ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਹਰਃ ਪਾਨਾਦਸ਼੍ਵਕਰ੍ਣੈਸ੍ਤਥੈਵ ਚ । ਸਪ੍ਤਮੇ ਸਪ੍ਤਮੇ ਦੇਯਮਸ਼੍ਵਾਨਾਂ ਲਵਣਂ ਦਿਨੇ ।। ੨੮੯.
ਅਸ਼ਵਕਰਨ ਪੀਣ ਨਾਲ ਰਕਤ ਤੇ ਪਿੱਤ ਦੇ ਰੋਗ ਦੂਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਹਰ ਸੱਤਵੇਂ ਦਿਨ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਨਮਕ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤਥਾ ਭੁਕ੍ਤਵਤਾਨ੍ਦੇਯਾ ਅਤਿਪਾਨੇ ਤੁ ਵਾਰੁਣੀ । ਦੀਵਨੀਯੈਃ ਸਮਧੁਰੈਰ੍ਮृਦ੍ਵੀਕਾਸ਼ਰ੍ਕਰਾਯੁਤੈਃ ।। ੨੮੯.
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖਾਣਾ ਖਾਧਾ ਹੋਵੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਾਰੁਣੀ ਪਿਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਬਹੁਤ ਪੀ ਲਿਆ ਹੋਵੇ; ਹਲਕੇ ਤੇ ਮਿੱਠੇ ਸਮੱਗਰੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਮਿਉਂ ਤੇ ਸ਼ੱਕਰ ਨਾਲ।
ਸਪਿਪ੍ਪਲੀਕੈਃ ਸ਼ਰਦਿ ਪ੍ਰਤਿਪਾਨਂ ਸਪਦ੍ਮਕੈਃ । ਵਿੜਙ੍ਗਾਪਿਪ੍ਪਲੀਧਾਨ੍ਯਸ਼ਤਾਹ੍ਵਾਲੋਧ੍ਰਸੈਨਧਵੈਃ ।। ੨੮੯.
ਪਿਪਲੀ ਨਾਲ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਕਮਲ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਨਾਲ ਪਿਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਵਿਡੰਗਾ, ਪਿਪਲੀ, ਧਨੀਆ, ਸ਼ਤਾਹਵਾ, ਲੋਧਰ ਤੇ ਸੈਂਧਾ ਨਮਕ ਨਾਲ।
ਸਚਿਤ੍ਰਕੈਸ੍ਤੁਰਙ੍ਗਾਣਂ ਪ੍ਰਤਿਪਾਨਂ ਹਿਮਾਗਮੇ । ਲੋਧ੍ਰਪਿਰਿਯਙ੍ਗੁਕਾਮੁਸ੍ਤਾਪਿਪ੍ਪਲੀਵਿਸ਼੍ਵਭੇषਜੈ ।। ੨੮੯.
ਚਿਤਰਕ ਨਾਲ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਸਰਦੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਪਿਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਲੋਧਰ, ਪ੍ਰਿਅੰਗੁ, ਕਾਮੁਸਤ, ਪਿਪਲੀ ਤੇ ਸਭ ਰੋਗਾਂ ਦੀ ਦਵਾਈਆਂ ਨਾਲ।
ਸਕ੍ਸ਼ੌਦ੍ਰੈਃ ਪ੍ਰਤਿਪਾਨਂ ਸ੍ਯਾਦ੍ਵਸਨ੍ਤੇ ਕਫਨਾਸ਼ਨਮ੍ । ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਪਿਪ੍ਪਲੀਲੋਧ੍ਰਯष੍ਟ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ੈਃ ਸਮਹੌषਧੈਃ ।। ੨੮੯.
ਸ਼ਹਦ ਨਾਲ ਵਸੰਤ ਵਿੱਚ ਪਿਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਫ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ; ਪ੍ਰਿਅੰਗੁ, ਪਿਪਲੀ, ਲੋਧਰ ਤੇ ਮੁਲੀਠੀ, ਹੋਰ ਜੜੀਆਂ ਨਾਲ।
ਨਿਦਾਘੇ ਸਗੁੜਾ ਦੇਯਾ ਮਦਿਰਾ ਪ੍ਰਤਿਪਾਨਕੇ । ਲੋਧ੍ਰਕਾष੍ਠਂ ਸਲਵਣਂ ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯੋ ਵਿਸ਼੍ਵਭੇषਜਮ੍ ।। ੨੮੯.
ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਗੁੜ ਵਾਲੀ ਮਦਿਰਾ ਪਿਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਲੋਧਰ ਦੀ ਲੱਕੜ, ਨਮਕ ਤੇ ਪਿਪਲੀ, ਇਹ ਸਭ ਰੋਗਾਂ ਲਈ ਦਵਾਈ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਵृਡ੍ਭਿਨ੍ਨਪੁਰੀषਾਸ਼੍ਚ ਪਿਵੇਯੁਰ੍ਵਾਜਿਨੋ ਘृਤਮ੍ । ਪਿਵੇਯੁਰ੍ਵਾਜਿਨਸ੍ਤੈਲਂ ਕਫਵਾਯ੍ਵਧਿਕਾਸ੍ਤੁ ਯੇ ।। ੨੮੯.
ਵਰਖਾ ਵਿੱਚ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਪਖਾਣੀ ਢਿੱਲੀ ਹੋਵੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘੀ ਪਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਫ ਤੇ ਵਾਤ ਵਧੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੇਲ ਪਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਵृਡ੍ਭਿਨ੍ਨਪੁਰੀषਾਸ਼੍ਚ ਪਿਵੇਯੁਰ੍ਵਾਜਿਨੋ ਘृਤਮ੍ । ਪਿਵੇਯੁਰ੍ਵਾਜਿਨਸ੍ਤੈਲਂ ਕਫਵਾਯ੍ਵਧਿਕਾਸ੍ਤੁ ਯੇ ।। ੨੮੯.
ਵਰਖਾ ਵਿੱਚ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਪਖਾਣੀ ਢਿੱਲੀ ਹੋਵੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘੀ ਪਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਫ ਤੇ ਵਾਤ ਵਧੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੇਲ ਪਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਰੇਹਵ੍ਯਾਪਦ੍ਭ੍ਵੋ ਯੇषਾਂ ਕਾਰ੍ਯ੍ਯਂ ਤੇषਾਂ ਵਿਰੂਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ । ਤ੍ਰ੍ਯਹਂ ਯਵਾਗੂ ਰੂਕ੍ਸ਼ਾ ਸ੍ਯਾਦ੍ ਭੋਜਨਂ ਤਕ੍ਰਸਂਯੁਤਮ੍ ।। ੨੮੯.
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਿਕਿਤਸਾ ਵਿੱਚ ਚਰਬੀ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਖੁਰਾਕ ਸੁੱਕੀ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੌ ਦੀ ਰੁੱਖੀ ਖੀਰ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਛਾਛ ਮਿਲੀ ਹੋਵੇ, ਖਵਾਈ ਜਾਵੇ।
ਸ਼ਰਨ੍ਨਿਦਾਘ੍ਯੋਃ ਸਰ੍ਪਿਸ੍ਤੈਲਂ ਸ਼ੀਤਵਸਨ੍ਤਯੋਃ । ਵਰ੍षਾਸੁ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰੇ ਚੈਵ ਵਸ੍ਤੌ ਯਮਕਮਿष੍ਯਤੇ ।। ੨੮੯.
ਪਤਝੜ ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਘੀ ਤੇ ਤੇਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸਰਦੀ, ਬਸੰਤ ਅਤੇ ਮੀਂਹ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਦੋਹਰਾ ਹਿੱਸਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਗੁਰ੍ਵਭਿष੍ਯਨ੍ਦਿਭਕ੍ਤਾਨਿ ਵ੍ਯਾਯਾਮਂ ਸ੍ਨਾਨਮਾਤਪਮ੍ । ਵਾਯੁਵਰ੍ਜਞ੍ਚ ਵਾਹਸ੍ਯ ਸ੍ਨੇਹਪੀਤਸ੍ਯ ਵਰ੍ਜਿਤਮ੍ ।। ੨੮੯.
ਭਾਰੀ ਤੇ ਚਰਬੀ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਕਸਰਤ, ਨ੍ਹਾਉਣਾ, ਧੁੱਪ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਅਤੇ ਹਵਾ, ਇਹ ਸਭ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਮਨਾਹ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚਰਬੀ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਪੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ।
ਸ੍ਨਾਨਂ ਪਾਨਂ ਸ਼ਕृਤ੍ਕ੍ਰੂष੍ਠਮਸ਼੍ਵਾਨਾਂ ਸਲਿਲਾਗਮੇ । ਅਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਦੁਰ੍ਦ੍ਦਿਨੇ ਕਾਲੇ ਪਾਨਮੇਕਂ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ ।। ੨੮੯.
ਘੋੜਿਆਂ ਲਈ ਨ੍ਹਾਉਣਾ, ਪੀਣਾ ਤੇ ਪਖਾਣਾ ਪਾਣੀ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਦਿਨ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਪਾਣੀ ਪੀਣੀ ਦੀ ਸਲਾਹ ਹੈ।
ਯੁਕ੍ਤਸ਼ੀਤਾਤਪੇ ਕਾਲੇ ਦ੍ਵਿਃਪਾਨਂ ਸ੍ਨਪਨਂ ਸਕृਤ੍ । ਗ੍ਰੀष੍ਮੇ ਤ੍ਰਿਸ੍ਨਾਨਪਾਨਂ ਸ੍ਯਾਚ੍ਚਿਰਂ ਤਸ੍ਯਾਵਗਾਹਨਮ੍ ।। ੨੮੯.
ਜਦੋਂ ਮੌਸਮ ਠੰਡਾ ਤੇ ਧੁੱਪਦਾਰ ਹੋਵੇ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਪਾਣੀ ਪੀਣਾ ਤੇ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਠੀਕ ਹੈ; ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਤੇ ਪੀਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਨਿਸ੍ਤੁषਾਣਾਂ ਪ੍ਰਦਾਤਵ੍ਯਾ ਯਵਾਨਾਂ ਚਤੁਰਾਢਕੀ । ਚਣਕਵ੍ਰੀਹਿਮੌਦ੍ਗਾਨਿ ਕਲਾਯਂ ਵਾਪਿ ਦਾਪਯੇਤ੍ ।। ੨੮੯.
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਛਿਲਕਾ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੌ ਦੇ ਚਾਰ ਆਢਕ ਦੇਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ; ਚਣੇ, ਚਾਵਲ, ਮੂੰਗ ਜਾਂ ਕਲਾਇਆ ਵੀ ਦਿੱਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਅਹੋਰਾਤ੍ਰੇਣ ਚਾਰ੍ਦ੍ਧਸ੍ਯ ਯਵਸਸ੍ਯ ਤੁਲਾ ਦਸ਼ । ਅष੍ਟੌ ਸ਼ੁष੍ਕਸ੍ਯ ਦਾਤਵ੍ਯਾਸ਼੍ਚਤਸ੍ਰੋऽਥ ਵੁषਸ੍ਯ ਵਾ ।। ੨੮੯.
ਇੱਕ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਵਿੱਚ, ਅੱਧੇ ਲਈ ਜੌ ਦੀ ਦਸ ਤੁਲਾ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਸੁੱਕੇ ਜੌ ਦੀ ਅੱਠ ਤੁਲਾ ਜਾਂ ਛਿਲਕੇ ਵਾਲੀ ਚਾਰ ਤੁਲਾ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਦੂਰ੍ਵਾ ਪਿਤ੍ਤਂ ਯਵਃ ਕਾਸਂ ਵੁषਸ਼੍ਚ ਸ਼੍ਲੇष੍ਮਸਞ੍ਚਯਮ੍ । ਨਾਸ਼ਯਤ੍ਯਰ੍ਜੁਨਃ ਸ਼੍ਵਾਸਂ ਤਥਾ ਮਾਨੋ ਬਲਕ੍ਸ਼ਯਮ੍ ।। ੨੮੯.
ਦੂਬ ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੌ ਖੰਘ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਛਿਲਕੇ ਵਾਲਾ ਜੌ ਕਫ਼ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਅਰਜੁਨ ਸਾਹ ਲੈਣ ਦੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮਾਨਾ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਵਾਤਿਕਾਃ ਪੈਤ੍ਤਿਕਾਸ਼੍ਚੈਵ ਸ਼੍ਲੇष੍ਮਜਾਃ ਸਾਨ੍ਨਿਪਾਤਿਕਾਃ । ਨ ਰੋਗਾਃ ਪੀਡਯਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਦੂਰ੍ਵਾਹਾਰਨ੍ਤੁਰਙ੍ਗਮਮ੍ ।। ੨੮੯.
ਵਾਤ, ਪਿੱਤ, ਕਫ਼ ਅਤੇ ਮਿਲੀ-ਜੁਲੀ ਬਿਮਾਰੀਆਂ, ਉਹ ਘੋੜਾ ਜੋ ਦੂਬ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਪੀੜਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀਆਂ।
ਦ੍ਵੌ ਰਜ੍ਜੁਬਨ੍ਧੌ ਦੁष੍ਟਾਨਾਂ ਪਕ੍ਸ਼ਯੋਰੁਭਯੋਰਪਿ । ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਧਨੁਸ੍ਚ ਕਰ੍ਤ੍ਤਰ੍ਵ੍ਯੋ ਦੂਰਕੀਲਵ੍ਯਪਾਸ਼੍ਰਯਃ ।। ੨੮੯.
ਬਿਮਾਰ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪੱਖਾਂ 'ਤੇ ਦੋ ਰੱਸੀਆਂ ਬੰਨ੍ਹਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ; ਫਿਰ ਪਿੱਛੋਂ ਇਕ ਧਨੁਸ਼ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਜੋ ਦੂਰਲੇ ਖੂਟਿਆਂ ਲਈ ਸਹਾਰਾ ਬਣੇ।
ਵਾਸੇਯੁਸ੍ਤ੍ਵਾਸ੍ਤृਤੇ ਸ੍ਥਾਨੇ ਕृਤਧੂਪਨਭੂਮਯਃ । ਯਤ੍ਨੋਪਨ੍ਯਸ੍ਤਯਵਸਾਃ ਸਪ੍ਰਦੀਪਾਃ ਸੁਰਕ੍ਸ਼ਿਤਾ ।। ੨੮੯.
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਥਾਂ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਗੋੜੀਆਂ ਨੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ, ਜਿੱਥੇ ਧੂਪ ਤੇ ਸਹੀ ਬਿਸਤਰਾ ਹੋਵੇ; ਜੌ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ, ਦੀਵੇ ਲਗਾਏ ਜਾਣ, ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ।
ਕृਕਵਾਕ੍ਕਜਕਪਯੋ ਧਾਰ੍ਯ੍ਯਾਸ਼੍ਚਾਸ਼੍ਵਗृਹੇ ਮृਗਾਃ ।। ੨੮੯.
ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਅਸਤਬਲ ਵਿੱਚ ਕਾਂ, ਬਾਂਦਰ, ਗਾਂ ਅਤੇ ਹਿਰਣ ਵੀ ਰੱਖਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ਾਲਿਹੋਤ੍ਰ ਉਵਾਚ ਅਸ਼੍ਵਸ਼ਾਨ੍ਤਿਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਵਾਜਿਰੋਗਵਿਮਰ੍ਦ੍ਦਨੀਂ । ਨਿਤ੍ਯਾਂ ਨੈਮਿਤ੍ਤਿਕੀਂ ਕਾਮ੍ਯਾਂ ਤ੍ਰਿਵਿਧਾਂ ਸ਼੍ਰृਣੁ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤ ।। ੨੯੦.
ਸ਼ਾਲੀਹੋਤਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮੈਂ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ—ਰੋਜ਼ਾਨਾ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੇ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ। ਸੁਸ਼ਰੁਤ, ਤੂੰ ਸੁਣ।
ਸ਼ੁਭੇ ਦਿਨੇ ਸ਼੍ਰੀਧਰਞ੍ਚ ਸ਼੍ਰਿਯਮੁਚ੍ਚੈਃਸ਼੍ਰਵਾਸ਼੍ਚ ਤਂ । ਹਯਰਾਜਂ ਸਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਸਾਵਿਤ੍ਰੈਰ੍ਜੁਹੁਯਾਦ੍ਘृਤਂ ।। ੨੯੦.
ਚੰਗੇ ਦਿਨ 'ਤੇ, ਸ਼੍ਰੀਧਰ ਤੇ ਉੱਚੈਸ਼੍ਰਵਾਸ, ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਸਾਵਿਤ੍ਰ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਘੀ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਦ੍ਵਿਜੇਭ੍ਯੋ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਨ੍ਦਦ੍ਯਾਦਸ਼੍ਵਵृਦ੍ਧਿਸ੍ਤਥਾ ਭਵੇਤ੍ । ਅਸ਼੍ਵਯੁਕ੍ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਪਞ੍ਚਦਸ਼੍ਯਾਞ੍ਚ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਕਂ ।। ੨੯੦.
ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੋੜਾ ਵਧੇਗਾ; ਚੰਦ ਦੀ ਪੰਦਰਵੀਂ ਨੂੰ, ਘੋੜੇ ਲਈ ਸ਼ਾਂਤੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਬਹਿਃ ਕੁਰ੍ਯ੍ਯਾਦ੍ਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਨਾਸਤ੍ਯੌ ਵਰੁਣਂ ਯਜੇਤ੍ । ਸਮੁਲ੍ਲਿਖ੍ਯ ਤਤੋ ਦੇਵੀਂ ਸ਼ਾਖਾਭਿਃ ਪਰਿਵਾਰਯੇਤ੍ ।। ੨੯੦.
ਬਾਹਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਾਸਤਯ ਤੇ ਵਰੁਣ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾ ਕੇ, ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਡਾਲੀਆਂ ਨਾਲ ਘੇਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਘਟਾਨ੍ਸਰ੍ਵ੍ਵਰਸੈਃ ਪੂਰ੍ਣਾਨ੍ ਦਿਕ੍ਸ਼ੁ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਸਵਸ੍ਤ੍ਰਕਾਨ੍ । ਯਵਾਜ੍ਯਂ ਜੁਹੁਯਾਤ੍ ਪ੍ਰਾਰ੍ਚ੍ਯ ਯਜੇਦਸ਼੍ਵਾਂਸ਼੍ਚ ਸਾਸ਼੍ਵਿਨਾਨ੍ ।। ੨੯੦.
ਸਭ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਸਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਘੜੇ, ਕਪੜੇ ਨਾਲ ਢੱਕ ਕੇ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ; ਜੌ ਤੇ ਘੀ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਦੇ ਕੇ, ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਵਿਪ੍ਰੇਭ੍ਯੋ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਨ੍ਦਦ੍ਯਾਨ੍ਨੈਮਿਤ੍ਤਿਕਮਤਃ ਸ਼੍ਰृਣੁ । ਮਕਰਾਦੌ ਹਯਾਨਾਞ੍ਚ ਪਦ੍ਮੈਰ੍ਵਿष੍ਣੁਂ ਸ਼੍ਰਿਯਂ ਯਜੇਤ੍ ।। ੨੯੦.
ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਹੁਣ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰਸਮ ਸੁਣ: ਮਕਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਤੇ, ਘੋੜਿਆਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ਣੁ ਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਮਲ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਂ ਸ਼ਙ੍ਕਰਂ ਸੋਮਮਾਦਿਤ੍ਯਞ੍ਚ ਤਥਾਸ਼੍ਵਿਨੌ । ਰੇਵਨ੍ਤਮੁਚ੍ਚੈਃਸ਼੍ਰਵਸਨ੍ਦਿਕ੍ਪਾਲਾਂਸ਼੍ਚ ਦਲੇष੍ਵਪਿ ।। ੨੯੦.
ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸ਼ੰਕਰ, ਸੋਮ, ਆਦਿਤਯ, ਅਸ਼ਵਿਨੀ, ਰੇਵੰਤ, ਉੱਚੈਸ਼੍ਰਵਸ, ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਦਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਪੂਰ੍ਣਂਕੁਮ੍ਭੈਸ਼੍ਚ ਵੇਦ੍ਯਾਨ੍ਤਤ੍ਸੌਮ੍ਯਤਃ ਸ੍ਥਲੇ । ਤਿਲਾਕ੍ਸ਼ਤਾਜ੍ਯਸਿਦ੍ਧਾਰ੍ਥਾਨ੍ ਦੇਵਤਾਨਾਂ ਸ਼ਤਂ ਸ਼ਤਂ ।। ੨੯੦.
ਹਰ ਇੱਕ ਲਈ, ਵੇਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਪੂਰੇ ਘੜਿਆਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਨਰਮ ਢੰਗ ਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ, ਤਿਲ, ਚੌਲ, ਘੀ ਅਤੇ ਰਾਈ ਦੇ ਦਾਣਿਆਂ ਦੀ ਸੌ ਸੌ ਵਾਰੀ ਭੇਟ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਉਪੋषਿਤੇਨ ਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਂ ਕਰ੍ਮ੍ਮ ਚਾਸ਼੍ਵਰੁਜਾਪਹਂ ।। ੨੯੦.
ਇਹ ਕਰਮ, ਜੋ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਪਵਾਸੀ ਵੱਲੋਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਾਲਿਹੋਤ੍ਰ ਉਵਾਚ ਗਜਸ਼ਾਨ੍ਤਿਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਗਜਰੋਗਵਿਮਰ੍ਦ੍ਦਨੀਮ੍ । ਵਿष੍ਣੁਂ ਸ਼੍ਰਿਯਞ੍ਚ ਪਞ੍ਚਮ੍ਯਾਂ ਨਾਗਮੈਰਾਵਤਂ ਯਜੇਤ੍ ।। ੨੯੧.
ਸ਼ਾਲੀਹੋਤਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮੈਂ ਹਥੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਧੀ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਪੰਜਵੇਂ ਦਿਨ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਅਤੇ ਨਾਗ ਏਰਾਵਤ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।