ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਸ਼ੁਭੇ ਦਿਨੇ ਸ਼੍ਰੀਧਰਞ੍ਚ ਸ਼੍ਰਿਯਮੁਚ੍ਚੈਃਸ਼੍ਰਵਾਸ਼੍ਚ ਤਂ । ਹਯਰਾਜਂ ਸਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਸਾਵਿਤ੍ਰੈਰ੍ਜੁਹੁਯਾਦ੍ਘृਤਂ ।। ੨੯੦.

ਚੰਗੇ ਦਿਨ 'ਤੇ, ਸ਼੍ਰੀਧਰ ਤੇ ਉੱਚੈਸ਼੍ਰਵਾਸ, ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਸਾਵਿਤ੍ਰ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਘੀ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਦ੍ਵਿਜੇਭ੍ਯੋ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਨ੍ਦਦ੍ਯਾਦਸ਼੍ਵਵृਦ੍ਧਿਸ੍ਤਥਾ ਭਵੇਤ੍ । ਅਸ਼੍ਵਯੁਕ੍ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਪਞ੍ਚਦਸ਼੍ਯਾਞ੍ਚ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਕਂ ।। ੨੯੦.

ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੋੜਾ ਵਧੇਗਾ; ਚੰਦ ਦੀ ਪੰਦਰਵੀਂ ਨੂੰ, ਘੋੜੇ ਲਈ ਸ਼ਾਂਤੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਬਹਿਃ ਕੁਰ੍ਯ੍ਯਾਦ੍ਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਨਾਸਤ੍ਯੌ ਵਰੁਣਂ ਯਜੇਤ੍ । ਸਮੁਲ੍ਲਿਖ੍ਯ ਤਤੋ ਦੇਵੀਂ ਸ਼ਾਖਾਭਿਃ ਪਰਿਵਾਰਯੇਤ੍ ।। ੨੯੦.

ਬਾਹਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਾਸਤਯ ਤੇ ਵਰੁਣ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾ ਕੇ, ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਡਾਲੀਆਂ ਨਾਲ ਘੇਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਘਟਾਨ੍ਸਰ੍ਵ੍ਵਰਸੈਃ ਪੂਰ੍ਣਾਨ੍ ਦਿਕ੍ਸ਼ੁ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਸਵਸ੍ਤ੍ਰਕਾਨ੍ । ਯਵਾਜ੍ਯਂ ਜੁਹੁਯਾਤ੍ ਪ੍ਰਾਰ੍ਚ੍ਯ ਯਜੇਦਸ਼੍ਵਾਂਸ਼੍ਚ ਸਾਸ਼੍ਵਿਨਾਨ੍ ।। ੨੯੦.

ਸਭ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਸਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਘੜੇ, ਕਪੜੇ ਨਾਲ ਢੱਕ ਕੇ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ; ਜੌ ਤੇ ਘੀ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਦੇ ਕੇ, ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਵਿਪ੍ਰੇਭ੍ਯੋ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਨ੍ਦਦ੍ਯਾਨ੍ਨੈਮਿਤ੍ਤਿਕਮਤਃ ਸ਼੍ਰृਣੁ । ਮਕਰਾਦੌ ਹਯਾਨਾਞ੍ਚ ਪਦ੍ਮੈਰ੍ਵਿष੍ਣੁਂ ਸ਼੍ਰਿਯਂ ਯਜੇਤ੍ ।। ੨੯੦.

ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਹੁਣ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰਸਮ ਸੁਣ: ਮਕਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਤੇ, ਘੋੜਿਆਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ਣੁ ਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਮਲ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਂ ਸ਼ਙ੍ਕਰਂ ਸੋਮਮਾਦਿਤ੍ਯਞ੍ਚ ਤਥਾਸ਼੍ਵਿਨੌ । ਰੇਵਨ੍ਤਮੁਚ੍ਚੈਃਸ਼੍ਰਵਸਨ੍ਦਿਕ੍ਪਾਲਾਂਸ਼੍ਚ ਦਲੇष੍ਵਪਿ ।। ੨੯੦.

ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸ਼ੰਕਰ, ਸੋਮ, ਆਦਿਤਯ, ਅਸ਼ਵਿਨੀ, ਰੇਵੰਤ, ਉੱਚੈਸ਼੍ਰਵਸ, ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਦਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਪੂਰ੍ਣਂਕੁਮ੍ਭੈਸ਼੍ਚ ਵੇਦ੍ਯਾਨ੍ਤਤ੍ਸੌਮ੍ਯਤਃ ਸ੍ਥਲੇ । ਤਿਲਾਕ੍ਸ਼ਤਾਜ੍ਯਸਿਦ੍ਧਾਰ੍ਥਾਨ੍ ਦੇਵਤਾਨਾਂ ਸ਼ਤਂ ਸ਼ਤਂ ।। ੨੯੦.

ਹਰ ਇੱਕ ਲਈ, ਵੇਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਪੂਰੇ ਘੜਿਆਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਨਰਮ ਢੰਗ ਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ, ਤਿਲ, ਚੌਲ, ਘੀ ਅਤੇ ਰਾਈ ਦੇ ਦਾਣਿਆਂ ਦੀ ਸੌ ਸੌ ਵਾਰੀ ਭੇਟ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਉਪੋषਿਤੇਨ ਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਂ ਕਰ੍ਮ੍ਮ ਚਾਸ਼੍ਵਰੁਜਾਪਹਂ ।। ੨੯੦.

ਇਹ ਕਰਮ, ਜੋ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਪਵਾਸੀ ਵੱਲੋਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ਾਲਿਹੋਤ੍ਰ ਉਵਾਚ ਗਜਸ਼ਾਨ੍ਤਿਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਗਜਰੋਗਵਿਮਰ੍ਦ੍ਦਨੀਮ੍ । ਵਿष੍ਣੁਂ ਸ਼੍ਰਿਯਞ੍ਚ ਪਞ੍ਚਮ੍ਯਾਂ ਨਾਗਮੈਰਾਵਤਂ ਯਜੇਤ੍ ।। ੨੯੧.

ਸ਼ਾਲੀਹੋਤਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮੈਂ ਹਥੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਧੀ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਪੰਜਵੇਂ ਦਿਨ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਅਤੇ ਨਾਗ ਏਰਾਵਤ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਂ ਸ਼ਙ੍ਕਰਂ ਵਿष੍ਣੁਂ ਸ਼ਕ੍ਰਂ ਵੈਸ਼੍ਰਵਣਂ ਯਮਂ । ਚਦ੍ਰਾਰ੍ਕੌ ਵਰੁਣਂ ਵਾਯੁਮਗ੍ਨਿਂ ਪृਥ੍ਵੀਂ ਤਥਾ ਚ ਖਂ ।। ੨੯੧.

ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸ਼ੰਕਰ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਇੰਦਰ, ਵਿਸ਼ਰਵਣ, ਯਮ, ਚੰਦ, ਸੂਰਜ, ਵਰੁਣ, ਵਾਯੂ, ਅੱਗ, ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਸ਼ੇषਂ ਸ਼ੈਲਾਨ੍ ਕੁਞ੍ਜਰਾਂਸ਼੍ਚ ਯੇ ਤੇऽष੍ਟੌ ਦੇਵਯੋਨਯਃ । ਵਿਰੂਪਾਕ੍ਸ਼ਂ ਮਹਾਪਦ੍ਮਂ ਭਦ੍ਰਂ ਸੁਮਨਸਨ੍ਤਥਾ ।। ੨੯੧.

ਸ਼ੇਸ਼, ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਹਥੀ — ਇਹ ਅੱਠ ਦਿਵਿਆ ਵੰਸ਼ ਹਨ: ਵਿਰੂਪਾਖਸ਼, ਮਹਾਪਦਮ, ਭਦ੍ਰ, ਸੁਮਨਸ।

ਕੁਮੁਦੈਰਾਵਣਃ ਪਦ੍ਮਃ ਪੁष੍ਪਦਨ੍ਤੋऽਥ ਵਾਮਨਃ । ਸੁਪ੍ਰਤੀਕੋਞ੍ਜਨੋ ਨਾਗਾ ਅष੍ਟੌ ਹੋਮੋऽਥ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮ੍ ।। ੨੯੧.

ਕੁਮੁਦ, ਏਰਾਵਤ, ਪਦਮ, ਪੁਸ਼ਪਦੰਤ, ਵਾਮਨ, ਸੁਪ੍ਰਤੀਕ, ਅੰਜਨ — ਇਹ ਅੱਠ ਨਾਗਾਂ ਨੂੰ ਹਵਨ ਅਤੇ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਗਜਾਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤ੍ਯੁਦਕਾਸਿਕ੍ਤਾ ਵृਦ੍ਧੌ ਨੈਮਿਤ੍ਤਿਕਂ ਸ਼੍ਰृਣੁ । ਗਜਾਨਾਂ ਮਕਰਾਦੌ ਚ ਐਸ਼ਾਨ੍ਯਾਂ ਨਗਰਾਦ੍ਬਹਿਃ ।। ੨੯੧.

ਹਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਛਿੜਕਣ ਨਾਲ ਉਹ ਵਧਦੇ ਹਨ; ਹੁਣ ਹਥੀਆਂ ਲਈ ਮਕਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੀਤ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸੁਣੋ।

ਸ੍ਥਣ੍ਡਿਲੇ ਕਮਲੇ ਮਧ੍ਯੇ ਵਿष੍ਣੁਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਞ੍ਚ ਕੇਸ਼ਰੇ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਂ ਭਾਸ੍ਕਰਂ ਪृਥ੍ਵੀਂ ਯਜੇਤ੍ ਸ੍ਕਨ੍ਦਂ ਹ੍ਯਨਨ੍ਤਕਂ ।। ੨੯੧.

ਪਲੱਠੇ ਉੱਤੇ, ਕਮਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੂੰ ਕੇਸਰ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸੂਰਜ, ਧਰਤੀ, ਸਕੰਦ ਅਤੇ ਅਨੰਤ ਦੀ ਵੀ।

ਖਂ ਸ਼ਿਵਂ ਸੋਮਮਿਨ੍ਦ੍ਰਾਦੀਂਸ੍ਤਦਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਦਲੇ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ । ਵਜ੍ਰਂ ਸ਼ਕ੍ਤਿਞ੍ਚ ਦਣ੍ਡਞ੍ਚ ਤੋਮਰਂ ਪਾਸ਼ਕਂ ਗਦਾਂ ।। ੨੯੧.

ਆਕਾਸ਼, ਸ਼ਿਵ, ਸੋਮ, ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਵੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਰੱਖਣੇ ਹਨ: ਵਜਰ, ਸ਼ਕਤੀ, ਦੰਡ, ਤੋਮਰ, ਪਾਸ, ਅਤੇ ਗਦਾ।

ਸ਼ੂਲਂ ਪਦ੍ਮਂ ਬਹਿਰ੍ਵृਨ੍ਤੇ ਚਕ੍ਰੇ ਸੂਰ੍ਯ੍ਯਨ੍ਤਥਾਸ਼੍ਵਿਨੌ । ਵਸੂਨष੍ਟੌ ਤਥਾ ਸਾਧ੍ਯਾਨ੍ ਯਾਮ੍ਯੇऽਥ ਨੈਰ੍ऋਤੇ ਦਲੇ ।। ੨੯੧.

ਸ਼ੂਲ ਅਤੇ ਕਮਲ ਬਾਹਰ ਡੰਡੇ ਉੱਤੇ ਰੱਖਣੇ ਹਨ; ਚਕਰ, ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਿਨੀ; ਅੱਠ ਵਸੂ ਅਤੇ ਸਾਧਿਆ, ਦੱਖਣ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵੰਡ ਵਿੱਚ।

ਦੇਵਾਨਾਙ੍ਗਿਰਸਸ਼੍ਚਾਸ਼੍ਵਿਭृਗਵੋ ਮਰੁਤੋऽਨਿਲੇ । ਵਿਸ਼੍ਵੇਦੇਵਾਂਸ੍ਤਥਾ ਦਕ੍ਸ਼ੇ ਰੁਦ੍ਰਾ ਰੌਦ੍ਰੇऽਥ ਮਣ੍ਡਲੇ ।। ੨੯੧.

ਦੇਵਤਾ, ਆਂਗਿਰਸ, ਅਸ਼ਵਿਨੀ, ਭ੍ਰਿਗੁ, ਮਰੁਤ, ਵਾਯੂ, ਵਿਸ਼ਵਦੇਵ, ਦਕਸ਼, ਰੁਦ੍ਰ ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਵੰਡ ਵਿੱਚ ਚਕਰ।

ਤਤੋ ਵृਤ੍ਤਯਾ ਰੇਖਯਾ ਤੁ ਦੇਵਾਨ੍ ਵੈ ਬਾਹ੍ਯਤੋ ਯਜੇਤ੍ । ਸੂਤ੍ਰਕਾਰਾਨृषੀਨ੍ ਵਾਣੀਂ ਪੂਰ੍ਵ੍ਵਾਦੌ ਸਰਿਤੋ ਗਿਰੀਨ੍ ।। ੨੯੧.

ਫੇਰਦਾਰ ਲਕੀਰ ਨਾਲ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਸੂਤਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਵਾਣੀ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਸਮੇਤ।

ਮਹਾਭੂਤਾਨਿ ਕੋਣੇषੁ ਐਸ਼ਾਨ੍ਯਾਦਿषੁ ਸਂਯਜੇਤ੍ । ਪਦ੍ਮਂ ਚਕ੍ਰਂ ਗਦਾਂ ਸ਼ਂਖਂ ਚਤੁਰਸ੍ਰਨ੍ਤੁ ਮਣ੍ਡਲਂ ।। ੨੯੧.

ਮਹਾਂਭੂਤਾਂ ਨੂੰ ਕੋਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਕਮਲ, ਚਕਰ, ਗਦਾ, ਸ਼ੰਖ, ਚੌਕੋਣ ਅਤੇ ਗੋਲ ਆਕਾਰ।

ਚਤੁਰ੍ਦ੍ਵਾਰਂ ਤਤਃ ਕੁਮ੍ਭਾਃ ਅਗ੍ਨ੍ਯਾਦੌ ਚ ਪਤਾਕਿਕਾਃ। ਚਤ੍ਵਾਰਸ੍ਤੋਰਣਾ ਦ੍ਵਾਰਿ ਨਾਗਾਨੈਰਾਵਤਾਦਿਕਾਨ੍ ।। ੨੯੧.

ਚਾਰ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਤੇ, ਘੜੇ ਰੱਖਣੇ ਹਨ, ਅੱਗ ਆਦਿ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਝੰਡੇ; ਚਾਰ ਤੋਰਨ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਤੇ, ਅਤੇ ਏਰਾਵਤ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਹਥੀ।

ਪੂਰ੍ਵ੍ਵਾਦੌ ਚੌषਧੀਭਿਸ਼੍ਚ ਦੇਵਾਨਾਂ ਭਾਜਨਂ ਪृਥਕ੍ । ਪृਥਕ੍ਸ਼ਤਾਹੁਤੀਸ਼੍ਚਾਜ੍ਯੈਰ੍ਗਜਾਨਰ੍ਚ੍ਯ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ।। ੨੯੧.

ਪੂਰਬ ਵੱਲ, ਜੜੀਆਂ ਨਾਲ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਂਡੇ; ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੌ ਹਵਨ ਘੀ ਨਾਲ; ਹਥੀਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਘੁੰਮ ਕੇ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਨਾਗਂ ਵਹ੍ਨਿਂ ਦੇਵਤਾਦੀਨ੍ ਬਾਹ੍ਯੈਰ੍ਜਗ੍ਮੁਃ ਸ੍ਵਕਂ ਗृਹਮ੍ । ਦ੍ਵਿਜੇਭ੍ਯੋ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ ਹਸ੍ਤਿਵੈਦ੍ਯਾਦਿਕਾਂਸ੍ਤਥਾ ।। ੨੯੧.

ਨਾਗ, ਅੱਗ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਣਾ, ਹਥੀ-ਵੈਦ ਆਦਿ ਨੂੰ ਵੀ।

ਕਰਿਣੀਨ੍ਤੁ ਸਮਾਰੁਹ੍ਯ ਵਦੇਤ੍ ਕਰ੍ਣਨ੍ਤੁ ਕਾਲਵਿਤ੍ । ਨਾਗਾਰਾਜੇऽਮृਤੇ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਂ ਕृਤ੍ਵਾऽਮੁष੍ਮਿਨ੍ ਜਪਨ੍ਮਨੁਮ੍ ।। ੨੯੧.੧੫ ਸ਼੍ਰੀਗਜਸ੍ਤ੍ਵਂ ਕृਤੋ ਰਾਜ੍ਞਾ ਭਵਾਨਸ੍ਯ ਗਜਾਗ੍ਰਣੀਃ । ਪ੍ਰਭੁਰ੍ਮਾਲ੍ਯਾਗ੍ਰਭਕ੍ਤੈਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਪੂਜਯਿष੍ਯਤਿ ਪਾਰ੍ਥਿਵਃ ।। ੨੯੧.

ਕਰੀਨੀ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਸਮੇਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਉਸਦੇ ਕੰਨ ਵਿੱਚ ਆਖੇ: 'ਨਾਗ-ਰਾਜ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਮੰਤਰ ਜਪ ਕੇ: ਹੇ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਹਥੀ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਮੁਖੀ ਬਣਾਇਆ ਹੈ; ਰਾਜਾ ਤੈਨੂੰ ਮਾਲਾ ਅਤੇ ਸਰਵੋਤਮ ਭੇਟਾਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨ ਦੇਵੇਗਾ।'

ਲੋਕਸ੍ਤਦਾਜ੍ਞਯਾ ਪੂਜਾਂ ਕਰਿष੍ਯਤਿ ਤਦਾ ਤਵ । ਪਾਲਨੀਯਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਰਾਜਾ ਯੁਦ੍ਧੇऽਧ੍ਵਨਿ ਤਥਾ ਗृਹੇ ।। ੨੯੧.

ਉਹ ਹੁਕਮ ਦੇ ਨਾਲ ਲੋਕ ਤੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨਗੇ; ਤੂੰ ਰਾਜੇ ਦੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ, ਰਸਤੇ ਤੇ, ਅਤੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਹੈ।

ਤਿਰ੍ਯ੍ਯਗ੍ਭਾਵਂ ਸਮੁਤ੍‌ਸृਜ੍ਯ ਦਿਵ੍ਯਂ ਭਾਵਮਨੁਸ੍ਮਰ । ਦੇਵਾਸੁਰੇ ਪੁਰਾ ਯੁਦ੍ਧੇ ਸ਼੍ਰੀਗਜਸ੍ਤ੍ਰਿਦਸ਼ੈਃ ਕृਤਃ ।। ੨੯੧.

ਪਸ਼ੂ ਵਾਲਾ ਸੁਭਾਵ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣਾ ਦਿਵਿਆ ਸੁਭਾਵ ਯਾਦ ਕਰ; ਜਦੋਂ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਵਿਚ ਪੁਰਾਣਾ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ, ਤਦੋਂ ਸ਼ੁਭ ਹਾਥੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਸੀ।

ਐਰਾਵਣਸੁਤਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨਰਿष੍ਟੋ ਨਾਮ ਵਾਰਣਃ । ਸ਼੍ਰੀਗਜਾਨਾਨ੍ਤੁ ਤਤ੍ ਤੇਜਃ ਸਰ੍ਵ੍ਵਮੇਵੋਪਤਿष੍ਠਤੇ ।। ੨੯੧.

ਐਰਾਵਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਅਰਿਸ਼ਟ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ੁਭ ਹਾਥੀ ਹੈ; ਸ਼ੁਭ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਸਾਰੀ ਤਾਕਤ ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ ਹੈ।

ਤਤ੍ਤੇਜਸ੍ਤਵ ਨਾਗੇਨ੍ਦ੍ਰ ਦਿਵ੍ਯਭਾਵਸਮਨ੍ਵਿਤਂ । ਉਪਤਿष੍ਠਤੁ ਭਦ੍ਰਨ੍ਤੇ ਰਕ੍ਸ਼ ਰਾਜਾਨਮਾਹਵੇ ।। ੨੯੧.

ਤੇਰੀ ਉਹ ਤਾਕਤ, ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ, ਜੋ ਦਿਵਿਆ ਸੁਭਾਵ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਭਲੇ ਲਈ ਹਾਜ਼ਰ ਰਹੇ; ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਰਾਜੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।

ਇਤ੍ਯੇਵਮਭਿषਿਕ੍ਤੈਨਮਾਰੋਹੇਤ ਸ਼ੁਭੇ ਨृਪਃ । ਤਸ੍ਯਾਨੁਗਮਨਂ ਕੁਰ੍ਯੁਃ ਸਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਨਵਸਦ੍‌ਗਜਾਃ ।। ੨੯੧.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਜਾ ਸ਼ੁਭ ਹਾਥੀ ਤੇ ਚੜ੍ਹੇ; ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸਿਪਾਹੀ ਤੇ ਨਵੇਂ ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਹਾਥੀ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲਣ।

ਸ਼ਾਲਾਸ੍ਵਸੌ ਸ੍ਥਣ੍ਡਿਲੇऽਬ੍ਜੇ ਦਿਕਪਾਲਾਦੀਨ੍ ਯਜੇਦ੍ਵਹਿਃ । ਕੇਸ਼ਰੇषੁ ਬਲਂ ਨਾਗਂ ਭੁਵਞ੍ਚੈਵ ਸਰਸ੍ਵਤੀਂ ।। ੨੯੧.

ਹਾਲ ਵਿੱਚ, ਚੌਕ ਤੇ ਕਮਲ ਉੱਤੇ, ਦਿਸਾਵਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਬਾਹਰ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਕੇਸਾਂ, ਫੌਜ, ਹਾਥੀ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਵਿੱਚ।