ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਵੀਜਙ੍ਕੌਰਣ੍ਟਕਞ੍ਚਾਪਿ ਮਧੁਕਂ ਸ਼੍ਵੇਤਚਨ੍ਦਨਂ । ਪਦ੍ਮੋਤ੍ਪਲਸ੍ਯ ਮੂਲਾਨਿ ਮਧੁਕਂ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਤਿਲਾਨ੍ ।। ੨੮੫.

ਵੀਜਾ, ਕਉਰੰਟਕਾ ਦੇ ਬੀਜ, ਮਧੁਕਾ, ਚਿੱਟਾ ਚੰਦਨ, ਕਮਲ ਅਤੇ ਨੀਲੋਤਪਲ ਦੇ ਜੜਾਂ, ਮਧੁਕਾ, ਚੀਨੀ ਅਤੇ ਤਿਲ —

ਦ੍ਰਵਮਾਣੇषੁ ਗਰ੍ਭੇषੁ ਗਰ੍ਭਸ੍ਥਾਪਨਮੁਤ੍ਤਮਂ । ਦੇਵਦਾਰੁ ਨਭਃ ਕੁष੍ਠਂ ਨਲਦਂ ਵਿਸ਼੍ਵਭੇषਜਂ ।। ੨੮੫.

ਜਦੋਂ ਗਰਭ ਹਿਲਦਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਭ ਵਧੀਆ ਗਰਭ ਟਿਕਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ: ਦੇਵਦਾਰੂ, ਨਭ, ਕੁਸ਼ਟ, ਨਲਦਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਭੈਸ਼ਜ।

ਲੇਪਃ ਕਾਞ੍ਜਿਕਸਮ੍ਪਿष੍ਟਸ੍ਤੈਲਯੁਕ੍ਤਃ ਸ਼ਿਰੋਰ੍ਤ੍ਤਿਨੁਤ੍ । ਵਸ੍ਤ੍ਰਪੂਤਂ ਕ੍ਸ਼ਿਪੇਤ੍ ਕੋष੍ਣਂ ਸਿਨ੍ਧੂਤ੍ਥਂ ਕਰ੍ਣਸ਼ੂਲਨੁਤ੍ ।। ੨੮੫.

ਕਾਂਜੀ ਅਤੇ ਤੇਲ ਨਾਲ ਬਣੀ ਲੇਪ, ਸਿਰ 'ਤੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਦਰਦ ਦੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਕਪੜੇ ਨਾਲ ਛਾਣ ਕੇ, ਗਰਮ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਕੰਨ ਦੇ ਦਰਦ ਨੂੰ ਵੀ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਲਸ਼ੁਨਾਰ੍ਦ੍ਰਕਸ਼ਿਗ੍ਰੂਣਾਂ ਕਦਲ੍ਯਾ ਵਾ ਰਸਃ ਪृਥਕ੍ । ਬਲਾਸ਼ਤਾਵਰੀਰਾਸ੍ਨਾਮृਤਾਃ ਮੈਰੀਯਕੈਃ ਪਿਵੇਤ੍ ।। ੨੮੫.

ਲਸਣ, ਤਾਜਾ ਅਦਰਕ, ਸਜਣ ਦੀ ਫਲੀ ਜਾਂ ਕੇਲਾ — ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰਸ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲੈ ਕੇ, ਬਲਾ, ਸ਼ਤਾਵਰੀ, ਰਾਸਨਾ, ਅਮ੍ਰਤਾ ਅਤੇ ਮੈਰੀਯਕਾ ਦੇ ਚੂਰਨ ਨਾਲ ਪੀਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਤ੍ਰਿਫਲਾਸਹਿਤਂ ਸਰ੍ਪਿਸ੍ਤਿਮਿਰਘ੍ਨਮਨੁਤ੍ਤਮਂ । ਤ੍ਰਿਫਲਾਵ੍ਯੋषਸਿਨ੍ਧੂਤ੍ਥੈਰ੍ਘृਤਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਪਿਵੇਨ੍ਨਰਃ ।। ੨੮੫.

ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਘੀ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ; ਤ੍ਰਿਫਲਾ, ਵਯੋਸ਼ ਅਤੇ ਸਿੰਧੂ ਨਮਕ ਨਾਲ ਪਕਾ ਘੀ ਪੀਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਚਾਕ੍ਸ਼ੁष੍ਯਮ੍ਭੇਦਨਂ ਹृਦ੍ਯਂ ਦੀਪਨਂ ਕਫਰੋਗਨੁਤ੍ । ਨੀਲੋਤ੍ਪਲਸ੍ਯ ਕਿਞ੍ਜਲ੍ਕਂ ਗੋਸ਼ਕृਦ੍ਰਸਸਂਯੁਤਂ ।। ੨੮੫.

ਨੀਲੋਤਪਲ ਦਾ ਪਰਾਗ, ਗਾਂ ਦੇ ਗੋਬਰ ਦੇ ਰਸ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਅੱਖਾਂ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ, ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਸਾਫ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮਨ ਭਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਭੁੱਖ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਫ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਗੁਟਿਕਾਞ੍ਜਨਮੇਤਤ੍ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਦਿਨਰਾਤ੍ਰ੍ਯਨ੍ਧਯੋਰ੍ਹਿਤਂ । ਯष੍ਟਿਮਧੁਵਚਾਕृष੍ਣਾਵੀਜਾਨਂ ਗੁਟਜਸ੍ਯ ਚ ।। ੨੮੫.

ਇਹ ਗੁਟਿਕਾ ਅੰਜਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦਿਨ ਜਾਂ ਰਾਤ ਅੰਨ੍ਹੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੈ; ਯਸ਼ਟੀਮਧੁ, ਵਚਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਬੀਜ ਅਤੇ ਗੁਟਜਾ ਨਾਲ।

ਕਲ੍ਕੇਨਾਲੋਡ੍ਯ ਨਿਮ੍ਬਸ੍ਯ ਕषਾਯੋ ਵਮਨਾਯਸਃ । ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ੍ਵਿਨ੍ਨਯਵਨ੍ਤੋਯਂ ਪ੍ਰਦਾਤਵ੍ਯਂ ਵਿਰੇਚਨਮ੍ ।। ੨੮੫.

ਨਿੰਬ ਦੇ ਕਸ਼ਾਏ ਨੂੰ ਪਿਸ ਕੇ, ਉਲਟੀ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਰਬੀ ਤੇ ਪਸੀਨਾ ਆਉਂਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਦੇ ਕੇ ਵਿਸਰਜਨ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਅਨ੍ਯ੍ਥਾ ਯੋਜਿਤਂ ਕੁਰ੍ਯ੍ਯਾਤ੍ ਮਨ੍ਦਾਗ੍ਨਿਂ ਗੌਰਵਾਰੁਚਿਂ। ਪਥ੍ਯਾਸੈਨ੍ਧਵਕृष੍ਣਾਨਾਂ ਚੂਰ੍ਣਮੁष੍ਣਾਮ੍ਬੁਨਾ ਪਿਵੇਤ੍ ।। ੨੮੫.

ਕਮਜ਼ੋਰ ਅੱਗ, ਭਾਰੀਪਣ ਅਤੇ ਭੁੱਖ ਘਟਣ 'ਤੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਪਥਿਆ, ਸਿੰਧੂ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਮਕ ਦਾ ਚੂਰਨ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪੀਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਵਿਰੇਕਃ ਸਰ੍ਵ੍ਵਰੋਗਘਨਃ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਨਾਰਾਚਸਂਜ੍ਞਕਃ । ਸਿਦ੍ਧਯੋਗਾ ਮੁਨਿਭ੍ਯੋ ਯੇ ਆਤ੍ਰੇਯੇਣ ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਿਤਾਃ ।। ੨੮੫.

ਨਾਰਾਚ ਨਾਮਕ ਵਿਸਰਜਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਰੋਗਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਸਿੱਧ ਯੋਗ ਆਤ੍ਰੇਯ ਨੇ ਮੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਦੱਸੇ ਹਨ।

ਸਰ੍ਵਰੋਗਹਰਾਃ ਸਰ੍ਵਯੋਗਾਗ੍ਰ੍ਯਾਃ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤੇਨ ਹਿ ।। ੨੮੫.

ਇਹ ਸਭ ਯੋਗ, ਸੁਸ਼੍ਰੁਤ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਨ ਅਤੇ ਸਭ ਰੋਗਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਰੁਵਾਚ ਕਲ੍ਪਾਨ੍ਮृਤ੍ਯੁਞ੍ਚਯਾਨ੍ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਹ੍ਯਾਯੁਰ੍ਦ੍ਦਾਨ੍ਰੋਗਮਰ੍ਦ੍ਦਨਾਨ੍ । ਤ੍ਰਿਸ਼ਤੀ ਰੋਗਹਾ ਸੇਵ੍ਯਾ ਮਧ੍ਵਾਜ੍ਯਤ੍ਰਿਫਲਾਮृਤਾ ।। ੨੮੬.

ਧਨਵੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੁਣ ਮੈਂ ਮੌਤ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ, ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਦੇਣ ਅਤੇ ਰੋਗ ਮਿਟਾਉਣ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਤਿੰਨ ਸੌ, ਜੋ ਮਧ, ਘੀ, ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਅਤੇ ਅਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਰੋਗ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਪਲਂ ਪਲਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਕਰ੍षਂ ਵਾ ਤ੍ਰਿਫਲਾਂ ਸਕਲਾਂ ਤਥਾ । ਵਿਲ੍ਵਤੈਲਸ੍ਯ ਨਸ੍ਯਞ੍ਚ ਮਾਸਂ ਪਞ੍ਚਸ਼ਤੀ ਕਵਿ ।। ੨੮੬.

ਇੱਕ ਪਲਾ, ਅੱਧਾ ਪਲਾ ਜਾਂ ਇੱਕ ਕਰਸ਼ਾ ਪੂਰੀ ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਅਤੇ ਬਿਲਵ ਦੇ ਤੇਲ ਦੀ ਨਸਿਆ, ਪੰਜ ਮਹੀਨੇ ਲਈ ਵਰਤਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਕਵੀ।

ਰੀਗਾਪਮृਤ੍ਯੁਬਲਿਜਤ੍ ਤਿਲਂ ਭਲ੍ਲਾਤਕਂ ਤਥਾ । ਪਞ੍ਚਾਙ੍ਗਂ ਵਾਕੁਚੀਚੂਰ੍ਣਂ षਣ੍ਮਾਸਂ ਸ਼ਕਦਿਰੋਦਕੈਃ ।। ੨੮੬.

ਅਕਾਲ ਮੌਤ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਲਈ, ਤਿਲ ਅਤੇ ਭੱਲਾਤਕਾ, ਅਤੇ ਵਾਕੁਚੀ ਦੇ ਪੰਜ ਭਾਗਾਂ ਦਾ ਚੂਰਨ, ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਲਈ, ਗੰਨੇ ਦੇ ਰਸ ਨਾਲ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਕ੍ਕਾਥੈਃ ਕੁष੍ਠਞ੍ਜਯੇਤ੍ ਸੇਵ੍ਯਂ ਚੂਰ੍ਣਂ ਲੀਲਕੁਰੁਣ੍ਟਜਮ੍ । ਕ੍ਸ਼ੀਰੇਣ ਮਧੁਨਾ ਵਾਪਿ ਸ਼ਤਾਯੁਃ ਖਣ੍ਡਦੁਗ੍ਧਭੁਕ੍ ।। ੨੮੬.

ਕਸ਼ਾਏ ਨਾਲ ਕੁਸ਼ਟ ਰੋਗ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਲੀਲਾ ਅਤੇ ਕੁਰੁੰਟਜਾ ਦਾ ਚੂਰਨ, ਦੁੱਧ ਜਾਂ ਮਧ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਖੰਡ ਦੁੱਧ ਖਾਣ ਵਾਲਾ, ਸੌ ਸਾਲ ਜੀ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਮਧ੍ਵਾਜ੍ਯਸ਼ੁਣ੍ਠੀਂ ਸਂਸੇਵ੍ਯ ਪਲਂ ਪ੍ਰਾਤਃ ਸ ਮृਤ੍ਯੁਜਿਤ੍ । ਬਲੀਪਲਿਤਜਿਜ੍ਜੀਵੇਨ੍ਮਾਣ੍ਡੂਕੀ ਚੂਰ੍ਣਦੁਗ੍ਧਪਾਃ ।। ੨੮੬.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਵੇਰੇ ਮਧ, ਘੀ ਤੇ ਸੁੱਕੀ ਅਦਰਕ ਇਕ ਪਲਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੌਤ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਾਂਡੂਕੀ ਦਾ ਚੂਰਨ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਪੀਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੰਦਰੁਸਤ, ਚਿੱਟੇ ਵਾਲਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਤੇ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਉਚ੍ਚਟਾਮਧੁਨਾ ਕਰ੍ष ਪਯਃਪਾ ਮृਤ੍ਯੁਜਿਨ੍ਨਰਃ । ਮਧ੍ਵਾਜ੍ਯੈਃ ਪਯਸਾ ਵਾਪਿ ਨਿਰ੍ਗੁਣ੍ਡੀ ਰੋਗਮृਤ੍ਯੁਜਿਤ੍ ।। ੨੮੬.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉਚਚਟਾ ਇਕ ਕਰਸ਼ਾ ਮਧ ਤੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਪੀਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੌਤ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਧ, ਘੀ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਨਿਰਗੁੰਡੀ ਰੋਗ ਤੇ ਮੌਤ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਪਲਾਸ਼ਤੈਲਂ ਕਰ੍षੈਕਂ षਣ੍ਮਾਸਂ ਮਧੁਨਾ ਪਿਵੇਤ੍ । ਦੁਗ੍ਧਭੋਜੀ ਪਞ੍ਚਸ਼ਤੀ ਸਹਸ੍ਰਾਯੁਰ੍ਭ੍ਵੇਨ੍ਨਰਃ ।। ੨੮੬.

ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਪਲਾਸ ਦਾ ਤੇਲ ਇਕ ਕਰਸ਼ਾ ਮਧ ਨਾਲ ਪੀਵੇ ਤੇ ਦੁੱਧ ਖਾਏ, ਉਹ ਪੰਜ ਸੌ ਸਾਲ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਜ੍ਯੋਤਿष੍ਮਤੀਪਤ੍ਰਰਸਂ ਪਯਸਾ ਤ੍ਰਿਫਲਾਂ ਪਿਵੇਤ੍ । ਮਧੁਨਾਜ੍ਯਨ੍ਤਤਸ੍ਤਦ੍ਵਤ੍ ਸ਼ਤਾਵਰ੍ਯ੍ਯਾ ਰਜਃ ਪਲਂ ।। ੨੮੬.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਜੋਤਿਸਮਤੀ ਪੱਤਿਆਂ ਦਾ ਰਸ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਤੇ ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਪੀਵੇ, ਫਿਰ ਮਧ ਤੇ ਘੀ ਨਾਲ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼atavari ਦਾ ਚੂਰਨ ਇਕ ਪਲਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਕ੍ਸ਼ੌਦ੍ਰਾਜ੍ਯੈਃ ਪਯਸਾ ਵਾਪਿ ਨਿਰ੍ਗੁਣ੍‌ਡੀ ਰੋਗਮृਤ੍ਯੁਜਿਤ੍ । ਰੁਦਨ੍ਤਿਕਾਕਜ੍ਯਮਧੁਭੁਕ੍ ਦੁਗ੍ਧਭੋਜੀ ਚ ਮृਤ੍ਯੁਜਿਤ੍ ।। ੨੮੬.

ਮਧ, ਘੀ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਨਿਰਗੁੰਡੀ ਰੋਗ ਤੇ ਮੌਤ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਰੁਦੰਤਿਕਾ ਦਾ ਰਸ ਮਧ ਨਾਲ ਖਾ ਕੇ ਤੇ ਦੁੱਧ ਖਾ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਮੌਤ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਕਰ੍षਂ ਭृਙ੍ਗਰਸੇਨਾਪਿ ਰੋਗਜੀਚ੍ਚਾਮਰੋ ਭਵੇਤ੍ । ਰੁਦਨ੍ਤਿਕਾਜ੍ਯਮਧੁਭੁਕ੍ ਦੁਗ੍ਧਭੋਜੀ ਚ ਮृਤ੍ਯੁਜਿਤ੍ ।। ੨੮੬.

ਭ੍ਰਿੰਗਰਾਜ ਦਾ ਰਸ ਇਕ ਕਰਸ਼ਾ ਪੀ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਰੋਗ ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਵਾਲਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰੁਦੰਤਿਕਾ ਦਾ ਰਸ ਮਧ ਨਾਲ ਖਾ ਕੇ ਤੇ ਦੁੱਧ ਖਾ ਕੇ ਮੌਤ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਕਰ੍षਚੂਰ੍ਣਂ ਹਰੀਤਕ੍ਯਾ ਭਾਵਿਤਂ ਭृਙ੍ਗਰਾਡ੍ਰਸੈਃ । ਘृਤੇਨ ਮਧੁਨਾ ਸੇਵ੍ਯ ਤ੍ਰਿਸ਼ਤਾਯੁਸ਼੍ਚ ਰੋਗਜਿਤ੍ ।। ੨੮੬.

ਹਰੀਤਕੀ ਦਾ ਚੂਰਨ ਇਕ ਕਰਸ਼ਾ, ਭ੍ਰਿੰਗਰਾਜ ਦੇ ਰਸ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ, ਘੀ ਤੇ ਮਧ ਨਾਲ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਤਿੰਨ ਸੌ ਸਾਲ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਰੋਗ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਵਾਰਾਹਿਕਾ ਭृਙ੍ਗਰਸਂ ਲੋਹਚੂਰ੍ਣਂ ਸ਼ਤਾਵਰੀ । ਸਾਜ੍ਯਂ ਕਰ੍षਂ ਪਞ੍ਚਸ਼ਤੀ ਕਾਰ੍ਤ੍ਤਚੂਰ੍ਣਂ ਸ਼ਤਾਵਰੀ ।। ੨੮੬.

ਵਾਰਾਹਿਕਾ, ਭ੍ਰਿੰਗਰਾਜ ਦਾ ਰਸ, ਲੋਹਾ ਦਾ ਚੂਰਨ, ਸ਼atavari ਤੇ ਘੀ, ਇਕ ਕਰਸ਼ਾ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣਾਈ ਸ਼atavari ਦਾ ਚੂਰਨ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਪੰਜ ਸੌ ਸਾਲ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ।

ਭਾਵਿਤਂ ਭृਙ੍ਗਰਾਜੇਨ ਮਧ੍ਵਾਜ੍ਯਨ੍ਤ੍ਰਿਸ਼ਤੀ ਭਵੇਤ੍ । ਤਾਮ੍ਰਂ ਮृਤਂ ਮृਤਤੁਲ੍ਯਂ ਗਨ੍ਧਕਞ੍ਚ ਕੁਮਾਰਿਕਾ ।। ੨੮੬.

ਭ੍ਰਿੰਗਰਾਜ, ਮਧ ਤੇ ਘੀ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ, ਤਿੰਨ ਸੌ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ। ਤਾਮਬਾ, ਸੁਧ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਗੰਧਕ, ਕੁਮਾਰੀ ਨਾਲ।

ਰਸੈਵਿਮृਜ੍ਯ ਦ੍ਵੇ ਗੁਞ੍ਜੇ ਸਾਜ੍ਯਂ ਪਞ੍ਚਸ਼ਤਾਬ੍ਦਵਾਨ੍ । ਅਸ਼੍ਵਗਨ੍ਧਾ ਪਲਂ ਤੈਲਂ ਸਾਜ੍ਯਂਖਣ੍ਡਂ ਸ਼ਤਾਬ੍ਦਵਾਨ੍ ।। ੨੮੬.

ਪਾਰਾ ਨਾਲ ਰਗੜ ਕੇ, ਦੋ ਗੁੰਜਾ ਤੇ ਘੀ, ਪੰਜ ਸੌ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਅਸ਼ਵਗੰਧਾ ਦਾ ਤੇਲ ਇਕ ਪਲਾ, ਘੀ ਤੇ ਖੰਡ ਨਾਲ, ਸੌ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਪਲਮ੍ਪੁਨਰ੍ਨ੍ਨਵਾਚੂਰ੍ਣਂ ਮਧ੍ਵਾਜ੍ਯਪਯਸਾ ਪਿਵਨ੍ । ਅਸ਼ੋਕਚੂਰ੍ਣਸ੍ਯ ਪਲਂ ਮਧ੍ਵਾਜ੍ਯਂ ਪਯਸਾਰ੍ਤ੍ਤਿਨ੍ਤ੍ ।। ੨੮੬.

ਪੁਨਰਨਵਾ ਦਾ ਚੂਰਨ ਇਕ ਪਲਾ, ਮਧ, ਘੀ ਤੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਪੀ ਕੇ; ਅਸ਼ੋਕ ਦਾ ਚੂਰਨ ਇਕ ਪਲਾ, ਮਧ, ਘੀ ਤੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਵੀ।

ਤਿਲਸ੍ਯ ਤੈਲਂ ਸਮਧੁ ਨਸ੍ਯਾਤ੍ ਕृष੍ਣਕਚਃ ਸ਼ਤੀ । ਕਰ੍षਮਕ੍ਸ਼ਂ ਸਮਧ੍ਵਾਜ੍ਯਂ ਸ਼ਤਾਯੁਃ ਪਯਸਾ ਪਿਵਨ੍ ।। ੨੮੬.

ਤਿਲ ਦਾ ਤੇਲ ਮਧ ਨਾਲ ਨੱਕ ਵਿੱਚ ਪਾਉਣ ਨਾਲ ਵਾਲ ਸੌ ਸਾਲ ਕਾਲੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਅਕਸ਼ਾ ਇਕ ਕਰਸ਼ਾ, ਮਧ ਤੇ ਘੀ ਨਾਲ, ਦੁੱਧ ਪੀ ਕੇ, ਸੌ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਅਭਯਂ ਸਗੁਡਞ੍ਜਗ੍ਧ੍ਵਾ ਘृਤੇਨ ਮਧੁਰਾਦਿਭਿਃ । ਦੁਗ੍ਧਾਨ੍ਨਭੁਕ੍ ਕृष੍ਣਕੇਸ਼ੋऽਰੋਗੀ ਪਞ੍ਚਸ਼ਤਾਬ੍ਦਵਾਨ੍ ।। ੨੮੬.

ਹਰੀਤਕੀ ਗੁੜ ਨਾਲ ਖਾ ਕੇ, ਘੀ ਤੇ ਮਿੱਠੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ, ਦੁੱਧ ਤੇ ਚਾਵਲ ਖਾ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਕਾਲੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲਾ, ਰੋਗ ਰਹਿਤ, ਪੰਜ ਸੌ ਸਾਲ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ।

ਪਲਙ੍ਕੁष੍ਮਾਣ੍ਡਿਕਾਚੂਰ੍ਣਂ ਮਧ੍ਵਾਜ੍ਯਪਯਸਾ ਪਿਵਨ੍ । ਮਾਸਂ ਦੁਗ੍ਧਾਨ੍ਨਭੋਜੀ ਚ ਸਹਸ੍ਰਾਯੁਵਿਂਸ਼ੋਗਵਾਨ੍ ।। ੨੮੬.

ਕੁਸ਼ਮਾਂਡਿਕਾ ਦਾ ਚੂਰਨ ਇਕ ਪਲਾ, ਮਧ, ਘੀ ਤੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਇਕ ਮਹੀਨਾ ਪੀ ਕੇ, ਦੁੱਧ ਤੇ ਚਾਵਲ ਖਾ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।