰਭਾਈ, ਥਕਾਵਟ, ਰੋਣਾ ਅਤੇ ਖੰਘ ਹੋਣ; ਧੂਪ ਅਤੇ ਲੇਪ ਵਿਆਘ੍ਰਨਸ਼ਾ ਨਾਲ ਕਰੋ।