ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਸੁਮਿਤ੍ਰੋऽਭੂਚ੍ਚ ਗਾਨ੍ਧਾਰ੍ਯ੍ਯਾਂ ਮਾਦ੍ਰੀ ਜਜ੍ਞੇ ਯੁਧਾਜਿਤਮ੍ । ਅਨਮਿਤ੍ਰਃ ਸ਼ਿਨਿਰ੍ਧृष੍ਟਾਤ੍ਤਤੋ ਵੈ ਦੇਵਮੀਢੁषਃ ।। ੨੭੫.

ਗਾਂਧਾਰੀ ਤੋਂ ਸੁਮਿਤ੍ਰਾ ਜਨਮਿਆ, ਮਾਦਰੀ ਤੋਂ ਯੁਧਾਜਿਤ ਹੋਇਆ। ਧ੍ਰਿਸ਼ਟ ਤੋਂ ਅਨਮਿਤ੍ਰ ਤੇ ਸ਼ਿਨੀ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਦੇਵਮੀਢੁਸ਼ਾ ਜਨਮਿਆ।

ਅਨਮਿਤ੍ਰਸੁਤੋ ਨਿਘ੍ਨੋ ਨਿਘ੍ਨਸ੍ਯਾਪਿ ਪ੍ਰਸੇਨਕਃ । ਸਤ੍ਰਾਜਿਤਃ ਪ੍ਰਸੇਨੋऽਥ ਮਣਿਂ ਸੂਰ੍ਯ੍ਯਾਤ੍ ਸ੍ਯਮਨ੍ਤਕਮ੍ ।। ੨੭੫.

ਅਨਮਿਤ੍ਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਿਘਨਾ ਸੀ, ਨਿਘਨਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਸੇਨਕਾ। ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਤੇ ਪ੍ਰਸੇਨਾ ਹੋਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਸਯਮੰਤਕ ਮਣੀ ਪਾਈ।

ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਾਰਣ੍ਯੇ ਚਰਨ੍ਤਨ੍ਤੁ ਸਿਂਹੋ ਹਤ੍ਵਾऽਗ੍ਰਹੀਨ੍ਮਣਿਂ । ਹਤੋ ਜਾਮ੍ਬਤਵਤਾ ਸਿਂਹੋ ਜਾਮ੍ਬਵਾਨ੍ ਹਰਿਣਾ ਜਿਤਃ ।। ੨੭੫.

ਜਦੋਂ ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਇੱਕ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਮਣੀ ਲੈ ਲਈ। ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਜਾਂਬਵਤ ਨੇ ਮਾਰਿਆ, ਤੇ ਜਾਂਬਵਤ ਨੂੰ ਹਰੀ ਨੇ ਜਿੱਤ ਲਿਆ।

ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਮਣਿਂ ਜਾਮ੍ਬਵਤੀਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਾਗਾਦ੍‌ਦ੍ਵਾਰਕਾਂ ਪੁਰੀਮ੍ । ਸਤ੍ਰਾਜਿਤਾਯ ਪ੍ਰਦਦੌ ਸ਼ਤਧਨ੍ਵਾ ਜਘਾਨ੍ ਤਮ੍ ।। ੨੭੫.

ਉਸ ਤੋਂ ਮਣੀ ਤੇ ਜਾਂਬਵਤੀ ਮਿਲੀ, ਤੇ ਉਹ ਦੁਆਰਕਾ ਪੁਰੀ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ, ਪਰ ਸ਼ਤਧਨਵਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।

ਹਤ੍ਵਾ ਸ਼ਤਧਨੁਂ ਕृषਣੋ ਮਣਿਮਾਦਾਯ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਭਾਕ੍ । ਬਲਯਾਦਵਮੁਖ੍ਯਾਗ੍ਰੇ ਅਕ੍ਰੂਰਾਨ੍ਮਣਿਮਰ੍ਪਯੇਤ੍ ।। ੨੭੫.

ਸ਼ਤਧਨਵਾ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਮਣੀ ਲੈ ਲਈ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਧੀ। ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਉਸ ਨੇ ਮਣੀ ਅਕ੍ਰੂਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ।

ਮਿਥ੍ਯਾਭਿਸ਼ਸ੍ਤਿਂ ਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਰ੍ਗੀ ਚ ਸਮ੍ਪਠਨ੍ । ਸਤ੍ਰਾਜਿਤੋ ਭਙ੍ਗਕਾਰਃ ਸਤ੍ਯਭਾਮਾ ਹਰੇਃ ਪ੍ਰਿਯਾ ।। ੨੭੫.

ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਉੱਤੇ ਝੂਠਾ ਦੋਸ਼ ਛੱਡ ਕੇ, ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਨੇ ਸੁਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਸਤ੍ਯਭਾਮਾ, ਜੋ ਹਰੀ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਸੀ, ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੀ।

ਅਨਮਿਤ੍ਰਾਚ੍ਛਿਨਿਰ੍ਜਜ੍ਞੇ ਸਤ੍ਯਕਸ੍ਤੁ ਸ਼ਿਨੇਃ ਸੁਤਃ । ਸਤ੍ਯਕਾਤ੍‌ਸਾਤ੍ਯਕਿਰ੍ਜਜ੍ਞੇ ਯੁਯੁਧਾਨਾਦ੍‌ਧੁਨਿਰ੍ਹ੍ਯਭੂਤ੍ ।। ੨੭੫.

ਅਨਮਿਤ੍ਰ ਤੋਂ ਸ਼ਿਨੀ ਜਨਮਿਆ; ਸ਼ਿਨੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸਤ੍ਯਕਾ ਸੀ। ਸਤ੍ਯਕਾ ਤੋਂ ਸਾਤ੍ਯਕੀ ਜਨਮਿਆ, ਤੇ ਯੁਯੁਧਾਨ ਤੋਂ ਹੁਨੀ ਹੋਇਆ।

ਧੁਨੇਰ੍ਯੁਗਨ੍ਧਰਃ ਪੁਤ੍ਰਃ ਸ੍ਵਾਹ੍ਯੋऽਭੂਤ ਸ ਯੁਧਾਜਿਤਃ । ऋषਭਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਕੌ ਤਸ੍ਯ ਹ੍ਯृषਬਾਚ੍ਚ ਸ੍ਵਫਲ੍ਕਕਃ ।। ੨੭੫.

ਧੁਨੇਰੀ ਯੁਗੰਧਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸਵਾਹਯਾ ਸੀ, ਜੋ ਯੁਧਾਜਿਤ ਬਣਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਿਸ਼ਭ ਅਤੇ ਖੇਤਰਕਾ ਹੋਏ, ਤੇ ਰਿਸ਼ਭ ਤੋਂ ਸਵਫਲਕਾ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ।

ਸ੍ਵਫਲ੍ਕਪੁਤ੍ਰੋ ਹ੍ਯਕ੍ਰੂਰੋ ਅਕ੍ਰੂਰਚ੍ਚ ਸੂਧਨ੍ਵਕਃ । ਸ਼ੂਰਾਤ੍ਤੁ ਵਸੁਦੇਵਾਦ੍ਯਾਃ ਪृਥਾ ਪਾਣ੍ਡੋਃ ਪ੍ਰਿਯਾऽਭਵਤ੍ ।। ੨੭੫.

ਸਵਫਲਕਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਕਰੂਰ ਸੀ, ਤੇ ਅਕਰੂਰ ਤੋਂ ਸੂਧਨਵਕਾ ਹੋਇਆ। ਸ਼ੂਰਾ ਤੋਂ ਵਸੁਦੇਵ ਆਦਿ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ, ਤੇ ਪ੍ਰਿਥਾ ਪਾਂਡੂ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਬਣੀ।

ਧਰ੍ਮ੍ਮਾਦ੍ਯੁਧਿष੍ਠਿਰਃ ਪਾਣ੍ਡੋਰ੍ਵਾਯੋਃ ਕੁਨ੍ਤ੍ਯਾਂ ਵृਕੋਦਰਃ । ਇਨ੍ਦ੍ਰਾਦ੍ਧਨਞ੍ਜਯੋ ਮਾਦ੍ਰ੍ਯਾਂ ਨਕੁਲਃ ਸਹਦੇਵਕਃ ।। ੨੭੫.

ਧਰਮ ਤੋਂ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਘਰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਵਾਯੂ ਤੋਂ ਕੁੰਤੀ ਦੇ ਘਰ ਭੀਮਾ (ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ) ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਇੰਦਰ ਤੋਂ ਧਨੰਜਯ (ਅਰਜੁਨ) ਤੇ ਮਾਦਰੀ ਤੋਂ ਨਕੁਲ ਤੇ ਸਹਦੇਵ ਹੋਏ।

ਵਸੁਦੇਵਾਚ੍ਚ ਰੋਹਿਣ੍ਯਾਂ ਰਾਮਃ ਸਾਰਣਦੁਰ੍ਗਮੌ। ਵਸੁਦੇਵਾਚ੍ਚ ਦੇਵਕ੍ਯਾਮਾਦੌ ਜਾਤਃ ਸੁਸੇਨਕਃ ।। ੨੭੫.

ਵਸੁਦੇਵ ਤੇ ਰੋਹਿਨੀ ਤੋਂ ਰਾਮ, ਸਾਰਣ ਤੇ ਦੁਰਗਮਾ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਵਸੁਦੇਵ ਤੇ ਦੇਵਕੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਸੇਨਕਾ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ।

ਕੀਰ੍ਤਿਮਾਨ੍ ਭਦ੍ਰਸੇਨਸ਼੍ਚ ਜਾਰੁਖ੍ਯੋ ਵਿष੍ਣੁਦਾਸਕਃ । ਭਦ੍ਰਦੇਹਃ ਕਂਸ਼ ਏਤਾਨ੍ षਡ੍‌ਗਰ੍ਭਾਨ੍ਨਿਜਘਾਨ ਹ ।। ੨੭੫.

ਕੀਰਤਿਮਾਨ, ਭਦ੍ਰਸੇਨ, ਜਾਰੁਖਿਆ, ਵਿਸ਼ਨੁਦਾਸਕਾ, ਭਦ੍ਰਦੇਹ ਤੇ ਕੰਸ — ਇਹ ਛੇ ਗਰਭ ਕੰਸ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ।

ਤਤੋ ਬਲਸ੍ਤਤਃ ਕृष੍ਣਃ ਸੁਭਦ੍ਰਾ ਭਦ੍ਰਭਾषਿਣੀ । ਚਾਰੁਦੇष੍ਣਸ਼੍ਚ ਸ਼ਾਮ੍ਬਾਦ੍ਯਾਃ ਕृष੍ਣਾਜ੍ਜਾਮ੍ਬਵਤੀਸੁਤਾਃ ।। ੨੭੫.

ਫਿਰ ਬਲਰਾਮ, ਫਿਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਸੁਭਦਰਾ (ਭਦ੍ਰਭਾਸ਼ਿਨੀ), ਚਾਰੁਦੇਸ਼ਨ, ਸ਼ਾਮਬ ਤੇ ਹੋਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਜਾਮਬਵਤੀ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।

ਅਗ੍ਨਿਰੁਵਾਚ ਕਸ਼੍ਯਪੋ ਵਸੁਦੇਵੋऽਭੂਦ੍ਦੇਵਕੀ ਚਾਦਿਤਿਰ੍ਵ੍ਵਰਾ । ਦੇਵਕ੍ਯਾਂ ਵਸੁਦੇਵਾਤ੍ਤੁ ਕृष੍ਣੋऽਭੂਤ੍ਤਪਸਾਨ੍ਵਿਤਃ ।। ੨੭੬.

ਅਗਨਿ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਕਸ਼ਯਪ ਵਸੁਦੇਵ ਬਣਿਆ, ਤੇ ਦੇਵਕੀ ਉੱਚੀ ਆਦਿਤੀ ਸੀ। ਵਸੁਦੇਵ ਤੇ ਦੇਵਕੀ ਤੋਂ ਤਪ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ।

ਧਰ੍ਮ੍ਮਸਂਰਕ੍ਸ਼ਣਾਰ੍ਥਾਯ ਹ੍ਯਧਰ੍ਮ੍ਮਹਰਣਾਯ ਚ । ਸੁਰਾਦੇਃ ਪਾਲਨਾਰ੍ਥਞ੍ਚ ਦੈਤ੍ਯਾਦੇਰ੍ਮ੍ਮਥਨਾਯ ਚ ।। ੨੭੬.

ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਅਧਰਮ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਹਫਾਜਤ ਲਈ, ਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਉਹ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ।

ਰੁਕ੍ਮਿਣੀ ਸਤ੍ਯਭਾਮਾ ਚ ਸਤ੍ਯਾ ਨਗ੍ਨਜਿਤੀ ਪ੍ਰਿਯਾ । ਸਤ੍ਯਭਾਮਾ ਹਰੇਃ ਸੇਵ੍ਯਾ ਗਾਨ੍ਧਾਰੀ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਾ ਤਥਾ ।। ੨੭੬.

ਰੁਕਮੀਣੀ, ਸਤਯਭਾਮਾ, ਸਤਯਾ, ਨਗਨਜਿਤੀ ਪਿਆਰੀ, ਸਤਯਭਾਮਾ ਹਰੀ ਦੀ ਸੇਵਿਆ, ਗਾਂਧਾਰੀ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣਾ ਵੀ—

ਮਿਤ੍ਰਵਿਨ੍ਦਾ੧ ਚ ਕਾਲਿਨ੍ਦੀ ਦੇਵੀ ਜਾਮ੍ਬਵਤੀ ਤਥਾ । ਸੁਸ਼ੀਲਾ ਚ ਤਥਾ ਮਾਦ੍ਰੀ ਕੌਸ਼ਲ੍ਯਾ ਵਿਜਯਾ ਜਯਾ ।। ੨੭੬.

ਮਿਤਰਵਿੰਦਾ, ਕਾਲਿੰਦੀ, ਜਾਮਬਵਤੀ ਦੇਵੀ, ਸੁਸ਼ੀਲਾ, ਮਾਦਰੀ, ਕੌਸ਼ਲਿਆ, ਵਿਜਯਾ ਤੇ ਜਯਾ ਵੀ—

ਏਵਮਾਦੀਨਿ ਦੇਵੀਨਾਂ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਤੁ षੋੜਸ਼ । ਪ੍ਰਦ੍ਯੁਮ੍ਨਾਦ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਰੁਕ੍ਮਿਣ੍ਯਾਂ ਭੀਮਾਦ੍ਯਾਃ ਸਤ੍ਯਭਾਮਯਾ ।। ੨੭੬.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੇਵੀਆਂ ਦੀ ਸੋਲ੍ਹ ਹਜ਼ਾਰ ਰਾਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ। ਰੁਕਮੀਣੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਆਦਿ, ਸਤਯਭਾਮਾ ਤੋਂ ਭੀਮਾ ਆਦਿ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ।

ਜਾਮ੍ਬਵਤ੍ਯਾਞ੍ਚ ਸ਼ਾਮ੍ਬਾਦ੍ਯਾਃ ਕृष੍ਣਸ੍ਯਾਸਂਸ੍ਤਥਾਪਰੇ । ਸ਼ਤਂ ਸ਼ਤਸਹਸ੍ਰਾਣਾਂ ਪੁਤ੍ਰਾਣਾਂ ਤਸ੍ਯ ਧੀਮਤਃ ।। ੨੭੬.

ਜਾਮਬਵਤੀ ਤੋਂ ਸ਼ਾਮਬ ਆਦਿ ਹੋਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਇਕ ਲੱਖ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ, ਉਹ ਗਿਆਨਵਾਨ।

ਅਸ਼ੀਤਿਸ਼੍ਚ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਯਾਦਵਾਃ ਕृष੍ਣਰਕ੍ਸ਼ਿਤਾਃ । ਪ੍ਰਦ੍ਯੁਮ੍ਨਸ੍ਯ ਤੁ ਵੈਦਰ੍ਭ੍ਯਾਮਨਿਰੁਦ੍ਧੋ ਰਣਪ੍ਰਿਯਃ ।। ੨੭੬.

ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਅਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਯਾਦਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ। ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਤੇ ਵੈਦਰਭੀ ਤੋਂ ਰਣ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਨਿਰੁੱਧ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ।

ਅਨਿਰੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਵਜ੍ਰਾਦ੍ਯਾ ਯਾਦਵਾਃ ਸੁਮਹਾਵਲਾਃ । ਤਿਸ੍ਰਃ ਕੋਟ੍ਯੋ ਯਾਦਵਾਨਾਂ षष੍ਟਿਰ੍ਲਕ੍ਸ਼ਾਣਿ ਦਾਨਵਾਃ ।। ੨੭੬.

ਅਨਿਰੁੱਧ ਤੋਂ ਵਜ੍ਰ ਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਯਾਦਵ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਯਾਦਵਾਂ ਦੀ ਤਿੰਨ ਕਰੋੜ ਗਿਣਤੀ ਸੀ, ਤੇ ਦਾਨਵ ਸਾਠ ਹਜ਼ਾਰ ਹੋਏ।

ਮਨੁष੍ਯੇ ਬਾਧਕਾ ਯੇ ਤੁ ਨਨ੍ਨਾਸ਼ਾਯ ਬਭੂਵ ਸਃ । ਕਰ੍ਤ੍ਤੁ ਕਰ੍ਮਵ੍ਯਵਸ੍ਥਾਨਂ ਮਨੁष੍ਯੋ ਜਾਯਤੇ ਹਰਿਃ ।। ੨੭੬.

ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਰੁਕਾਵਟ ਬਣੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਹਰੀ ਮਨੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿਚ ਕਰਮ ਦੀ ਵ੍ਯਵਸਥਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਦੇਵਾਸੁਰਾਣਾਂ ਸਙ੍‌ਗ੍ਰਾਮਾ ਦਾਯਾਰ੍ਥਂ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਭਵਨ੍ । ਪ੍ਰਥਮੋ ਨਾਰਸਿਂਹਸ੍ਤੁ ਦ੍ਵਿਤੀਯੋ ਵਾਮਨੋ ਰਣਃ ।। ੨੭੬.

ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਵਿਚ ਵਾਰਸਦਾਰੀ ਲਈ ਬਾਰਾਂ ਯੁੱਧ ਹੋਏ। ਪਹਿਲਾ ਨਰਸਿੰਘ ਦਾ ਯੁੱਧ ਸੀ, ਦੂਜਾ ਵਾਮਨ ਦਾ।

ਸਙ੍‌ਗ੍ਰਾਮਸ੍ਤ੍ਵਥ ਵਾਰਾਹਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਥੋऽਮृਤਮਨ੍ਥਨਃ । ਤਾਰਕਾਮਯਸਙ੍‌ਗ੍ਰਾਮਃ षष੍ਠੋ ਹ੍ਯਾਜੀਵਕੋ ਰਣਃ ।। ੨੭੬.

ਫਿਰ ਵਾਰਾਹਾ ਦਾ ਯੁੱਧ, ਚੌਥਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਮੰਥਨ। ਤਾਰਕਾਮਯਾ ਦਾ ਯੁੱਧ, ਛੇਵਾਂ ਆਜੀਵਕਾ ਦਾ।

ਤ੍ਰੈਪੁਰਸ਼੍ਚਾਨ੍ਧਕਬਧੋ ਨਵਮੋ ਵृਤ੍ਰਘਾਤਕਃ । ਜਿਤੋ ਹਾਲਾਹਲਸ਼੍ਚਾਥ ਘੋਰਃ ਕੋਲਾਹਲੋ ਰਣਃ ।। ੨੭੬.

ਤ੍ਰੈਪੁਰਾ ਦਾ ਯੁੱਧ, ਅੰਧਕਾ ਦਾ ਵਧ, ਨਵਾਂ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਦਾ ਵਧ। ਹਾਲਾਹਲ ਦੀ ਹਾਰ, ਤੇ ਫਿਰ ਡਰਾਉਣਾ ਕੋਲਾਹਲ ਦਾ ਯੁੱਧ।

ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੋਸ਼੍ਚੋਰੋ ਵਿਦਾਰ੍ਯ੍ਯ ਚ ਨਖੈਃ ਪੁਰਾ । ਨਾਰਸਿਂਹੋ ਦੇਵਪਾਲਃ ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦਂ ਕृਤਵਾਨ੍ ਨृਪਮ੍ ।। ੨੭੬.

ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਨਰਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਖਾਂ ਨਾਲ ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ਿਪ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ ਸੀ।

ਦੇਵਾਸੁਰੇ ਵਾਮਨਸ਼੍ਚ ਛਤਿਤ੍ਵਾ ਬਲਿਮੂਰ੍ਜ੍ਜਤਮ੍ । ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਾਯ ਦਦੌ ਰਾਜ੍ਯਂ ਕਾਸ਼੍ਯਪੋऽਦਿਤਿਸਮ੍ਭਵਃ ।। ੨੭੬.

ਦੇਵਤੇਆਂ ਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ, ਵਾਮਨ, ਜੋ ਕਸ਼ਯਪ ਤੇ ਅਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ, ਬਲੀ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਮਹਿੰਦਰ ਨੂੰ ਰਾਜ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।

ਵਰਾਹਸ੍ਤੁ ਹਿਰਣ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ਂ ਹਤ੍ਵਾ ਦੇਵਾਨਪਾਲਯਤ੍ । ਉਜ੍ਜਹਾਰ ਭੁਵਂ ਮਗ੍ਨਾਂ ਦੇਵਦੇਵੈਰਭਿष੍ਟੁਤਃ ।। ੨੭੬.

ਵਰਾਹ ਨੇ ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਸਭ ਦੇਵਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਨੇ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ।

ਮਨ੍ਥਾਨਂ ਮਨ੍ਦਰਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਨੇਤ੍ਰਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤੁ ਵਾਸੁਕਿਮ੍ । ਸੁਰਾਸੁਰੈਸ਼੍ਚ ਮਥਿਤਂ੨ ਦੇਵੇਭ੍ਯਸ਼੍ਚਾਮृਤਂ ।। ੨੭੬.

ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਮਥਾਣ ਤੇ ਵਾਸੁਕੀ ਨੂੰ ਰੱਸੀ ਬਣਾਕੇ, ਦੇਵਤੇਆਂ ਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਨੇ ਮਥਣ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਮਿਲਿਆ।