ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਸ਼ੌਨਕਃ ਪਿਪ੍ਪਲਾਦਸ਼੍ਚ ਮੁਞ੍ਜਕੇਸ਼ਾਦਯੋऽਪਰੇ । ਮਨ੍ਤ੍ਰਾਣਾਮਯੁਤਂ षष੍ਟਸ਼ਤਞੇਚੋਪਨਿषਚ੍ਛਤਂ ।। ੨੭੧.

ਸ਼ੌਨਕ, ਪਿਪਪਲਾਦ ਅਤੇ ਮੁੰਜਕੇਸ਼ ਆਦਿ ਹੋਰ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਹਨ। ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਠ ਮੰਤ੍ਰ ਅਤੇ ਸੌ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਹਨ।

ਵ੍ਯਾਸਰੂਪੀ ਸ ਭਗਵਾਨ੍ ਸ਼ਾਖਾਭੇਦਾਦ੍ਯਕਾਰਯਤ੍ । ਸ਼ਾਖਾਬੇਦਾਦਯੋ ਵਿष੍ਣੁਰਿਤਿਹਾਸਃ ਪੁਰਾਣਕਂ ।। ੨੭੧.

ਭਗਵਾਨ ਵਿਅਾਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਕੀਤੀ। ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੇ ਸ਼ਾਖਾ ਵੰਡ, ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ।

ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਵ੍ਯਾਸਾਤ੍ ਪੁਰਾਣਾਦਿ ਸੂਤੋ ਵੈ ਲੋਮਹਰ੍षਣਃ । ਸੁਮਤਿਸ਼੍ਚਾਗ੍ਨਿਵਰ੍ਚ੍ਚਾਸ਼੍ਚ ਮਿਤ੍ਰਯੁਃ ਸ਼ਿਂਸ਼ਪਾਯਨਃ ।। ੨੭੧.

ਵਿਆਸ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣ ਆਦਿ ਲੈ ਕੇ ਲੋਮਹਰਸ਼ਣ, ਸੁਮਤੀ, ਅਗਨੀਵਰਚ, ਮਿਤਰਯੁ ਅਤੇ ਸ਼ਿੰਸ਼ਪਾਯਨ ਨੇ ਅਨੁਸਰਣ ਕੀਤਾ।

ਕृਤਵ੍ਰਤੋਥ ਸਾਵਰ੍ਣਿਃ षਟ़ਸ਼ਿष੍ਯਾਸ੍ਤਸ੍ਯ ਚਾਭਵਨ੍। ਸ਼ਾਂਸ਼ਪਾਯਨਾਦਯਸ਼੍ਚਕ੍ਰੁਃ੧ ਪੁਰਾਣਾਨਾਨ੍ਤੁ ਸਂਹਿਤਾਃ ।। ੨੭੧.

ਕ੍ਰਤਵ੍ਰਤ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਾਵਰਣੀ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਦੇ ਛੇ ਚੇਲੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਸ਼ਪਾਯਨ ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸੰਹਿਤਾਵਾਂ ਬਣਾਈਆਂ।

ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਾਦੀਨਿ ਪੁਰਾਣਾਨਿ ਹਰਿਵਿਦ੍ਯਾ ਦਸ਼ਾष੍ਟ ਚ । ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਹ੍ਯਾਗ੍ਨੇਯੇ ਵਿਦ੍ਯਾਰੂਪੋ ਹਰਿਃ ਤ੍ਥਿਤਃ ।। ੨੭੧.

ਬ੍ਰਾਹਮ ਆਦਿ ਪੁਰਾਣੇ ਅਤੇ ਹਰੀ ਦੀ ਦਸ ਤੇ ਅਠ ਵਿਦਿਆਵਾਂ, ਇਹ ਸਭ ਮਹਾਂ ਪੁਰਾਣਾ ਅਗਨਿ ਪੁਰਾਣਾ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਹਰੀ ਗਿਆਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।

ਸਪ੍ਰਪਞ੍ਚੋ ਨਿष੍ਪ੍ਰਪਞ੍ਚੋ ਮੂਰ੍ਤ੍ਤਾਮੁਰ੍ਤ੍ਤਸ੍ਵਰੂਪਧृਕ੍ । ਤਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਚ੍ਯ ਸਂਸ੍ਤੂਯ ਭੁਕ੍ਤਿਮੁਕ੍ਤਿਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ।। ੨੭੧.

ਉਹ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਤੇ ਬਿਨਾ ਰਚਨਾ ਵਾਲਾ, ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਤੇ ਬਿਨਾ ਰੂਪ ਦੇ ਸਵਭਾਵ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਪੂਜ ਕੇ ਤੇ ਸਲਾਹ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਹਾਸਲ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਜਿष੍ਣੁਰ੍ਭਵਿष੍ਣੁਸ਼੍ਚ ਅਗ੍ਨਿਸੂਰ੍ਯ੍ਯਾਦਿਰੂਪਵਾਨ੍ । ਅਗ੍ਨਿਰੂਪੇਣ ਦੇਵਾਦੇਰ੍ਮੁਖਂ ਵਿष੍ਣੁਃ ਪਰਾ ਗਤਿਃ ।। ੨੭੧.

ਵਿਸ਼ਨੁ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ, ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲਾ, ਅਗਨਿ ਤੇ ਸੂਰਜ ਆਦਿ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਅਗਨਿ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਮੂੰਹ ਹੈ, ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਮੰਜਿਲ ਹੈ।

ਵੇਦੇषੁ ਸਪੁਰਾਣੇषੁ ਯਜ੍ਞਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਗੀਯਤੇ । ਆਗ੍ਨੇਯਾਖ੍ਯਂ ਪੁਰਾਣਨ੍ਤੁ ਰੂਪਂ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਮਹਤ੍ਤਰਂ ।। ੨੭੧.

ਵੇਦਾਂ ਤੇ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਯਜਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਗਨਿ ਨਾਮਕ ਪੁਰਾਣਾ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰੂਪ ਹੈ।

ਆਗ੍ਨੇਯਾਖ੍ਯਪੁਰਾਣਸ੍ਯ ਕਰ੍ਤ੍ਤਾ ਸ਼੍ਰੋਤਾ ਜਨਾਰ੍ਦਨਃ । ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪੁਰਾਣਮਾਗ੍ਨੇਯਂ ਸਰ੍ਵਵੇਦਮਯਂ ਮਹਤ੍ ।। ੨੭੨.

ਅਗਨਿ ਨਾਮਕ ਪੁਰਾਣਾ ਦਾ ਲੇਖਕ ਤੇ ਸੁਣਨ ਵਾਲਾ ਜਨਾਰਦਨ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਅਗਨਿ ਪੁਰਾਣਾ ਸਭ ਵੇਦਾਂ ਵਾਲਾ ਤੇ ਮਹਾਨ ਹੈ।

ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮ ਹਰਿਰੂਪਂ ਹਿ ਪਠਤਾਂ ਸ਼੍ਰृਣ੍ਵਤਾਂ ਨृਣਾਂ ।। ੨੭੨.

ਜੋ ਪੜ੍ਹਦੇ ਜਾਂ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਹਰੀ, ਜੋ ਸਭ ਦਾ ਆਤਮ ਰੂਪ ਹੈ, ਸੱਚਮੁਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।

ਰਾਜ੍ਯਰ੍ਥਿਨਾਂ ਰਾਜ੍ਯਦਞ੍ਚ ਧਰ੍ਮ੍ਮਦਂ ਧਰ੍ਮਕਾਮਿਨਾਮ੍ ।। ੨੭੨.

ਜੋ ਰਾਜ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਧਰਮ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਰਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਰ੍ਥਿਨਾ ਸ੍ਵਰ੍ਗਦਞ੍ਚ ਪੁਤ੍ਰਦਂ ਪੁਤ੍ਰਕਾਮਿਨਾਂ । ਗਵਾਦਿਕਾਮਿਨਾਙ੍ਗੋਦਂ ਗ੍ਰਾਮਦਂ ਗ੍ਰਾਮਕਾਮਿਨਾਂ ।। ੨੭੨.

ਜੋ ਸਵਰਗ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਗਾਂ ਆਦਿ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਾਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਪਿੰਡ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਕਾਮਾਰ੍ਥਿਨਾਂ ਕਾਮਦਞ੍ਚ ਸਰ੍ਵਸੌਭਾਗ੍ਯਸਮ੍ਪਦਮ੍ । ਗੁਣਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਪ੍ਰਦਂ ਨॄਣਾਂ ਜਯਦਞ੍ਜਯਕਾਮਿਨਾਮ੍ ।। ੨੭੨.

ਜੋ ਇੱਛਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਛਾ ਤੇ ਸਭ ਸੁਭਾਗ ਤੇ ਧਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਗੁਣ ਤੇ ਕੀਰਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਜਿੱਤ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਸਰ੍ਵੇਪ੍ਸੂਨਾਂ ਸਰ੍ਵਦਨ੍ਤੁ ਮੁਕ੍ਤਿਦਂ ਮੁਕ੍ਤਿਕਾਮਿਨਾਂ । ਪਾਪਘ੍ਨਂ ਪਾਪਾਕਰ੍ਤॄਣਾਮਾਗ੍ਨੇਯਂ ਹਿ ਪੁਰਾਣਕਮ੍ ।। ੨੭੨.

ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਪਾਪ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ, ਅਗਨਿ ਪੁਰਾਣਾ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਪੁष੍ਕਰ ਉਵਾਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾਭਿਹਿਤਂ ਪੂਰ੍ਵ੍ਵਂ ਯਾਵਨ੍ਮਾਨ੍ਨਂ ਮਰੀਚਯੇ । ਲਕ੍ਸ਼ਾਰ੍ਦ੍ਧਾਰ੍ਦ੍ਧਨ੍ਤੁ ਤਦ੍‌ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਂ ਲਿਖਿਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਪ੍ਰਦਾਪ੍ਯੇਤ੍ ।। ੨੭੨.

ਪੁਸ਼ਕਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਮਰੀਚੀ ਨੂੰ ਆਹਾਰ ਦੀ ਮਾਤਰ ਤੱਕ ਦੱਸਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਲੱਖ ਦੇ ਅੱਧੇ ਹਿੱਸੇ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਾਹਮ ਪੁਰਾਣਾ ਲਿਖ ਕੇ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਵੈਸ਼ਾਖ੍ਯਾਮ੍ਪੌਰ੍ਣਮਾਸ੍ਯਾਞ੍ਚ ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਰ੍ਥੀ ਜਲਧੇਨੁਮਤ੍ । ਪਾਦ੍ਮਂ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਸਾਹਸ੍ਰਂ ਜ੍ਯੇष੍ਠੇ ਦਦ੍ਯਾਚ੍ਚ ਧੇਨੁਮਤ੍ ।। ੨੭੨.

ਵੈਸ਼ਾਖ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਪੂਰਨਿਮਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਸਵਰਗ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਦਮ ਪੁਰਾਣਾ, ਜੋ ਬਾਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਹੈ, ਦੁੱਧ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਸਮੇਤ ਦੇਵੇ; ਜੇਠ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਗਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਦੇਵੇ।

ਵਰਾਹਕਲ੍ਪਵृਤ੍ਤਾਨ੍ਤਮਧਿਕृਤ੍ਯ ਪਰਾਸ਼ਰਃ । ਤ੍ਰਯੋਵਿਂਸ਼ਤਿਸਾਹਸ੍ਰਂ ਵੈष੍ਣਵਂ ਪ੍ਰਾਹ ਚਾਰ੍ਪਯੇਤ੍ ।। ੨੭੨.

ਵਰਾਹ ਕਲਪ ਦੀ ਕਥਾ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ, ਪਰਾਸ਼ਰ ਨੇ ਤੇਈ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲਾ ਵਿਸ਼ਨੁ ਪੁਰਾਣਾ ਬਣਾਇਆ, ਤੇ ਇਹ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਜਲਧੇਨੁਮਦਾਪਾਢ੍ਯਾਂ ਵਿष੍ਣੋਃ ਪਦਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ । ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਵਾਯਵੀਯਂ ਹਰਿਪ੍ਰਿਯਂ ।। ੨੭੨.

ਇਹ ਪੁਰਾਣਾ, ਧਨਵਾਨ ਗਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਦੇਣ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਦਾ ਧਾਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਵਾਯਵੀ ਪੁਰਾਣਾ, ਜੋ ਹਰੀ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈ, ਚੌਦਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਵੇਤਕਲ੍ਪਪ੍ਰਸਙ੍ਗੇਨ ਘਰ੍ਮ੍ਮਾਨ੍ ਵਾਯੁਰਿਹਾਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਦਦ੍ਯਾਲ੍ਲਿਖਿਤ੍ਵਾ ਤਦ੍ਵਿਪ੍ਰੇ ਸ਼੍ਰਾਵਣ੍ਯਾਂ ਗੁੜਧੇਨੁਮਤ੍ ।। ੨੭੨.

ਸ਼੍ਵੇਤ ਕਲਪ ਦੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ, ਵਾਯੂ ਨੇ ਘਰਮਾ ਪੁਰਾਣਾ ਉਚਾਰਿਆ; ਇਸ ਨੂੰ ਲਿਖ ਕੇ, ਸ਼ਰਾਵਣ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਵਧੀਆ ਗਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਵਿਦਵਾਨ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਯਤ੍ਰਾਧਿਕृਤ੍ਯ ਗਾਯਤ੍ਰੀਂ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤ੍ਯਤੇ ਧਰ੍ਮ੍ਮਵਿਸ੍ਤਰਃ । ਵृਤ੍ਰਾਸੁਰਬਧੋਪੇਤਂ ਤਦ੍ਭਾਗਵਤਮੁਚ੍ਯਤੇ ।। ੨੭੨.

ਜਿੱਥੇ ਗਾਇਤਰੀ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਦੀ ਵਿਆਪਕਤਾ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਤੇ ਅਸੁਰ ਦੇ ਮਾਰਣ ਦੀ ਕਥਾ ਵੀ ਹੈ, ਉਹ ਭਾਗਵਤ ਪੁਰਾਣਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਸਾਰਸ੍ਵਤਸ੍ਯ ਕਲ੍ਪਸ੍ਯ ਪ੍ਰੋष੍ਠਪਦ੍ਯਨ੍ਤੁ ਤਦ੍ਦਦੇਤ੍ । ਅष੍ਟਾਦਸ਼ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਹੇਮਸਿਂਹਸਮਨ੍ਵਿਤਂ ।। ੨੭੨.

ਸਾਰਸਵਤ ਕਲਪ ਦੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ, ਪ੍ਰੋਸ਼ਠਪਦ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪੁਰਾਣਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਅਠਾਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਯਤ੍ਰਾਹ ਨਾਰਦੋ ਧਰ੍ਮ੍ਮਾਨ੍ ਵृਹਤ੍ਕਲ੍ਪਾਸ਼੍ਰਿਤਾਨਿਹ । ਪਞ੍ਚਵਿਂਸ਼ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਨਾਰਦੀਯਂ ਤਦੁਚ੍ਯਤੇ ।। ੨੭੨.

ਜਿੱਥੇ ਨਾਰਦ ਨੇ ਵੱਡੇ ਕਲਪ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਧਰਮਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ, ਉਹ ਪਚੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕ ਨਾਰਦ ਪੁਰਾਣਾ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਸਧੇਨੁਞ੍ਚਾਸ਼੍ਵਿਨੇ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਸਿਦ੍ਧਿਮਾਤ੍ਯਨ੍ਤਿਕੀਂ ਲਭੇਤ੍ । ਯਤ੍ਰਾਧਿਕृਤ੍ਯ ਸ਼ਤ੍ਰੂਨਾਨ੍ਦਰ੍ਮਾਧਰ੍ਮਵਿਚਾਰਣਾ ।। ੨੭੨.

ਜੇ ਕੋਈ ਇਸ ਨੂੰ ਗਾਂ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਿੱਧੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਬਾਰੇ ਧਰਮ ਤੇ ਅਧਰਮ ਦੀ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਕਾਰ੍ਤ੍ਤਿਕ੍ਯਾਂ ਨਵਸਾਹਸ੍ਰਂ ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯਮਥਾਰ੍ਪਯੇਤ੍ । ਅਗ੍ਨਿਨਾ ਯਦ੍ਵਸ਼ਿष੍ਠਾਯ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਞ੍ਚਾਗ੍ਨੇਯਮੇਵ ਤਤ੍ ।। ੨੭੨.

ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਮਾਰਕੰਡੇ ਪੁਰਾਣਾ ਦੇ ਨੌ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕ ਚੜ੍ਹਾਏ ਜਾਣ; ਜੋ ਅਗਨਿ ਨੇ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, ਉਹੀ ਅਗਨਿ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ।

ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਭਵਿष੍ਯਂ ਸੂਰ੍ਯ੍ਯਸਮ੍ਭਵਂ । ਭਵਸ੍ਤੁ ਮਨਵੇ ਪ੍ਰਾਹ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ ਪੌष੍ਯਾਂ ਗੁੜਾਦਿਮਤ੍ ।। ੨੭੨.

ਚੌਦਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕ ਜੋ ਭਵਿੱਖ ਬਾਰੇ ਹਨ, ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਉਪਜੇ, ਭਵ ਨੇ ਮਨੂ ਨੂੰ ਦੱਸੇ; ਪੌਸ਼ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਇਜ਼ਤਦਾਰ ਗੁਰੂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਸਾਵਰ੍ਣਿਨਾ ਨਾਰਦਾਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵੈਵਰ੍ਤ੍ਤਮੀਰਿਤਂ । ਰਥਾਨ੍ਤਰਸ੍ਯ ਵृਤ੍ਤਾਨ੍ਤਮष੍ਟਾਦਸ਼ਸਹਸ੍ਰਕਂ ।। ੨੭੨.

ਸਾਵਰਨਿ ਨੇ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਵੈਵਰਤ ਪੁਰਾਣਾ ਦੱਸਿਆ, ਰਥਾਂਤਰ ਦੀ ਕਥਾ, ਜੋ ਅਠਾਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਹੈ।

ਮਾਘ੍ਯਾਨ੍ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਵਰਾਹਸ੍ਯ ਚਰਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵੈਵਰ੍ਤ੍ਤਮੀਰਿਤਂ । ਰਥਾਨ੍ਤਰਸ੍ਯ ਵृਤ੍ਤਾਨ੍ਤਮष੍ਟਾਦਸ਼ਸਹਸ੍ਰਕਂ ।। ੨੭੨.

ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਵਰਾਹਾ ਦੀ ਕਥਾ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਵੈਵਰਤ ਵਿੱਚ ਆਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਰਥਾਂਤਰ ਦੀ ਕਥਾ, ਅਠਾਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ, ਦਿੱਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਆਗ੍ਯੇਯਕਲ੍ਪੇ ਲਲ੍ਲਿਙ੍ਗਮੇਕਾਦਸ਼ਸਹਸ੍ਰਕਮ੍ । ਤਦ੍ਦਤ੍ਵਾ ਸ਼ਿਵਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਫਾਲ੍ਗੁਨ੍ਯਾਂ ਤਿਲਧੇਨੁਮਤ੍ ।। ੨੭੨.

ਅਗਨਿ ਕਲਪ ਵਿੱਚ, ਲਿੰਗ ਪੁਰਾਣਾ ਗਿਆਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਦੇਣ ਨਾਲ, ਫਾਲਗੁਨ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਤਿਲ ਅਤੇ ਗਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਚਤੁਰ੍ਦ੍ਦਸ਼ਸ਼ਹਸ੍ਰਾਣਿ ਵਾਰਾਹਂ ਵਿष੍ਣੁਣੇਰਿਤਮ੍ । ਭੂਯੌ ਵਰਾਹਚਰਿਤਂ ਮਾਨਵਸ੍ਯ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਿਤਃ ।। ੨੭੨.

ਚੌਦਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲਾ ਵਰਾਹਾ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਮਨੂ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰਾਹਾ ਦੀ ਕਥਾ।