ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਭਗੀਰਥੋ ਦਿਲੀਪਾਤ੍ਤੁ ਯੇਨ ਗਙ੍ਗਾਵਤਾਰਿਤਾ । ਭਗੀਰਥਾਤ੍ਤੁ ਨਾਭਾਗੋ ਨਾਭਾਗਾਦਮ੍ਬਰੀषਕਃ ।। ੨੭੩.

ਦਿਲੀਪ ਤੋਂ ਭਗੀਰਥ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਲਿਆਇਆ। ਭਗੀਰਥ ਤੋਂ ਨਾਭਾਗ, ਤੇ ਨਾਭਾਗ ਤੋਂ ਅੰਬਰੀਸ਼ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ।

ਸਿਨ੍ਧੁਦ੍ਵੀਪੋऽਮ੍ਬਰੀषਾਤ੍ਤੁ ਸ਼੍ਰੁਤਾਯੁਸ੍ਤਤ੍ਸੁਤਃ ਸ੍ਮृਤਃ । ਸ਼੍ਰੁਤਾਯੋਰ੍ऋਤਪਰ੍ਣੋऽਭੂਤ੍ਤਸ੍ਯ ਕਲ੍ਮਾषਪਾਦਕਃ ।। ੨੭੩.

ਅੰਬਰੀਸ਼ ਤੋਂ ਸਿੰਧੁਦਵੀਪ, ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸ਼੍ਰੁਤਾਯੁ। ਸ਼੍ਰੁਤਾਯੁ ਤੋਂ ਰਿਤਪਰਨ, ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਕਲਮਾਸ਼ਪਾਦ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ।

ਕਲ੍ਮਾषਾਙ੍‌ਘ੍ਰੇਃ ਸਰ੍ਵ੍ਵਕਰ੍ਮ੍ਮਾ ਹ੍ਯਨਰਣ੍ਯਸ੍ਤਤੋऽਭਵਤ੍ । ਅਨਰਣ੍ਯਾਤ੍ਤੁ ਨਿਘ੍ਨੋऽਥ ਅਨਮਿਤ੍ਰਸ੍ਤਤੋ ਰਘੁਃ ।। ੨੭੩.

ਕਲਮਾਸ਼ਪਾਦ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਲਮਾਸ਼ਾਂਘ੍ਰਿ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੋਂ ਅਨਰਣਯ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਸਭ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਮਾਹਰ ਸੀ। ਅਨਰਣਯ ਤੋਂ ਨਿਘਨ, ਨਿਘਨ ਤੋਂ ਅਨਮਿਤ੍ਰ, ਤੇ ਫਿਰ ਰਘੁ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ।

ਰਘੋਰਭੂਦ੍ਦਿਲੀਪਸ੍ਤੁ ਦਿਲੀਪਾਚ੍ਚਾਪ੍ਯਜੋ ਨृਪਃ । ਦੀਰ੍ਘਵਾਹੁਰਜਾਤ੍ ਕਾਲਸ੍ਤ੍ਵਜਾਪਾਲਸ੍ਤਤੋऽਭਵਤ੍ ।। ੨੭੩.

ਰਘੁ ਤੋਂ ਦਿਲੀਪ, ਦਿਲੀਪ ਤੋਂ ਰਾਜਾ ਅਜ। ਅਜ ਤੋਂ ਦੀਰਘਵਾਹੁ, ਉਸ ਤੋਂ ਕਾਲ, ਤੇ ਕਾਲ ਤੋਂ ਅਜਾਪਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ।

ਤਥਾ ਦਸ਼ਰਥੋ ਜਾਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਚਤੁष੍ਟਯਮ੍ । ਨਾਰਾਯਣਾਤ੍ਮਕਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਰਾਮਸ੍ਤਸ੍ਯਾਗ੍ਰਜੋऽਭਵਤ੍ ।। ੨੭੩.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਸ਼ਰਥ ਜੰਮਿਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਉਹ ਸਭ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਰੂਪ ਸਨ, ਤੇ ਰਾਮ ਉਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ।

ਰਾਵਣਾਨ੍ਤਕਰੋ ਰਾਜਾ ਹ੍ਯਯੋਧ੍ਯਾਯਾਂ ਰਘੂਤ੍ਤਮਃ । ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਰ੍ਯਸ੍ਯ ਚਰਿਤਂ ਚਕ੍ਰੇ ਤਨ੍ਨਾਰਦਸ਼੍ਰਵਾਤ੍ ।। ੨੭੩.

ਅਯੋਧਿਆ ਦੇ ਰਾਜੇ, ਜੋ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਵਾਲਮੀਕਿ ਨੇ ਨਾਰਦ ਤੋਂ ਸੁਣ ਕੇ ਲਿਖੀ।

ਰਾਮਪੁਤ੍ਰੌ ਕੁਸ਼ਲਵੌ ਸੀਤਾਯਾਂ ਕੁਲਵਰ੍ਦ੍ਧਨੌ । ਅਤਿਥਿਸ਼੍ਚ ਕੁਸ਼ਾਜ੍ਜਜ੍ਞੇ ਨਿषਧਸ੍ਤਸ੍ਯ ਚਾਤ੍ਮਜਃ ।। ੨੭੩.

ਰਾਮ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕੁਸ਼ ਤੇ ਲਵ, ਜੋ ਸੀਤਾ ਤੋਂ ਜਨਮੇ, ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਕੁਸ਼ ਤੋਂ ਅਤਿਥਿ ਜਨਮਿਆ, ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਿਸ਼ਧ ਹੋਇਆ।

ਨਿषਧਾਤ੍ਤੁ ਨਲੋ ਜਜ੍ਞੇ ਨਭੋऽਜਾਯਤ ਵੈ ਨਲਾਤ੍ । ਨਭਸਃ ਪੁਣ੍ਡਰੀਕੋऽਭੂਤ੍ ਸੁਧਨ੍ਵਾ ਚ ਤਤੋऽਭਵਤ੍ ।। ੨੭੩.

ਨਿਸ਼ਧ ਤੋਂ ਨਲ ਜਨਮਿਆ, ਨਲ ਤੋਂ ਨਭ ਹੋਇਆ। ਨਭ ਤੋਂ ਪੁੰਡਰੀਕ ਜਨਮਿਆ, ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਸੁਧਨਵਨ ਹੋਇਆ।

ਸੁਧਨ੍ਵਨੋ ਦੇਵਾਨੀਕੋ ਹ੍ਯਹੀਨਾਸ਼੍ਵਸ਼੍ਚ ਤੁਤ੍ਸੁਤਃ । ਅਹੀਨਾਸ਼੍ਵਾਤ੍ ਸਹਸ੍ਰਾਸ਼੍ਵਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਾਲੋਕਸ੍ਤਤੋऽਭਵਤ੍ ।। ੨੭੩.

ਸੁਧਨਵਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦੇਵਾਨੀਕ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਅਹੀਨਾਸ਼ਵ ਜਨਮਿਆ। ਅਹੀਨਾਸ਼ਵ ਤੋਂ ਸਹਸਰਾਸ਼ਵ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਫਿਰ ਚੰਦ੍ਰਾਵਲੋਕ ਜਨਮਿਆ।

ਚਨ੍ਦ੍ਰਾਵਲੋਕਤਸ੍ਤਾਰਾਪੀੜੋऽਸ੍ਮਾਚ੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਪਰ੍ਵਤਃ । ਚਨ੍ਦ੍ਰਗਿਰੇਰ੍ਭਾਨੁਰਥਃ ਸ਼੍ਰੁਤਾਯੁਸ੍ਤਸ੍ਯ ਚਾਤ੍ਮਜਃ ੨੭੩.

ਚੰਦ੍ਰਾਵਲੋਕ ਤੋਂ ਤਾਰਾਪੀਰ ਜਨਮਿਆ, ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਚੰਦ੍ਰਪਰਵਤ। ਚੰਦ੍ਰਗਿਰਿ ਤੋਂ ਭਾਨੁਰਥ ਜਨਮਿਆ, ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸ਼੍ਰੁਤਾਯੁ ਹੋਇਆ।

ਅਗ੍ਨਿਰੁਵਾਚ ਸੋਮਵਂਸ਼ਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਪਠਿਤਂ ਪਾਪਨਾਸ਼ਨਮ੍ । ਵਿष੍ਣੁਨਾਭ੍ਯਬ੍ਜਜੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪੁਤ੍ਰੋऽਤ੍ਰਿਰਤ੍ਰਿਤਃ ॥ ੨੭੪.

ਅਗਨਿ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੁਣ ਮੈਂ ਸੋਮ ਵੰਸ਼ ਬਿਆਨ ਕਰਾਂਗਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਪਾਠ ਕਰਨਾ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਤ੍ਰਿ ਸੀ, ਤੇ ਅਤ੍ਰਿ ਤੋਂ ਸੋਮ ਜਨਮਿਆ।

ਸੋਮਸ਼੍ਚਕ੍ਰੇ ਰਾਜਸੂਯਂ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਂ ਦਕ੍ਸ਼ਇਣਆਨ੍ਦਦੌ । ਸਮਾਪ੍ਤੇऽਵਭृਥੇ ਸੋਮਂ ਤਦ੍ਰੂਪਾਲੋਕਨੇਚ੍ਛਵਃ ॥ ੨੭੪.

ਸੋਮ ਨੇ ਰਾਜਸੂਯ ਯਜਨ ਕੀਤਾ ਤੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ। ਜਦ ਅਵਭ੍ਰਿਤ ਸਨਾਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਹ ਜੋ ਸੋਮ ਨੂੰ ਉਸ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ—

ਕਾਮਵਾਣਾਭਿਤਪ੍ਤਾਙ੍ਗ੍ਯੋ ਨਰਦੇਵ੍ਯਃ ਸਿषੇਵਿਰੇ । ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਰ੍ਨ੍ਨਾਰਾਯਣਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸਿਨੀਵਾਲੀ ਚ ਕਰ੍ਦ੍ਦਮਮ੍ ॥ ੨੭੪.

ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਰਾਣੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਭੜਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲੱਗੀਆਂ। ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੇ ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਸਿਨੀਵਾਲੀ ਨੇ ਕਰਦਮ ਨੂੰ।

ਦ੍ਯੁਤਿਂ ਵਿਭਾਵਸੁਨ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪੁष੍ਟਿਰ੍ਧਾਤਾਰਮਵ੍ਯਯਮ੍ । ਪ੍ਰਭਾ ਪ੍ਰਭਾਕਰਨ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਹਵਿष੍ਮਨ੍ਤਂ ਕੁਹੂਃ ਸ੍ਵਯਮ੍ ॥ ੨੭੪.

ਪੁਸ਼ਟੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਛੱਡ ਕੇ ਧਾਤਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਪ੍ਰਭਾ ਨੇ ਪ੍ਰਭਾਕਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਕੁਹੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਹਵਿਸ਼ਮੰਤ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।

ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਰ੍ਜਯਨ੍ਤਮ੍ਭਰ੍ਤ੍ਤਾਰਂ ਵਸੁਰ੍ਮ੍ਮਾਰੀਚਕਸ਼੍ਯਪਮ੍ । ਧृਤਿਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪਤਿਂ ਨਨ੍ਦੀਂ ਸੋਮਮੇਵਾਭਜਤ੍ਤਦਾ ॥ ੨੭੪.

ਕੀਰਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਜਯੰਤ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਵਸੁ ਨੇ ਮਾਰੀਚ ਕਸ਼ਯਪ ਨੂੰ, ਤੇ ਧ੍ਰਿਤੀ ਨੇ ਨੰਦੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸੋਮ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕੀਤੀ।

ਸ੍ਵਕੀਯਾ ਇਵ ਸੋਮੋऽਪਿ ਕਾਮਯਾਮਾਸ ਤਾਸ੍ਤਦਾ । ਏਵਂ ਕृਤਾਪਚਾਰਸ੍ਯ ਤਾਸਾਂ ਭਰ੍ਤ੍ਤृਗਣਸ੍ਤਦਾ ॥ ੨੭੪.

ਸੋਮ ਨੇ ਵੀ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਉਸ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਹੋਣ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚਾਹਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਹ ਪਾਪ ਕੀਤਾ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਤੀਆਂ—

ਨ ਸ਼ਸ਼ਾਕਾਪਚਾਰਾਯ ਸ਼ਾਪੈਃ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਦਿਭਿਃ ਪੁਨਃ । ਸਪ੍ਤਲੋਕੈਕਨਾਥਤ੍ਵਮਵਾਪ੍ਤਸ੍ਤਪਸਾ ਹ੍ਯੁਤ ॥ ੨੭੪.

ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਤਾਂ ਸ਼ਾਪਾਂ ਨਾਲ, ਨਾ ਹੀ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਸਕੇ। ਸੋਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ ਸੱਤ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਇਕੌਤਾ ਰਾਜ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ।

ਵਿਵਭ੍ਰਾਮ ਮਤਿਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵਿਨਯਾਦਨਯਾ ਹਤਾ । ਬृਹਸ੍ਪਤੇਃ ਸ ਵੈ ਭਾਰ੍ਯ੍ਯਾਂ ਤਾਰਾਂ ਨਾਮ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨੀਮ੍ ॥ ੨੭੪.

ਉਸ ਦੀ ਮੱਤ, ਵਿਨਯ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ, ਭਟਕ ਗਈ ਤੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਤਨੀ ਤਾਰਾ ਨੂੰ ਲੈ ਗਿਆ।

ਜਹਾਰ ਤਰਸਾ ਸੋਮੋ ਹ੍ਯਵਮਨ੍ਯਾਙ੍ਗਿਰਃਸੁਤਮ੍ । ਤਤਸ੍ਤਦ੍‌ਯੁਦ੍ਧਮਭਵਤ੍ ਪ੍ਰਖ੍ਯਾਤਂ ਤਾਕਾਮਯਮ੍ ॥ ੨੭੪.

ਸੋਮ ਨੇ ਅੰਗਿਰਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਉਗਰਤਾ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਕੇ ਤਾਰਾ ਨੂੰ ਜਬਰਦਸਤੀ ਲੈ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਤਾਰਾ ਲਈ ਵੱਡਾ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ।

ਦੇਵਾਨਾਂ ਦਾਨਵਾਨਾਞ੍ਚ ਲੋਕਕ੍ਸ਼ਯਕਰਂ ਮਹਤ੍ । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਾ ਨਿਵਾਰ੍ਯ੍ਯੋਸ਼ਨਸਨ੍ਤਾਰਾਮਙ੍ਗਿਰਸੇ ਦਦੌ ॥ ੨੭੪.

ਇਹ ਯੁੱਧ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਵਿਚ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਰੋਕਿਆ, ਤੇ ਉਸ਼ਨਸ ਨੇ ਤਾਰਾ ਨੂੰ ਅੰਗਿਰਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਤਾਮਨ੍ਤਃਪ੍ਰਸਵਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਗਰ੍ਭਂ ਤ੍ਯਜਾਬ੍ਰਵੀਦ੍ਗੁਰੁਃ । ਗਰ੍ਭਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰਦੀਪ੍ਤੋऽਥ ਪ੍ਰਾਹਾਹਂ ਸੋਮਸਮ੍ਭਵਃ ॥ ੨੭੪.

ਜਦ ਉਸ ਨੂੰ ਗਰਭਵਤੀ ਵੇਖਿਆ, ਗੁਰੂ ਨੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਗਰਭ ਛੱਡ ਦੇਵੇ। ਛੱਡਿਆ ਹੋਇਆ ਗਰਭ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ ਕਿਹਾ, 'ਮੈਂ ਸੋਮ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਹਾਂ।'

ਏਵਂ ਸੋਮਾਦ੍‌ ਬੁਧਃ ਪੁਤ੍ਤ੍ਰਃ ਪੁਤ੍ਤ੍ਰਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪੁਰੂਰਵਾਃ । ਸ੍ਵਰ੍ਗਨ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵੋਰ੍ਵਸ਼ੀ ਸਾ ਤਂ ਵਰਯਾਮਾਸ ਚਾਪ੍ਸਰਾਃ ॥ ੨੭੪.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੋਮ ਤੋਂ ਬੁਧ ਜਨਮਿਆ, ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪੁਰੂਰਵਾਸ ਹੋਇਆ। ਉਰਵਸ਼ੀ ਨੇ ਸਵਰਗ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪਤੀ ਚੁਣਿਆ।

ਤਥਾ ਸਹਾਚਰਦ੍ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਵਰ੍षਾਣਿ ਪਞ੍ਚ ਚ । ਪਞ੍ਚ षਟ੍ ਸਪ੍ਤ ਚਾष੍ਟੌ ਚ ਦਸ਼ ਚਾष੍ਟੌ ਮਹਾਮੁਨੇ ॥ ੨੭੪.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਦਸ ਤੇ ਪੰਜ ਸਾਲ, ਫਿਰ ਪੰਜ, ਛੇ, ਸੱਤ, ਅੱਠ, ਦਸ ਤੇ ਅੱਠ ਸਾਲ, ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ, ਸਾਥ ਨਿਭਾਇਆ।

ਏਕੋऽਗ੍ਨਿਰਭਵਤ੍ ਪੂਰ੍ਵ੍ਵਂ ਤੇਨ ਤ੍ਰੇਤਾ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾ । ਪੁਰੂਰਵਾ ਯੋਗਸ਼ੀਲੋ ਗਾਨ੍ਧਰ੍ਵ੍ਵਲੋਕਮੀਯਿਵਾਨ੍ ॥ ੨੭੪.

ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੀ ਅੱਗ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਤ੍ਰੈਤਾਂ ਦੀ ਰੀਤ ਚਲਾਈ। ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਲਗਨ ਪੁਰੂਰਵ ਨੇ ਗਾਂਧਰਵਾਂ ਦਾ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।

ਆਯੁਰ੍ਦृਢਾਯੁਰਸ਼੍ਵਾਯੁਰ੍ਧਨਾਯੁਰ੍ਧृਤਿਮਾਨ੍ ਵਸੁਃ । ਦਿਵਿਜਾਤਃ ਸ਼ਤਾਯੁਸ਼੍ਚ ਸੁषੁਵੇ ਚੋਰ੍ਵ੍ਵਸ਼ੀ ਨृਪਾਨ੍ ॥ ੨੭੪.

ਉਰਵਸ਼ੀ ਤੋਂ ਆਯੁ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਾਯੁ, ਅਸ਼ਵਾਯੁ, ਧਨਾਯੁ, ਧ੍ਰਿਤਿਮਾਨ, ਵਸੁ, ਦਿਵਿਜਾਤ ਅਤੇ ਸ਼ਤਾਯੁ — ਇਹ ਰਾਜੇ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਹਰ ਇੱਕ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਤੇ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਸੀ।

ਆਯੁषੋ ਨਹੁषਃ ਪੁਤ੍ਰੋ ਵृਦ੍ਧਸ਼ਰ੍ਮ੍ਮਾ ਰਜਿਸ੍ਤਥਾ । ਦਰ੍ਭੋ ਵਿਪਾਪ੍ਮਾ ਪਞ੍ਚਾਗਨ੍ਯਂ ਰਜੇਃ ਪੁਤ੍ਰਸ਼ਤਂ ਹ੍ਯਭੂਤ੍ ॥ ੨੭੪.

ਆਯੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਹੁਸ਼ ਸੀ; ਵ੍ਰਿਧਸ਼ਰਮ ਅਤੇ ਰਜੀ ਵੀ; ਦਰਭਾ, ਵਿਪਾਪਮਾ ਅਤੇ ਪੰਚਾਗਨਿਆ — ਰਜੀ ਦੇ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ।

ਰਾਜੇਯਾ ਇਤਿ ਵਿਖ੍ਯਾਤਾ ਵਿष੍ਣੁਦਤ੍ਤਵਰੋ ਰਜਿਃ । ਦੇਵਾਸੁਰੇ ਰਣੇ ਦੈਤ੍ਯਾਨਬਧੀਤ੍ ਸੁਰਯਾਚਿਤਃ ॥ ੨੭੪.

ਇਹ ਰਾਜੇ ਰਾਜੇਆ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਰਜੀ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਮੰਗ 'ਤੇ, ਦੇਵ-ਅਸੁਰ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ।

ਗਤਾਯੇਨ੍ਦ੍ਰਾਯ ਪੁਤ੍ਰਤ੍ਵਂ ਦਤ੍ਵਾ ਰਾਜ੍ਯਂ ਦਿਵਙ੍ਗਤਃ । ਰਜੇਃ ਪੁਤ੍ਰੈਰ੍ਹृਤਂ ਰਾਜ੍ਯਂ ਸ਼ਕ੍ਰਸ੍ਯਾਥ ਸੁਦੁਰ੍ਮ੍ਮਨਾਃ ॥ ੨੭੪.

ਰਜੀ ਨੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਬਣਾਕੇ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਆਪ ਸਵਰਗ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਰਜੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਮੰਦ ਮਨ ਨਾਲ ਇੰਦਰ ਦਾ ਰਾਜ ਲੈ ਲਿਆ।

ਗ੍ਰਹਸ਼ਾਨ੍ਤ੍ਯਾਦਿਵਿਧਿਨਾ ਗੁਰੁਰਿਨ੍ਦ੍ਰਾਯ ਤਦ੍ਦਦੌ । ਮੋਹਯਿਤ੍ਵਾ ਰਜਿਸੁਤਾਨਾਸਂਸ੍ਤੇ ਨਿਜਧਰ੍ਮ੍ਮਗਾਃ ॥ ੨੭੪.

ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਆਦਿ ਵਿਧੀਆਂ ਨਾਲ ਗੁਰੂ ਨੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਰਾਜ ਵਾਪਸ ਦਿੱਤਾ, ਰਜੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਭਟਕਾ ਕੇ, ਜੋ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਛੱਡ ਗਏ।