ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਅਧਿਕृਤ੍ਯ ਸਧਰ੍ਮ੍ਮਾਂਸ਼੍ਚ ਕਲ੍ਪੇ ਤਤ੍ਪੁਰੁषੇऽਰ੍ਪਯੇਤ੍। ਵਾਮਨਂ ਦਸ਼ਸਾਹਸ੍ਰਂ ਧੌਮਕਲ੍ਪੇ ਹਰੇਃ ਕਥਾ ।। ੨੭੨.

ਧਰਮਵਾਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਕਲਪ ਵਿੱਚ ਤਤਪੁਰੁਸ਼ ਪੁਰਾਣਾ ਚੜ੍ਹਾਓ; ਵਾਮਨ ਪੁਰਾਣਾ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਧੌਮ ਕਲਪ ਵਿੱਚ ਹਰੀ ਦੀ ਕਥਾ।

ਦਦ੍ਯਾਤ੍ ਸ਼ਰਦਿ ਵਿषੁਵੇ ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਾਦਿਨਿਵੋਧਨਮ੍ । ਕੂਰ੍ਮਞਅਚਾष੍ਟਸਹਸ੍ਰਞ੍ਚ ਕੂਰ੍ਮੋਕ੍ਤਞ੍ਚ ਰਸਾਤਲੇ ।। ੨੭੨.

ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦੇ ਵਿਸ਼ੁਵ ਤੇ, ਧਰਮ, ਅਰਥ ਆਦਿ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ; ਅਤੇ ਕੂਰਮ ਪੁਰਾਣਾ, ਅੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦਾ, ਜੋ ਕੂਰਮ ਨੇ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ।

ਇਨ੍ਦ੍ਰਦ੍ਯੁਮ੍ਨਪ੍ਰਸਙ੍ਗੇਨ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਤਦ੍ਧੇਮਕੂਰ੍ਮਵਤ੍ । ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਮਾਤ੍ਸ੍ਯਂ ਕਲ੍ਪਾਦਿਤੋऽਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।। ੨੭੨.

ਇੰਦਰਦਯੁਮਨ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਕੂਰਮ ਨਾਲ, ਇਹ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ; ਤੇਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲਾ ਮਤਸਯ ਪੁਰਾਣਾ, ਜੋ ਕਲਪ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ।

ਮਤ੍ਸ੍ਯੋ ਹਿ ਮਨਵੇ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਵਿषੁਵੇ ਹੇਮਮਤ੍ਸ੍ਯਵਤ੍ । ਗਾਰੁੜਞ੍ਚਾष੍ਟਸਾਹਸ੍ਰਂ ਵਿष੍ਣੂਕ੍ਤਨ੍ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼ਕਲ੍ਪਕੇ ।। ੨੭੨.

ਮਤਸਯ ਪੁਰਾਣਾ ਮਨੂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੁਵ ਤੇ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਮਤਸਯ ਦੇ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ; ਅਤੇ ਗਰੁੜ ਪੁਰਾਣਾ, ਅੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦਾ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਤਾਰਕਸ਼ ਕਲਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ।

ਵਿਸ਼੍ਵਾਣ੍ਡਾਦ੍‌ਗਰੁੜੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਤਦ੍ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਧੇਮਹਂਸਵਤ੍ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਮਧਿਕृਤ੍ਯਾਬ੍ਰਵੀਤ੍ਤੁ ।। ੨੭੨.

ਵਿਸ਼ਵਾਂਡ ਤੋਂ ਗਰੁੜ ਦੀ ਉਤਪਤੀ, ਇਹ ਸੋਨੇ ਦੇ ਹੰਸ ਨਾਲ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਦੱਸੀ।

ਵਾਚਕਂ ਪੂਜਯੇਦਾਦੌ ਭੋਜਯੇਤ੍ ਪਾਯਸੈਰ੍ਦ੍ਵਿਜਾਨ੍ । ਗੋਭੂਗ੍ਰਾਮਸੁਵਰ੍ਣਾਦਿ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਪਰ੍ਵਣਿ ਪਰ੍ਵਣਿ ।। ੨੭੨.

ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਚਕ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਖੀਰ ਖਵਾਉਣੀ; ਹਰ ਤਿਉਹਾਰ ਤੇ ਗਾਂ, ਜਮੀਨ, ਪਿੰਡ, ਸੋਨਾ ਆਦਿ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ।

ਸਮਾਪ੍ਤੇ ਬਾਰਤੇ ਵਿਪ੍ਰਂ ਸਂਹਿਤਾਪੁਸ੍ਤਕਾਨ੍ਯਜੇਤ੍ । ਸ਼ੁਭੇ ਦੇਸ਼ੇ ਨਿਵੇਸ਼੍ਯਾਥ ਕ੍ਸ਼ੌਮਵਸ੍ਤ੍ਰਾਦਿਨਾਵृਤਾਨ੍ ।। ੨੭੨.

ਸਮਾਪਤੀ ਤੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ, ਅਤੇ ਸੰਹਿਤਾ ਦੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਚੜ੍ਹਾਉਣੀਆਂ; ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਥਾਂ ਤੇ, ਕਪੜੇ ਆਦਿ ਨਾਲ ਲਪੇਟ ਕੇ ਰੱਖਣਾ।

ਨਰਨਾਰਾਯਣਔ ਪੂਜ੍ਯੌ ਪੁਸ੍ਤਕਾਃ ਕੁਸੁਮਾਦਿਭਿਃ । ਗੋऽਨ੍ਨਭੂਹੇਮ ਦਤ੍ਵਾਥ ਭੋਜਯਿਤ੍ਵਾ ਕ੍ਸ਼ਮਾਪਯੇਤ੍ ।। ੨੭੨.

ਨਰ ਅਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ, ਅਤੇ ਪੁਸਤਕਾਂ ਨੂੰ ਫੁੱਲ ਆਦਿ ਨਾਲ ਸਜਾਉਣਾ; ਗਾਂ, ਅੰਨ, ਜਮੀਨ, ਸੋਨਾ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭੋਜਨ ਕਰਵਾ ਕੇ, ਮਾਫੀ ਮੰਗਣੀ।

ਮਹਾਦਾਨਾਨਿ ਦੇਯਾਨਿ ਰਤ੍ਨਾਨਿ ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਚ । ਮਾਸਕੌ ਦ੍ਵੌ ਤ੍ਰਯਸ਼੍ਚੈਵ ਮਾਸੇ ਮਾਸੇ ਪ੍ਰਦਾਪਯੇਤ੍ ।। ੨੭੨.

ਵੱਡੇ ਦਾਨ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਤਨ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ; ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਦੋ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਜੋੜੇ ਵੰਡੇ ਜਾਣ।

ਅਯਨਾਦੌ ਸ਼੍ਰਵਕਸ੍ਯ ਦਾਨਮਾਦੌ ਵਿਧੀਯਤੇ । ਸ਼੍ਰੀਤृਭਿਃ ਸਕਲੈਃ ਕਾਰ੍ਯ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰਾਵਕੇ ਪੂਜਨਂ ਦ੍ਵਿਜ ।। ੨੭੨.

ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਤੇ ਭਗਤ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਣ ਦੀ ਹਦਾਇਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਭਗਤ ਦੀ ਪੂਜਾ ਸਾਰੇ ਪਾਠ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ।

ਇਤਿਹਾਸਪੁਰਾਣਾਨਾਂ ਪੁਸ੍ਤਕਾਨਿ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ । ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾਯੁਰਾਰੋਗ੍ਯਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਮੋਕ੍ਸ਼ਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ।। ੨੭੨.

ਜੋ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਲੰਮੀ ਉਮਰ, ਚੰਗੀ ਸਿਹਤ, ਸਵਰਗ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਅਗ੍ਨਿਰੁਵਾਚ ਸੂਰ੍ਯ੍ਯਵਂਸ਼ਂ ਸੋਮਵਂਸ਼ਂ ਰਾਜ੍ਞਾਂ ਵਂਸ਼ਂ ਵਦਾਮਿ ਤੇ । ਹਰੇਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਪਦ੍ਮਗੋऽਭੂਨ੍ਮਰੀਚਿਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾਃ ਸੁਤਃ ।। ੨੭੩.

ਅਗਨਿ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੂਰਜ ਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਚੰਦ ਵੰਸ਼, ਰਾਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀਆਂ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਹਰੀ, ਕਮਲ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਮਰੀਚੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ।

ਮਰੀਚੇਃ ਕਸ਼੍ਯਪਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵਿਵਸ੍ਵਾਂਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪਤ੍ਨ੍ਯਪਿ । ਸਂਜ੍ਞਾ ਰਾਜ੍ਞੀ ਪ੍ਰਭਾ ਤਿਸ੍ਰੋ ਰਾਜ੍ਞੀ ਰੈਵਤਪੁਤ੍ਰਿਕਾ ।। ੨੭੩.

ਮਰੀਚੀ ਤੋਂ ਕਸ਼ਯਪ, ਫਿਰ ਉਸ ਤੋਂ ਵਿਵਸਵਾਨ ਹੋਇਆ; ਵਿਵਸਵਾਨ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਸੰਜਨਾ, ਰਾਜਨੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾ ਸਨ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਰਾਣੀਆਂ ਰੈਵਤ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਸਨ।

ਰੇਵਨ੍ਤਂ ਸੁषੁਵੇ ਪੁਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਭਾਤਞ੍ਚ ਚਪ੍ਰਭਾ ਰਵੇਃ । ਤ੍ਵਾष੍ਟ੍ਰੀ ਸਂਜ੍ਞਾ ਮਨੁਂ ਪੁਤ੍ਰਂ ਯਮਲੌ ਯਮੁਨਾਂ ਯਮਮ੍ ।। ੨੭੩.

ਪ੍ਰਭਾ ਨੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਰੇਵੰਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਤਾ ਪੁੱਤਰ ਦਿੱਤੇ; ਤਵਸ਼ਤਰੀ ਸੰਜਨਾ ਨੇ ਮਨੁ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਯਮ ਨੂੰ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਜੁੜਵੇਂ ਬੱਚੇ ਦਿੱਤੇ।

ਛਾਯਾ ਸਂਜ੍ਞਾ ਚ ਸਾਵਰ੍ਣਿਂ ਮਨੁਂ ਵੈਵਸ੍ਵਤਂ ਸੁਤਮ੍ । ਸ਼ਨਿਞ੍ਚਿ ਤਪਤੀਂ ਵਿष੍ਟਿਂ ਸਂਜ੍ਞਾਯਾਞ੍ਚਾਸ਼੍ਵਿਨੌ ਪੁਨਃ ।। ੨੭੩.

ਛਾਇਆ ਅਤੇ ਸੰਜਨਾ ਨੇ ਸਾਵਰਨੀ ਮਨੁ ਅਤੇ ਵੈਵਸਵਤ ਮਨੁ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ; ਸ਼ਨੀ, ਤਪਤੀ, ਵਿ਷ਟੀ ਅਤੇ ਸੰਜਨਾ ਤੋਂ ਦੁਬਾਰਾ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਦੋ ਭੈਣਾਂ।

ਮਨੋਰ੍ਵੈਵਸ੍ਵਤਸ੍ਯਾਸਨ੍ ਪੁਤ੍ਰਾ ਵੇ ਨ ਚ ਤਤ੍ਸਮਾਃ । ਇਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕੁਸ਼੍ਚੈਵ ਨਾਭਾਗੋ ਧृष੍ਟਃ ਸ਼ਰ੍ਯ੍ਯਾਤਿਰੇਵ ਚ ।। ੨੭੩.

ਵੈਵਸਵਤ ਮਨੁ ਦੇ ਬਹੁਤ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ, ਪਰ ਕੋਈ ਵੀ ਉਸ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ ਸੀ: ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ, ਨਾਭਾਗ, ਧ੍ਰਿਸ਼ਟ ਅਤੇ ਸ਼ਰਯਾਤੀ ਵੀ।

ਨਰਿष੍ਯਨ੍ਤਸ੍ਤਥਾ ਪ੍ਰਾਂਸ਼ੁਰ੍ਨਾਭਾਗਾਦਿष੍ਟਸਤ੍ਤਮਾਃ । ਕਰੁषਸ਼੍ਚ ਪੂषਧ੍ਰਸ਼੍ਚ ਅਯੋਧ੍ਯਾਯਾਂ ਮਹਾਬਲਾਃ ।। ੨੭੩.

ਨਰਿਸ਼ਯੰਤ, ਪ੍ਰਾਂਸ਼ੁ, ਨਾਭਾਗ ਅਤੇ ਇਸ਼ਟ—ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਜੀਵ ਸਨ; ਕਰੁਸ਼ ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਧਰ, ਅਯੋਧਿਆ ਦੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਨ।

ਕਨ੍ਯੇਲਾ ਚ ਮਨੋਰਾਸੀਦ੍‌ਬੁਧਾਤ੍ਤਸ੍ਯਾਂ ਪੁਰੂਰਵਾਃ । ਪੁਰੂਰਵਸਮੁਤ੍ਪਾਦ੍ਯ ਸੇਲਾ ਸੁਦ੍ਯੁਮ੍ਨਤਾਙ੍ਗਤਾ ।। ੨੭੩.

ਮਨੁ ਦੀ ਇੱਕ ਧੀ ਇਲਾ ਸੀ; ਉਸ ਨੇ ਬੁਧ ਤੋਂ ਪੁਰੂਰਵਸ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਪੁਰੂਰਵਸ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਲਾ ਸੁਦਯੁਮਨਾ ਬਣ ਗਈ।

ਸੁਦ੍ਯੁਮ੍ਨਾਦੁਤ੍ਕਲਗਯੌ ਵਿਨਤਾਸ਼੍ਵਸ੍ਤ੍ਰਯੋ ਨृਪਾਃ । ਉਤ੍ਕਲਸ੍ਯੋਤ੍ਕਲਂ ਰਾष੍ਟ੍ਰ ਵਿਨਤਾਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਪਸ਼੍ਚਿਮਾ ।। ੨੭੩.

ਸੁਦਯੁਮਨਾ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਰਾਜੇ ਹੋਏ: ਉਤਕਲ, ਗਯਾ ਅਤੇ ਵਿਨਤਾਅਸ਼ਵ। ਉਤਕਲ ਦਾ ਰਾਜ ਉਤਕਲ ਸੀ; ਵਿਨਤਾਅਸ਼ਵ ਦਾ ਰਾਜ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਸੀ।

ਦਿਕ੍‌ ਸਰ੍ਵ੍ਵਾ ਰਾਜਵਰ੍ਯ੍ਯਸ੍ਯ ਗਯਸ੍ਯ ਤੁ ਗਯਾਪੁਰੀ । ਵਸ਼ਿष੍ਠਵਾਕ੍ਯਾਤ੍ ਸੁਦ੍ਯੁਮ੍ਨਃ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਨਮਵਾਪ ਹ ।। ੨੭੩.

ਸਾਰੇ ਪਾਸੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਗਯਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਨ; ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਸੁਦਯੁਮਨਾ ਨੇ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾਨਾ ਸ਼ਹਿਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।

ਤਤ੍ ਪੁਰੂਰਵਸੇ ਪ੍ਰਾਦਾਤ੍ਸੁਦ੍ਯੁਮ੍ਨੋ ਰਾਜ੍ਯਮਾਪ੍ਯ ਤੁ । ਨਰਿष੍ਯਤਃ ਸ਼ਕਾਃ ਪੁਤ੍ਰਾ ਨਾਭਾਗਸ੍ਯ ਚ ਵੈष੍ਣਵਃ ।। ੨੭੩.

ਸੁਦਯੁਮਨਾ ਨੇ ਰਾਜ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪੁਰੂਰਵਸ ਨੂੰ ਰਾਜ ਦਿੱਤਾ; ਨਰਿਸ਼ਯੰਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਕ ਸਨ, ਅਤੇ ਨਾਭਾਗ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵੈਸ਼ਣਵ ਸੀ।

ਅਮ੍ਬਰੀषਃ ਪ੍ਰਜਾਪਾਲੋ ਧਾਰ੍ष੍ਟਕਂ ਧृष੍ਟਤਃ ਕੁਲਮ੍ । ਸੁਕਲ੍ਗਨਰ੍ਤ੍ਤੌ ਸ਼ਰ੍ਯ੍ਯਾਤੇਰ੍ਵੈਰੋਹ੍ਯਾਨਰ੍ਤ੍ਤਤੋ ਨृਪਃ ।। ੨੭੩.

ਅੰਬਰੀਸ਼ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ; ਧ੍ਰਿਸ਼ਟ ਤੋਂ ਧਾਰਸ਼ਟਕ ਵੰਸ਼ ਹੋਇਆ; ਸ਼ਰਯਾਤੀ ਤੋਂ ਸੁਕਲਗ ਅਤੇ ਨਰਤਤ, ਅਤੇ ਅਨਰਤ ਤੋਂ ਰਾਜਾ ਵੈਰੋਹਿਆ।

ਅਨਾਰ੍ਤ੍ਤਵਿषਯਸ਼੍ਚਾਸੀਤ੍ ਪੁਰੀ ਚਾਸੀਤ੍ ਕੁਸ਼ਸ੍ਥਲੀ । ਰੇਵਸ੍ਯ ਰੈਵਤਃ ਪੁਤ੍ਰਃ ਕਕੁਦ੍ਮੀ ਨਾਮ ਧਾਰ੍ਮਿਕਃ ।। ੨੭੩.

ਅਨਰਤ ਦੀ ਧਰਤੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਕੁਸ਼ਸਥਲੀ ਸੀ; ਰੇਵਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰੈਵਤ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਕਕੁਦਮੀ ਸੀ, ਧਰਮ ਵਾਲਾ ਸੀ।

ਜ੍ਯੇष੍ਠਃ ਪੁਤ੍ਰਸ਼ਤਸ੍ਯਾਸੀਦ੍ਰਾਜ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ [https://vedastudy.yolasite.com/kusha1.php ਕੁਸ਼ਸ੍ਥਲੀਮ੍] । ਸ ਕਨ੍ਯਾਸਹਿਤਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਗਾਨ੍ਧਰ੍ਵ੍ਵਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋऽਨ੍ਤਿਕੇ ।। ੨੭੩.

ਉਹ ਸੌ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਸਥਲੀ ਦਾ ਰਾਜ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦੇ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਾ ਕੋਲ ਗਾਂਧਰਵ ਸੰਗੀਤ ਸੁਣਨ ਗਿਆ।

ਮੁਹੂਰ੍ਤ੍ਤਭੂਤਂ ਦੇਵਸ੍ਯ ਮਰ੍ਤ੍ਯੇ ਬਹੁਯੁਗਂ ਗਤਮ੍ । ਆਜਗਾਮ ਜਵੇਨਾਥ ਸ੍ਵਾਂ ਪੁਰੀਂ ਯਾਦਵੈਰ੍ਵृਤਾਮ੍ ।। ੨੭੩.

ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪਲ ਲੰਘ ਗਿਆ, ਪਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਯੁਗ ਲੰਘ ਗਏ; ਫਿਰ ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਪਸ ਆਇਆ, ਜੋ ਹੁਣ ਯਾਦਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਕृਤਾਂ ਦ੍ਵਾਰਵਤੀਂ ਨਾਮ ਬਹੁਦ੍ਵਾਰਾਂ ਮਨੋਰਮਾਮ੍ । ਭੋਜਵृष੍ਣਯਨ੍ਧਕੈਰ੍ਗੁਪ੍ਤਾਂ ਵਾਸੁਦੇਵਪੁਰੋਗਮੈਃ ।। ੨੭੩.

ਉਸ ਨੇ ਦਵਾਰਵਤੀ ਨਾਮ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵੇਖੀ, ਜੋ ਕਈ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਸੀ; ਭੋਜ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਅਤੇ ਅੰਧਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।

ਰੇਵਤੀਂ ਬਲਦੇਵਾਯ ਦਦੌ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਹ੍ਯਨਿਨ੍ਦਿਤਾਮ । ਤਪਃ ਸੁਮੇਰੁਸ਼ਿਖਰੇ ਤਪ੍ਤ੍ਵਾ ਵਿष੍ਣਵਾਲਯਂ ਗਤਃ ।। ੨੭੩.

ਉਸ ਨੇ ਜਾਣ ਕੇ ਕਿ ਰੈਵਤੀ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਬਲਦੇਵ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਦਿੱਤਾ; ਸੁਮੇਰੂ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਤਪ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਆਲਯ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ।

ਨਾਭਾਗਸ੍ਯ ਚ ਪੁਤ੍ਰੌ ਦ੍ਵੌ ਵੈਸ਼੍ਯੌ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਤਾਂ ਗਤੌ । ਕਰੂषਸ੍ਯ ਤੁ ਕਾਰੂषਾਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾ ਯੁਦ੍ਧਦੁਰ੍ਮ੍ਮਦਾਃ ।। ੨੭੩.

ਨਾਭਾਗ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਵੈਸ਼ ਹਨ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬਣ ਗਏ। ਕਰੂਸ਼ ਤੋਂ ਕਾਰੂਸ਼ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਜੋ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਬੜੇ ਤਗੜੇ ਕਸ਼ਤਰੀ ਹਨ।

ਸ਼ੂਦ੍ਰਤ੍ਵਞ੍ਚ ਪृषਧ੍ਰੋऽਗਾਦ੍ਧਿਂਸਯਿਤ੍ਵਾ ਗੁਰੋਸ਼੍ਚ ਗਾਮ੍ । ਮਨੁਪੁਤ੍ਰਾਦਥੇਕ੍ਸ਼ਆਕੋਰ੍ਵਿਕੁਕ੍ਸ਼ਇਰ੍ਦੇਵਰਾਡਭੂਤ੍ ।। ੨੭੩.

ਪ੍ਰਿਸ਼ਧਰ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਗਾਂ ਮਾਰ ਕੇ ਸ਼ੂਦਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਮਨੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਤੋਂ ਵਿਕੁਕਸ਼ੀ ਦੇ ਪੇਟੋਂ ਦੇਵਰਾਟ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ।