ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਵਸੂਨਾਂ ਪਾਵਕੋ ਰਾਜਾ ਮਰੁਤਾਂ ਵਾਸਵਃ ਪ੍ਰਭੁਃ। ਪ੍ਰਜਾਪਤੀਨਾਂ ਦਕ੍ਸ਼ੋਥ ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦੋ ਦਾਨਵਾਧਿਪਃ

ਵਸੂਆਂ ਵਿਚ ਪਾਵਕ ਰਾਜਾ ਹੈ; ਮਰੁਤਾਂ ਵਿਚ ਵਾਸਵ ਸਰਵੋਤਮ ਹੈ; ਪ੍ਰਜਾਪਤੀਆਂ ਵਿਚ ਦਕ੍ਸ਼; ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਰਾਜਾ ਹੈ।

ਪਿਤॄਣਾਂ ਚ ਯਮੋ ਰਾਜਾ ਭੂਤਾਦੀਨਾਂ ਹਰਃ ਪ੍ਰਭੁਃ। ਹਿਮਵਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਸ਼ੈਲਾਨਾਂ ਨਦੀਨਾਂ ਸਾਗਰਃ ਪ੍ਰਭੁਃ

ਪਿਤਰਾਂ ਵਿਚ ਯਮ ਰਾਜਾ ਹੈ; ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਹਰਾ ਸਰਵੋਤਮ ਹੈ; ਪਹਾੜਾਂ ਵਿਚ ਹਿਮਵਤ ਰਾਜਾ ਹੈ; ਤੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਵਿਚ ਸਮੁੰਦਰ ਸਰਵੋਤਮ ਹੈ।

ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਣਾਂ ਚਿਤ੍ਰਰਥੋ ਨਾਗਾਨਾਮਥ ਵਾਸੁਕਿਃ। ਸਰ੍ਪਾਣਾਂ ਤਕ੍ਸ਼ਕੋ ਰਾਜਾ ਗਰੁਡਃ ਪਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮਥ

ਗੰਧਰਵਾਂ ਵਿਚ ਚਿਤਰਥ; ਨਾਗਾਂ ਵਿਚ ਵਾਸੁਕੀ; ਸੱਪਾਂ ਵਿਚ ਤਕਸ਼ਕ ਰਾਜਾ ਹੈ; ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਵਿਚ ਗਰੁੜ ਸਰਵੋਤਮ ਹੈ।

ਐਰਾਵਤੋ ਗਜੇਨ੍ਦ੍ਰਾਣਾਂ ਗੋਵृषੋਥ ਗਵਾਮਪਿ। ਮृਗਾਣਾਮਥ ਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲਃ ਪ੍ਲਕ੍ਸ਼ੋ ਵਨਸ੍ਪਤੀਸ਼੍ਵਰਃ

ਹਾਥੀਆਂ ਵਿਚ ਐਰਾਵਤ ਰਾਜਾ ਹੈ; ਬਲਦਾਂ ਤੇ ਗਾਂ ਵਿਚ ਗੋਵ੍ਰਿਸ਼; ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ; ਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਪਲਕਸ਼ ਰਾਜਾ ਹੈ।

ਉਚ੍ਚੈਃ ਸ਼੍ਰਵਾਸ੍ਤਥਾਸ਼੍ਵਾਨਾਂ ਸੁਧਨ੍ਵਾ ਪੂਰ੍ਵਪਾਲਕਃ। ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਸ੍ਯਾਂ ਸ਼ਙ੍ਖਪਦਃ ਕੇਤੁਮਾਨ੍ ਪਾਲਕੋ ਜਲੇ

ਘੋੜਿਆਂ ਵਿਚ ਉਚੈਸ਼ਰਾਵਾਸ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ; ਸੁਧਨਵਾ ਪੁਰਾਣਾ ਰਖਵਾਲਾ ਹੈ; ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਸ਼ੰਖਪਦ; ਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਕੇਤੁਮਾਨ ਰਖਵਾਲਾ ਹੈ।

ਅਗ੍ਨਿਰੁਵਾਚ ਪ੍ਰਥਮੋ ਮਹਤਃ ਸਰ੍ਗੋ ਵਿਜ੍ਞੇਯੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਸ੍ਤੁ ਸਃ। ਤਨ੍ਮਾਤ੍ਰਾਣਾਂ ਦ੍ਵਿਤੀਯਸ੍ਤੁ ਭੂਤਸਰ੍ਗੋ ਹਿ ਸ ਸ੍ਮृਤਃ

ਅਗਨਿ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮਹਾਨਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰਚਨਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਦੂਜੀ, ਸੁਖਮ ਤੱਤਾਂ ਦੀ, ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਵੈਕਾਰਿਕਸ੍ਤृਤੀਯਸ੍ਤੁ ਸਰ੍ਗ ਐਨ੍ਦ੍ਰਿਯਕਃ ਸ੍ਮृਤਃ। ਇਤ੍ਯੇष ਪ੍ਰਾਕृਤਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸਮ੍ਭੂਤੋ ਬੁਦ੍ਧਿਪੂਰ੍ਵਕਃ

ਤੀਜੀ ਮਨ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇੰਦ੍ਰੀਯਕ ਰਚਨਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਰਚਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਬੁੱਧੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ।

ਮੁਖ੍ਯਃ ਸਰ੍ਗਸ੍ਚਤੁਰ੍ਥਸ੍ਤੁ ਮੁਖ੍ਯਾ ਵੈ ਸ੍ਥਾਵਰਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ। ਤਿਰ੍ਯਕ੍‌ਸ੍ਤ੍ਰੋਤਾਸ੍ਤੁ ਯਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਸ੍ਤੈਰ੍ਯ੍ਯਗ੍ਯੋਨ੍ਯਸ੍ਤਤਃ ਸ੍ਮृਤਃ

ਚੌਥੀ ਮੁੱਖ ਰਚਨਾ ਹੈ, ਤੇ ਜੜਤਾਰ ਮੁੱਖ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਤਿਰਯਕਸ੍ਰੋਤਸ ਰਚਨਾ, ਉਹ ਆਪਸ ਵਿਚ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਲਈ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਤਥੋਦ੍‌ਰ੍ਧ੍ਵਸ੍ਤ੍ਰੋਤਸਾਂ षष੍ਠੋ ਦੇਵਸਰ੍ਗਸ੍ਤੁ ਸ ਸ੍ਮृਤਃ। ਤਤੋਰ੍ਵਾਕਸ੍ਤ੍ਰੋਤਸਾਂ ਸਰ੍ਗਃ ਸਪ੍ਤਮਃ ਸ ਤੁ ਮਾਨੁषਃ

ਉੱਤਲੇ ਸ੍ਰੋਤਾਂ ਦੀ ਛੇਵੀਂ ਰਚਨਾ ਦੇਵਾਂ ਦੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਫਿਰ ਹੇਠਲੇ ਸ੍ਰੋਤਾਂ ਦੀ ਸੱਤਵੀਂ ਰਚਨਾ ਮਨੁੱਖੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਅष੍ਟਮੋਨੁਗ੍ਰਹਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕਸ੍ਤਾਮਸਸ਼੍ਚ ਯਃ। ਪਞ੍ਚੈਤੇ ਵੈਕृਤਾਃ ਸਰ੍ਗਾਃ ਪ੍ਰਾਕृਤਾਸ੍ਚ ਤ੍ਰਯਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ

ਅਠਵੀਂ ਰਚਨਾ ਕਿਰਪਾ ਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਤਵਿਕ ਤੇ ਤਾਮਸਿਕ ਹੈ; ਇਹ ਪੰਜ ਵੈਕ੍ਰਿਤ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹਨ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਪ੍ਰਾਕृਤੋ ਵੈਕृਤਸ਼੍ਚੈਵ ਕੌਮਾਰੋ ਨਵਮਸ੍ਤਥਾ। ਬ੍ਰਹ੍ਮਤੋ ਨਵ ਸਰ੍ਗਾਸ੍ਤੁ ਜਗਤੋ ਮੂਲਹੇਤਵਃ

ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ, ਵੈਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਕੌਮਾਰ ਰਚਨਾ ਨੌਵੀਂ ਹੈ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਨੌ ਰਚਨਾਵਾਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮੂਲ ਵਜ੍ਹਾ ਹਨ।

ਖ੍ਯਾਤ੍ਯਾਦ੍ਯਾ ਦਕ੍ਸ਼ਕਨ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਭृਗ੍ਵਾਦ੍ਯਾ ਉਪਯੇਮਿਰੇ। ਨਿਤ੍ਯੋ ਨੈਮਿਤ੍ਤਿਕਃ ਸਰ੍ਗਸ੍ਤ੍ਰਿਧਾ ਪ੍ਰਕਥਿਤੋ ਜਨੈਃ

ਖਿਆਤੀ ਆਦਿ ਦਕਸ਼ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਭਰਗੁ ਆਦਿ ਨੇ ਵਿਆਹੀਆਂ; ਸਦੀਵੀ ਤੇ ਨੈਮਿਤਿਕ ਰਚਨਾ ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਪ੍ਰਾਕृਤਾ ਦੈਨਨ੍ਦਿਨੀ ਸ੍ਯਾਦਨ੍ਤਰਪ੍ਰਲਯਾਦਨ੍। ਜਾਯਤੇ ਯਤ੍ਰਾਨੁਦਿਨਂ ਨਿਤ੍ਯਸਰ੍ਗੋ ਹਿ ਸਮ੍ਮਤਃ

ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਰਚਨਾ ਦਿਨ-ਦਿਨੀ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਪ੍ਰਲੈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਤ ਰਚਨਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਦੇਵੌ ਧਾਤਾਵਿਧਾਤਾਰੌ ਭृਗੋਃ ਖ੍ਯਾਤਿਰਸੂਯਤ। ਸ਼੍ਰਿਯਞ੍ਚ ਪਤ੍ਨੀ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਯਾ ਸ੍ਤੁਤਾ ਸ਼ਕ੍ਰੇਣ ਵृਦ੍ਧਯੇ

ਧਾਤਾ ਤੇ ਵਿਧਾਤਾ, ਭਰਗੁ ਦੀ ਪਤਨੀ ਖਿਆਤੀ ਤੋਂ ਜਨਮੇ; ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸ਼੍ਰੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇੰਦਰ ਨੇ ਵਧਾਈ ਲਈ ਸਤਕਾਰਿਆ।

ਧਾਤੁਰ੍ਵਿਧਾਤੁਰ੍ਦ੍ਵੌ ਪੁਤ੍ਰੌ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ ਪ੍ਰਾਣੋ ਮृਕਣ੍ਡੁਕਃ। ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯੋ ਮृਕਣ੍ਡੋਸ਼੍ਚ ਜਜ੍ਞੇ ਵੇਦਸ਼ਿਰਾਸ੍ਤਤਃ

ਧਾਤਾ ਤੇ ਵਿਧਾਤਾ ਦੇ ਦੋ-ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ: ਪ੍ਰਾਣ ਤੇ ਮ੍ਰਿਕੰਡੁਕ; ਮ੍ਰਿਕੰਡੁ ਤੋਂ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਜਨਮਿਆ, ਫਿਰ ਵੇਦਸ਼ਿਰਾ।

ਪੌਰ੍ਣਮਾਸਸ਼੍ਚ ਸਮ੍ਭੂਤ੍ਯਾਂ ਮਰੀਚੇਰਭਵਤ੍ ਸੁਤਃ। ਸ੍ਮृਤ੍ਯਾਮਙ੍ਗਿਰਸਃ ਪੁਤ੍ਰਾਃ ਸਿਨੀਵਾਲੀ ਕੁਹੂਸ੍ਤਥਾ

ਪੌਰਣਮਾਸਾ ਮਰੀਚੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ; ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਅੰਗਿਰਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਿਨੀਵਾਲੀ ਤੇ ਕੁਹੂ ਹੋਏ।

ਰਾਕਾਸ਼੍ਚਾਨੁਮਤਿਸ਼੍ਚਾਤ੍ਰੇਰਨਸੂਯਾਪ੍ਯਜੀਜਨਤ੍। ਸੋਮਂ ਦੁਰ੍ਵਾਸਸਂ ਪੁਤ੍ਰਂ ਦਤ੍ਤਾਤ੍ਰੇਯਞ੍ਚ ਯੋਗਿਨਮ੍

ਰਾਕਾ ਤੇ ਅਨੁਮਤੀ ਅਤ੍ਰੀ ਤੋਂ ਜਨਮੀਆਂ; ਅਨਸੂਯਾ ਨੇ ਸੋਮਾ, ਦੁਰਵਾਸਾ ਤੇ ਦੱਤਾਤ੍ਰੇਯ ਜੋਗੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।

ਪ੍ਰੀਤ੍ਯਾਂ ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯਭਾਰ੍ਯਾਯਾਂ ਦਤ੍ਤੋਲਿਸ੍ਤਤ੍ਸੁਤੋਭਵਤ੍। ਕ੍ਸ਼ਮਾਯਾਂ ਪੁਲਹਾਜ੍ਜਾਤਾਃ ਸਹਿष੍ਣੁਃ ਕਰ੍ਮਪਾਦਿਕਾਃ

ਪੁਲਸਤਿਆ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤ ਨਾਲ ਦੱਤੋਲੀ ਪੁਲਸਤਿਆ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ। ਪੁਲਹਾ ਤੇ ਕ੍ਸ਼ਮਾ ਤੋਂ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਤੇ ਕਰਮਪਾਦਿਕਾ ਜਨਮੇ।

ਸਨ੍ਨਤ੍ਯਾਞ੍ਚ ਕ੍ਰਤੋਰਾਸਨ੍ ਬਾਲਿਖਿਲ੍ਯਾ ਮਹੌਜਸਃ। ਅਙ੍ਗੁष੍ਠਪਰ੍ਵਮਾਤ੍ਰਾਸ੍ਤੇ ਯੇ ਹਿ षष੍ਟਿਸਹਸ੍ਤ੍ਰਿਣਃ

ਸੰਨਤੀ ਤੇ ਕ੍ਰਤੁ ਤੋਂ ਬਾਲਿਖਿਲਿਆ ਜਨਮੇ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਨ। ਉਹ ਸੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਹਨ, ਤੇ ਹਰ ਇੱਕ ਅੰਗੂਠੇ ਦੇ ਜੋੜ ਵਾਂਗ ਹੈ।

ਉਰ੍ਜ੍ਜਾਯਾਞ੍ਚ ਵਸ਼ਿष੍ਠਾਸ਼੍ਚ ਰਾਜਾ ਗਾਤ੍ਰੋਰ੍ਧ੍ਵਬਾਹੁਕਃ । ਸਵਨਸ਼੍ਚਾਲਘੁਃ ਸੁਕ੍ਰਃ ਸੁਤਪਾਃ ਸਪ੍ਤ ਚਰ੍षਯਃ

ਉਰਜਾ ਤੇ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਤੋਂ ਰਾਜਾ ਗਾਤਰਉਰਧਬਾਹੁਕ, ਸਵਨਾ, ਆਲਘੁ, ਸ਼ੁਕ੍ਰ, ਸੁਤਪਾ ਅਤੇ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀ ਜਨਮੇ।

ਪਾਵਕਃ ਪਵਮਾਨੋਭੂਚ੍ਛੁਚਿਃ ਸ੍ਵਾਹਾਗ੍ਨਿਜੋਭਵਤ੍। ਅਗ੍ਨਿਸ੍ਵਾਤ੍ਤਾ ਵਰ੍ਹਿषਦੋऽਨਗ੍ਨਯਃ ਸਾਗ੍ਨਯੋ ਹ੍ਯਜਾਤ੍

ਪਾਵਕ, ਪਵਮਾਨਾ ਤੇ ਸ਼ੁਚਿ ਜਨਮੇ। ਸ੍ਵਾਹਾ ਤੋਂ ਅਗਨਿਜਾ ਜਨਮੇ। ਅਗਨਿਸ੍ਵਾਤ, ਵਰਹਿਸ਼ਦ, ਅਨਗਨਿ ਤੇ ਸਾਗਨਿ ਵੀ ਜਨਮੇ।

ਪਿਤृਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਧਾਯਾਞ੍ਚ ਮੇਨਾ ਵੈਧਾਰਿਣੀ ਸੁਤੇ । ਹਿਂਸਾਭਾਰ੍ਯਾ ਤ੍ਵਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਤਯੋਰ੍ਜਜ੍ਞੇ ਤਥਾਨृਤਮ੍

ਪਿਤਰਾਂ ਤੇ ਸ੍ਵਧਾ ਤੋਂ, ਤੇ ਮੇਨਾ ਵੈਧਾਰਣੀ ਦੀ ਪੁਤਰੀ ਤੋਂ ਜਨਮੇ। ਹਿੰਸਾ, ਜੋ ਅਧਰਮ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ, ਉਸ ਤੋਂ ਤਥਾ ਤੇ ਅਨ੍ਰਿਤ ਜਨਮੇ।

ਕਨ੍ਯਾ ਚ ਨਿਕृਤਿਸ੍ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਭਯਨ੍ਨਰਕਮੇਵ ਚ। ਮਾਯਾ ਚ ਵੇਦਨਾ ਚੈਵ ਮਿਥੁਨਨ੍ਤ੍ਵਿਦਮੇਤਯੋਃ

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਤੋਂ ਇਕ ਕੁੜੀ ਨਿਕ੍ਰਿਤੀ, ਭਯ ਤੇ ਨਰਕ ਵੀ ਜਨਮੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਮਾਇਆ ਤੇ ਵੇਦਨਾ, ਜੋ ਜੋੜੇ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਜਨਮੇ।

ਤਯੋਰ੍ਜਜ੍ਞੇਥ ਵੈ ਮਾਯਾਂ ਮृਤ੍ਯੁਂ ਭੂਤਾਪਹਾਰਿਣਮ੍। ਵੇਦਨਾ ਚ ਸੁਤਂ ਚਾਪਿ ਦੁਃ ਖਂ ਜਜ੍ਞੇਥ ਰੌਰਵਾਤ੍

ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਮਾਇਆ ਨੇ ਮ੍ਰਿਤਯੂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵੇਦਨਾ ਨੇ ਰੌਰਵ ਤੋਂ ਦੁੱਖ ਨਾਮ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ।

ਮृਤ੍ਯੋਰ੍ਵ੍ਯਾਧਿਜਰਾਸ਼ੋਕਤृष੍ਣਾਕ੍ਰੋਧਾਸ਼੍ਚ ਜਜ੍ਞਿਰੇ। ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਸ਼੍ਚ ਰੁਦਨ੍ ਜਾਤੋ ਰੋਦਨਾਦ੍ਰੁਦ੍ਰਨਾਮਕਃ

ਮ੍ਰਿਤਯੂ ਤੋਂ ਰੋਗ, ਬੁਢਾਪਾ, ਸ਼ੋਕ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਜਨਮੇ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਰੋਣ ਤੋਂ ਰੋਦਨ ਨਾਲ ਰੁਦ੍ਰ ਜਨਮਿਆ।

ਭਵਂ ਸ਼ਰ੍ਵਮਥੇਸ਼ਾਨਂ ਤਥਾ ਪਸ਼ੁਪਤਿਂ ਦ੍ਵਿਜ। ਭੀਮਮੁਗ੍ਰਂ ਮਹਾਦੇਵਮੁਵਾਚ ਸ ਪਿਤਾਮਹਃ

ਭਵ, ਸ਼ਰਵ, ਈਸ਼ਾਨ, ਪਸ਼ੁਪਤੀ, ਭੀਮ, ਉਗ੍ਰ ਤੇ ਮਹਾਦੇਵ — ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਿਤਾਮਹ ਨੇ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।

ਦਕ੍ਸ਼ਕੋਪਾਚ੍ਚ ਤਦ੍ਭਾਰ੍ਯਾ ਦੇਹਨ੍ਤਤ੍ਯਾਜ ਸਾ ਸਤੀ। ਹਿਮਵਦ੍ਦੁਹਿਤਾ ਭੂਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਨੀ ਸ਼ਮ੍ਭੋਰਭੂਤ੍ ਪੁਨਃ

ਦਕ੍ਸ਼ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸਤੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਹਿਮਵਤ ਦੀ ਧੀ ਹੋਈ ਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣੀ।

ऋषਿਭ੍ਯੋ ਨਾਰਦਾਦ੍ਯੁਕ੍ਤਾਃ ਪੂਜਾਃ ਸ੍ਨਾਨਾਦਿਪੂਰ੍ਵਿਕਾਃ। ਸ੍ਵਾਯਮ੍ਭੁਵਾਦ੍ਯਾਸ੍ਤਾਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਵਿष੍ਣਵਾਦੇਰ੍ਭੁਕ੍ਤਿਮੁਕ੍ਤਿਦਾਃ

ਨਾਰਦ ਆਦਿ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੋਂ ਪੂਜਾ, ਸਨਾਨ ਆਦਿ ਰੀਤਾਂ ਆਈਆਂ। ਇਹ ਸ੍ਵਾਯੰਭੂ ਆਦਿ ਤੋਂ ਕਰਕੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਆਦਿ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ ਸਾਮਾਨ੍ਯਪੂਜਾਂ ਵਿष੍ਣਵਾਦੇਰ੍ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਮਨ੍ਤ੍ਰਾਂਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਦਾਨ੍। ਸਮਸ੍ਤਪਰਿਵਾਰਾਯ ਅਚ੍ਯੁਤਾਯ ਨਮੋ ਯਜੇਤ

ਨਾਰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੁਣ ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਨੁ ਆਦਿ ਦੀ ਆਮ ਪੂਜਾ ਤੇ ਸਾਰੇ ਮੰਤ੍ਰ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਅਚ੍ਯੁਤ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ 'ਨਮੋ' ਦੇ ਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।