ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਅਗ੍ਨਿਰੁਵਾਚ ਸੋਮਵਂਸ਼ਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਪਠਿਤਂ ਪਾਪਨਾਸ਼ਨਮ੍ । ਵਿष੍ਣੁਨਾਭ੍ਯਬ੍ਜਜੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪੁਤ੍ਰੋऽਤ੍ਰਿਰਤ੍ਰਿਤਃ ॥ ੨੭੪.

ਅਗਨਿ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੁਣ ਮੈਂ ਸੋਮ ਵੰਸ਼ ਬਿਆਨ ਕਰਾਂਗਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਪਾਠ ਕਰਨਾ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਤ੍ਰਿ ਸੀ, ਤੇ ਅਤ੍ਰਿ ਤੋਂ ਸੋਮ ਜਨਮਿਆ।

ਸੋਮਸ਼੍ਚਕ੍ਰੇ ਰਾਜਸੂਯਂ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਂ ਦਕ੍ਸ਼ਇਣਆਨ੍ਦਦੌ । ਸਮਾਪ੍ਤੇऽਵਭृਥੇ ਸੋਮਂ ਤਦ੍ਰੂਪਾਲੋਕਨੇਚ੍ਛਵਃ ॥ ੨੭੪.

ਸੋਮ ਨੇ ਰਾਜਸੂਯ ਯਜਨ ਕੀਤਾ ਤੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ। ਜਦ ਅਵਭ੍ਰਿਤ ਸਨਾਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਹ ਜੋ ਸੋਮ ਨੂੰ ਉਸ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ—

ਕਾਮਵਾਣਾਭਿਤਪ੍ਤਾਙ੍ਗ੍ਯੋ ਨਰਦੇਵ੍ਯਃ ਸਿषੇਵਿਰੇ । ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਰ੍ਨ੍ਨਾਰਾਯਣਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸਿਨੀਵਾਲੀ ਚ ਕਰ੍ਦ੍ਦਮਮ੍ ॥ ੨੭੪.

ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਰਾਣੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਭੜਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲੱਗੀਆਂ। ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੇ ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਸਿਨੀਵਾਲੀ ਨੇ ਕਰਦਮ ਨੂੰ।

ਦ੍ਯੁਤਿਂ ਵਿਭਾਵਸੁਨ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪੁष੍ਟਿਰ੍ਧਾਤਾਰਮਵ੍ਯਯਮ੍ । ਪ੍ਰਭਾ ਪ੍ਰਭਾਕਰਨ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਹਵਿष੍ਮਨ੍ਤਂ ਕੁਹੂਃ ਸ੍ਵਯਮ੍ ॥ ੨੭੪.

ਪੁਸ਼ਟੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਛੱਡ ਕੇ ਧਾਤਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਪ੍ਰਭਾ ਨੇ ਪ੍ਰਭਾਕਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਕੁਹੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਹਵਿਸ਼ਮੰਤ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।

ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਰ੍ਜਯਨ੍ਤਮ੍ਭਰ੍ਤ੍ਤਾਰਂ ਵਸੁਰ੍ਮ੍ਮਾਰੀਚਕਸ਼੍ਯਪਮ੍ । ਧृਤਿਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪਤਿਂ ਨਨ੍ਦੀਂ ਸੋਮਮੇਵਾਭਜਤ੍ਤਦਾ ॥ ੨੭੪.

ਕੀਰਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਜਯੰਤ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਵਸੁ ਨੇ ਮਾਰੀਚ ਕਸ਼ਯਪ ਨੂੰ, ਤੇ ਧ੍ਰਿਤੀ ਨੇ ਨੰਦੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸੋਮ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕੀਤੀ।

ਸ੍ਵਕੀਯਾ ਇਵ ਸੋਮੋऽਪਿ ਕਾਮਯਾਮਾਸ ਤਾਸ੍ਤਦਾ । ਏਵਂ ਕृਤਾਪਚਾਰਸ੍ਯ ਤਾਸਾਂ ਭਰ੍ਤ੍ਤृਗਣਸ੍ਤਦਾ ॥ ੨੭੪.

ਸੋਮ ਨੇ ਵੀ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਉਸ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਹੋਣ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚਾਹਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਹ ਪਾਪ ਕੀਤਾ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਤੀਆਂ—

ਨ ਸ਼ਸ਼ਾਕਾਪਚਾਰਾਯ ਸ਼ਾਪੈਃ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਦਿਭਿਃ ਪੁਨਃ । ਸਪ੍ਤਲੋਕੈਕਨਾਥਤ੍ਵਮਵਾਪ੍ਤਸ੍ਤਪਸਾ ਹ੍ਯੁਤ ॥ ੨੭੪.

ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਤਾਂ ਸ਼ਾਪਾਂ ਨਾਲ, ਨਾ ਹੀ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਸਕੇ। ਸੋਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ ਸੱਤ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਇਕੌਤਾ ਰਾਜ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ।

ਵਿਵਭ੍ਰਾਮ ਮਤਿਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵਿਨਯਾਦਨਯਾ ਹਤਾ । ਬृਹਸ੍ਪਤੇਃ ਸ ਵੈ ਭਾਰ੍ਯ੍ਯਾਂ ਤਾਰਾਂ ਨਾਮ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨੀਮ੍ ॥ ੨੭੪.

ਉਸ ਦੀ ਮੱਤ, ਵਿਨਯ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ, ਭਟਕ ਗਈ ਤੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਤਨੀ ਤਾਰਾ ਨੂੰ ਲੈ ਗਿਆ।

ਜਹਾਰ ਤਰਸਾ ਸੋਮੋ ਹ੍ਯਵਮਨ੍ਯਾਙ੍ਗਿਰਃਸੁਤਮ੍ । ਤਤਸ੍ਤਦ੍‌ਯੁਦ੍ਧਮਭਵਤ੍ ਪ੍ਰਖ੍ਯਾਤਂ ਤਾਕਾਮਯਮ੍ ॥ ੨੭੪.

ਸੋਮ ਨੇ ਅੰਗਿਰਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਉਗਰਤਾ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਕੇ ਤਾਰਾ ਨੂੰ ਜਬਰਦਸਤੀ ਲੈ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਤਾਰਾ ਲਈ ਵੱਡਾ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ।

ਦੇਵਾਨਾਂ ਦਾਨਵਾਨਾਞ੍ਚ ਲੋਕਕ੍ਸ਼ਯਕਰਂ ਮਹਤ੍ । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਾ ਨਿਵਾਰ੍ਯ੍ਯੋਸ਼ਨਸਨ੍ਤਾਰਾਮਙ੍ਗਿਰਸੇ ਦਦੌ ॥ ੨੭੪.

ਇਹ ਯੁੱਧ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਵਿਚ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਰੋਕਿਆ, ਤੇ ਉਸ਼ਨਸ ਨੇ ਤਾਰਾ ਨੂੰ ਅੰਗਿਰਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਤਾਮਨ੍ਤਃਪ੍ਰਸਵਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਗਰ੍ਭਂ ਤ੍ਯਜਾਬ੍ਰਵੀਦ੍ਗੁਰੁਃ । ਗਰ੍ਭਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰਦੀਪ੍ਤੋऽਥ ਪ੍ਰਾਹਾਹਂ ਸੋਮਸਮ੍ਭਵਃ ॥ ੨੭੪.

ਜਦ ਉਸ ਨੂੰ ਗਰਭਵਤੀ ਵੇਖਿਆ, ਗੁਰੂ ਨੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਗਰਭ ਛੱਡ ਦੇਵੇ। ਛੱਡਿਆ ਹੋਇਆ ਗਰਭ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ ਕਿਹਾ, 'ਮੈਂ ਸੋਮ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਹਾਂ।'

ਏਵਂ ਸੋਮਾਦ੍‌ ਬੁਧਃ ਪੁਤ੍ਤ੍ਰਃ ਪੁਤ੍ਤ੍ਰਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪੁਰੂਰਵਾਃ । ਸ੍ਵਰ੍ਗਨ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵੋਰ੍ਵਸ਼ੀ ਸਾ ਤਂ ਵਰਯਾਮਾਸ ਚਾਪ੍ਸਰਾਃ ॥ ੨੭੪.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੋਮ ਤੋਂ ਬੁਧ ਜਨਮਿਆ, ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪੁਰੂਰਵਾਸ ਹੋਇਆ। ਉਰਵਸ਼ੀ ਨੇ ਸਵਰਗ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪਤੀ ਚੁਣਿਆ।

ਤਥਾ ਸਹਾਚਰਦ੍ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਵਰ੍षਾਣਿ ਪਞ੍ਚ ਚ । ਪਞ੍ਚ षਟ੍ ਸਪ੍ਤ ਚਾष੍ਟੌ ਚ ਦਸ਼ ਚਾष੍ਟੌ ਮਹਾਮੁਨੇ ॥ ੨੭੪.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਦਸ ਤੇ ਪੰਜ ਸਾਲ, ਫਿਰ ਪੰਜ, ਛੇ, ਸੱਤ, ਅੱਠ, ਦਸ ਤੇ ਅੱਠ ਸਾਲ, ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ, ਸਾਥ ਨਿਭਾਇਆ।

ਏਕੋऽਗ੍ਨਿਰਭਵਤ੍ ਪੂਰ੍ਵ੍ਵਂ ਤੇਨ ਤ੍ਰੇਤਾ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾ । ਪੁਰੂਰਵਾ ਯੋਗਸ਼ੀਲੋ ਗਾਨ੍ਧਰ੍ਵ੍ਵਲੋਕਮੀਯਿਵਾਨ੍ ॥ ੨੭੪.

ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੀ ਅੱਗ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਤ੍ਰੈਤਾਂ ਦੀ ਰੀਤ ਚਲਾਈ। ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਲਗਨ ਪੁਰੂਰਵ ਨੇ ਗਾਂਧਰਵਾਂ ਦਾ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।

ਆਯੁਰ੍ਦृਢਾਯੁਰਸ਼੍ਵਾਯੁਰ੍ਧਨਾਯੁਰ੍ਧृਤਿਮਾਨ੍ ਵਸੁਃ । ਦਿਵਿਜਾਤਃ ਸ਼ਤਾਯੁਸ਼੍ਚ ਸੁषੁਵੇ ਚੋਰ੍ਵ੍ਵਸ਼ੀ ਨृਪਾਨ੍ ॥ ੨੭੪.

ਉਰਵਸ਼ੀ ਤੋਂ ਆਯੁ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਾਯੁ, ਅਸ਼ਵਾਯੁ, ਧਨਾਯੁ, ਧ੍ਰਿਤਿਮਾਨ, ਵਸੁ, ਦਿਵਿਜਾਤ ਅਤੇ ਸ਼ਤਾਯੁ — ਇਹ ਰਾਜੇ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਹਰ ਇੱਕ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਤੇ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਸੀ।

ਆਯੁषੋ ਨਹੁषਃ ਪੁਤ੍ਰੋ ਵृਦ੍ਧਸ਼ਰ੍ਮ੍ਮਾ ਰਜਿਸ੍ਤਥਾ । ਦਰ੍ਭੋ ਵਿਪਾਪ੍ਮਾ ਪਞ੍ਚਾਗਨ੍ਯਂ ਰਜੇਃ ਪੁਤ੍ਰਸ਼ਤਂ ਹ੍ਯਭੂਤ੍ ॥ ੨੭੪.

ਆਯੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਹੁਸ਼ ਸੀ; ਵ੍ਰਿਧਸ਼ਰਮ ਅਤੇ ਰਜੀ ਵੀ; ਦਰਭਾ, ਵਿਪਾਪਮਾ ਅਤੇ ਪੰਚਾਗਨਿਆ — ਰਜੀ ਦੇ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ।

ਰਾਜੇਯਾ ਇਤਿ ਵਿਖ੍ਯਾਤਾ ਵਿष੍ਣੁਦਤ੍ਤਵਰੋ ਰਜਿਃ । ਦੇਵਾਸੁਰੇ ਰਣੇ ਦੈਤ੍ਯਾਨਬਧੀਤ੍ ਸੁਰਯਾਚਿਤਃ ॥ ੨੭੪.

ਇਹ ਰਾਜੇ ਰਾਜੇਆ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਰਜੀ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਮੰਗ 'ਤੇ, ਦੇਵ-ਅਸੁਰ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ।

ਗਤਾਯੇਨ੍ਦ੍ਰਾਯ ਪੁਤ੍ਰਤ੍ਵਂ ਦਤ੍ਵਾ ਰਾਜ੍ਯਂ ਦਿਵਙ੍ਗਤਃ । ਰਜੇਃ ਪੁਤ੍ਰੈਰ੍ਹृਤਂ ਰਾਜ੍ਯਂ ਸ਼ਕ੍ਰਸ੍ਯਾਥ ਸੁਦੁਰ੍ਮ੍ਮਨਾਃ ॥ ੨੭੪.

ਰਜੀ ਨੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਬਣਾਕੇ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਆਪ ਸਵਰਗ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਰਜੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਮੰਦ ਮਨ ਨਾਲ ਇੰਦਰ ਦਾ ਰਾਜ ਲੈ ਲਿਆ।

ਗ੍ਰਹਸ਼ਾਨ੍ਤ੍ਯਾਦਿਵਿਧਿਨਾ ਗੁਰੁਰਿਨ੍ਦ੍ਰਾਯ ਤਦ੍ਦਦੌ । ਮੋਹਯਿਤ੍ਵਾ ਰਜਿਸੁਤਾਨਾਸਂਸ੍ਤੇ ਨਿਜਧਰ੍ਮ੍ਮਗਾਃ ॥ ੨੭੪.

ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਆਦਿ ਵਿਧੀਆਂ ਨਾਲ ਗੁਰੂ ਨੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਰਾਜ ਵਾਪਸ ਦਿੱਤਾ, ਰਜੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਭਟਕਾ ਕੇ, ਜੋ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਛੱਡ ਗਏ।

ਨਹੁषਸ੍ਯ ਸੁਤਾਃ ਸਪ੍ਤ ਯਤਿਰ੍ਯ੍ਯਯਾਤਿਰੁਤ੍ਤਮਃ । ਉਦ੍ਭਵਃ ਪਞ੍ਚਕਸ਼੍ਚੈਵ ਸ਼ਰ੍ਯ੍ਯਾਤਿਮੇਘਪਾਲਕੌ ॥ ੨੭੪.

ਨਹੁਸ਼ ਦੇ ਸੱਤ ਪੁੱਤਰ ਸਨ: ਯਤੀ, ਉੱਤਮ ਯਯਾਤੀ, ਉਦਭਵ, ਪੰਚਕ, ਸ਼ਰਯਾਤੀ ਅਤੇ ਮੇਘਪਾਲਕ।

ਯਤਿਃ ਕੁਮਾਰਭਾਵੇऽਪਿ ਵਿष੍ਣੁਂ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਹਰਿਂ ਗਤਃ । ਦੇਵਯਾਨੀ ਸੁਕ੍ਰਕਨ੍ਯਾ ਯਯਾਤੇਃ ਪਤ੍ਨ੍ਯऽਭੂਤ੍ਤਦਾ ॥ ੨੭੪.

ਯਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ ਤੇ ਹਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਸੁਕ੍ਰ ਦੀ ਧੀ ਦੇਵਯਾਨੀ, ਯਯਾਤੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣੀ।

ਵृषਪਰ੍ਵ੍ਵਜਾ ਸਰ੍ਮ੍ਮਿष੍ਠਾ ਯਯਾਤੇਃ ਪਞ੍ਚ ਤਤ੍ਸੁਤਾਃ । ਯਦੁਞ੍ਚ ਤੁਰ੍ਵ੍ਵਸੁਞ੍ਚੈਵ ਦੇਵਯਾਨੀ ਵ੍ਯਜਾਯਤ ॥ ੨੭੪.

ਵ੍ਰਿਸ਼ਪਰਵਨ ਦੀ ਧੀ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਨੇ ਯਯਾਤੀ ਨੂੰ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰ ਦਿੱਤੇ। ਦੇਵਯਾਨੀ ਨੇ ਯਦੁ ਤੇ ਤੁਰਵਸੁ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।

ਦ੍ਰੁਹ੍ਯਞ੍ਚਾਨੂਞ੍ਚ ਪੂਰੁਞ੍ਚ ਸ਼ਰ੍ਮ੍ਮਿष੍ਠਾ ਵਾਰ੍षਪਰ੍ਵ੍ਵਣੀ । ਯਦੁਃ ਪੂਰੁਸ਼੍ਚਾਭਵਤਾਨ੍ਤੇषਾਂ ਵਂਸ਼ਵਿਵਰ੍ਦ੍ਧਨੌ ॥ ੨੭੪.

ਦ੍ਰੁਹਯੁ, ਅਨੁ ਤੇ ਪੂਰੁ, ਇਹ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਪਰਵਨ ਦੀ ਧੀ, ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਯਦੁ ਤੇ ਪੂਰੁ ਆਪਣੀ ਵੰਸ਼ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਬਣੇ।

ਅਗ੍ਨਿਰੁਵਾਚ ਯਦੋਰਾਸਨ੍‌ਪਞ੍ਚ ਪੁਤ੍ਰਾ ਜ੍ਯੇष੍ਠਸ੍ਤੇषੁ ਸਹਸ੍ਰਜਿਤ੍ । ਨੀਲਾਞ੍ਜਿਕੋ ਰਧੁਃ ਕ੍ਰੋष੍ਟੁਃ ਸ਼ਤਜਿਚ੍ਚ ਸਹਸ੍ਰਜਿਤ੍ ।। ੨੭੫.

ਅਗਨਿ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਯਦੁ ਦੇ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਾਹਸਰਜਿਤ ਸੀ। ਨੀਲਾਂਜਿਕ, ਰਧੁ, ਕ੍ਰੋਸ਼ਟੁ ਤੇ ਸ਼ਤਾਜਿਤ — ਇਹ ਸਾਹਸਰਜਿਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ।

ਸ਼ਤਜਿਦ੍ਧੈਹਯੋ ਰੇਣੁਹਯੋ ਹਯ ਇਤਿ ਤ੍ਰਯਃ । ਧਰ੍ਮ੍ਮਨੇਤ੍ਰੋ ਹੈਹਯਸ੍ਯ ਧਰ੍ਮ੍ਮਨੇਤ੍ਰਸ੍ਯ ਸਂਹਨਃ ।। ੨੭੫.

ਸ਼ਤਾਜਿਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹੈਹਯ, ਰੇਣੁਹਯ ਤੇ ਹਯ — ਇਹ ਤਿੰਨ ਸਨ। ਹੈਹਯ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਧਰਮਨੇਤਰ ਸੀ, ਤੇ ਧਰਮਨੇਤਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੰਹਨ।

ਮਹਿਮਾ ਸਂਹਨਸ੍ਯਾਸੀਨ੍ਮਹਿਮ੍ਨੋ ਭਦ੍ਰਸੇਨਕਃ । ਭਦ੍ਰਸੇਨਾਦ੍ ਦੁਰ੍ਗਮੋऽਭੂਦ੍‌ਦੁਰ੍ਗਭਾਤ੍ਕਨਕੋऽਭਵਤ੍ ।। ੨੭੫.

ਸੰਹਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਹਿਮਾ ਸੀ; ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਭਦ੍ਰਸੇਨਕ; ਭਦ੍ਰਸੇਨ ਤੋਂ ਦੁਰਗਮ, ਤੇ ਦੁਰਗਮ ਤੋਂ ਕਨਕ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ।

ਕਨਕਾਤ੍ ਕृਤਵੀਰ੍ਯ੍ਯਸ੍ਤੁ ਕृਤਾਗ੍ਨਿਃ ਕਰਵੀਰਕਃ । ਕृਤੌਜਾਸ਼੍ਚ ਚਚਤੁਰ੍ਥੋऽਭੂਤ੍ ਕृਤਵੀਰ੍ਯ੍ਯਾਤ੍ਤੁ ਸੋऽਰ੍ਜੁਨਃ ।। ੨੭੫.

ਕਨਕ ਤੋਂ ਕ੍ਰਤਵੀਰਯ, ਫਿਰ ਕ੍ਰਤਾਗਨੀ, ਕਰਵੀਰਕ ਤੇ ਚੌਥਾ ਕ੍ਰਤੋਜਾ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਕ੍ਰਤਵੀਰਯ ਤੋਂ ਸੋ ਅਰਜੁਨ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ।

ਦਤ੍ਤੋऽਰ੍ਜ੍ਜੁਨਾਯ ਤਪਤੇ ਸਪ੍ਤਦ੍ਵੀਪਮਹੀਸ਼ਤਾਮ੍ । ਦਦੌ ਬਾਹੁਸਹਸ੍ਰਞ੍ਚ ਅਜੇਯਤ੍ਵਂ ਰਣੇऽਰਿਣਾ ।। ੨੭੫.

ਦੱਤ ਨੇ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਸੱਤ ਦਵੀਪਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜ, ਹਜ਼ਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਤੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਅਜੈਯਤਾ ਦਿੱਤੀ।

ਅਧਰ੍ਮ੍ਮੈ ਵਰ੍ਤ੍ਤ ਮਾਨਸ੍ਯ ਵਿष੍ਣੁਹਸ੍ਤਾਨ੍ਮृਤਿਰ੍ਧ੍ਰੁ ਬਾ । ਦਸ਼ ਯਜ੍ਞਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਸੋऽਰ੍ਜ੍ਜੁਨਃ ਕृਤਵਾਨ੍ਤृਪਃ ।। ੨੭੫.

ਅਧਰਮ ਵਾਲੇ ਚਲਣ ਕਰਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੋਈ। ਰਾਜਾ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਯਜਨ ਕੀਤੇ।