ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਕਂ ਟਂ ਪਂ ਸ਼ਂ ਵੈਨਤੇਯਃ ਖਂ ਠਂ ਫਂ षਂ ਗਦਾਮਨੁਃ । ਗਂ ਡਂ ਬਂ ਸਂ ਪੁष੍ਟਿਮਨ੍ਤ੍ਰੋ ਘਂ ਢਂ ਭਂ ਹਂ ਸ਼੍ਰਿਯੈ ਨਮਃ

ਕੰ, ਟੰ, ਪੰ, ਸ਼ੰ — ਵੈਨਤੇਯ; ਖੰ, ਠੰ, ਫੰ, ਸ਼ੰ — ਗਦਾ-ਮਨੁ; ਗੰ, ਡੰ, ਬੰ, ਸੰ — ਪੋਸ਼ਣ ਮੰਤ੍ਰ; ਘੰ, ਢੰ, ਭੰ, ਹੰ — ਸ਼੍ਰੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

ਵਂ ਸ਼ਂ ਮਂ ਕ੍ਸ਼ਂ ਪਾਞ੍ਚਜਨ੍ਯਂ ਛਂ ਤਂ ਪਂ ਕੌਸ੍ਤੁਭਾਯ ਚ। ਜਂ ਖਂ ਵਂ ਸੁਦਰ੍ਸ਼ਨਾਯ ਸ਼੍ਰੀਵਤ੍ਸਾਯ ਸਂ ਵਂ ਦਂ ਚਂ ਲਂ

ਵੰ, ਸ਼ੰ, ਮੰ, ਖ੍ਸ਼ੰ — ਪਾਂਚਜਨਯ; ਛੰ, ਤੰ, ਪੰ — ਕੌਸਤੁਭ; ਜੰ, ਖੰ, ਵੰ — ਸੁਦਰਸ਼ਨ; ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ — ਸੰ, ਵੰ, ਦੰ, ਚੰ, ਲੰ।

ਓਂ ਧਂ ਵਂ ਵਨਮਾਲਾਯੈ ਮਹਾਨਨ੍ਤਾਯ ਵੈ ਨਮਃ । ਨਿਰ੍ਬੀਜਪਦਮਨ੍ਤ੍ਰਾਣਂ ਪਦੈਰਙ੍ਗਾਨਿ ਕਲ੍ਪਯੇਤ੍

ਓਂ, ਢੰ, ਵੰ — ਵਨਮਾਲਾ; ਮਹਾਨੰਤ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੀਜ-ਅੱਖਰ ਨਹੀਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਬਣਾਏ ਜਾਣ।

ਜਾਤ੍ਯਨ੍ਤੈਰ੍ਨਾਮਸਂਯੁਕ੍ਤੈਰ੍ਹृਦਯਾਦੀਨਿ ਪਞ੍ਚਧਾ। ਪ੍ਰਣਵਂ ਹृਦਯਾਦੀਨਿ ਤਤਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਨਿ ਪਞ੍ਚਧਾ

ਜਾਤੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਨਾਂ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਹਿਰਦਾ ਆਦਿ ਪੰਜ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ; ਪ੍ਰਣਵ ਨਾਲ, ਹਿਰਦਾ ਆਦਿ ਪੰਜ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਪ੍ਰਣਵਂ ਹृਦਯਂ ਪੂਰ੍ਵਂ ਪਰਾਯੇਤਿ ਸ਼ਿਰਃ ਸ਼ਿਖਾ। ਨਾਮ੍ਨਾਤ੍ਮਨਾ ਤੁ ਕਵਚਂ ਅਸ੍ਤ੍ਰਂ ਨਾਮਾਨ੍ਤਕਂ ਭਵੇਤ੍

ਪ੍ਰਣਵ ਪਹਿਲਾਂ ਹਿਰਦਾ ਹੈ, ਪਰਾਅ ਸਿਰ ਤੇ ਚੁੜਾ; ਆਪਣਾ ਨਾਂ ਕਵਚ ਹੈ, ਤੇ ਨਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਨਾਲ ਅਸਤਰ ਬਣਦਾ ਹੈ।

ਓਂ ਪਰਾਸ੍ਤ੍ਰਾਦਿਸ੍ਵਨਾਮਾਤ੍ਮਾ ਚਤੁਰ੍ਥ੍ਯਨ੍ਤੋ ਨਮੋਨ੍ਤਕਃ। ਏਕਵ੍ਯੂਹਾਦਿਪਡ੍‌ਵਿਸ਼ਵ੍ਯੂਹਾਤ੍ਤਸ੍ਯਾਤ੍ਮਨੋ ਮਨੁਃ

ਓਂ, ਪਰਾਅ, ਅਸਤਰ ਤੇ ਆਪਣਾ ਨਾਂ, ਚੌਥੀ ਵਿਭਕਤੀ ਤੇ 'ਨਮਹ' ਦੇ ਅੰਤ ਨਾਲ; ਇੱਕ ਵਿਉਹ ਤੋਂ ਦਸ ਵਿਉਹ ਤੱਕ, ਉਸ ਦਾ ਆਪਣਾ ਮੰਤ੍ਰ।

ਕਨਿष੍ਠਾਦਿਕਰਾਗ੍ਰੇषੁ ਪ੍ਰਕृਤਿਂ ਦੇਹਕੇਰ੍ਚ੍ਚਯੇਤ੍। ਪਰਾਯ ਪੁਰੁषਾਤ੍ਮਾ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਪ੍ਰਕृਤ੍ਯਾਤ੍ਮਾ ਦ੍ਵਿਰੂਪਕਃ

ਛੋਟੀ ਉਂਗਲੀ ਤੇ ਹਥਾਂ ਦੇ ਅੰਗੂਠਿਆਂ ਤੇ, ਸਰੀਰ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਪਰਾਅ ਪੁਰਖ ਦਾ ਆਤਮ ਹੈ, ਤੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਨਾਲ ਦੋ ਰੂਪ ਬਣਦੇ ਹਨ।

ਓਂ ਪਰਾਯਾਗ੍ਨ੍ਯਾਤ੍ਮਨੇ ਚੈਵ ਵਾਯ੍ਵਰ੍ਕ੍ਕੌ ਚ ਦ੍ਵਿਰੂਪਕਃ। ਅਗ੍ਨਿਂ ਤ੍ਰਿਮੂਰ੍ਤ੍ਤੌ ਵਿਨ੍ਯਸ੍ਯ ਵ੍ਯਾਪਕਂ ਕਰਦੇਹਯੋਃ

ਓਂ। ਪਰਮਾਤਮਾ, ਅਗਨਿ ਦੇ ਸਵਰੂਪ, ਅਤੇ ਵਾਯੁ ਤੇ ਸੂਰਜ, ਜੋ ਦੋਹਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ, ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਅਗਨਿ ਨੂੰ ਹੱਥ ਤੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਰੱਖੋ।

ਵਾਯ੍ਵਰ੍ਕ੍ਕੌ ਕਰਸ਼ਾਖਾਸੁ ਸਵ੍ਯੇਤਰਕਰਦ੍ਵਯੇ। ਹृਦਿ ਮੂਰ੍ਤ੍ਤੌ ਤਨਾਵੇष ਤ੍ਰਿਵ੍ਯੂਹੇ ਤੁਰ੍ਯ੍ਯਰੂਪਕੇ

ਵਾਯੁ ਤੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ 'ਤੇ, ਸੱਜੇ ਤੇ ਖੱਬੇ ਹੱਥ 'ਤੇ ਰੱਖੋ; ਉਸ ਰੂਪ ਨੂੰ ਦਿਲ ਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ, ਤਿੰਨ ਵਯੂਹਾਂ ਅਤੇ ਚੌਥੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੋ।

ऋਗ੍ਵੇਦਂ ਵ੍ਯਾਪਕਂ ਹਸ੍ਤੇ ਅਙ੍ਗੁਲੀषੁ ਯਜੁਰ੍ਨ੍ਯਸੇਤ੍। ਤਲਦ੍ਵਯੇਥਰ੍ਵਰੂਪਂ ਸ਼ਿਰੋਹृਚ੍ਚਰਣਾਨ੍ਤਕਃ

ਰਿਗਵੇਦ, ਜੋ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਹੱਥ 'ਤੇ ਰੱਖੋ; ਯਜੁਰਵੇਦ ਉੰਗਲੀਆਂ 'ਤੇ; ਅਥਰਵ ਰੂਪ ਦੋਹਾਂ ਹਥੇਲੀਆਂ 'ਤੇ; ਤੇ ਸਿਰ, ਦਿਲ ਅਤੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ।

ਆਕਾਸ਼ਂ ਵ੍ਯਾਪਕਂ ਨ੍ਯਸ੍ਯ ਕਰੇ ਦੇਹੇ ਤੁ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍। ਅਙ੍ਗੁਲੀषੁ ਚ ਵਾਯ੍ਵਾਦਿ ਸ਼ਿਰੋਹृਦ੍‌ਗੁਹ੍ਯਪਾਦਕੇ

ਅਕਾਸ਼, ਜੋ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਹੱਥ ਤੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਰੱਖੋ; ਉੰਗਲੀਆਂ 'ਤੇ ਵਾਯੁ ਆਦਿ; ਸਿਰ, ਦਿਲ, ਗੁਪਤ ਅੰਗ ਤੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ।

ਵਾਯੁਰ੍ਜ੍ਯੋਤਿਰ੍ਜਲਂ ਪृਥ੍ਵੀ ਪਞ੍ਚਵ੍ਯੂਹਃ ਸਮੀਰਿਤਃ। ਮਨਃ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਨ੍ਤ੍ਵਗ੍ਦृਗ੍ਜਿਹ੍ਵਾ ਘ੍ਰਾਣਂ षਡ੍‌ਵ੍ਯੂਹ ਈਰਿਤਃ

ਵਾਯੁ, ਅਗਨਿ, ਪਾਣੀ, ਧਰਤੀ—ਇਹ ਪੰਜ ਵਯੂਹ ਹਨ; ਮਨ, ਕੰਨ, ਚਮੜੀ, ਅੱਖ, ਜੀਭ ਤੇ ਨੱਕ—ਇਹ ਛੇ ਵਯੂਹ ਹਨ।

ਵ੍ਯਾਪਕਂ ਮਾਨਸਂ ਨ੍ਯਸ੍ਯ ਤਤੋਙ੍ਗੁष੍ਠਾਦਿਤਃ ਕ੍ਰਮਾਤ੍। ਮੂਰ੍ਦ੍ਧਾਸ੍ਯਹृਦ੍‌ਗੁਹ੍ਯਪਤ੍ਸੁ ਕਥਿਤਃ ਕਰੁਣਾਤ੍ਮਕਃ

ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਮਨ ਨੂੰ, ਅੰਗੂਠੇ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਰੱਖੋ; ਸਿਰ, ਮੂੰਹ, ਦਿਲ, ਗੁਪਤ ਅੰਗ ਤੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਦਇਆਲੂ ਸਵਰੂਪ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਆਦਿਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿਸ੍ਤੁ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਵ੍ਯਾਪਕੋ ਜੀਵਸਞ੍‌ਜ੍ਞਿਤਃ। ਭੂਰ੍ਭੁਵਃ ਸ੍ਵਰ੍ਮ੍ਮਹਰ੍ਜ੍ਜਨਸ੍ਤਪਃ ਸਤ੍ਯਞ੍ਚ ਸਪ੍ਤਧਾ

ਆਦਿ ਰੂਪ, ਜੋ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਜੀਵ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਭੂ, ਭਵ, ਸਵ, ਮਹਰ, ਜਨ, ਤਪ, ਤੇ ਸਤ—ਇਹ ਸੱਤ ਵੰਡ ਹਨ।

ਕਰੇ ਦੇਹੇ ਨ੍ਯਸੇਦਾਦ੍ਯਮਙ੍ਗੁष੍ਠਾਦਿਕ੍ਰਮੇਣ ਤੁ। ਤਲਸਂਸ੍ਥਃ ਸਪ੍ਤਮਸ਼੍ਚ ਲੋਕੇਸ਼ੋ ਦੇਹਕੇ ਕ੍ਰਮਾਤ੍

ਹੱਥ ਤੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ, ਆਦਿ ਰੂਪ ਨੂੰ ਅੰਗੂਠੇ ਤੋਂ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਰੱਖੋ; ਸੱਤਵਾਂ, ਹਥੇਲੀ ਦੇ ਤਲ 'ਤੇ ਸਥਾਪਿਤ, ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਲੋਕੇਸ਼ਵਰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਹੈ।

ਦੇਹੇ ਸ਼ਿਰੋਲਲਾਟਾਸ੍ਯਹृਦ੍‌ਗੁਹ੍ਯਾਙ੍‌ਘ੍ਰਿषੁਸਂਸ੍ਥਿਤਃ। ਅਗ੍ਨਿष੍ਟੋਮਸ੍ਤਥੋਕ੍ਥਸ੍ਤੁ षੋਡਸ਼ੀ ਵਾਜਪੇਯਕਃ

ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ—ਸਿਰ, ਮੱਥੇ, ਮੂੰਹ, ਦਿਲ, ਗੁਪਤ ਅੰਗ ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ—ਅਗਨਿਸ਼ਟੋਮ, ਉਕਥ, ਸੋਡਸ਼ੀ ਤੇ ਵਾਜਪੇਯਾ ਹਨ।

ਅਤਿਰਾਤ੍ਰਾਪ੍ਤੋਰ੍ਯਾਮਞ੍ਚ ਯਜ੍ਞਾਤ੍ਮਾ ਸਪ੍ਤਰੂਪਕਃ। ਧੀਰਹਂ ਮਨਃ ਸ਼ਬ੍ਦਸ਼੍ਚ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਰੂਪਰਸਾਸ੍ਤਤ

ਅਤਿਰਾਤ੍ਰ ਤੇ ਅਪਤੋਰਿਆਮਾ, ਯਜਨ ਦਾ ਸਾਰ, ਸੱਤ ਰੂਪ ਹਨ; ਧੀਰ ਆਤਮਾ, ਮਨ, ਧੁਨੀ, ਛੂਹ, ਰੂਪ, ਸਵਾਦ, ਤੇ

ਗਨ੍ਧੋ ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਵ੍ਯਾਪਕਂ ਤੁ ਕਰੇ ਦੇਹੇ ਨ੍ਯਸੇਤ੍ ਕ੍ਰਮਾਤ੍। ਨ੍ਯਸੇਦਨ੍ਤ੍ਯੌ ਚ ਤਲਯੋਃ ਕੇ ਲਲਾਟੇ ਮੁਖੇ ਹृਦਿ

ਸੁਗੰਧ ਤੇ ਬੁੱਧੀ, ਜੋ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਹਨ, ਹੱਥ ਤੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਰੱਖੋ; ਆਖਰੀ ਦੋ ਹਥੇਲੀਆਂ 'ਤੇ, ਮੱਥੇ, ਮੂੰਹ ਤੇ ਦਿਲ 'ਤੇ।

ਨਾਭੌ ਗੁਹ੍ਯੇ ਚ ਪਾਦੇ ਚ ਅष੍ਟਵ੍ਯੂਹਃ ਪੁਮਾਨ੍ ਸ੍ਮृਤ । ਜੀਵੋ ਬੁਦ੍ਧਿਰਹਙ੍ਕਾਰੋ ਮਨਃ ਸ਼ਬ੍ਦੋ ਗੁਣੋਨਿਲਃ

ਨਾਭੀ, ਗੁਪਤ ਅੰਗ ਤੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ, ਅੱਠ ਵਯੂਹਾਂ ਵਾਲਾ ਪੁਰਸ਼ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਜੀਵ, ਬੁੱਧੀ, ਅਹੰਕਾਰ, ਮਨ, ਧੁਨੀ, ਗੁਣ ਤੇ ਵਾਯੁ।

ਰੂਪਂ ਰਸੋ ਨਵਾਤ੍ਮਾਯਂ ਜੀਵ ਅਹ੍‌ਗੁष੍ਠਕਦ੍ਵਯੇ। ਤਰ੍ਜਨ੍ਯਾਦਿਕ੍ਰਮਾਚ੍ਛੇषਂ ਯਾਵਦ੍ਵਾਮਪ੍ਰਦੇਸ਼ਿਨੀਮ੍

ਰੂਪ, ਸਵਾਦ—ਇਹ ਨੌ ਆਤਮਾ ਹਨ; ਜੀਵ ਦੋਹਾਂ ਅੰਗੂਠਿਆਂ ਵਿੱਚ; ਬਾਕੀ, ਤर्जਨੀ ਤੋਂ ਕ੍ਰਮਵਾਰ, ਖੱਬੀ ਅਨਾਮਿਕ ਤੱਕ।

ਦੇਹੇ ਸ਼ਿਰੋਲਲਾਟਾਸ੍ਯਹृਨ੍ਨਾਭਿਗੁਹ੍ਯਜਾਨੁषੁ। ਪਾਦਯੋਸ਼੍ਚ ਦਸ਼ਾਤ੍ਮਾਯਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਵ੍ਯਾਪੀ ਸਮਾਸ੍ਥਿਤਃ

ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ—ਸਿਰ, ਮੱਥੇ, ਮੂੰਹ, ਦਿਲ, ਨਾਭੀ, ਗੁਪਤ ਅੰਗ, ਘੁੱਟ ਤੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ—ਇਹ ਦਸ ਆਤਮਾ, ਇੰਦਰ, ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ।

ਅਙ੍‌ਗੁष੍ਟਕਦ੍ਵਯੇ ਵਹ੍ਨਿਸ੍ਤਰ੍ਜਨ੍ਯਾਦੌ ਪਰੇषੁ ਚ। ਸ਼ਿਰੋਲਲਾਟਵਕ੍ਤ੍ਰੇषੁ ਹृਨ੍ਨਾਭਿਗੁਹ੍ਯਜਾਨੁषੁ

ਦੋਹਾਂ ਅੰਗੂਠਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਗਨਿ ਹੈ; ਤर्जਨੀ ਤੇ ਹੋਰ ਉਂਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਮਵਾਰ; ਸਿਰ, ਮੱਥੇ, ਮੂੰਹ; ਦਿਲ, ਨਾਭੀ, ਗੁਪਤ ਅੰਗ ਤੇ ਘੁੱਟ।

ਪਾਦਯੋਰੇਕਾਦਸ਼ਾਤ੍ਮਾ ਮਨਃ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਂ ਤ੍ਵਗੇਵ ਚ। ਚਕ੍ਸ਼ੁਰ੍ਜਿਹ੍ਵਾ ਤਥਾ ਘ੍ਰਾਣਂ ਵਾਕ੍‌ਪਾਣ੍ਯਙ੍ਘ੍ਰਿਸ਼੍ਚ ਪਾਯੁਕਃ

ਦੋਹਾਂ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਗਿਆਰਾਂ ਆਤਮਾ: ਮਨ, ਕੰਨ, ਚਮੜੀ, ਅੱਖ, ਜੀਭ, ਨੱਕ, ਬੋਲੀ, ਹੱਥ, ਪੈਰ ਤੇ ਮਲ-ਦਵਾਰ।

ਉਪਸ੍ਥਂ ਮਾਨਸੋ ਵ੍ਯਾਪੀ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਮਙ੍ਗੁष੍ਠਕਦ੍ਵਯੇ। ਤਰ੍ਜਨ੍ਯਾਦਿਕ੍ਰਮਾਦष੍ਟੌ ਅਤਿਰਿਕ੍ਤਂ ਤਲਦ੍ਵਯੇ

ਉਪਸਥ, ਮਨ, ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ; ਕੰਨ ਦੋਹਾਂ ਅੰਗੂਠਿਆਂ ਵਿੱਚ; ਤर्जਨੀ ਤੋਂ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਅੱਠ; ਬਾਕੀ ਦੋਹਾਂ ਹਥੇਲੀਆਂ 'ਤੇ।

ਉਤ੍ਤਮਾਙ੍ਗਲਲਾਟਾਸ੍ਯਹृਨ੍ਨਾਭਾਵਥ ਗੁਹ੍ਯਕੇ। ਊਰੁਯੁਗ੍ਮੇ ਤਥਾ ਜਙ੍ਘੇ ਗੁਲ੍ਫਪਾਦੇषੁ ਚ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ ।। ੩੭ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਮ੍ਮਧੁਹਰਸ਼੍ਚੈਵ ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮਕਵਾਮਨੌ। ਸ਼੍ਰੀਧਰੋਥ ਹृषੀਕੇਸ਼ਃ ਪਦ੍ਮਨਾਭਸ੍ਤਥੈਵ ਚ

ਉੱਤਮ ਅੰਗ, ਮੱਥਾ, ਮੂੰਹ, ਦਿਲ, ਨਾਭੀ, ਫਿਰ ਗੁਪਤ ਅੰਗ; ਦੋਹਾਂ ਰਾਨਾਂ, ਜੰਗਾਂ, ਗਿਟਕਿਆਂ ਤੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ—ਵਿਸ਼ਨੁ, ਮਧੁਸੂਦਨ, ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮ, ਵਾਮਨ, ਸ੍ਰੀਧਰ, ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਤੇ ਪਦਮਨਾਭ ਵੀ।

ਦਾਮੋਦਰਃ ਕੇਸ਼ਵਸ਼੍ਚ ਨਾਰਾਯਣਸ੍ਤਤਃ ਪਰਃ। ਮਾਧਵਸ਼੍ਚਾਥ ਗੋਵਿਨ੍ਦੋ ਵਿष੍ਣੁਂ ਵੈ ਵ੍ਯਾਪਕਂ ਨ੍ਯਸੇਤ੍

ਦਾਮੋਦਰ, ਕੇਸ਼ਵ, ਫਿਰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਨਾਰਾਯਣ; ਮਾਧਵ ਅਤੇ ਗੋਵਿੰਦ — ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਅਙ੍‌ਗੁष੍ਠਾਦੌ ਤਲੇ ਦ੍ਵੌ ਚ ਪਾਦੇ ਜਾਨੁਨਿ ਵੈ ਕਟੌ। ਸ਼ਿਰਃ ਸ਼ਿਖਰਕਟ੍ਯਾਞ੍ਚ ਜਾਨੁਪਾਦਾਦਿषੁ ਨ੍ਯਸੇਤ੍

ਅੰਗੂਠਿਆਂ, ਹਥੇਲੀਆਂ, ਪੈਰਾਂ, ਗੋਡਿਆਂ, ਕਮਰ, ਸਿਰ, ਚੋਟੀ, ਕਮਰ, ਗੋਡਿਆਂ ਅਤੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ — ਹਰ ਇਕ ਅੰਗ 'ਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਤ੍ਮਾ ਪਞ੍ਚਵਿਂਸ਼ਃ षਡ੍‌ਵਿਂਸ਼ਵ੍ਯੂਹਕਸ੍ਤਥਾ। ਪੁਰੁषੋ ਧੀਰਹਙ੍ਕਾਰੋ ਮਨਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਞ੍ਚ ਸ਼ਬ੍ਦਕਃ

ਬਾਰਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਆਤਮਾ, ਪਚਵੀ ਅਤੇ ਛਬੀਸਵੇਂ ਦਾ ਵਿਉਹ; ਪੁਰਖ, ਧੀਰ, ਅਹੰਕਾਰ, ਮਨ, ਚਿੱਤ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਤੱਤ।

ਤਥਾ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੋ ਰਸੋ ਰੂਪਂ ਗਨ੍ਧਃ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਂ ਤ੍ਵਚਸ੍ਤਥਾ। ਚਕ੍ਸ਼ੁਰ੍ਜਿਹ੍ਵਾ ਨਾਸਿਕਾ ਚ ਵਾਕ੍‌ਪਾਣ੍ਯਙ੍ਘ੍ਰਿਸ਼੍ਚ ਪਾਯਵਃ

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਪਰਸ਼, ਸਵਾਦ, ਰੂਪ, ਗੰਧ; ਕੰਨ, ਚਮੜੀ, ਅੱਖ, ਜੀਭ, ਨੱਕ, ਬੋਲ, ਹੱਥ, ਪੈਰ ਅਤੇ ਮਲ-ਮੂਤਰ ਦੇ ਅੰਗ।