ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਓਂ ਤਤ੍ ਸਦ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੇ ਚੈਵ ਓਂ ਨਮੋ ਵਿष੍ਣਵੇ ਨਮਃ। ਓਂ ਕ੍ਸ਼ੋਂ ਓਂ ਨਮੋ ਭਗਵਤੇ ਨਰਸਿਂਹਾਯ ਵੈ ਨਮਃ

ਓਂ, ਤਤ, ਸਤ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਂ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਂ, ਖ੍ਸ਼ੋਂ, ਓਂ, ਭਗਵਾਨ ਨਰਸਿੰਘ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

ਓਂ ਭੂਰ੍ਨਮੋ ਭਗਵਤੇ ਵਰਾਹਾਯ ਨਰਾਧਿਪਾਃ। ਜਵਾਰੁਣਹਰਿਦ੍ਰਾਭਾ ਨੀਲਸ਼੍ਯਾਮਲਲੋਹਿਤਾਃ

ਓਂ ਭੂ, ਭਗਵਾਨ ਵਰਾ੍ਹ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ; (ਉਸ ਦੀਆਂ ਰੂਪਾਂ) ਤੇਜ਼, ਲਾਲ, ਪੀਲੀਆਂ, ਨੀਲੀਆਂ, ਕਾਲੀਆਂ ਤੇ ਲਾਲ ਹਨ।

ਮੇਘਾਗ੍ਨਿਮਧੁਪਿਙ੍ਗਾਭਾ ਵਲ੍ਲਭਾ ਨਵ ਨਾਯਕਾਃ। ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਸ੍ਵਰਵੀਜਾਨਾਂ ਸ੍ਵਨਾਮਾਨ੍ਤੈਰ੍ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍

ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਰੰਗ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਰੰਗ, ਸ਼ਹਿਦ-ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਰੰਗ, ਪਿਆਰੇ, ਨੌ ਨੇਤਾ; ਸੁਰਾਂ ਦੇ ਬੀਜ-ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਅੰਗ, ਆਪਣੇ ਨਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਨਾਲ, ਕ੍ਰਮਵਾਰ।

ਹृਦਯਾਦੀਨਿ ਕਲ੍ਪੇਤ ਵਿਭਕ੍ਤੈਸ੍ਤਨ੍ਤ੍ਰਵੇਦਿਭਿਃ। ਵ੍ਯਞ੍ਚਨਾਦੀਨਿ ਬੀਜਾਨਿ ਤੇषਾਂ ਲਕ੍ਸ਼ਣਮਨ੍ਯਥਾ

ਹਿਰਦਾ ਆਦਿ ਅੰਗ ਤੰਤ੍ਰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬਣਾਏ ਜਾਣ; ਵਿਅੰਜਨ ਬੀਜ-ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਲਕੜੇ ਵੱਖਰੇ ਹਨ।

ਦੀਰ੍ਘਸ੍ਵਰੈਸ੍ਤੁ ਭਿਨ੍ਨਾਨਿ ਨਮੋਨ੍ਤਾਨ੍ਤਸ੍ਥਿਤਾਨਿ ਤੁ। ਅਹ੍ਗਾਨਿ ਹ੍ਰਸ੍ਵਯੁਕ੍ਤਾਨਿ ਉਪਾਙ੍ਗਾਨੀਤਿ ਵਰ੍ਣ੍ਯਤੇ

ਲੰਮੇ ਸੁਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ, 'ਨਮਹ' ਤੇ ਖਤਮ ਹੋਣ ਵਾਲੇ, ਅੰਗ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਛੋਟੇ ਸੁਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਉਪ-ਅੰਗ ਹਨ।

ਵਿਭਕ੍ਤਨਾਮਵਰ੍ਣਾਨ੍ਤਸ੍ਥਿਤਾਨਿ ਵੀਦਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਦੀਰ੍ਘੈਰ੍ਹ੍ਰਸ੍ਵੈਸ਼੍ਚ ਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਸਾਙ੍ਗੋਪਾਙ੍ਗਂਸ੍ਵਰੈਃ ਕ੍ਰਮਾਤ੍

ਵੱਖਰੇ ਨਾਂ ਤੇ ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਖੜੇ, ਵਧੀਆ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਲੰਮੇ ਤੇ ਛੋਟੇ ਸੁਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਮੁੱਖ ਤੇ ਉਪ-ਅੰਗ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਵ੍ਯਞ੍ਚਨਾਨਾਂ ਕ੍ਰਮੋ ਹ੍ਯੇष ਹृਦਯਾਦਿਪ੍ਰਕੂਪ੍ਤਯੇ। ਸ੍ਵਵੀਜੇਨ ਸ੍ਵਨਾਮਾਨ੍ਤੈਰ੍ਵਿਭਕ੍ਤਾਨ੍ਯਙ੍ਗਨਾਭਿਃ

ਹਿਰਦਾ ਆਦਿ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਵਿਅੰਜਨਾਂ ਦੀ ਇਹ ਲੜੀ ਹੈ; ਆਪਣੇ ਬੀਜ ਤੇ ਨਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਨਾਲ, ਮੁੱਖ ਤੇ ਉਪ-ਅੰਗ ਵੱਖਰੇ।

ਯੁਕ੍ਤਾਨਿ ਹृਦਯਾਦੀਨਿ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਨ੍ਤਾਦਿ ਪਞ੍ਚਤਃ । ਆਰਭ੍ਯ ਕਲ੍ਪਯਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਜਪੇਤ੍ ਸਿਦ੍ਧ੍ਯਨੁਰੂਪਤਃ

ਹਿਰਦਾ ਆਦਿ ਅੰਗ, ਮੁੱਖ ਤੇ ਉਪ-ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਬਾਰਾਂ ਅੰਤ ਤੇ ਪੰਜ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਬਣਾਕੇ, ਮਨਚਾਹੀ ਸਿੱਧੀ ਲਈ ਜਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਹृਦਯਞ੍ਚ ਸ਼ਿਰਸ਼੍ਚੁਡਾ ਕਵਚਂ ਨੇਤ੍ਰਮਸ੍ਤਕਮ੍। षਡਙ੍ਗਾਨਿ ਤੁ ਵੀਜਾਨਾਂ ਮੂਲਸ੍ਯ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਙ੍ਗਕਮ੍

ਹਿਰਦਾ, ਸਿਰ, ਚੁੜਾ, ਕਵਚ, ਅੱਖ, ਮਸਤਕ — ਇਹ ਬੀਜ-ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਛੇ ਅੰਗ ਹਨ; ਮੂਲ ਦੇ ਬਾਰਾਂ ਅੰਗ ਹਨ।

ਹृਚ੍ਛਿਰਸ਼੍ਚ ਸ਼ਿਖਾ ਵਰ੍ਮ੍ਮ ਚਾਸ੍ਤ੍ਰਨੇਤ੍ਰਨ੍ਤਥੋਦਰਮ੍। ਪृष੍ਠਬਾਹੂਰੁਜਾਨੂਁਸ਼੍ਚ ਜਙ੍ਘਾ ਪਾਦੌ ਕ੍ਰਮਾਨ੍ਨ੍ਯਸੇਤ੍

ਹਿਰਦਾ, ਸਿਰ, ਚੁੜਾ, ਕਵਚ, ਅਸਤਰ, ਅੱਖ, ਤੇ ਪੇਟ; ਪਿੱਠ, ਬਾਂਹ, ਰਾਨ, ਗੋਡੇ, ਜੰਘ, ਪੈਰ — ਇਹ ਸਾਰੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਰੱਖਣੇ ਹਨ।

ਕਂ ਟਂ ਪਂ ਸ਼ਂ ਵੈਨਤੇਯਃ ਖਂ ਠਂ ਫਂ षਂ ਗਦਾਮਨੁਃ । ਗਂ ਡਂ ਬਂ ਸਂ ਪੁष੍ਟਿਮਨ੍ਤ੍ਰੋ ਘਂ ਢਂ ਭਂ ਹਂ ਸ਼੍ਰਿਯੈ ਨਮਃ

ਕੰ, ਟੰ, ਪੰ, ਸ਼ੰ — ਵੈਨਤੇਯ; ਖੰ, ਠੰ, ਫੰ, ਸ਼ੰ — ਗਦਾ-ਮਨੁ; ਗੰ, ਡੰ, ਬੰ, ਸੰ — ਪੋਸ਼ਣ ਮੰਤ੍ਰ; ਘੰ, ਢੰ, ਭੰ, ਹੰ — ਸ਼੍ਰੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

ਵਂ ਸ਼ਂ ਮਂ ਕ੍ਸ਼ਂ ਪਾਞ੍ਚਜਨ੍ਯਂ ਛਂ ਤਂ ਪਂ ਕੌਸ੍ਤੁਭਾਯ ਚ। ਜਂ ਖਂ ਵਂ ਸੁਦਰ੍ਸ਼ਨਾਯ ਸ਼੍ਰੀਵਤ੍ਸਾਯ ਸਂ ਵਂ ਦਂ ਚਂ ਲਂ

ਵੰ, ਸ਼ੰ, ਮੰ, ਖ੍ਸ਼ੰ — ਪਾਂਚਜਨਯ; ਛੰ, ਤੰ, ਪੰ — ਕੌਸਤੁਭ; ਜੰ, ਖੰ, ਵੰ — ਸੁਦਰਸ਼ਨ; ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ — ਸੰ, ਵੰ, ਦੰ, ਚੰ, ਲੰ।

ਓਂ ਧਂ ਵਂ ਵਨਮਾਲਾਯੈ ਮਹਾਨਨ੍ਤਾਯ ਵੈ ਨਮਃ । ਨਿਰ੍ਬੀਜਪਦਮਨ੍ਤ੍ਰਾਣਂ ਪਦੈਰਙ੍ਗਾਨਿ ਕਲ੍ਪਯੇਤ੍

ਓਂ, ਢੰ, ਵੰ — ਵਨਮਾਲਾ; ਮਹਾਨੰਤ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੀਜ-ਅੱਖਰ ਨਹੀਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਬਣਾਏ ਜਾਣ।

ਜਾਤ੍ਯਨ੍ਤੈਰ੍ਨਾਮਸਂਯੁਕ੍ਤੈਰ੍ਹृਦਯਾਦੀਨਿ ਪਞ੍ਚਧਾ। ਪ੍ਰਣਵਂ ਹृਦਯਾਦੀਨਿ ਤਤਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਨਿ ਪਞ੍ਚਧਾ

ਜਾਤੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਨਾਂ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਹਿਰਦਾ ਆਦਿ ਪੰਜ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ; ਪ੍ਰਣਵ ਨਾਲ, ਹਿਰਦਾ ਆਦਿ ਪੰਜ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਪ੍ਰਣਵਂ ਹृਦਯਂ ਪੂਰ੍ਵਂ ਪਰਾਯੇਤਿ ਸ਼ਿਰਃ ਸ਼ਿਖਾ। ਨਾਮ੍ਨਾਤ੍ਮਨਾ ਤੁ ਕਵਚਂ ਅਸ੍ਤ੍ਰਂ ਨਾਮਾਨ੍ਤਕਂ ਭਵੇਤ੍

ਪ੍ਰਣਵ ਪਹਿਲਾਂ ਹਿਰਦਾ ਹੈ, ਪਰਾਅ ਸਿਰ ਤੇ ਚੁੜਾ; ਆਪਣਾ ਨਾਂ ਕਵਚ ਹੈ, ਤੇ ਨਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਨਾਲ ਅਸਤਰ ਬਣਦਾ ਹੈ।

ਓਂ ਪਰਾਸ੍ਤ੍ਰਾਦਿਸ੍ਵਨਾਮਾਤ੍ਮਾ ਚਤੁਰ੍ਥ੍ਯਨ੍ਤੋ ਨਮੋਨ੍ਤਕਃ। ਏਕਵ੍ਯੂਹਾਦਿਪਡ੍‌ਵਿਸ਼ਵ੍ਯੂਹਾਤ੍ਤਸ੍ਯਾਤ੍ਮਨੋ ਮਨੁਃ

ਓਂ, ਪਰਾਅ, ਅਸਤਰ ਤੇ ਆਪਣਾ ਨਾਂ, ਚੌਥੀ ਵਿਭਕਤੀ ਤੇ 'ਨਮਹ' ਦੇ ਅੰਤ ਨਾਲ; ਇੱਕ ਵਿਉਹ ਤੋਂ ਦਸ ਵਿਉਹ ਤੱਕ, ਉਸ ਦਾ ਆਪਣਾ ਮੰਤ੍ਰ।

ਕਨਿष੍ਠਾਦਿਕਰਾਗ੍ਰੇषੁ ਪ੍ਰਕृਤਿਂ ਦੇਹਕੇਰ੍ਚ੍ਚਯੇਤ੍। ਪਰਾਯ ਪੁਰੁषਾਤ੍ਮਾ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਪ੍ਰਕृਤ੍ਯਾਤ੍ਮਾ ਦ੍ਵਿਰੂਪਕਃ

ਛੋਟੀ ਉਂਗਲੀ ਤੇ ਹਥਾਂ ਦੇ ਅੰਗੂਠਿਆਂ ਤੇ, ਸਰੀਰ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਪਰਾਅ ਪੁਰਖ ਦਾ ਆਤਮ ਹੈ, ਤੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਨਾਲ ਦੋ ਰੂਪ ਬਣਦੇ ਹਨ।

ਓਂ ਪਰਾਯਾਗ੍ਨ੍ਯਾਤ੍ਮਨੇ ਚੈਵ ਵਾਯ੍ਵਰ੍ਕ੍ਕੌ ਚ ਦ੍ਵਿਰੂਪਕਃ। ਅਗ੍ਨਿਂ ਤ੍ਰਿਮੂਰ੍ਤ੍ਤੌ ਵਿਨ੍ਯਸ੍ਯ ਵ੍ਯਾਪਕਂ ਕਰਦੇਹਯੋਃ

ਓਂ। ਪਰਮਾਤਮਾ, ਅਗਨਿ ਦੇ ਸਵਰੂਪ, ਅਤੇ ਵਾਯੁ ਤੇ ਸੂਰਜ, ਜੋ ਦੋਹਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ, ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਅਗਨਿ ਨੂੰ ਹੱਥ ਤੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਰੱਖੋ।

ਵਾਯ੍ਵਰ੍ਕ੍ਕੌ ਕਰਸ਼ਾਖਾਸੁ ਸਵ੍ਯੇਤਰਕਰਦ੍ਵਯੇ। ਹृਦਿ ਮੂਰ੍ਤ੍ਤੌ ਤਨਾਵੇष ਤ੍ਰਿਵ੍ਯੂਹੇ ਤੁਰ੍ਯ੍ਯਰੂਪਕੇ

ਵਾਯੁ ਤੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ 'ਤੇ, ਸੱਜੇ ਤੇ ਖੱਬੇ ਹੱਥ 'ਤੇ ਰੱਖੋ; ਉਸ ਰੂਪ ਨੂੰ ਦਿਲ ਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ, ਤਿੰਨ ਵਯੂਹਾਂ ਅਤੇ ਚੌਥੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੋ।

ऋਗ੍ਵੇਦਂ ਵ੍ਯਾਪਕਂ ਹਸ੍ਤੇ ਅਙ੍ਗੁਲੀषੁ ਯਜੁਰ੍ਨ੍ਯਸੇਤ੍। ਤਲਦ੍ਵਯੇਥਰ੍ਵਰੂਪਂ ਸ਼ਿਰੋਹृਚ੍ਚਰਣਾਨ੍ਤਕਃ

ਰਿਗਵੇਦ, ਜੋ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਹੱਥ 'ਤੇ ਰੱਖੋ; ਯਜੁਰਵੇਦ ਉੰਗਲੀਆਂ 'ਤੇ; ਅਥਰਵ ਰੂਪ ਦੋਹਾਂ ਹਥੇਲੀਆਂ 'ਤੇ; ਤੇ ਸਿਰ, ਦਿਲ ਅਤੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ।

ਆਕਾਸ਼ਂ ਵ੍ਯਾਪਕਂ ਨ੍ਯਸ੍ਯ ਕਰੇ ਦੇਹੇ ਤੁ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍। ਅਙ੍ਗੁਲੀषੁ ਚ ਵਾਯ੍ਵਾਦਿ ਸ਼ਿਰੋਹृਦ੍‌ਗੁਹ੍ਯਪਾਦਕੇ

ਅਕਾਸ਼, ਜੋ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਹੱਥ ਤੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਰੱਖੋ; ਉੰਗਲੀਆਂ 'ਤੇ ਵਾਯੁ ਆਦਿ; ਸਿਰ, ਦਿਲ, ਗੁਪਤ ਅੰਗ ਤੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ।

ਵਾਯੁਰ੍ਜ੍ਯੋਤਿਰ੍ਜਲਂ ਪृਥ੍ਵੀ ਪਞ੍ਚਵ੍ਯੂਹਃ ਸਮੀਰਿਤਃ। ਮਨਃ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਨ੍ਤ੍ਵਗ੍ਦृਗ੍ਜਿਹ੍ਵਾ ਘ੍ਰਾਣਂ षਡ੍‌ਵ੍ਯੂਹ ਈਰਿਤਃ

ਵਾਯੁ, ਅਗਨਿ, ਪਾਣੀ, ਧਰਤੀ—ਇਹ ਪੰਜ ਵਯੂਹ ਹਨ; ਮਨ, ਕੰਨ, ਚਮੜੀ, ਅੱਖ, ਜੀਭ ਤੇ ਨੱਕ—ਇਹ ਛੇ ਵਯੂਹ ਹਨ।

ਵ੍ਯਾਪਕਂ ਮਾਨਸਂ ਨ੍ਯਸ੍ਯ ਤਤੋਙ੍ਗੁष੍ਠਾਦਿਤਃ ਕ੍ਰਮਾਤ੍। ਮੂਰ੍ਦ੍ਧਾਸ੍ਯਹृਦ੍‌ਗੁਹ੍ਯਪਤ੍ਸੁ ਕਥਿਤਃ ਕਰੁਣਾਤ੍ਮਕਃ

ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਮਨ ਨੂੰ, ਅੰਗੂਠੇ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਰੱਖੋ; ਸਿਰ, ਮੂੰਹ, ਦਿਲ, ਗੁਪਤ ਅੰਗ ਤੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਦਇਆਲੂ ਸਵਰੂਪ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਆਦਿਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿਸ੍ਤੁ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਵ੍ਯਾਪਕੋ ਜੀਵਸਞ੍‌ਜ੍ਞਿਤਃ। ਭੂਰ੍ਭੁਵਃ ਸ੍ਵਰ੍ਮ੍ਮਹਰ੍ਜ੍ਜਨਸ੍ਤਪਃ ਸਤ੍ਯਞ੍ਚ ਸਪ੍ਤਧਾ

ਆਦਿ ਰੂਪ, ਜੋ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਜੀਵ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਭੂ, ਭਵ, ਸਵ, ਮਹਰ, ਜਨ, ਤਪ, ਤੇ ਸਤ—ਇਹ ਸੱਤ ਵੰਡ ਹਨ।

ਕਰੇ ਦੇਹੇ ਨ੍ਯਸੇਦਾਦ੍ਯਮਙ੍ਗੁष੍ਠਾਦਿਕ੍ਰਮੇਣ ਤੁ। ਤਲਸਂਸ੍ਥਃ ਸਪ੍ਤਮਸ਼੍ਚ ਲੋਕੇਸ਼ੋ ਦੇਹਕੇ ਕ੍ਰਮਾਤ੍

ਹੱਥ ਤੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ, ਆਦਿ ਰੂਪ ਨੂੰ ਅੰਗੂਠੇ ਤੋਂ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਰੱਖੋ; ਸੱਤਵਾਂ, ਹਥੇਲੀ ਦੇ ਤਲ 'ਤੇ ਸਥਾਪਿਤ, ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਲੋਕੇਸ਼ਵਰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਹੈ।

ਦੇਹੇ ਸ਼ਿਰੋਲਲਾਟਾਸ੍ਯਹृਦ੍‌ਗੁਹ੍ਯਾਙ੍‌ਘ੍ਰਿषੁਸਂਸ੍ਥਿਤਃ। ਅਗ੍ਨਿष੍ਟੋਮਸ੍ਤਥੋਕ੍ਥਸ੍ਤੁ षੋਡਸ਼ੀ ਵਾਜਪੇਯਕਃ

ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ—ਸਿਰ, ਮੱਥੇ, ਮੂੰਹ, ਦਿਲ, ਗੁਪਤ ਅੰਗ ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ—ਅਗਨਿਸ਼ਟੋਮ, ਉਕਥ, ਸੋਡਸ਼ੀ ਤੇ ਵਾਜਪੇਯਾ ਹਨ।

ਅਤਿਰਾਤ੍ਰਾਪ੍ਤੋਰ੍ਯਾਮਞ੍ਚ ਯਜ੍ਞਾਤ੍ਮਾ ਸਪ੍ਤਰੂਪਕਃ। ਧੀਰਹਂ ਮਨਃ ਸ਼ਬ੍ਦਸ਼੍ਚ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਰੂਪਰਸਾਸ੍ਤਤ

ਅਤਿਰਾਤ੍ਰ ਤੇ ਅਪਤੋਰਿਆਮਾ, ਯਜਨ ਦਾ ਸਾਰ, ਸੱਤ ਰੂਪ ਹਨ; ਧੀਰ ਆਤਮਾ, ਮਨ, ਧੁਨੀ, ਛੂਹ, ਰੂਪ, ਸਵਾਦ, ਤੇ

ਗਨ੍ਧੋ ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਵ੍ਯਾਪਕਂ ਤੁ ਕਰੇ ਦੇਹੇ ਨ੍ਯਸੇਤ੍ ਕ੍ਰਮਾਤ੍। ਨ੍ਯਸੇਦਨ੍ਤ੍ਯੌ ਚ ਤਲਯੋਃ ਕੇ ਲਲਾਟੇ ਮੁਖੇ ਹृਦਿ

ਸੁਗੰਧ ਤੇ ਬੁੱਧੀ, ਜੋ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਹਨ, ਹੱਥ ਤੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਰੱਖੋ; ਆਖਰੀ ਦੋ ਹਥੇਲੀਆਂ 'ਤੇ, ਮੱਥੇ, ਮੂੰਹ ਤੇ ਦਿਲ 'ਤੇ।

ਨਾਭੌ ਗੁਹ੍ਯੇ ਚ ਪਾਦੇ ਚ ਅष੍ਟਵ੍ਯੂਹਃ ਪੁਮਾਨ੍ ਸ੍ਮृਤ । ਜੀਵੋ ਬੁਦ੍ਧਿਰਹਙ੍ਕਾਰੋ ਮਨਃ ਸ਼ਬ੍ਦੋ ਗੁਣੋਨਿਲਃ

ਨਾਭੀ, ਗੁਪਤ ਅੰਗ ਤੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ, ਅੱਠ ਵਯੂਹਾਂ ਵਾਲਾ ਪੁਰਸ਼ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਜੀਵ, ਬੁੱਧੀ, ਅਹੰਕਾਰ, ਮਨ, ਧੁਨੀ, ਗੁਣ ਤੇ ਵਾਯੁ।