ੴ ਜ੍ਵਲ ਮਹਾਮਤੇ ਹृਦਯਾਯ ਗਰੁਡਵਿਸ਼ਲਸ਼ਿਰਸੇ ਗਰੁਡਸ਼ਿਖਾਯੈ ਗਰੁਡ ਵਿषਭਞ੍ਜਨ ਪ੍ਰਭੇਦਨ ਪ੍ਰਭੇਦਨ ਵਿਤ੍ਰਾਸਯ ਵਿਮਰ੍ਦ੍ਦਯ ਵਿਮਰ੍ਦ੍ਦਯ ਕਵਚਾਯ ਅਪ੍ਰਤਿਹਤਸ਼ਾਸਨਂ ਵਂ ਹੂਂ ਫਟ੍ ਅਸ੍ਤ੍ਰਾਯ ਉਗ੍ਰਰੂਪਧਾਰਕ ਸਰ੍ਵਭਯਙ੍ਕਰ ਭੀषਯ ਸਰ੍ਵਂ ਦਹ ਦਹ ਭਸ੍ਮੀਕੁਰੁ ਕੁਰੁ ਸ੍ਵਾਹਾ ਨੇਤ੍ਰਾਯ । ਸਪ੍ਤਵਰ੍ਗਾਨ੍ਤਯੁਗ੍ਮਾष੍ਟਦਿਗ੍ਦਲਸ੍ਵਰ ਕੇਸ਼ਰਾਦਿਵਰ੍ਣਰੁਦ੍ਧਂ ਵਹ੍ਨਿਰਾਭੂਤਕਰ੍ਣਿਕਂ ਮਾਤृਕਾਮ੍ਬੁਜਂ । ਕृਤ੍ਵਾ ਹृਦਿਸ੍ਥਂ ਤਨ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰੀ ਵਾਮਹਸ੍ਤਤਲੇ ਸ੍ਮਰੇਤ੍ । ਅਹ੍ਗੁष੍ਠਾਦੌ ਨ੍ਯਸੇਦ੍ਵਰ੍ਣਾਨ੍ਵਿਯਤੇਰ੍ਭੇਦਿਤਾਃ ਕਲਾਃ ।। ੨੯੫.
ਓਂ, ਜਗਮਗਾ, ਵੱਡੇ ਬੁਧੀ ਵਾਲੇ, ਹਿਰਦੇ ਲਈ, ਗਰੁੜ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸਿਰ ਲਈ, ਗਰੁੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਲਈ, ਗਰੁੜ, ਜ਼ਹਰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਡਰਾਉਣ, ਕੁਚਲ, ਕੁਚਲ, ਕਵਚ ਲਈ, ਅਟੱਲ ਹੁਕਮ ਲਈ, ਵੰ ਹੂੰ ਫਟ ਹਥਿਆਰ ਲਈ, ਉਗਰ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਨੂੰ ਡਰਾਓ, ਸਾੜੋ, ਸਾੜੋ, ਭਸਮ ਕਰੋ, ਸੁਆਹਾ ਅੱਖਾਂ ਲਈ। ਸੱਤ ਜੋੜਿਆਂ, ਅੱਠ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਪੰਖੜੀਆਂ, ਕੇਸ ਤੇ ਅੱਗ ਵਾਲੀ ਕੇਂਦਰ ਨਾਲ ਅੱਖਰਾਂ ਦਾ ਕਮਲ ਬਣਾਕੇ, ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ, ਮੰਤ੍ਰੀ ਵਾਮ ਹਥ ਦੀ ਹਥੇਲੀ 'ਚ ਯਾਦ ਕਰੇ। ਅੰਗੂਠੇ ਤੋਂ ਅੱਖਰਾਂ ਨੂੰ ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਉਂਗਲੀਆਂ ਦੇ ਟਿੱਪਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖੋ।
ਪੀਤਂ ਵਜ੍ਰਚਤੁष੍ਕੋਣਂ ਪਾਰ੍ਥਿਵਂ ਸ਼ਕ੍ਰਦੈਵਤਂ । ਵृਤ੍ਤਾਰ੍ਦ੍ਧਮਾਪ੍ਯਪਦ੍ਮਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਸ਼ੁਕ੍ਲਂ ਵਰੁਣਦੈਵਤਂ ।। ੨੯੫.
ਪ੍ਰਥਵੀ ਤੱਤ ਪੀਲਾ ਹੈ, ਚੌਕੋਣੀ ਵਜਰ ਦੀ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਇੰਦਰ ਹੈ; ਜਲ ਤੱਤ ਚਿੱਟਾ ਹੈ, ਅੱਧਾ ਗੋਲ ਤੇ ਅੱਧਾ ਕਮਲ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਵਰੁਣ ਹੈ।
ਤ੍ਰ੍ਯਸ੍ਤ੍ਰਂ ਸ੍ਵਸ੍ਤਿਕਯੁਕ੍ਤਞ੍ਚ ਤੈਜਸਂ ਵਹ੍ਨਿਦੈਵਤਂ । ਵृਤ੍ਤਂ ਵਿਨ੍ਦੁਵृਤਂ ਵਾਯੁਦੈਵਤਂ ਕृष੍ਣਮਾਲਿਨਮ੍ ।। ੨੯੫.
ਅੱਗ ਤੱਤ ਤਿਕੋਣੀ ਹੈ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਸਵਸਤਿਕ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੈ, ਤੇ ਦੇਵਤਾ ਅਗਨਿ ਹੈ; ਹਵਾ ਤੱਤ ਗੋਲ ਹੈ, ਬਿੰਦੂ ਨਾਲ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਕਾਲਾ ਤੇ ਮਾਲਾ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਦੇਵਤਾ ਵਾਯੁ ਹੈ।
ਅਙ੍ਗੁष੍ਠਾਦ੍ਯਙ੍ਗੁਲੀਮਧ੍ਯੇ ਪਰ੍ਯ੍ਯਸ੍ਤੇषੁ ਸ੍ਵਵੇਸ਼੍ਮਸੁ । ਸੁਵਰ੍ਣਨਾਗਵਾਹੇਨ ਵੇष੍ਟਿਤੇषੁ ਨ੍ਯਸੇਤ੍ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ ।। ੨੯੫.
ਅੰਗੂਠੇ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਉਂਗਲੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਲੇ ਜੋੜਾਂ 'ਤੇ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਸੱਪ ਨਾਲ ਘੇਰ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਰੱਖੋ।
ਵਿਯਤੇਸ਼੍ਚਤੁਰੋ ਵਰ੍ਣਾਨ੍ ਸੁਮਣ੍ਡਲਸਮਤ੍ਵਿषਃ । ਅਰੂਪੇ ਰਵਤਨ੍ਮਾਤ੍ਰੇ ਆਕਾਸ਼ੇਸ਼ਿਵਦੇਵਤੇ ।। ੨੯੫.
ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਚਾਰ ਅੱਖਰ, ਜੋ ਪੂਰੇ ਗੋਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਰੂਹੀ, ਸੂਰਜੀ ਤੱਤ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਨਾਲ ਰੱਖੋ।
ਕਨਿष੍ਠਾਮਦ੍ਯਪਰ੍ਵਸ੍ਥੇ ਨ੍ਯਸੇਤ੍ਤਸ੍ਯਾਦ੍ਯਮਕ੍ਸ਼ਰਮ੍ । ਨਾਗਾਨਾਮਾਦਿਵਰ੍ਣਾਂਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਮਣ੍ਡਲਗਤਾਨ੍ਨ੍ਯਸੇਤ੍ ।। ੨੯੫.
ਛੋਟੀ ਉਂਗਲੀ ਦੇ ਵਿਚਲੇ ਜੋੜ 'ਤੇ, ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅੱਖਰ ਰੱਖੋ; ਤੇ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਖਰ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਗੋਲ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਉਥੇ ਰੱਖੋ।
ਭੂਤਾਦਿਵਰ੍ਣਾਨ੍ ਵਿਨ੍ਯਸੇਦਙ੍ਗੁष੍ਠਾਦ੍ਯਨ੍ਤਪਰ੍ਵਸੁ । ਤਨ੍ਮਾਤ੍ਰਾਦਿਗੁਣਾਭ੍ਯਰ੍ਣਾਨਙ੍ਗੁਲੀषੁ ਨ੍ਯਸੇਦ੍ਬੁਧਃ ।। ੨੯੫.
ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਅੱਖਰਾਂ ਨੂੰ ਅੰਗੂਠੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਆਖਰੀ ਜੋੜਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖੋ; ਤੇ ਤੱਤਾਂ ਦੀਆਂ ਸੁਖਮ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਉਂਗਲੀਆਂ 'ਤੇ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਨਾਦੇਵ ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼ੇਣ ਹਸ੍ਤੇ ਹਨ੍ਯਾਦ੍ਵਿषਦ੍ਵਯਂ । ਮਣ੍ਡਲਾਦਿषੁ ਤਾਨ੍ ਵਰ੍ਣਾਨ੍ ਵਿਯਤੇਃ ਕਵਯੋ ਜਿਤਾਨ੍ ।। ੨੯੫.
ਤਾਰਕਸ਼ ਦੇ ਹੱਥ ਦੇ ਸਿਰਫ਼ ਛੂਹਣ ਨਾਲ, ਦੋਵੇਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜ਼ਹਰ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਮੰਡਲ ਆਦਿ 'ਚ, ਕਵੀ ਜੋ ਅੱਖਰਾਂ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਥੇ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਦ੍ਵਯ੍ਹ੍ਗੁਲਿਭਿਰ੍ਦ੍ਦੇਹਨਾਭਿਸ੍ਥਾਨੇषੁ ਪਰ੍ਵਸੁ । ਆਜਾਨੁਤਃ ਸੁਵਰ੍ਣਾਭਮਾਨਾਭੇਸ੍ਤੁਹਿਨਪ੍ਰਭਮ੍ ।। ੨੯੫.
ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੀਆਂ ਦੋ ਉਂਗਲੀਆਂ ਨਾਲ, ਸਰੀਰ ਦੇ ਜੋੜਾਂ 'ਤੇ, ਅੰਗੂਠੇ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੋਂ ਨਾਭੀ ਤੱਕ, ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀਆਂ, ਨਾਭੀ 'ਤੇ ਬਰਫ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀਆਂ।
ਕੁਙ੍ਕੁਮਾਰੁਣਮਾਕਣ੍ਠਾਦਾਕੇਸ਼ਾਨ੍ਤਾਤ੍ ਸਿਤੇਤਰਂ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਵ੍ਯਾਪਿਨਂ ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼ਞ੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਾਖ੍ਯਂ ਨਾਗਭੂषਣਮ੍ ।। ੨੯੫.
ਗਲੇ ਤੋਂ ਕੇਸਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ, ਕੇਸਰੀ ਰੰਗ ਤੋਂ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਤੱਕ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮੰਡ 'ਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਤਾਰਕਸ਼, ਜਿਸ ਨੂੰ ਚੰਦ੍ਰਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸੱਪਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ।
ਨੀਲੋਗ੍ਰਨਾਸ਼ਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਮਹਾਪਕ੍ਸ਼ਂ ਸ੍ਮਰੇਦ੍ਬੁਧਃ । ਏਵਨ੍ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਮਨੋ ਵਾਕ੍ਯਾਨ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰਃ ਸ੍ਯਾਨ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਣੋ ਵਿषੇ ।। ੨੯੫.
ਸਿਆਣੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨੀਲੇ, ਉਗਰ, ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਵੱਡੇ ਪੰਖਾਂ ਵਾਲੇ ਵਾਂਗ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤਾਰਕਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ, ਵਿਸ਼ ਲਈ ਮੰਤ੍ਰ ਮੰਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੁष੍ਟਿਸ੍ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼ਕਰਸ੍ਯਾਨ੍ਤਃ ਸ੍ਥਿਤਾਙ੍ਗੁष੍ਠਵਿषਾਪਹਾ । ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼ਂ ਹਸ੍ਤਂ ਸਮੁਦ੍ਯਮ੍ਯ ਤਤ੍ਪਞ੍ਚਾਙ੍ਗੁਲਿਚਾਲਨਾਤ੍ ।। ੨੯੫.
ਤਾਰਕਸ਼ ਦੇ ਹੱਥ ਦੀ ਮੁੱਠ ਵਿੱਚ, ਅੰਗੂਠਾ ਜ਼ਹਰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਤਾਰਕਸ਼ ਦਾ ਹੱਥ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਪੰਜ ਉਂਗਲੀਆਂ ਹਿਲਾਉਣ ਨਾਲ, ਜ਼ਹਰ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕੁਰ੍ਯ੍ਯਾਦ੍ਵਿषਸ੍ਯ ਸ੍ਤਮ੍ਭਾਦੀਂਸ੍ਤਦੁਕ੍ਤਮਦਵੀषਯਾ । ਆਕਾਸ਼ਾਦੇष ਭੂਵੀਜਃ ਪਞ੍ਚਰ੍ਣਾਧਿਪਤਿਰ੍ਮ੍ਮਨੁਃ ।। ੨੯੫.
ਜ਼ਹਿਰ ਦੇ ਰੋਕਣ ਵਾਲੇ ਕੰਮ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਤੰਭ ਆਦਿ, ਜਿਵੇਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਬਿਨਾ ਵੈਰ ਦੇ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਦਾ ਬੀਜ ਉਪਜਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਨੁ ਪੰਜ ਧੁਨੀਆਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਹੈ।
ਸਂਸ੍ਤਮ੍ਭਯੇਤਿਵਿषਤੋ ਭਾषਯਾ ਸ੍ਤਮ੍ਭਯੇਦ੍ਵਿषਮ੍ । ਵ੍ਯਤ੍ਯਸ੍ਤਭੂषਯਾ ਵੀਜੋ ਮਨ੍ਤ੍ਰੋऽਯਂ ਸਾਧੁਸਾਧਿਤਃ ।। ੨੯੫.
ਉਹ ਬੋਲਣ ਨਾਲ ਜ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਰੋਕ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਜਾਵਟ ਕਰਕੇ ਵੀ ਜ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਰੋਕ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬੀਜ-ਮੰਤਰ, ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜਪਿਆ ਹੋਇਆ, ਫਲਦਾਇਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸਂਪ੍ਲਵਃ ਪ੍ਲਾਵਯ ਯਮਃ ਸ਼ਬ੍ਦਾਦ੍ਯਃ ਸਂਹਰੇਦ੍ਵਿषਂ । ਦਣ੍ਡਮੁਤ੍ਥਾਪਯੇਦੇष ਸੁਜਪ੍ਤਾਮ੍ਭੋऽਭਿषੇਕਤਃ ।। ੨੯੫.
ਜਲ ਦੀ ਲਹਿਰ ਜ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਵੇ, ਯਮ ਧੁਨੀ ਨਾਲ ਜ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਹਟਾਵੇ; ਲਾਠੀ ਉਠਾਈ ਜਾਵੇ—ਇਹ ਮੰਤਰ ਚੰਗੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜਪਿਆ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਪਵਿਤ੍ਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸੁਜਪ੍ਤਸ਼ਙ੍ਖਭੇਰ੍ਯ੍ਯਾਦਿਨਿਸ੍ਵਨਸ਼੍ਰਵਣੇਨ ਵਾ । ਸਂਦਹਤ੍ਯੇਵ ਸਂਯੁਕ੍ਤੋ ਭੂਤੇਜੋਵ੍ਯਤ੍ਯਯਾਤ੍ ਸ੍ਥਿਤਃ ।। ੨੯੫.
ਜਾਂ, ਸ਼ੰਖ, ਭੇਰੀ ਆਦਿ ਦੀ ਧੁਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਚੰਗੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜਪਿਆ ਤੇ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਜ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਤਕ ਭੂਤ-ਤੱਤ ਦੇ ਉਲਟਣ ਕਰਕੇ ਉਹ ਟਿਕਿਆ ਰਹੇ।
. ਭੂਵਾਯੁਵ੍ਯਤ੍ਯਯਾਨ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰੋ ਵਿषਂ ਸਂਕ੍ਰਾਮਯਤ੍ਯਸੌ । ਅਨ੍ਤਸ੍ਥੋ ਨਿਜਵੇਸ਼੍ਮਸ੍ਥੋ ਵੀਜਾਗ੍ਨੀਨ੍ਦੁਜਲਾਤ੍ਮਭਿਃ ।। ੨੯੫.
ਭੂਮੀ ਤੇ ਹਵਾ ਦੇ ਉਲਟਣ ਨਾਲ, ਇਹ ਮੰਤਰ ਜ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਸਥਾਨ ਤਬਦੀਲ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਚਾਹੇ ਅੰਦਰ ਹੋਵੇ, ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਬੀਜ, ਅੱਗ, ਇੰਦ੍ਰ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਤੱਤ ਨਾਲ।
ਏਤਤ੍ ਕਰ੍ਮ੍ਮ ਨਯੇਨ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰੀ ਗਰੁੜਾਕृਤਿਵਿਗ੍ਰਹਃ । ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼ਵਰੁਣਗੇਹਸ੍ਥਸ੍ਤਜ੍ਜਪਾਨ੍ਨਾਸ਼ਯੇਦ੍ਵਿषਮ੍ ।। ੨੯੫.
ਮੰਤਰ-ਉਚਾਰਕ ਇਹ ਕਰਮ ਕਰੇ, ਗਰੁੜ ਦੀ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਤੇ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ; ਤਾਰਕਸ਼ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਕੇ, ਇਹ ਮੰਤਰ ਜਪਣ ਨਾਲ ਜ਼ਹਿਰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਜਾਨੁਦਣ੍ਡੀਦਮੁਦਿਤਂ ਸ੍ਵਧਾਸ਼੍ਰੀਵੀਜਲ੍ਛਿਤਂ । ਸ੍ਨਾਨਪਾਨਾਤ੍ਸਰ੍ਵ੍ਵਵਿषਂ ਜ੍ਵਰਾਰੋਗਾਪਮृਤ੍ਯੁਜਿਤ੍ ।। ੨੯੫.
ਘੁਟਨੇ ਤੇ ਲਾਠੀ ਨਾਲ, ਇਹ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਵਧਾ, ਸ਼੍ਰੀ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪਵਿਤ੍ਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ਼ਨਾਨ ਤੇ ਪੀਣ ਨਾਲ, ਸਾਰਾ ਜ਼ਹਿਰ, ਬੁਖਾਰ, ਰੋਗ ਤੇ ਅਕਾਲ ਮੌਤ ਜਿੱਤ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪਕ੍ਸ਼ਿ ਪਕ੍ਸ਼ਿ ਮਹਾਪਕ੍ਸ਼ਿ ਮਹਾਪਕ੍ਸ਼ਿ ਵਿਧਿ ਸ੍ਵਾਹਾ । ਪਕ੍ਸ਼ਿ ਪਕ੍ਸ਼ਿ ਮਹਾਪਕ੍ਸ਼ਿ ਮਹਾਪਕ੍ਸ਼ਿ ਕ੍ਸ਼ਿ ਕ੍ਸ਼ਿ ਸ੍ਵਾਹਾ ।। ੨੯੫.
ਪੰਛੀ, ਪੰਛੀ, ਵੱਡਾ ਪੰਛੀ, ਵੱਡਾ ਪੰਛੀ, ਨਿਯਮ, ਸਵਾਹਾ; ਪੰਛੀ, ਪੰਛੀ, ਵੱਡਾ ਪੰਛੀ, ਵੱਡਾ ਪੰਛੀ, ਨਸ਼ਟ ਕਰ, ਨਸ਼ਟ ਕਰ, ਸਵਾਹਾ।
ਦ੍ਵਾਵੇਤੌ ਪਕ੍ਸ਼ਿਰਾਡ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰੌ ਵਿषਘ੍ਨਾਵਭਿਮਨ੍ਤ੍ਰਣਾਤ੍ । ਪਕ੍ਸ਼ਿਰਾਜਾਯ ਵਿਦ੍ਮਹੇ ਪਕ੍ਸ਼ਿऽਦੇਵਾਯ ਧੀਮਹਿ ਤਨ੍ਨੋ ਗਰੁਡਃ ਪ੍ਰਚੋਦਯਾਤ੍ । ਵਹ੍ਨਿਸ੍ਥੌ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਤਤ੍ਪੂਰ੍ਵੌ ਦਨ੍ਤਸ਼੍ਰੀਕੌ ਚ ਦਣ੍ਡਿਨੌ ।। ੨੯੫.
ਇਹ ਦੋ ਪੰਛੀ-ਰਾਜ ਮੰਤਰ, ਜਦ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜ਼ਹਿਰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਅਸੀਂ ਪੰਛੀ-ਰਾਜ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ, ਪੰਛੀ-ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਗਰੁੜ ਸਾਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦੇਵੇ; ਅੱਗ ਵਿੱਚ, ਪਾਸੇ, ਸਾਹਮਣੇ, ਦੰਦ-ਸ਼੍ਰੀ ਤੇ ਲਾਠੀ ਨਾਲ।
ਹਰ ਹਰ ਹृਦਯਾਯ ਨਮਃ ਕਪਰ੍ਦ੍ਦਿਨੇ ਚ ਸ਼ਿਰਸੇ ਨੀਲਕਣ੍ਠਾਯ ਵੈ ਸ਼ਿਖਾਂਕਾਲਕੂਟਵਿषਭਕ੍ਸ਼ਣਾਯ ਸ੍ਵਾਹਾ । ਅਥ ਵਰ੍ਮ੍ਮ ਚ ਕਣ੍ਠੇ ਨੇਤ੍ਰਂ ਕृਤ੍ਤਿਵਾਸਾਸ੍ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰਂ ਪੂਰ੍ਵਾਦ੍ਯੈਰਾਨਨੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਸ੍ਵੇਤਪੀਤਾਰੁਣਾਸਿਤੈਃ ।। ੨੯੫.
ਹਟਾ, ਹਟਾ, ਹਿਰਦੇ ਲਈ ਨਮਸਕਾਰ; ਕਪਾਰਧੀ ਨੂੰ, ਸਿਰ ਲਈ, ਨੀਲਕੰਠ ਨੂੰ, ਚੋਟੀ ਲਈ, ਕਾਲਕੂਟ ਜ਼ਹਿਰ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਸਵਾਹਾ; ਫਿਰ ਗਲ੍ਹ ਦਾ ਕਵਚ, ਅੱਖ, ਕ੍ਰਿਤਿਵਾਸ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ, ਪੂਰਬ ਤੇ ਹੋਰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ, ਚਿੱਟੇ, ਪੀਲੇ, ਲਾਲ ਤੇ ਕਾਲੇ।
ਅਭਯਂ ਵਰਦਂ ਚਾਪਂ ਵਾਸੁਕਿਞ੍ਚ ਦਧਦ੍ਭੁਜੈਃ । ਯਸ੍ਯੋਪਰੀਤਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸ੍ਥਗੌਰੀਰੁਦ੍ਰੋऽਸ੍ਯ ਦੇਵਤਾ ।। ੨੯੫.
ਜਿਸ ਦੇ ਬਾਂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਡਰਤਾ, ਵਰਦਾਨ, ਧਨੁ ਤੇ ਵਾਸੁਕੀ ਹੈ; ਜਿਸ ਦੇ ਪਾਸੇ ਗੌਰੀ ਤੇ ਰੁਦਰ ਖੜੇ ਹਨ—ਇਹ ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਹਨ।
. ਪਾਦਜਾਨੁਗੁਹਾਨਾਭਿਹृਤ੍ਕਣ੍ਠਾਨਨਮੂਰ੍ਦ੍ਧਸੁ । ਮਨ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਣਾਨ੍ਨ੍ਯਸ੍ਯ ਕਰਯੋਰਙ੍ਗੁष੍ਠਾਦ੍ਯਙ੍ਗੁਲੀषੁ ਚ ।। ੨੯੫.
ਪੈਰ, ਘੁਟਨੇ, ਗੁਪਤ ਅੰਗ, ਨਾਭੀ, ਹਿਰਦਾ, ਗਲਾ, ਚਿਹਰਾ ਤੇ ਸਿਰ ਤੇ, ਮੰਤਰ ਦੇ ਅੱਖਰ ਹੱਥਾਂ ਤੇ, ਅੰਗੂਠਿਆਂ ਤੇ ਉਂਗਲੀਆਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਰੱਖੋ।
ਤਰ੍ਜ੍ਜਨ੍ਯਾਦਿਤਦਨ੍ਤਾਸੁ ਸਰ੍ਵਮਙ੍ਗੁष੍ਠਯੋਰ੍ਨ੍ਨ੍ਯਸੇਤ੍ । ਧ੍ਯਾਤ੍ਵੈਵਂ ਸਂਹਰੇਤ੍ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਂ ਵਦ੍ਧਯਾ ਸ਼ੂਲਮੁਦ੍ਰਯਾ ।। ੨੯੫.
ਇਹ ਅੱਖਰ ਤर्जਨੀ ਤੇ ਹੋਰ ਉਂਗਲੀਆਂ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗੂਠਿਆਂ ਤੇ ਰੱਖੋ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਝਟਪਟ ਸ਼ੂਲ-ਮੁਦਰਾ ਨਾਲ ਰੋਕ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਕਨਿष੍ਠਾ ਜ੍ਯੇष੍ਠਯਾ ਵਦ੍ਧਾ ਤਿਸ੍ਰੋऽਨ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਸृਤੇਰ੍ਜ੍ਜਵਾਃ । ਵਿषਨਾਸ਼ੇ ਵਾਮਹਸ੍ਤਮਨ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਕਰਂ ।। ੨੯੫.
ਛੋਟੀ ਉਂਗਲੀ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਨਾਲ ਜੋੜੋ, ਹੋਰ ਤਿੰਨ ਉਂਗਲੀਆਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੈਲਾਓ; ਜ਼ਹਿਰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ, ਖੱਬਾ ਹੱਥ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਤੇ ਰੱਖੋ।
ਅਗ੍ਨਿਰੁਵਾਚ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਰੁਦ੍ਰਵਿਧਾਨਨ੍ਤੁ ਪਞ੍ਚਾਙ੍ਗਂ ਸਰ੍ਵ੍ਵਦਂ ਪਰਂ । ਹृਦਯਂ [https://sa.wikisource.org/s/1zc6 ਸ਼ਿਵਸਙ੍ਕਲ੍ਪਃ] ਸ਼ਿਵਃ ਸੂਕ੍ਤਨ੍ਤੁ ਪੌਰੁषਮ੍ ।। ੨੯੬.
ਅਗਨਿ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਰੁਦਰ-ਵਿਧੀ, ਪੰਜ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਹਿਰਦਾ ਸ਼ਿਵ-ਸੰਕਲਪ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੂਕਤ ਪੁਰਸ਼ ਹੈ।
ਸ਼ਿਖਾਦ੍ਭ੍ਯਃ ਸਮ੍ਭृਤਂ ਸੂਕ੍ਤਮਾਸ਼ੁਃ ਕਵਚਮੇਵ ਚ । ਸ਼ਤਰੁਦ੍ਰੀਯਮਸ੍ਤ੍ਰਞ੍ਚ ਰੁਦ੍ਰਸ੍ਯਾਙ੍ਗਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਹਿ ।। ੨੯੬.
ਚੋਟੀ ਤੋਂ ਸੂਕਤ ਉਪਜਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜਲਦੀ ਕਵਚ ਵੀ; ਸ਼ਤ-ਰੁਦਰੀਯ, ਅਸਤਰ ਅਤੇ ਰੁਦਰ ਦੇ ਪੰਜ ਅੰਗ।
ਪਞ੍ਚਾਙ੍ਗਾਨ੍ਨ੍ਯਸ੍ਯ ਤਂ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਜਪੇਦ੍ਰੁਦ੍ਰਾਂਸ੍ਤਤਃ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ । ਯਜ੍ਜਾਗ੍ਰਤ ਇਤਿ ਸੂਕ੍ਤਂ षਡृਚਂ ਮਾਨਸਂ ਵਿਦੁਃ ।। ੨੯੬.
ਪੰਜ ਅੰਗ ਰੱਖ ਕੇ, ਉਸ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਰੁਦਰ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਜਪੋ; 'ਯੱਜਾਗ੍ਰਤਾ' ਸੂਕਤ ਛੇ-ਅੱਖਰੀ ਮਨ-ਮੰਤ੍ਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਓਂ ਨਮੋ ਭਗਵਤੇ ਨੀਲਕਣ੍ਠਾਯ ਚਿਃ ਅਮਲਕਣ੍ਠਾਯ ਚਿਃ । ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਕਣ੍ਠਾਯ ਚਿਃ ਕ੍ਸ਼ਿਪ ਓਂ ਸ੍ਵਾਹਾ । ਅਮਲਨੀਲਕਣ੍ਠਾਯ ਨੈਕਸਰ੍ਵਵਿषਾਪਹਾਯ । ਨਮਸ੍ਤੇ ਰੁਦ੍ਰਮਂਨ੍ਯਵ ਇਤਿ ਸਮ੍ਮਾਰ੍ਜ੍ਜਨਾਦ੍ਵਿਪਂ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ- ਨ ਸਨ੍ਦੇਹਃ ਕਰ੍ਣਜਾਪ੍ਯਾ ਉਪਾਨਹਾਵਾ । ਯਜੇਦ੍ਰੁਦ੍ਰਵਿਧਾਨੇ ਨੀਲਗ੍ਰੀਵਂ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਮ੍ । ਵਿषਵ੍ਯਾਧਿਵਿਨਾਸ਼ਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਕृਤ੍ਵਾ ਰੁਦ੍ਰਵਿਧਾਨਕਂ ।। ੨੯੫.
ਓṃ, ਨਮਸਕਾਰ ਭਗਵਾਨ ਨੀਲਕੰਠ ਨੂੰ, ਚਿ; ਪਵਿਤ੍ਰ ਗਲ੍ਹ ਵਾਲੇ ਨੂੰ, ਚਿ; ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਗਲ੍ਹ ਵਾਲੇ ਨੂੰ, ਚਿ; ਦੂਰ ਕਰ, ਓṃ, ਸਵਾਹਾ; ਪਵਿਤ੍ਰ ਨੀਲਕੰਠ ਨੂੰ, ਸਭ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰ ਹਟਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ; ਨਮਸਕਾਰ ਰੁਦਰ ਨੂੰ, ਹੇ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ—ਇਸ ਝਾੜਨ ਨਾਲ, ਜ਼ਹਿਰ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ, ਕੰਨ ਨਾਲ ਜਪਣ ਜਾਂ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਪਹਿਨਣ ਨਾਲ; ਰੁਦਰ-ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਨੀਲਗਰੀਵ ਮਹੇਸ਼ ਨੂੰ ਪੂਜੋ; ਰੁਦਰ-ਵਿਧੀ ਕਰਕੇ ਜ਼ਹਿਰ ਤੇ ਰੋਗ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।