ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਤੇ ਕਾਕਾਃ ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਣਨ੍ਤੁ ਇਮਂ ਪਿਣ੍ਡਂ ਮਯੋਦ੍ਧृਤਮ੍ । ਕਾਕਪਿਣ੍ਡਨ੍ਤੁ ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਸ਼ੁਨਃ ਪਿਣ੍ਡਂ ਪ੍ਰਦਾਪਯੇਤ੍ ।। ੨੬੪.

ਕਾਂ ਨੇ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਹੋਇਆ ਇਹ ਪਿੰਡ ਸਵੀਕਾਰ ਲੈਣ। ਕਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਲਈ ਮੰਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਕੁੱਤੇ ਲਈ ਵੀ ਪਿੰਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਵਿਵਸ੍ਵਤਃ ਕੁਲੇ ਜਾਤੌ ਦ੍ਵੌ ਸ਼੍ਯਾਵਸ਼ਬਲੌ ਸ਼ੁਨੌ । ਤੇषਾਂ ਪਿਣ੍ਡਂ ਪ੍ਰਦਾਸ੍ਯਾਮਿ ਪਥਿ ਰਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤੁ ਮੇ ਸਦਾ ।। ੨੬੪.

ਵਿਵਸਵਤ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦੋ ਕੁੱਤੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ—ਇੱਕ ਕਾਲਾ ਤੇ ਇੱਕ ਚਿੱਟਾ-ਕਾਲਾ। ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਭੋਗ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੀ ਰਾਹ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ।

ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਲਨ੍ਤੁ ਮੇ ਗ੍ਰਾਸਂ ਗਾਵਸ੍ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਮਾਤਰਃ ।। ੨੬੪.

ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਗਾਂਵਾਂ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਸਵੀਕਾਰ ਲੈਣ।

ਗੋਗ੍ਰਾਸਞ੍ਚ ਸ੍ਵਸ੍ਤ੍ਯਯਨਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਬਿਕ੍ਸ਼ਾਂ ਪ੍ਰਦਾਪਯੇਤ੍ । ਅਤਿਥੀਨ੍ਦੀਨਾਨ੍ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਗृਹੀ ਭੁਞ੍ਜੀਤ ਚ ਸ੍ਵਯਂ ।। ੨੬੪.

ਗਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਸੁਭਕਾਮਨਾ ਲਈ, ਭਿਕਸ਼ਾ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਤੇ ਗਰੀਬਾਂ ਦੀ ਆਦਰ ਸਤਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਘਰਵਾਲਾ ਆਪਣੇ ਲਈ ਖਾਣਾ ਖਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਅਗ੍ਨਿਰੁਵਾਚ ਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥਸਾਧਨਂ ਸ੍ਨਾਨਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਕਰਂ ਸ਼੍ਰृਣੁ । ਸ੍ਨਾਪਯੇਚ੍ਯ ਸਰਿਤ੍ਤੀਰੇ ਗ੍ਰਹਾਨ੍ ਵਿष੍ਣੁ ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਃ ।। ੨੬੫.

ਅਗਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਉਹ ਇਸ਼ਨਾਨ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਹਰ ਮਕਸਦ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ—ਸੁਣੋ। ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਵਾਏ।

ਦੇਵਾਲਯੇ ਜ੍ਵਰਾਰ੍ਤ੍ਤ੍ਯਾਦੌ ਵਿਨਾਯਕਗ੍ਰਹਾਰ੍ਦ੍ਦਿਤੇ । ਵਿਦ੍ਯਾਰ੍ਥਿਨੋ ਹ੍ਰਦੇ ਗੇਹੇ ਜਯਕਾਮਸ੍ਯ ਤੀਰ੍ਥਕੇ ।। ੨੬੫.

ਦੇਵਾਲੇ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਬਿਮਾਰੀ ਜਾਂ ਬੁਖਾਰ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਵਿਨਾਇਕ ਜਾਂ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਤਕਲੀਫ ਹੋਵੇ; ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ ਘਰ ਦੇ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੇ; ਜਿੱਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ ਤੀਰਥ ਉੱਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੇ।

ਪਦ੍ਮਿਨ੍ਯਾਂ ਸ੍ਨਾਪਯੇਨ੍ਨਾਰੀਂ ਗਰ੍ਭੋ ਯਸ੍ਯਾਃ ਸ੍ਨਵੇਤ੍ਤਥਾ । ਅਸ਼ੋਕਸਨ੍ਨਿਧੌ ਸ੍ਨਾਯਾਜ੍ਜਾਤੋ ਯਸ੍ਯਾ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ ।। ੨੬੫.

ਜਿਸ ਔਰਤ ਦਾ ਗਰਭ ਸਾਫ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਮਲ ਦੇ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਵਾਓ। ਜਿਸ ਦਾ ਬੱਚਾ ਮਰ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇੜ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੇ।

ਪੁष੍ਪਾਰ੍ਥਿਨਾਞ੍ਚ ਪੁष੍ਪਾਢ੍ਯੇ ਪੁਤ੍ਰਾਰ੍ਥਿਨਾਞ੍ਚ ਸਾਗਰੇ । ਗृਹਸੌਭਾਗ੍ਯਕਾਮਾਨਾਂ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਵਿष੍ਣੁਸਨ੍ਨਿਧੌ ।। ੨੬੫.

ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ; ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ; ਤੇ ਘਰ ਦੀ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਹਾਜਰੀ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ।

ਵੈष੍ਣਵੇ ਰੇਵਤੀਪੁष੍ਯੇ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਸ੍ਨਾਨਮੁਤ੍ਤਮਂ । ਸ੍ਨਾਨਕਾਮਸ੍ਯ ਸਪ੍ਤਾਹਮ੍ਪੂਰ੍ਵਮੁਤ੍ਸਾਦਨਂ ਸ੍ਮृਤਂ ।। ੨੬੫.

ਸਭ ਲਈ ਵਧੀਆ ਇਸ਼ਨਾਨ ਵੈਸ਼ਾਖ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਰੇਵਤੀ ਜਾਂ ਪੁਸ਼ਯਾ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਹੈ। ਇਸ਼ਨਾਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ ਲਈ, ਸਤ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਸਰੀਰ ਦੀ ਸਫਾਈ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਪੁਨਰ੍ਨ੍ਨਵਾਂ ਰੋਚਨਾਞ੍ਚ ਸ਼ਤਾਙ੍ਗਂ ਗੁਰੁਣੀ ਤ੍ਵਚਂ । ਮਧੂਕਂ ਰਜਨੀ ਦ੍ਵੇ ਚ ਤਗਰਨ੍ਨਾਗਕੇਸ਼ਰਮ੍ ।। ੨੬੫.

ਪੁਨਰਨਵਾ, ਰੋਚਨਾ, ਸ਼ਤਾਂਗਾ, ਗੁਰੂਣੀ ਦੀ ਛਾਲ, ਮਧੂਕ, ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਹਲਦੀ, ਤਗਰ ਤੇ ਨਾਗ-ਕੇਸ਼ਰ—ਇਹ ਸਭ ਵਰਤਣ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

ਅਮ੍ਬਰੀਞ੍ਚੈਵ ਮਞ੍ਜਿष੍ਠਾਂ ਮਾਂਸੀਯਾਸਕਮਰ੍ਦਨੈਃ । ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਸਰ੍षਪਂ ਕੁष੍ਠਮ੍ਬਲਾਮ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੀਞ੍ਚ ਕੁਙ੍ਕੁਮਂ ।। ੨੬੫.

ਅੰਬਰ, ਮੰਜਿਸ਼ਠਾ, ਮਾਂਸੀ, ਯਾਸਕਾ, ਪ੍ਰਿਅੰਗੂ, ਸਰੋਂ, ਕੁਸ਼ਠ, ਅੰਬਲਾ, ਬ੍ਰਾਹਮੀ ਤੇ ਕੁੰਕੁਮ ਵੀ ਵਰਤਣ।

ਪਞ੍ਚਗਵ੍ਯਂ ਸ਼ਕ੍ਤੁਮਿਸ਼੍ਰਂ ਉਦ੍ਵਰ੍ਤ੍ਤ੍ਯ ਸ੍ਨਾਨਮਾਚਰੇਤ੍ । ਮਣ੍ਡਲੇ ਕਰ੍ਣਿਕਾਯਾਞ੍ਚ ਵਿष੍ਣੁਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਮਰ੍ਚ੍ਚਯੇਤ੍ ।। ੨੬੫.

ਪੰਜ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦ ਤੇ ਆਟੇ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਲਾ ਕੇ, ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਮਲੋ ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੋ। ਇਸ਼ਨਾਨ ਦੀ ਥਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ।

ਸ੍ਨਾਨਮਣ੍ਡਲਕਾਨ੍ ਦਿਕ੍ਸ਼ੁ ਕੁਰ੍ਯ੍ਯਾਚ੍ਚੈਵ ਵਾਦਿਕ੍ਸ਼ੁ ਚ । ਵਿष੍ਣੁਬ੍ਰਹ੍ਮੇਸ਼ਸ਼ਕ੍ਰਾਦੀਂਸ੍ਤਦਸ੍ਤ੍ਰਾਣ੍ਯਰ੍ਘ੍ਯ ਹੋਮਯੇਤ੍ ।। ੨੬੫.

ਇਸ਼ਨਾਨ ਦੀ ਥਾਂ 'ਚ ਦਿਸਾਵਾਂ ਤੇ ਉਪਦਿਸਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮੰਡਲ ਬਣਾਓ। ਵਿਸ਼ਨੂ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸ਼ਿਵ, ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਦੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਲਈ ਅਰਘ ਤੇ ਹੋਮ ਕਰੋ।

ਏਕੈਕਸ੍ਯ ਤ੍ਵष੍ਟਸ਼ਤਂ ਸਮਿਧਸ੍ਤੁ ਤਿਲਾਨ੍ ਘृਤਂ । ਭਦ੍ਰਃ ਸੁਭਦ੍ਰਃ ਸਿਦ੍ਧਾਰ੍ਥਃ ਕਲਸਾਃ ਪੁष੍ਟਿਵਰ੍ਦ੍ਧਨਾਃ ।। ੨੬੫.

ਹਰ ਇੱਕ ਲਈ, ਇੱਕ ਸੌ ਅਠ ਲਕੜੀਆਂ, ਤਿਲ ਤੇ ਘੀ ਵਰਤੋ। ਭਦ੍ਰ, ਸੁਭਦ੍ਰ, ਸਿੱਧਾਰਥ, ਕਲਸ਼ ਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ।

ਅਮੋਘਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਬਾਨੁਸ਼੍ਚ ਪਰ੍ਜ੍ਜਨ੍ਯੋऽਥ ਸੁਦਰ੍ਸ਼ਨਃ । ਸ੍ਥਾਪਯੇਤ੍ਤੁ ਘਟਾਨੇਤਾਨ੍ ਸਾਸ਼੍ਵਿਰੁਦ੍ਰਮਰੁਦ੍‌ਗਣਾਨ੍ ।। ੨੬੫.

ਅਮੋਘ, ਚਿਤ੍ਰਬਾਨੂ, ਪਰਜਨਯ ਤੇ ਸੁਦਰਸ਼ਨ—ਇਹ ਘੜੇ ਰੱਖੋ, ਨਾਲ ਅਸ਼ਵਿਨ, ਰੁਦ੍ਰ ਤੇ ਮਰੁਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ।

ਵਿਸ਼੍ਵੇ ਦੇਵਾਸ੍ਤਥਾ ਦੈਤ੍ਯਾ ਵਸਵੋ ਮੁਨਯਸ੍ਤਥਾ । ਆਵੇਸ਼ਯਨ੍ਤੁ ਸੁਪ੍ਰੀਤਾਸ੍ਤਥਾਨ੍ਯਾ ਅਪਿ ਦੇਵਤਾਃ ।। ੨੬੫.

ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਦੈਤ, ਵਸੁ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ 'ਚ ਆ ਜਾਵਣ। ਹੋਰ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਵੀ ਆ ਸਕਣ।

ਓषਧੀਰ੍ਨ੍ਨਿਕ੍ਸ਼ਿਪੇਤ੍ ਕੁਮ੍ਭੇ ਜਯਨ੍ਤੀਂ ਵਿਜਯਾਂ ਜਯਾਂ । ਸ਼ਤਾਵਰੀਂ ਸ਼ਤਪੁष੍ਪਾਂ ਵਿष੍ਣੁਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾਪਰਾਜਿਤਾਮ੍ ।। ੨੬੫.

ਘੜੇ ਵਿੱਚ ਜਯੰਤੀ, ਵਿਜਯਾ, ਜਯਾ, ਸ਼ਤਾਵਰੀ, ਸ਼ਤਪੁਸ਼ਪਾ, ਵਿਸ਼ਨੂਕ੍ਰਾਂਤਾ ਤੇ ਅਪਰਾਜਿਤਾ ਜੜੀਆਂ ਪਾਓ।

ਉਯੋਤਿष੍ਮਤੀਮਤਿਬਲਾਞ੍ਚਨ੍ਦਨੋਸ਼ੀਰਕੇਸ਼ਰਂ । ਕਸ੍ਤੂਰਿਕਾਞ੍ਚ ਕਰ੍ਪੂਰਂ ਬਾਲਕਂ ਪਤ੍ਰਕਂ ਤ੍ਵਚਂ ।। ੨੬੫.

ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਤਾਕਤਵਾਲ ਚੰਦਨ, ਉਸ਼ੀਰ, ਕੇਸਰ, ਕਸਤੂਰੀ, ਕਪੂਰ, ਬਾਲਕਾ, ਪੱਤਾ ਅਤੇ ਛਾਲ ਲਿਆਉਣੀ ਹੈ।

ਜਾਤੀਫਲਂ ਲਵਙ੍ਗਞ੍ਚ ਮृਤ੍ਤਿਕਾਂ ਪਞਅਚਗਵ੍ਯਕਂ । ਭਦ੍ਰਪੀਠੇ ਸ੍ਥਿਤਂ ਸਾਧ੍ਯਂ ਸ੍ਨਾਪਯੇਯੁਰ੍ਦ੍ਵਿਜਾ ਬਲਾਤ੍ ।। ੨੬੫.

ਜਾਤੀਫਲ, ਲਵੰਗ, ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਗਾਂ ਦੇ ਪੰਜ ਉਤਪਾਦ—ਇਹ ਸਭ ਭਦਰ ਪੀਠ 'ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ, ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਬਲ ਨਾਲ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾਉਣ।

ਰਾਜਾਭਿषੇਕਮਨ੍ਤ੍ਰੋਕ੍ਤਦੇਵਾਨਾਂ ਹੋਮਕਾਃ ਪृਥਕ੍ । ਪੂਰ੍ਣਾਹੁਤਿਨ੍ਤਤੋ ਦਤ੍ਵਾ ਗੁਰਵੇ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਦਦੇਤ੍ ।। ੨੬੫.

ਰਾਜਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਲੇਖ ਕੀਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋਮ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਪੂਰੀ ਆਹੁਤੀ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਦਕਸ਼ਣਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਇਨ੍ਦ੍ਰੋऽਭਿषਿਕ੍ਤੋ ਗੁਰੁਣਾ ਪੁਰਾ ਦੈਤ੍ਯਾਨ੍ ਜਘਾਨ੍ ਹ । ਲਿਕ੍ਪਾਲਸ੍ਨਾਨਙ੍ਕਥਿਤਂ ਸਂਗ੍ਰਾਮਾਦੌ ਜਯਾਦਿਕਂ ।। ੨੬੫.

ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਗੁਰੂ ਨੇ ਇੰਦਰ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ; ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਨ੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਕਥਾ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਯੁੱਧ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਤੇ ਜਿੱਤ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ।

ਪੁष੍ਕਰ ਉਵਾਚ ਵਿਨਾਯਕੋਪਸृष੍ਟਾਨਾਂ ਸ੍ਨਾਨਂ ਸਰ੍ਵਕਰਂ ਵਦੇ । ਵਿਨਾਯਕਃ ਕਰ੍ਮ੍ਮਵਿਘ੍ਨਸਿਦ੍ਧ੍ਯਰ੍ਥਂ ਵਿਨਿਯੋਜਿਤਃ ।। ੨੬੬.

ਪੁਸ਼ਕਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਵਿਨਾਇਕ ਦੀ ਪੀੜਾ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਸਭ ਲਈ ਨ੍ਹਾਉਣ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਵਿਨਾਇਕ ਕਰਮ ਦੀ ਸਿਧੀ ਅਤੇ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਗਣਾਨਾਮਾਧਿਪਤ੍ਯੇ ਚ ਕੇਸ਼ਵੇਸ਼ਪਿਤਾਮਹੈਃ । ਸ੍ਵਪ੍ਨੇਵਗਾਹਤੇऽਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਜਲਂ ਮੁਣ੍ਡਾਂਸ਼੍ਚ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ।। ੨੬੬.

ਗਣਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਕੇਸ਼ਵ ਅਤੇ ਪਿਤਾਮਹਾ ਦੇ ਦੁਆਰਾ, ਵਿਨਾਇਕ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਵਾਰੀ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਮੁੰਡੇ ਸਿਰ ਵੇਖਣ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।

ਵਿਨਾਯਕੋਪਸृष੍ਟਸ੍ਤੁ ਕ੍ਰਵ੍ਯਾਦਾਨਧਿਰੋਹਤਿ । ਵ੍ਰਜਮਾਨਸ੍ਤਥਾਤ੍ਮਾਨਂ ਮਨ੍ਯਤੇऽਨੁਗਤਮ੍ਪਰੈਃ ।। ੨੬੬.

ਵਿਨਾਇਕ ਦੀ ਪੀੜਾ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਭੂਤ ਆ ਘੇਰਦੇ ਹਨ; ਜਦੋਂ ਇਨਸਾਨ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੋਰ ਲੋਕ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ।

ਵਿਮਨਾ ਵਿਫਲਾਰਮ੍ਭਃ ਸਂਸੀਦਤ੍ਯਨਿਮਿਤ੍ਤਤਃ । ਕਨ੍ਯਾ ਵਰਂ ਨ ਚਾਪ੍ਨੋਤਿ ਚ ਚਾਪਤ੍ਯਂ ਵਰਾਙ੍ਗਨਾ ।। ੨੬੬.

ਮਨ ਉਦਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕੰਮ ਵਿਅਰਥ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਦੇ ਹਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਵਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਤੇ ਸੋਹਣੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਬੱਚਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

ਆਚਾਰ੍ਯ੍ਯਤ੍ਵਂ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਿਯਸ਼੍ਚ ਨ ਸ਼ਿष੍ਯੋऽਧ੍ਯਯਨਂ ਲਬੇਤ੍ । ਧਨੀ ਨ ਲਾਭਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਨ ਕृषਿਞ੍ਚ ਕृषੀਬਲਃ ।। ੨੬੬.

ਆਦਿਆਪਕ ਜਾਂ ਸ਼੍ਰੋਤਰੀਆ ਦਾ ਦਰਜਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਪੜਾਈ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ; ਧਨਵਾਨ ਨੂੰ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਤੇ ਕਿਸਾਨ ਦੀ ਫਸਲ ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹਦੀ।

ਰਾਜਾ ਰਾਜ੍ਯਂ ਨ ਚਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸ੍ਨਪਨਨਤਸ੍ਯ ਕਾਰਯੇਤ੍ । ਹਸ੍ਤਪੁष੍ਯਾਸ਼੍ਵਯੁਕ੍ਸੌਮ੍ਯੇ ਵੈष੍ਣਵੇ ਭਦ੍ਰਪੀਠਕੇ ।। ੨੬੬.

ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ; ਐਸਾ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਭਦਰ ਪੀਠ 'ਤੇ, ਹਸਤ, ਪੁਸ਼ਯ, ਅਸ਼ਵਯੁਕ ਅਤੇ ਸੌਮਯ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਦੀ ਜੋੜ ਵਿਚ, ਵੈਸ਼ਣਵ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਰਸਮ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਗੌਰਸਰ੍षਪਕਲ੍ਕੇਨ ਸਾਜ੍ਯੇਨੋਤ੍ਸਾਦਿਤਸ੍ਯ ਚ । ਸਰ੍ਵੌषਧੈਃ ਸਰ੍ਵਗਨ੍ਧੈਃ ਪ੍ਰਲਿਪ੍ਤਸ਼ਿਰਸਸ੍ਤਥਾ ।। ੨੬੬.

ਗਾਂ ਦੇ ਘੀ ਅਤੇ ਸਰੋਂ ਦੇ ਪੇਸਟ ਨਾਲ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧੀਆਂ ਨਾਲ ਮਲ ਕੇ, ਸਿਰ ਵੀ ਲਪੇਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਚਤੁਰ੍ਭਿਃ ਕਲਸੈਃ ਸ੍ਨਾਨਨ੍ਤੇषੁ ਸਰ੍ਵੌषਧੀਃ ਕ੍ਸ਼ਿਪੇਤ੍ । ਅਸ਼੍ਵਸ੍ਥਾਨਾਦ੍‌ਗਜਸ੍ਥਾਨਾਦ੍ਵਲ੍ਮੀਕਾਤ੍ ਸਙ੍ਗਮਾਦ੍‌ਧ੍ਰਦਾਤ੍ ।। ੨੬੬.

ਨ੍ਹਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਾਰੀਆਂ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਚਾਰ ਘੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਘੋੜਿਆਂ, ਹਾਥੀਆਂ, ਚਿਟੇ, ਸੰਗਮ ਅਤੇ ਝੀਲ ਦੇ ਥਾਂ ਤੋਂ।