ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਵਨਮਾਲਾਞ੍ਚ ਸ਼੍ਰੀਵਤ੍ਸਕੌਸ੍ਤੁਭੌ ਦਿਕ੍‌ਪਤੀਨ੍ਵਹਿਃ। ਸ੍ਵਮਨ੍ਤ੍ਰੈਃ ਪੂਜਯੇਤ੍ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਵਿष੍ਣੁਰਰ੍ਘੋਵਸਾਨਤਃ

ਵਨਮਾਲਾ, ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ, ਕੌਸਤੁਭ, ਅਤੇ ਦਿਸਾਵਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਬਾਹਰ—ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਕਰੋ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਅਰਘ ਦੇ ਕੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪੂਜੋ।

ਵ੍ਯਸ੍ਤੇਨ ਚ ਸਮਸ੍ਤੇਨ ਅਙ੍ਗੈਰ੍ਵੀਜੇਨ ਵੈ ਯਜੇਤ੍। ਜਪ੍ਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣੀਕृਤ੍ਯ ਸ੍ਤੁਤ੍ਵਾਰ੍ਘ੍ਯਞ੍ਚ ਸਮਰ੍ਪ੍ਯ ਚ

ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਾਂ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ, ਬੀਜ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਜਪ, ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ, ਸਤੁਤੀ ਅਤੇ ਅਰਘ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ।

ਹृਦਯੇ ਵਿਨ੍ਯਸੇਦ੍ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਅਹਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਹਰਿਸ੍ਤ੍ਵਿਤਿ। ਆਗਚ੍ਛਾਵਾਹਨੇ ਯੋਜ੍ਯਂ ਕ੍ਸ਼ਮਸ੍ਵੇਤਿ ਵਿਸਰ੍ਜ੍ਜਨੇ

ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, 'ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਹਰੀ ਹੋ' ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੋ। ਆਵਾਹਨ ਤੇ 'ਆਓ' ਕਹੋ, ਵਿਦਾਇਗੀ ਤੇ 'ਮਾਫ ਕਰਨਾ' ਕਹੋ।

ਏਵਮष੍ਟਾਕ੍ਸ਼ਾਰਾਦ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਪੂਜਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਵਿਮੁਕ੍ਤਿਭਾਕ੍। ਏਕਮੂਰ੍ਤ੍ਤ੍ਯਰ੍ਚ੍ਚਨਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਨਵਵ੍ਯੂਹਾਰ੍ਚ੍ਚਨਂ ਸ਼੍ਰृਣੁ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅੱਠ ਅੱਖਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਕ ਰੂਪ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ; ਹੁਣ ਨੌ ਵਿਉਹ ਦੀ ਪੂਜਾ ਸੁਣੋ।

ਅਙ੍ਗੁष੍ਠਕਦ੍ਵਯੇ ਨ੍ਯਸ੍ਯ ਵਾਸੁਦੇਵਂ ਬਲਾਦਿਕਾਨ੍। ਤਰ੍ਜ੍ਜਨ੍ਯਾਦੌ ਸ਼ਰੀਰੇਥ ਸ਼ਿਰੋਲਲਾਟਵਕ੍ਤ੍ਰਕੇ

ਦੋ ਅੰਗੂਠਿਆਂ ਤੇ ਵਾਸੁਦੇਵ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰੱਖੋ, ਫਿਰ ਤਰਜਨੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਉਂਗਲਾਂ ਤੇ, ਸਰੀਰ, ਸਿਰ, ਮੱਥਾ ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਤੇ।

ਹृਨ੍ਨਾਭਿਗੁਹ੍ਯਜਾਨ੍ਵਙ੍‌ਘ੍ਰੌ ਮਧ੍ਯੇ ਪੂਰ੍ਵਾਦਿਕਂ ਯਜੇਤ੍ । ਏਕਪੀਠਂ ਨਵਵ੍ਯੂਹਂ ਨਵਪੀਠਞ੍ਚ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍

ਹਿਰਦੇ, ਨਾਭੀ, ਗੁਪਤ ਅੰਗ, ਗੋਡੇ ਅਤੇ ਪੈਰ, ਵਿਚਕਾਰ, ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਇਕ ਪੀਠ, ਨੌ ਵਿਉਹ ਅਤੇ ਨੌ ਪੀਠ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ।

ਨਵਾਵ੍ਜੇ ਨਵਮੂਰ੍ਤ੍ਤ੍ਯਾ ਚ ਨਵਵ੍ਯੂਹਞ੍ਚ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍। ਇष੍ਟਂ ਮਧ੍ਯੇ ਤਤਃ ਸ੍ਥਾਨੇ ਵਾਸੁਦੇਵਞ੍ਚ ਪੂਜਯੇਤ੍

ਨੌ ਪੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਨੌਵੇਂ ਰੂਪ ਅਤੇ ਨੌ ਵਿਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਉਸ ਥਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ।

ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ ਅਗ੍ਨਿਕਾਰ੍ਯਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯੇਨ ਸ੍ਯਾਤ੍ਸਰ੍ਵਕਾਮਭਾਕ੍ ।੨੪.੦੦੧ ਚਤੁਰਭ੍ਯਧਿਕਂ ਵਿਂਸ਼ਮਙ੍ਗੁਲਂ ਚਤੁਰਸ੍ਰਕਂ ॥੨੪.੦੦੧ ਸੂਤ੍ਰੇਣ ਸੂਤ੍ਰਯਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਤਾਵਤ੍ਖਨੇਤ੍ਸਮਂ ।੨੪.੦੦੨ ਖਾਤਸ੍ਯ ਮੇਖਲਾ ਕਾਰ੍ਯਾ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਚੈਵਾਙ੍ਗੁਲਦ੍ਵਯਂ ॥੨੪.੦੦੨ ਸਤ੍ਤ੍ਵਾਦਿਸਞ੍ਜ੍ਞਾ(੧) ਪੂਰ੍ਵਾਸ਼ਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਙ੍ਗੁਲਮੁਚ੍ਛ੍ਰਿਤਾ ।੨੪.੦੦੩ ਅष੍ਟਾਙ੍ਗੁਲਾ ਦ੍ਵ੍ਯਙੁਲਾਥ ਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲਵਿਸ੍ਤृਤਾ ॥੨੪.੦੦੩ ਯੋਨਿਰ੍ਦਸ਼ਾਙ੍ਗੁਲਾ ਰਮ੍ਯਾ षਟ੍ਚਤੁਰ੍ਦ੍ਵ੍ਯਙ੍ਗੁਲਾਗ੍ਰਗਾ ।੨੪.੦੦੪ ਕ੍ਰਮਾਨ੍ਨਿਮ੍ਨਾ ਤੁ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਾ ਪਸ਼੍ਚਿਮਾਸ਼ਾਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾ ॥੨੪.੦੦੪ ਅਸ਼੍ਵਤ੍ਥਪਤ੍ਰਸਦृਸ਼ੀ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਕੁਣ੍ਡੇ ਨਿਵੇਸ਼ਿਤਾ ।੨੪.੦੦੫ ਤੁਰ੍ਯਾਙ੍ਗੁਲਾਯਤਾ ਨਾਲਂ ਪਞ੍ਚਦਸ਼ਾਙ੍ਗੁਲਾਯਤਂ ॥੨੪.੦੦੫ ਮੂਲਨ੍ਤੁ ਤ੍ਰ੍ਯਙ੍ਗੁਲਂ(੨) ਯੋਨ੍ਯਾ ਅਗ੍ਰਂ ਤਸ੍ਯਾਃ षਡਙ੍ਗੁਲਂ ।੨੪.੦੦੬ ਲਕ੍ਸ਼ਣਞ੍ਚੈਕਹਸ੍ਤਸ੍ਯ ਦ੍ਵਿਗੁਣਂ ਦ੍ਵਿਕਰਾਦਿषੁ ॥੨੪.੦੦੬ ਏਕਤ੍ਰਿਮੇਖਲਂ ਕੁਣ੍ਡਂ ਵਰ੍ਤੁਲਾਦਿ ਵਦਾਮ੍ਯਹਂ ।੨੪.੦੦੭ ਕੁਣ੍ਡਾਰ੍ਧੇ ਤੁ ਸ੍ਥਿਤਂ ਸੂਤ੍ਰਂ ਕੋਣੇ ਯਦਤਿਰਿਚ੍ਯਤੇ ॥੨੪.੦੦੭ ਤਦਰ੍ਧਂ ਦਿਸ਼ਿ ਸਂਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਭ੍ਰਾਮਿਤਂ ਵਰ੍ਤੁਲਂ ਭਵੇਤ੍ ।੨੪.੦੦੮ ਕੁਣ੍ਡਾਰ੍ਧਂ ਕੋਣਭਾਗਾਰ੍ਧਂ ਦਿਸ਼ਿਸ਼੍ਚੋਤ੍ਤਰਤੋ ਵਹਿਃ ॥੨੪.੦੦੮ ਪੂਰ੍ਵਪਸ਼੍ਚਿਮਤੋ ਯਤ੍ਨਾਲ੍ਲਾਞ੍ਛਯਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਮਧ੍ਯਤਃ ।੨੪.੦੦੯ ਸਂਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਭ੍ਰਾਮਿਤਂ ਕੁਣ੍ਡਮਰ੍ਧਚਨ੍ਦ੍ਰਂ ਭਵੇਤ੍ਸ਼ੁਭਂ ॥੨੪.੦੦੯ ਪਦ੍ਮਾਕਾਰੇ ਦਲਾਨਿ ਸ੍ਯੁਰ੍ਮੇਖਲਾਨਾਨ੍ਤੁ ਵਰ੍ਤੁਲੇ ।੨੪.੦੧੦ ਬਾਹੁਦਣ੍ਡਪ੍ਰਮਾਣਨ੍ਤੁ ਹੋਮਾਰ੍ਥਂ ਕਾਰਯੇਤ੍ਸ੍ਰੁਚਂ ॥੨੪.੦੧੦ ਸਪ੍ਤਪਞ੍ਚਾਙ੍ਗੁਲਂ ਵਾਪਿ ਚਤੁਰਸ੍ਰਨ੍ਤੁ ਕਾਰਯੇਤ੍ ।੨੪.੦੧੧ ਤ੍ਰਿਭਾਗੇਨ ਭਵੇਦ੍ਗਰ੍ਤਂ ਮਧ੍ਯੇ ਵृਤ੍ਤਂ ਸੁਸ਼ੋਭਨਮ੍ ॥੨੪.੦੧੧ ਤਿਰ੍ਯਗੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਸਮਂ ਖਾਤਾਦ੍ਵਹਿਰਰ੍ਧਨ੍ਤੁ ਸ਼ੋਧਯੇਤ੍ ।੨੪.੦੧੨ ਅਙ੍ਗੁਲਸ੍ਯ ਚਤੁਰ੍ਥਾਂਸ਼ਂ ਸ਼ੇषਾਰ੍ਧਾਰ੍ਧਂ ਤਥਾਨ੍ਤਤਃ ॥੨੪.੦੧੨ ਖਾਤਸ੍ਯ ਮੇਖਲਾਂ ਰਮ੍ਯਾਂ ਸ਼ੇषਾਰ੍ਧੇਨ ਤੁ ਕਾਰਯੇਤ੍ ।੨੪.੦੧੩ ਕਣ੍ਠਂ ਤ੍ਰਿਭਾਗਵਿਸ੍ਤਾਰਂ ਅਙ੍ਗੁष੍ਠਕਸਮਾਯਤਂ ॥੨੪.੦੧੩ ਸਾਰ੍ਧਮਙ੍ਗੁष੍ਠਕਂ ਵਾ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਦਗ੍ਰੇ ਤੁ ਮੁਖਂ ਭਵੇਤ੍ ।੨੪.੦੧੪ ਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲਵਿਸ੍ਤਾਰਂ ਪਞ੍ਚਾਙ੍ਗੁਲਮਥਾਪਿ ਵਾ ॥੨੪.੦੧੪ ਤ੍ਰਿਕਂ ਦ੍ਵ੍ਯਙ੍ਗੁਲਕਂ ਤਤ੍ਸ੍ਯਾਨ੍ਮਧ੍ਯਨ੍ਤਸ੍ਯ ਸੁਸ਼ੋਭਨਮ੍ ।੨੪.੦੧੫ ਆਯਾਮਸ੍ਤਤ੍ਸਮਸ੍ਤਸ੍ਯ ਮਧ੍ਯਨਿਮ੍ਨਃ ਸੁਸ਼ੋਭਨਃ ॥੨੪.੦੧੫ ਸ਼ੁषਿਰਂ ਕਣ੍ਠਦੇਸ਼ੇ ਸ੍ਯਾਦ੍ਵਿਸ਼ੇਦ੍ਯਾਵਤ੍ਕਨੀਯਸੀ ।੨੪.੦੧੬ ਸ਼ੇषਕੁਣ੍ਡਨ੍ਤੁ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਯਥਾਰੁਚਿ ਵਿਚਿਤ੍ਰਿਤਂ ॥੨੪.੦੧੬ ਸ੍ਰੁਵਨ੍ਤੁ ਹਸ੍ਤਮਾਤ੍ਰਂ ਸ੍ਯਾਦ੍ਦਣ੍ਡਕੇਨ ਸਮਨ੍ਵਿਤਂ (੧) ।੨੪.੦੧੭ ਵਟੁਕਂ ਦ੍ਵ੍ਯਙ੍ਗੁਲਂ(੨) ਵृਤ੍ਤਂ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਨ੍ਤੁ ਸੁਸ਼ੋਭਨਂ ॥੨੪.੦੧੭ ਗੋਪਦਨ੍ਤੁ ਯਥਾ ਮਗ੍ਨਮਲ੍ਪਪਙ੍ਕੇ ਤਥਾ ਭਵੇਤ੍ ।੨੪.੦੧੮ ਉਪਲਿਪ੍ਯ ਲਿਖੇਦ੍ਰੇਖਾਮਙ੍ਗੁਲਾਂ ਵਜ੍ਰਨਾਸਿਕਾਂ(੧) ॥੨੪.੦੧੮ ਸੌਮ੍ਯਾਗ੍ਰਾ ਪ੍ਰਥਮਾ ਤਸ੍ਯਾਂ ਰੇਖੇ ਪੂਰ੍ਵਮੁਖੇ ਤਯੋਃ ।੨੪.੦੧੯ ਮਧ੍ਯੇ ਤਿਸ੍ਰਸ੍ਤਥਾ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਦਿਕ੍ਰਮੇਣ ਤੁ ॥੨੪.੦੧੯ ਏਵਮੁਲ੍ਲਿਖ੍ਯ ਚਾਭ੍ਯੁਕ੍ਸ਼੍ਯ ਪ੍ਰਣਵੇਨ ਤੁ ਮਨ੍ਤ੍ਰਵਿਤ੍ ।੨੪.੦੨੦ ਵਿष੍ਟਰਂ ਕਲ੍ਪਯੇਤ੍ਤੇਨ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸ਼ਕ੍ਤਿਨ੍ਤੁ ਵੈष੍ਣਵੀਂ ॥੨੪.੦੨੦ ਅਲਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਮੂਰ੍ਤਿਮਤੀਂ ਕ੍ਸ਼ਿਪੇਦਗ੍ਨਿਂ ਹਰਿਂ ਸ੍ਮਰਨ੍ ।੨੪.੦੨੧ ਪ੍ਰਾਦੇਸ਼ਮਾਤ੍ਰਾਃ ਸਮਿਧੋ ਦਤ੍ਵਾ ਪਰਿਸਮੁਹ੍ਯ ਤਂ ॥੨੪.੦੨੧ ਦਰ੍ਭੈਸ੍ਤ੍ਰਿਧਾ ਪਰਿਸ੍ਤੀਰ੍ਯ ਪੂਰ੍ਵਾਦੌ ਤਤ੍ਰ ਪਾਤ੍ਰਕਂ ।੨੪.੦੨੨ ਆਸਾਦਯੇਦਿਧ੍ਮਵਹ੍ਨੀ ਭੂਮੌ ਚ ਸ਼੍ਰੁਕ੍ਸ਼੍ਰੁਵਦ੍ਵਯਂ ॥੨੪.੦੨੨ ਆਜ੍ਯਸ੍ਥਾਲੀ ਚਰੁਸ੍ਥਾਲੀ ਕੁਸ਼ਾਜ੍ਯਞ੍ਚ ਪ੍ਰਣੀਤਯਾ ।੨੪.੦੨੩ ਪ੍ਰੋਕ੍ਸ਼ਯਿਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਸ਼ਣੀਞ੍ਚ ਗृਹੀਤ੍ਵਾਪੂਰ੍ਯ ਵਾਰਿਣਾ ॥੨੪.੦੨੩ ਪਵਿਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰ੍ਹਿਤੇ ਹਸ੍ਤੇ ਪਰਿਸ਼੍ਰਾਵ੍ਯ ਚ ਤਜ੍ਜਲਂ ।੨੪.੦੨੪ ਪ੍ਰਾਙ੍ਨੀਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਸ਼ਣੀਪਾਤ੍ਰਣ੍ਜ੍ਯੋਤਿਰਗ੍ਰੇ ਨਿਧਾਯ ਚ ॥੨੪.੦੨੪ ਤਦਦ੍ਭਿਸ੍ਤ੍ਰਿਸ਼੍ਚ ਸਮ੍ਪ੍ਰੋਕ੍ਸ਼੍ਯ ਇਦ੍ਧ੍ਮਂ ਵਿਨ੍ਯਸ੍ਯ ਚਾਗ੍ਰਤਃ ।੨੪.੦੨੫ ਪ੍ਰਣੀਤਾਯਾਂ ਸੁਪੁष੍ਪਾਯਾਂ ਵਿष੍ਣੁਂ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵੋਤ੍ਤਰੇਣ ਚ ॥੨੪.੦੨੫ ਆਜ੍ਯਸ੍ਥਾਲੀਮਥਾਜ੍ਯੇਨ ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਯਾਗ੍ਰੇ ਨਿਧਾਯ ਚ ।੨੪.੦੨੬ ਸਮ੍ਪ੍ਲਵੋਤ੍ਪਵਨਾਭ੍ਯਾਨ੍ਤੁ ਕੁਰ੍ਯਾਦਾਜ੍ਯਸ੍ਯ ਸਂਸ੍ਕृਤਿਂ ॥੨੪.੦੨੬ ਅਖਣ੍ਡਿਤਾਗ੍ਰੌ ਨਿਰ੍ਗਰ੍ਭੌ ਕੁਸ਼ੌ ਪ੍ਰਾਦੇਸ਼ਮਾਤ੍ਰਕੌ ।੨੪.੦੨੭ ਤਾਭ੍ਯਾਮੁਤ੍ਤਾਨਪਾਣਿਭ੍ਯਾਮਙ੍ਗੁष੍ਠਾਨਾਮਿਕੇਨ ਤੁ ॥੨੪.੦੨੭ ਆਜ੍ਯਂ ਤਯੋਸ੍ਤੁ ਸਙ੍ਗृਹ੍ਯ ਦ੍ਵਿਰ੍ਨੀਤ੍ਵਾ ਤ੍ਰਿਰਵਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ਿਪੇਤ੍(੨) ।੨੪.੦੨੮ ਸ੍ਰੁਕ੍ਸ੍ਰੁਵੌ ਚਾਪਿ ਸਙ੍ਗृਹ੍ਯ ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਵਾਰਿਣ ॥੨੪.੦੨੮ ਪ੍ਰਤਪ੍ਯ ਦਰ੍ਭੈਃ ਸਮ੍ਮृਜ੍ਯ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਾਲ੍ਯ ਚੈਵ ਹਿ ।੨੪.੦੨੯ ਨਿष੍ਟਪ੍ਯ ਸ੍ਥਾਪਯਿਤ੍ਵਾ(੧) ਤੁ ਪ੍ਰਣਵੇਨੈਵ ਸਾਧਕਃ ॥੨੪.੦੨੯ ਪ੍ਰਣਵਾਦਿਨਮੋਨ੍ਤੇਨ ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਧੋਮਂ ਸਮਾਚਰੇਤ੍ ।੨੪.੦੩੦ ਗਰ੍ਭਾਧਾਨਾਦਿਕਰ੍ਮਾਣਿ ਯਾਵਦਂਸ਼ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਯਾ ॥੨੪.੦੩੦ ਨਾਮਾਨ੍ਤਂ ਵ੍ਰਤਬਨ੍ਧਾਨ੍ਤਂ ਸਮਾਵਰ੍ਤਾਵਸਾਨਕਮ੍ ।੨੪.੦੩੧ ਅਧਿਕਾਰਾਵਸਾਨਂ ਵਾ ਕਰ੍ਯਾਦਙ੍ਗਾਨੁਸਾਰਤਃ ॥੨੪.੦੩੧ ਪ੍ਰਣਵੇਨੋਪਚਾਰਨ੍ਤੁ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਸਾਧਕਃ ।੨੪.੦੩੨ ਅਙ੍ਗੈਰ੍ਹੋਮਸ੍ਤੁ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯੋ ਯਥਾਵਿਤ੍ਤਾਨੁਸਾਰਤਃ ॥੨੪.੦੩੨ ਗਰ੍ਭਾਦਾਨਨ੍ਤੁ ਪ੍ਰਥਮਂ ਤਤਃ ਪੁਂਸਵਨਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ ।੨੪.੦੩੩ ਸੀਮਨ੍ਤੋਨ੍ਨਯਨਂ ਜਾਤਕਰ੍ਮ ਨਾਮਾਨ੍ਨਪ੍ਰਾਸ਼ਨਮ੍ ॥੨੪.੦੩੩ ਚੂਡਕृਤਿਂ ਵ੍ਰਤਬਨ੍ਧਂ ਵੇਦਵ੍ਰਤਾਨ੍ਯਸ਼ੇषਤਃ(੨) ।੨੪.੦੩੪ ਸਮਾਵਰ੍ਤਨਂ ਪਤ੍ਨ੍ਯਾ ਚ ਯੋਗਸ਼੍ਚਾਥਾਧਿਕਾਰਕਃ(੩) ॥੨੪.੦੩੪ ਹृਦਾਦਿਕ੍ਰਮਤੋ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਏਕੈਕਂ ਕਰ੍ਮ ਪੂਜ੍ਯ ਚ ।੨੪.੦੩੫ ਅष੍ਟਾਵष੍ਟੌ ਤੁ ਜੁਹੁਯਾਤ੍ਪ੍ਰਤਿਕਰ੍ਮਾਹੁਤੀਃ ਪੁਨਃ ॥੨੪.੦੩੫ ਪੂਰ੍ਣਾਹੁਤਿਂ ਤਤੋ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਸ਼੍ਰੁਚਾ ਮੂਲੇਨ ਸਾਧਕਃ ।੨੪.੦੩੬ ਵੌषਡਨ੍ਤੇਨ ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਪ੍ਲੁਤਂ ਸੁਸ੍ਵਰਮੁਚ੍ਚਰਨ੍ ॥੨੪.੦੩੬ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਵਹ੍ਨਿਨ੍ਤੁ ਸਂਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਸ਼੍ਰਪਯੇਦ੍ਵੈष੍ਣਵਞ੍ਚਰੁਮ੍ ।੨੪.੦੩੭ ਆਰਾਧ੍ਯ ਸ੍ਥਿਣ੍ਡਿਲੇ ਵਿष੍ਣੁਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ ਸਂਸ੍ਮृਤ੍ਯ ਸਂਸ਼੍ਰਪੇਤ੍(੪) ॥੨੪.੦੩੭ ਆਸਨਾਦਿਕ੍ਰਮੇਣੈਵ ਸਾਙ੍ਗਾਵਰਣਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ।੨੪.੦੩੮ ਗਨ੍ਧਪੁष੍ਪੈਃ ਸਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਧ੍ਯਾਤਾ ਦੇਵਂ ਸੁਰੋਤ੍ਤਮਮ੍ ॥੨੪.੦੩੮ ਆਧਾਯੇਧ੍ਮਮਥਾਘਾਰਾਵਾਜ੍ਯਾਵਗ੍ਨੀਸ਼ਸਂਸ੍ਥਿਤੌ ।੨੪.੦੩੯ ਵਾਯਵ੍ਯਨੈਰ੍ऋਤਾਸ਼ਾਦਿਪ੍ਰਵृਤ੍ਤੌ ਤੁ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍ ॥੨੪.੦੩੯ ਆਜ੍ਯਭਾਗੌ ਤਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਚਕ੍ਸ਼ੁषੀ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੋਤ੍ਤਰੇ ।੨੪.੦੪੦ ਮਧ੍ਯੇਥ ਜੁਹੁਯਾਤ੍ਸਰ੍ਵਮਨ੍ਤ੍ਰਾਨਰ੍ਚਾਕ੍ਰਮੇਣ ਤੁ ॥੨੪.੦੪੦ ਆਜ੍ਯੇਨ ਤਰ੍ਪਯੇਨ੍ਮੂਰ੍ਤੇਰ੍ਦਸ਼ਾਂਸ਼ੇਨਾਙ੍ਗਹੋਮਕਮ੍ ।੨੪.੦੪੧ ਸ਼ਤਂ ਸਹਸ੍ਰਂ ਵਾਜ੍ਯਾਦ੍ਯੈਃ ਸਮਿਦ੍ਭਿਰ੍ਵਾ ਤਿਲੈਃ ਸਹ(੧) ॥੨੪.੦੪੧ ਸਮਾਪ੍ਯਾਰ੍ਚਾਨ੍ਤੁ ਹੋਮਾਨ੍ਤਾਂ ਸ਼ੁਚੀਨ੍ ਸ਼ਿष੍ਯਾਨੁਪੋषਿਤਾਨ੍ ।੨੪.੦੪੨ ਆਹੂਯਾਗ੍ਰੇ ਨਿਵੇਸ਼੍ਯਾਥ ਹ੍ਯਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਪ੍ਰੋਕ੍ਸ਼ਯੇਤ੍ਪਸ਼ੂਨ੍ ॥੨੪.੦੪੨ ਸ਼ਿष੍ਯਾਨਾਤ੍ਮਨਿ ਸਂਯੋਜ੍ਯ ਅਵਿਦ੍ਯਾਕਰ੍ਮਬਨ੍ਧਨੈਃ ।੨੪.੦੪੩ ਲਿਙ੍ਗਾਨੁਵृਤ੍ਤਸ਼੍ਚੈਤਨ੍ਯਂ ਸਹ ਲਿਙ੍ਗੇਨ ਪਾਸ਼ਿਤਮ੍(੨) ॥੨੪.੦੪੩ ਧ੍ਯਾਨਮਾਰ੍ਗੇਨ ਸਮ੍ਪ੍ਰੋਕ੍ਸ਼੍ਯ ਵਾਯੁਬੀਜੇਨ ਸ਼ੋਧਯੇਤ੍ ।੨੪.੦੪੪ ਤਤੋ ਦਹਨਬੀਜੇਨ ਸृष੍ਟਿਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਸਞ੍ਜ੍ਞਿਕਾਮ੍ ॥੨੪.੦੪੪ ਨਿਰ੍ਦਗ੍ਧਾਂ ਸਕਲਾਂ ਧ੍ਯਾਯੇਦ੍ਭਸ੍ਮਕੂਟਨਿਭਸ੍ਥਿਤਾਮ੍ ।੨੪.੦੪੫ ਪ੍ਲਾਵਯੇਦ੍ਵਾਰਿਣਾ ਭਸ੍ਮ ਸਂਸਾਰਂ ਵਾਰ੍ਮਯਂ ਸ੍ਮਰੇਤ੍(੩)੨੪.੦੪੫ ਤਤ੍ਰ ਸ਼ਕ੍ਤਿਂ ਨ੍ਯਸੇਤ੍ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਪਾਰ੍ਥਿਵੀਂ ਬੀਜਸਞ੍ਜ੍ਞਿਕਾਮ੍ ।੨੪.੦੪੬ ਤਨ੍ਮਾਤ੍ਰਾਭਿਃ ਸਮਸ੍ਤਾਭਿਃ ਸਂਵृਤਂ ਪਾਰ੍ਥਿਵਂ ਸ਼ੁਭਮ੍ ॥੨੪.੦੪੬ ਅਣ੍ਡਨ੍ਤਦੁਦ੍ਭਵਨ੍ਧ੍ਯਾਯੇਤ੍ਤਦਾਧਾਰਨ੍ਤਦਾਤ੍ਮਕਮ੍ ।੨੪.੦੪੭ ਤਨ੍ਮਧ੍ਯੇ ਚਿਨ੍ਤਯੇਨ੍ਮੂਰ੍ਤਿਂ ਪੌਰੁषੀਂ ਪ੍ਰਣਵਾਤ੍ਮਿਕਾਮ੍ ॥੨੪.੦੪੭ ਲਿਙ੍ਗਂ ਸਙ੍ਕ੍ਰਾਮਯੇਤ੍ਪਸ਼੍ਚਾਦਾਤ੍ਮਸ੍ਥਂ ਪੂਰ੍ਵਸਂਸ੍ਕृਤਮ੍ (੪) ।੨੪.੦੪੮ ਵਿਭਕ੍ਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਂਸ੍ਥਾਨਂ ਕ੍ਰਮਾਦ੍ਵृਦ੍ਧਂ ਵਿਚਿਨ੍ਤਯੇਤ੍ ॥੨੪.੦੪੮ ਤਤੋਣ੍ਡਮਬ੍ਦਮੇਕਂ ਤੁ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵਿਸ਼ਕਲੀਕृਤਮ੍ ।੨੪.੦੪੯ ਦ੍ਯਾਵਾਪृਥਿਵ੍ਯੌ ਸ਼ਕਲੇ ਤਯੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਮ੍ ॥੨੪.੦੪੯ ਜਾਤਂ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਸ਼੍ਯ ਪ੍ਰਣਵੇਨ ਤੁ ਸਂਸ਼੍ਰਿਤਮ੍ ।੨੪.੦੫੦ ਮਨ੍ਤ੍ਰਾਤ੍ਮਕਤਨੁਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਯਥਾਨ੍ਯਾਸਂ ਪੁਰੋਦਿਤਮ੍ ॥੨੪.੦੫੦ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਹਸ੍ਤਂ ਤਤੋ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਦਤ੍ਵਾ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਤੁ ਵੈष੍ਣਵਮ੍ ।੨੪.੦੫੧ ਏਵਮੇਕਂ ਬਹੂਨ੍ ਵਾਪਿ ਜਨਿਤ੍ਵਾ ਧ੍ਯਾਨਯੋਗਤਃ ॥੨੪.੦੫੧ ਕਰੌ ਸਙ੍ਗृਹ੍ਯ ਮੂਲੇਨ ਨੇਤ੍ਰੇ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਤੁ ਵਾਸਸਾ ।੨੪.੦੫੨ ਨੇਤ੍ਰਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਮਨ੍ਤ੍ਰੀ ਤਾਨ੍ ਸਦਨੇਨਾਹਤੇਨ ਤੁ ॥੨੪.੦੫੨ ਕृਤਪੂਜੋ ਗੁਰੁਃ ਸਮ੍ਯਕ੍ਦੇਵਦੇਵਸ੍ਯ ਤਤ੍ਤ੍ਵਵਾਨ੍ ।੨੪.੦੫੩ ਸ਼ਿष੍ਯਾਨ੍ ਪੁष੍ਪਾਞ੍ਜਲਿਭृਤਃ ਪ੍ਰਾਙ੍ਮੁਖਾਨੁਪਵੇਸ਼ਯੇਤ੍ ॥੨੪.੦੫੩ ਅਰ੍ਚਯੇਯੁਸ਼੍ਚ ਤੇਪ੍ਯੇਵਮ੍ਪ੍ਰਸੂਤਾ ਗੁਰੁਣਾ ਹਰਿਮ੍ ।੨੪.੦੫੪ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤ੍ਵਾ ਪੁष੍ਪਾਞ੍ਜਲਿਂ ਤਤ੍ਰ ਪੁष੍ਪਾਦਿਭਿਰਨਨ੍ਤਰਮ੍ ॥੨੪.੦੫੪ ਅਮਨ੍ਤ੍ਰਮਰ੍ਚਨਂ ਕृਤ੍ਵਾ(੧) ਗੁਰੋਃ ਪਾਦਾਰ੍ਚਨਨ੍ਤਤਃ ।੨੪.੦੫੫ ਵਿਧਾਯ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਸਰ੍ਵਸ੍ਵਂ ਚਾਰ੍ਧਮੇਵ ਵਾ ॥੨੪.੦੫੫ ਗੁਰੁਃ ਸਂਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਯੇਚ੍ਛਿष੍ਯਾਨ੍ ਤੈਃ ਪੂਜ੍ਯੋ ਨਾਮਭਿਰ੍ਹਰਿਃ ।੨੪.੦੫੬ ਵਿਸ਼੍ਵਕ੍ਸੇਨਂ ਯਜੇਦੀਸ਼ਂ ਸ਼ਙ੍ਖਚਕ੍ਰਗਦਾਧਰਮ੍ ॥੨੪.੦੫੬ ਤਜ੍ਜਪਨ੍ਤਞ੍ਚ ਤਰ੍ਜਨ੍ਯਾ ਮਣ੍ਡਲਸ੍ਥਂ ਵਿਸਰ੍ਜਯੇਤ੍

ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ ਵਾਸੁਦੇਵਾਦਿਮਨ੍ਤ੍ਰਾਣਾਂ ਪੂਜ੍ਯਾਨਾਂ ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਵਦੇ। ਵਾਸੁਦੇਵਃ ਸਙ੍ਕਰ੍षਣਃ ਪ੍ਰਦ੍ਯੁਮ੍ਨਸ਼੍ਚਾਨਿਰੁਦ੍ਧਕਃ

ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਵਾਸੁਦੇਵ ਆਦਿ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਲਕਸ਼ਣ ਦੱਸੋ। ਵਾਸੁਦੇਵ, ਸੰਕਰਸ਼ਣ, ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਅਤੇ ਅਨਿਰੁੱਧ।

ਨਮੋ ਭਗਵਤੇ ਚਾਦੌ ਅ ਆ ਅਂ ਅਃ ਸ੍ਵਵੀਜਕਾਃ । ਓਙ੍ਕਾਰਾਦ੍ਯਾ ਨਮੋਨ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਨਮੋ ਨਾਰਾਯਣਸ੍ਤਤਃ

ਸਰਵਪ੍ਰਥਮ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ; ਅ, ਆ, ਅੰ, ਅਹ — ਇਹ ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਂਕਾਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ 'ਨਮਹ' ਤੇ ਖਤਮ ਹੋਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਫਿਰ ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

ਓਂ ਤਤ੍ ਸਦ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੇ ਚੈਵ ਓਂ ਨਮੋ ਵਿष੍ਣਵੇ ਨਮਃ। ਓਂ ਕ੍ਸ਼ੋਂ ਓਂ ਨਮੋ ਭਗਵਤੇ ਨਰਸਿਂਹਾਯ ਵੈ ਨਮਃ

ਓਂ, ਤਤ, ਸਤ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਂ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਓਂ, ਖ੍ਸ਼ੋਂ, ਓਂ, ਭਗਵਾਨ ਨਰਸਿੰਘ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

ਓਂ ਭੂਰ੍ਨਮੋ ਭਗਵਤੇ ਵਰਾਹਾਯ ਨਰਾਧਿਪਾਃ। ਜਵਾਰੁਣਹਰਿਦ੍ਰਾਭਾ ਨੀਲਸ਼੍ਯਾਮਲਲੋਹਿਤਾਃ

ਓਂ ਭੂ, ਭਗਵਾਨ ਵਰਾ੍ਹ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ; (ਉਸ ਦੀਆਂ ਰੂਪਾਂ) ਤੇਜ਼, ਲਾਲ, ਪੀਲੀਆਂ, ਨੀਲੀਆਂ, ਕਾਲੀਆਂ ਤੇ ਲਾਲ ਹਨ।

ਮੇਘਾਗ੍ਨਿਮਧੁਪਿਙ੍ਗਾਭਾ ਵਲ੍ਲਭਾ ਨਵ ਨਾਯਕਾਃ। ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਸ੍ਵਰਵੀਜਾਨਾਂ ਸ੍ਵਨਾਮਾਨ੍ਤੈਰ੍ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍

ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਰੰਗ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਰੰਗ, ਸ਼ਹਿਦ-ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਰੰਗ, ਪਿਆਰੇ, ਨੌ ਨੇਤਾ; ਸੁਰਾਂ ਦੇ ਬੀਜ-ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਅੰਗ, ਆਪਣੇ ਨਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਨਾਲ, ਕ੍ਰਮਵਾਰ।

ਹृਦਯਾਦੀਨਿ ਕਲ੍ਪੇਤ ਵਿਭਕ੍ਤੈਸ੍ਤਨ੍ਤ੍ਰਵੇਦਿਭਿਃ। ਵ੍ਯਞ੍ਚਨਾਦੀਨਿ ਬੀਜਾਨਿ ਤੇषਾਂ ਲਕ੍ਸ਼ਣਮਨ੍ਯਥਾ

ਹਿਰਦਾ ਆਦਿ ਅੰਗ ਤੰਤ੍ਰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬਣਾਏ ਜਾਣ; ਵਿਅੰਜਨ ਬੀਜ-ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਲਕੜੇ ਵੱਖਰੇ ਹਨ।

ਦੀਰ੍ਘਸ੍ਵਰੈਸ੍ਤੁ ਭਿਨ੍ਨਾਨਿ ਨਮੋਨ੍ਤਾਨ੍ਤਸ੍ਥਿਤਾਨਿ ਤੁ। ਅਹ੍ਗਾਨਿ ਹ੍ਰਸ੍ਵਯੁਕ੍ਤਾਨਿ ਉਪਾਙ੍ਗਾਨੀਤਿ ਵਰ੍ਣ੍ਯਤੇ

ਲੰਮੇ ਸੁਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ, 'ਨਮਹ' ਤੇ ਖਤਮ ਹੋਣ ਵਾਲੇ, ਅੰਗ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਛੋਟੇ ਸੁਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਉਪ-ਅੰਗ ਹਨ।

ਵਿਭਕ੍ਤਨਾਮਵਰ੍ਣਾਨ੍ਤਸ੍ਥਿਤਾਨਿ ਵੀਦਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਦੀਰ੍ਘੈਰ੍ਹ੍ਰਸ੍ਵੈਸ਼੍ਚ ਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਸਾਙ੍ਗੋਪਾਙ੍ਗਂਸ੍ਵਰੈਃ ਕ੍ਰਮਾਤ੍

ਵੱਖਰੇ ਨਾਂ ਤੇ ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਖੜੇ, ਵਧੀਆ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਲੰਮੇ ਤੇ ਛੋਟੇ ਸੁਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਮੁੱਖ ਤੇ ਉਪ-ਅੰਗ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਵ੍ਯਞ੍ਚਨਾਨਾਂ ਕ੍ਰਮੋ ਹ੍ਯੇष ਹृਦਯਾਦਿਪ੍ਰਕੂਪ੍ਤਯੇ। ਸ੍ਵਵੀਜੇਨ ਸ੍ਵਨਾਮਾਨ੍ਤੈਰ੍ਵਿਭਕ੍ਤਾਨ੍ਯਙ੍ਗਨਾਭਿਃ

ਹਿਰਦਾ ਆਦਿ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਵਿਅੰਜਨਾਂ ਦੀ ਇਹ ਲੜੀ ਹੈ; ਆਪਣੇ ਬੀਜ ਤੇ ਨਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਨਾਲ, ਮੁੱਖ ਤੇ ਉਪ-ਅੰਗ ਵੱਖਰੇ।

ਯੁਕ੍ਤਾਨਿ ਹृਦਯਾਦੀਨਿ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਨ੍ਤਾਦਿ ਪਞ੍ਚਤਃ । ਆਰਭ੍ਯ ਕਲ੍ਪਯਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਜਪੇਤ੍ ਸਿਦ੍ਧ੍ਯਨੁਰੂਪਤਃ

ਹਿਰਦਾ ਆਦਿ ਅੰਗ, ਮੁੱਖ ਤੇ ਉਪ-ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਬਾਰਾਂ ਅੰਤ ਤੇ ਪੰਜ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਬਣਾਕੇ, ਮਨਚਾਹੀ ਸਿੱਧੀ ਲਈ ਜਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਹृਦਯਞ੍ਚ ਸ਼ਿਰਸ਼੍ਚੁਡਾ ਕਵਚਂ ਨੇਤ੍ਰਮਸ੍ਤਕਮ੍। षਡਙ੍ਗਾਨਿ ਤੁ ਵੀਜਾਨਾਂ ਮੂਲਸ੍ਯ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਙ੍ਗਕਮ੍

ਹਿਰਦਾ, ਸਿਰ, ਚੁੜਾ, ਕਵਚ, ਅੱਖ, ਮਸਤਕ — ਇਹ ਬੀਜ-ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਛੇ ਅੰਗ ਹਨ; ਮੂਲ ਦੇ ਬਾਰਾਂ ਅੰਗ ਹਨ।

ਹृਚ੍ਛਿਰਸ਼੍ਚ ਸ਼ਿਖਾ ਵਰ੍ਮ੍ਮ ਚਾਸ੍ਤ੍ਰਨੇਤ੍ਰਨ੍ਤਥੋਦਰਮ੍। ਪृष੍ਠਬਾਹੂਰੁਜਾਨੂਁਸ਼੍ਚ ਜਙ੍ਘਾ ਪਾਦੌ ਕ੍ਰਮਾਨ੍ਨ੍ਯਸੇਤ੍

ਹਿਰਦਾ, ਸਿਰ, ਚੁੜਾ, ਕਵਚ, ਅਸਤਰ, ਅੱਖ, ਤੇ ਪੇਟ; ਪਿੱਠ, ਬਾਂਹ, ਰਾਨ, ਗੋਡੇ, ਜੰਘ, ਪੈਰ — ਇਹ ਸਾਰੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਰੱਖਣੇ ਹਨ।

ਕਂ ਟਂ ਪਂ ਸ਼ਂ ਵੈਨਤੇਯਃ ਖਂ ਠਂ ਫਂ षਂ ਗਦਾਮਨੁਃ । ਗਂ ਡਂ ਬਂ ਸਂ ਪੁष੍ਟਿਮਨ੍ਤ੍ਰੋ ਘਂ ਢਂ ਭਂ ਹਂ ਸ਼੍ਰਿਯੈ ਨਮਃ

ਕੰ, ਟੰ, ਪੰ, ਸ਼ੰ — ਵੈਨਤੇਯ; ਖੰ, ਠੰ, ਫੰ, ਸ਼ੰ — ਗਦਾ-ਮਨੁ; ਗੰ, ਡੰ, ਬੰ, ਸੰ — ਪੋਸ਼ਣ ਮੰਤ੍ਰ; ਘੰ, ਢੰ, ਭੰ, ਹੰ — ਸ਼੍ਰੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

ਵਂ ਸ਼ਂ ਮਂ ਕ੍ਸ਼ਂ ਪਾਞ੍ਚਜਨ੍ਯਂ ਛਂ ਤਂ ਪਂ ਕੌਸ੍ਤੁਭਾਯ ਚ। ਜਂ ਖਂ ਵਂ ਸੁਦਰ੍ਸ਼ਨਾਯ ਸ਼੍ਰੀਵਤ੍ਸਾਯ ਸਂ ਵਂ ਦਂ ਚਂ ਲਂ

ਵੰ, ਸ਼ੰ, ਮੰ, ਖ੍ਸ਼ੰ — ਪਾਂਚਜਨਯ; ਛੰ, ਤੰ, ਪੰ — ਕੌਸਤੁਭ; ਜੰ, ਖੰ, ਵੰ — ਸੁਦਰਸ਼ਨ; ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ — ਸੰ, ਵੰ, ਦੰ, ਚੰ, ਲੰ।

ਓਂ ਧਂ ਵਂ ਵਨਮਾਲਾਯੈ ਮਹਾਨਨ੍ਤਾਯ ਵੈ ਨਮਃ । ਨਿਰ੍ਬੀਜਪਦਮਨ੍ਤ੍ਰਾਣਂ ਪਦੈਰਙ੍ਗਾਨਿ ਕਲ੍ਪਯੇਤ੍

ਓਂ, ਢੰ, ਵੰ — ਵਨਮਾਲਾ; ਮਹਾਨੰਤ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੀਜ-ਅੱਖਰ ਨਹੀਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਬਣਾਏ ਜਾਣ।

ਜਾਤ੍ਯਨ੍ਤੈਰ੍ਨਾਮਸਂਯੁਕ੍ਤੈਰ੍ਹृਦਯਾਦੀਨਿ ਪਞ੍ਚਧਾ। ਪ੍ਰਣਵਂ ਹृਦਯਾਦੀਨਿ ਤਤਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਨਿ ਪਞ੍ਚਧਾ

ਜਾਤੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਨਾਂ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਹਿਰਦਾ ਆਦਿ ਪੰਜ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ; ਪ੍ਰਣਵ ਨਾਲ, ਹਿਰਦਾ ਆਦਿ ਪੰਜ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਪ੍ਰਣਵਂ ਹृਦਯਂ ਪੂਰ੍ਵਂ ਪਰਾਯੇਤਿ ਸ਼ਿਰਃ ਸ਼ਿਖਾ। ਨਾਮ੍ਨਾਤ੍ਮਨਾ ਤੁ ਕਵਚਂ ਅਸ੍ਤ੍ਰਂ ਨਾਮਾਨ੍ਤਕਂ ਭਵੇਤ੍

ਪ੍ਰਣਵ ਪਹਿਲਾਂ ਹਿਰਦਾ ਹੈ, ਪਰਾਅ ਸਿਰ ਤੇ ਚੁੜਾ; ਆਪਣਾ ਨਾਂ ਕਵਚ ਹੈ, ਤੇ ਨਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਨਾਲ ਅਸਤਰ ਬਣਦਾ ਹੈ।

ਓਂ ਪਰਾਸ੍ਤ੍ਰਾਦਿਸ੍ਵਨਾਮਾਤ੍ਮਾ ਚਤੁਰ੍ਥ੍ਯਨ੍ਤੋ ਨਮੋਨ੍ਤਕਃ। ਏਕਵ੍ਯੂਹਾਦਿਪਡ੍‌ਵਿਸ਼ਵ੍ਯੂਹਾਤ੍ਤਸ੍ਯਾਤ੍ਮਨੋ ਮਨੁਃ

ਓਂ, ਪਰਾਅ, ਅਸਤਰ ਤੇ ਆਪਣਾ ਨਾਂ, ਚੌਥੀ ਵਿਭਕਤੀ ਤੇ 'ਨਮਹ' ਦੇ ਅੰਤ ਨਾਲ; ਇੱਕ ਵਿਉਹ ਤੋਂ ਦਸ ਵਿਉਹ ਤੱਕ, ਉਸ ਦਾ ਆਪਣਾ ਮੰਤ੍ਰ।

ਕਨਿष੍ਠਾਦਿਕਰਾਗ੍ਰੇषੁ ਪ੍ਰਕृਤਿਂ ਦੇਹਕੇਰ੍ਚ੍ਚਯੇਤ੍। ਪਰਾਯ ਪੁਰੁषਾਤ੍ਮਾ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਪ੍ਰਕृਤ੍ਯਾਤ੍ਮਾ ਦ੍ਵਿਰੂਪਕਃ

ਛੋਟੀ ਉਂਗਲੀ ਤੇ ਹਥਾਂ ਦੇ ਅੰਗੂਠਿਆਂ ਤੇ, ਸਰੀਰ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਪਰਾਅ ਪੁਰਖ ਦਾ ਆਤਮ ਹੈ, ਤੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਨਾਲ ਦੋ ਰੂਪ ਬਣਦੇ ਹਨ।

ਓਂ ਪਰਾਯਾਗ੍ਨ੍ਯਾਤ੍ਮਨੇ ਚੈਵ ਵਾਯ੍ਵਰ੍ਕ੍ਕੌ ਚ ਦ੍ਵਿਰੂਪਕਃ। ਅਗ੍ਨਿਂ ਤ੍ਰਿਮੂਰ੍ਤ੍ਤੌ ਵਿਨ੍ਯਸ੍ਯ ਵ੍ਯਾਪਕਂ ਕਰਦੇਹਯੋਃ

ਓਂ। ਪਰਮਾਤਮਾ, ਅਗਨਿ ਦੇ ਸਵਰੂਪ, ਅਤੇ ਵਾਯੁ ਤੇ ਸੂਰਜ, ਜੋ ਦੋਹਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ, ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਅਗਨਿ ਨੂੰ ਹੱਥ ਤੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਰੱਖੋ।

ਵਾਯ੍ਵਰ੍ਕ੍ਕੌ ਕਰਸ਼ਾਖਾਸੁ ਸਵ੍ਯੇਤਰਕਰਦ੍ਵਯੇ। ਹृਦਿ ਮੂਰ੍ਤ੍ਤੌ ਤਨਾਵੇष ਤ੍ਰਿਵ੍ਯੂਹੇ ਤੁਰ੍ਯ੍ਯਰੂਪਕੇ

ਵਾਯੁ ਤੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ 'ਤੇ, ਸੱਜੇ ਤੇ ਖੱਬੇ ਹੱਥ 'ਤੇ ਰੱਖੋ; ਉਸ ਰੂਪ ਨੂੰ ਦਿਲ ਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ, ਤਿੰਨ ਵਯੂਹਾਂ ਅਤੇ ਚੌਥੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੋ।