ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਅਨ੍ਨਸ੍ਯ ਮਨੁਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਪਾਨਸ੍ਯ ਚ ਸੁਗਨ੍ਧਿਨਃ । ਚਾਮਰਵ੍ਯਜਨੋਪਾਨਚ੍ਛਤ੍ਰਂ ਯਾਨਾਸਨੇ ਤਥਾ ।। ੨੬੪.

ਖਾਣੇ ਲਈ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੇ ਸੁਗੰਧਤ ਪੀਣ ਲਈ; ਚਾਮਰ, ਪੱਖਾ, ਜੁੱਤੇ, ਛਤਰੀ, ਵਾਹਨ ਤੇ ਆਸਨ ਵੀ ਚੜ੍ਹਾਓ।

ਯਤ੍ ਕਿਞ੍ਚਿਦੇਵਮਾਦਿ ਸ੍ਯਾਤ੍ਸਾਵਿਤ੍ਰੇਣ ਨਿਵੇਦਯੇਤ੍ । ਪੌਰੁषਨ੍ਤੁ ਜਪੇਤ੍ ਸੂਕ੍ਤਂ ਤਦੇਬ ਜੁਹੁਯਾਤ੍ਤਥਾ ।। ੨੬੪.

ਜੋ ਕੁਝ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਵਿਤਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਅਰਪਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਮੰਤ੍ਰ ਪੂਰੇ ਮਨ ਨਾਲ ਜਪਣੇ ਜਾਣ, ਤੇ ਉਹੀ ਚੀਜ਼ ਉਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਹਵਨ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਅਰ੍ਚ੍ਚਾਭਾਵੇ ਤਥਾ ਵੇਦ੍ਯਾਞ੍ਜਲੇ ਪੂਰ੍ਣਘਟੇ ਤਥਾ । ਨਦੀਤੀਤਰੇऽਥ ਕਮਲੇ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ਵਿष੍ਣੁਪੂਜਨਾਤ੍ ।। ੨੬੪.

ਜੇ ਮੂਰਤੀ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵੇਦੀ, ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਹੱਥ, ਪੂਰਾ ਘੜਾ, ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਜਾਂ ਕਮਲ ਦੀ ਪੰਖੜੀ ਵਰਤ ਸਕਦੇ ਹੋ; ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਤਤੋ ਹੋਮਃ ਪ੍ਰਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯੋ ਦੀਪ੍ਯਮਾਨੇ ਵਿਭਾਵਸੌ । ਪਰਿਸਮ੍ਮृਜ੍ਯ ਪਰ੍ਯ੍ਯੁਕ੍ਸ਼੍ਯ ਪਰਿਸ੍ਤੀਰ੍ਯ੍ਯ ਪਰਿਸ੍ਤਰੈਃ ।। ੨੬੪.

ਫਿਰ, ਜਦ ਅੱਗ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਲ ਰਹੀ ਹੋਵੇ, ਹਵਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਪਹਿਲਾਂ ਸਫਾਈ ਕਰਕੇ, ਛਿੜਕਾਅ ਕਰਕੇ, ਤੇ ਨਿਯਮਤ ਸਮੱਗਰੀ ਨਾਲ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਵਿਛਾ ਕੇ।

ਸਰ੍ਵ੍ਵਾਨ੍ਨਾਗ੍ਰਂ ਸਮੁਦ੍‌ਧृਤ੍ਯ ਜੁਹੁਯਾਤ੍ ਪ੍ਰਯਤਸ੍ਤਤਃ । ਵਾਸੁਦੇਵਾਯ ਦੇਵਾਯ ਪ੍ਰਭਵੇ ਚਾਵ੍ਯਯਾਯ ਚ ।। ੨੬੪.

ਸਾਰੇ ਭੋਜਨ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਕੇ, ਸ਼ੁੱਧ ਮਨ ਨਾਲ, ਵਾਸੁਦੇਵ, ਪਰਮਾਤਮਾ, ਪ੍ਰਭੂ ਤੇ ਅਟੱਲ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਅਗ੍ਨਯੇ ਚੈਵ ਸੋਮਾਯ ਮਿਤ੍ਰਾਯ ਵਰੁਣਾਯ ਚ । ਇਨ੍ਦ੍ਰਾਯ ਚ ਮਹਾਭਾਗ ਇਨ੍ਦ੍ਰਾਗ੍ਨਿਭ੍ਯਾਂ ਤਥੈਵ ਚ ।। ੨੬੪.

ਅੱਗ, ਸੋਮ, ਮਿਤ੍ਰ, ਵਰੁਣ, ਮਹਾਨ ਭਾਗ ਵਾਲੇ ਇੰਦਰ, ਤੇ ਇੰਦਰ-ਅੱਗੀ ਨੂੰ ਵੀ ਹਵਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਵਿਸ਼੍ਵੇਭ੍ਯਸ਼ਚੈਵ ਦੇਵੇਬ੍ਯਃ ਪ੍ਰਜਾਨਾਂ ਪਤਯੇ ਨਮਃ । ਅਨੁਮਤ੍ਯੈ ਤਥਾ ਰਾਮ ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਯ ਏਵ ਚ ।। ੨੬੪.

ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਅਨੁਮਤੀ, ਰਾਮ ਤੇ ਧਨਵੰਤਰੀ ਨੂੰ ਵੀ।

ਵਾਸ੍ਤੋष੍ਪਤ੍ਯੈ ਤਤੋ ਦੇਵ੍ਯੈ ਤਤਃ ਸ੍ਵਿष੍ਟਿਕृਤੇऽਗ੍ਨਯੇ । ਸਚ੍ਤੁਰ੍ਥ੍ਯਨ੍ਤਨਾਮ੍ਨਾ ਤੁ ਹੁਤ੍ਵੈਤੇਬ੍ਯੋ ਬਲਿਂ ਹਰੇਤ੍ ।। ੨੬੪.

ਵਾਸਤੁਪਤੀ ਨੂੰ, ਫਿਰ ਦੇਵੀ ਨੂੰ, ਫਿਰ ਹਵਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅੱਗ ਨੂੰ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਲੈ ਕੇ ਹਵਨ ਕਰਕੇ, ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਭੇਟ ਪੇਸ਼ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਤਕ੍ਸ਼ੋਪਤਕ੍ਸ਼ਮਭਿਤਃ ਪੂਰ੍ਵੇਣਾਗ੍ਨਿਮਤਃ ਪਰਮ੍ । ਅਸ਼੍ਵਾਨਾਮਪਿ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞ ਊਰ੍ਣਾਨਾਮਾਨਿ ਚਾਪ੍ਯਥ ।। ੨੬੪.

ਅੱਗ ਦੇ ਪੂਰਬ ਪਾਸੇ, ਕਾਰੀਗਰ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ, ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ, ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਭੇਡਾਂ ਨੂੰ ਵੀ।

ਨਿਰੁਨ੍ਧੀ ਧੂਮ੍ਰਿਣੀਕਾ ਚ ਅਸ੍ਵਪਨ੍ਤੀ ਤਥੈਵ ਚ । ਮੇਘਪਤ੍ਨੀ ਚ ਨਾਮਾਨਿ ਸਰ੍ਵ੍ਵੇषਾਮੇਵ ਭਾਰ੍ਗਵ ।। ੨੬੪.

ਨਿਰੁੰਧੀ, ਧੂਮ੍ਰਿਨੀਕਾ, ਅਸਵਪੰਤੀ ਤੇ ਮੇਘਪਤਨੀ—ਇਹ ਸਭ ਦੇ ਨਾਂ ਹਨ, ਭਾਰਗਵ।

ਆਗ੍ਨੇਯਾਦ੍ਯਾਃ ਕ੍ਰਮੇਣਾਥ ਤਤਃ ਸ਼ਕ੍ਤਿषੁ ਨਿਕ੍ਸ਼ਿਪੇਤ੍ । ਨਨ੍ਦਿਨ੍ਯੈ ਚ ਸੁਭਾਗ੍ਯੈ ਚ ਸੁਮਙ੍ਗਲ੍ਯੈ ਚ ਭਾਰ੍ਗਵ ।। ੨੬੪.

ਫਿਰ ਆਗਨੇਈ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ, ਹਰ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਹਵਨ ਕਰਕੇ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਉੱਤੇ ਰੱਖੋ; ਨੰਦੀਨੀ, ਸੁਭਾਗਿਆ ਤੇ ਸੁਮੰਗਲਿਆ ਨੂੰ ਵੀ, ਭਾਰਗਵ।

ਭਦ੍ਰਕਾਲ੍ਯੈ ਤਤੋ ਦਤ੍ਵਾ ਸ੍ਥੂਣਾਯਾਞ੍ਚ ਤਥਾ ਸ਼੍ਰਿਯੇ । ਹਿਰਣਅਯਕੇਸ਼੍ਯੈ ਚ ਤਥਾ ਵਨਸ੍ਪਤਯ ਏਵ ਚ ।। ੨੬੪.

ਭਦਰਕਾਲੀ ਨੂੰ, ਫਿਰ ਥੰਮ ਨੂੰ, ਫਿਰ ਸ਼੍ਰੀ ਨੂੰ, ਹਿਰਣਯਕੇਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਤੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਭੇਟ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਧਰ੍ਮ੍ਮਾਧਰ੍ਮਮਯੌ ਦ੍ਵਾਰੇ ਗृਹਮਧ੍ਯੇ ਧ੍ਰੁਵਾਯ ਚ । ਮृਤ੍ਯਵੇ ਚ ਬਹਿਰ੍ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਵਰੁਣਾਯੋਦਕਾਸ਼ਯੇ ।। ੨੬੪.

ਦੋਨਾਂ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਤੇ ਧਰਮ-ਅਧਰਮ ਨੂੰ, ਘਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਧ੍ਰੁਵ ਨੂੰ; ਬਾਹਰ ਮ੍ਰਿਤਯੂ ਨੂੰ, ਤੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੇ ਵਰੁਣ ਨੂੰ।

ਭੂਤੋਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਬਹਿਰ੍ਦ੍ਦਦ੍ਯਾਚ੍ਛਰਣੇ ਧਨਦਾਯ ਚ । ਇਨ੍ਦ੍ਰਾਯੇਨ੍ਦ੍ਰਪੁਰੁषੇਭ੍ਯੋ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ ਪੂਰ੍ਵੇਣ ਮਾਨਵਃ ।। ੨੬੪.

ਬਾਹਰ ਭੂਤਾਂ ਨੂੰ, ਆਸਰੇ ਤੇ ਧਨਦਾ ਨੂੰ; ਇੰਦਰ ਤੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ, ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਪੂਰਬ ਪਾਸੇ ਭੇਟ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਯਮਾਯ ਤਤ੍ ਪੁਰੁषੇਭ੍ਯੋ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਤਸ੍ਤਥਾ । ਵਰੁਣਾਯ ਤਤ੍ਪੁਰੁषੇਭ੍ਯੋ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਪਸ਼੍ਚਿਮਤਸ੍ਤਥਾ ।। ੨੬੪.

ਯਮ ਤੇ ਯਮ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਦੱਖਣ ਪਾਸੇ, ਤੇ ਵਰੁਣ ਤੇ ਵਰੁਣ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਪੱਛਮ ਪਾਸੇ ਭੇਟ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਸੋਮਾਯ ਸੋਮਪੁਰੁषੇਭ੍ਯ ਉਦਗ੍ਦਦ੍ਯਾਦਨਨ੍ਤਰਂ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪੁਰੁषੇਭ੍ਯੋ ਮਧ੍ਯੇ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਤਥੈਵ ਚ ।। ੨੬੪.

ਸੋਮ ਤੇ ਸੋਮ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਪਾਸੇ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਘਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਭੇਟ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਆਕਾਸ਼ੇ ਚ ਤਥਾ ਚੋਦ੍‌ਰ੍ਧ੍ਵੇ ਸ੍ਥਣ੍ਡਿਲਾਯ ਕ੍ਸ਼ਿਤੌ ਤਥਾ । ਦਿਵਾ ਦਿਵਾਚਰੇਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਰਾਤ੍ਰੌ ਰਾਤ੍ਰਿਚਰੇषੁ ਚ ।। ੨੬੪.

ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਤੇ ਉੱਤੇ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਥੰਡਿਲਾ ਨੂੰ; ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਦਿਨ-ਫਿਰਦੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਰਾਤ-ਫਿਰਦੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ।

ਬਲਿਂ ਬਹਿਸ੍ਤਥਾ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਸਾਯਂ ਪ੍ਰਾਤਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਤ੍ਯਹਂ । ਪਿਣ੍ਡਨਿਰ੍ਵਪਣਂ ਕੁਰ੍ਯ੍ਯਾਤ੍ ਪ੍ਰਾਤਃ ਸਾਯਂ ਨ ਕਾਰਯੇਤ੍ ।। ੨੬੪.

ਬਾਹਰ ਭੇਟ ਸਵੇਰੇ ਤੇ ਸ਼ਾਮ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਪਿੰਡ ਦੀ ਭੇਟ ਸਿਰਫ਼ ਸਵੇਰੇ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਨਹੀਂ।

ਪਿਤ੍ਰੇ ਤੁ ਪ੍ਰਥਮਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਤਤ੍ਪਿਤ੍ਰੇ ਤਦਨਨ੍ਤਰਮ੍ । ਪ੍ਰਤਿਪਾਮਹਾਯ ਤਨ੍ਮਾਤ੍ਰੇ ਪਿਤृਮਾਤ੍ਰੇ ਤਤੋऽਰ੍ਪਯੇਤ੍ ।। ੨੬੪.

ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਿਤਾ ਨੂੰ, ਫਿਰ ਪਿਤਾ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ; ਪ੍ਰਪਿਤਾ, ਮਾਤਾ ਦੇ ਪਿਤਾ ਤੇ ਮਾਤਾ ਦੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਭੇਟ ਪੇਸ਼ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਤਨ੍ਮਾਤ੍ਰੇ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਗ੍ਰੇषੁ ਕੁਸ਼ੇष੍ਵੇਵਂ ਯਜ੍ਤੇ ਪਿਤृਨ੍ । ਇਨ੍ਦ੍ਰਵਾਰੁਣਵਾਯਵ੍ਯਾ ਯਾਮ੍ਯਾ ਵਾ ਨੈਰ੍ऋਤਾਸ਼੍ਚ ਯੇ ।। ੨੬੪.

ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਦੱਖਣੀ ਪਾਸੇ ਕੁਸ਼ ਦੀਆਂ ਪਤੀਆਂ ਉੱਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਭੋਗ ਚੜ੍ਹਾਏ। ਇਹ ਭੋਗ ਇੰਦਰ, ਵਰੁਣ, ਵਾਯੂ, ਯਮ, ਜਾਂ ਨੈਰਿਤੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਹੈ।

ਤੇ ਕਾਕਾਃ ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਣਨ੍ਤੁ ਇਮਂ ਪਿਣ੍ਡਂ ਮਯੋਦ੍ਧृਤਮ੍ । ਕਾਕਪਿਣ੍ਡਨ੍ਤੁ ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਸ਼ੁਨਃ ਪਿਣ੍ਡਂ ਪ੍ਰਦਾਪਯੇਤ੍ ।। ੨੬੪.

ਕਾਂ ਨੇ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਹੋਇਆ ਇਹ ਪਿੰਡ ਸਵੀਕਾਰ ਲੈਣ। ਕਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਲਈ ਮੰਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਕੁੱਤੇ ਲਈ ਵੀ ਪਿੰਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਵਿਵਸ੍ਵਤਃ ਕੁਲੇ ਜਾਤੌ ਦ੍ਵੌ ਸ਼੍ਯਾਵਸ਼ਬਲੌ ਸ਼ੁਨੌ । ਤੇषਾਂ ਪਿਣ੍ਡਂ ਪ੍ਰਦਾਸ੍ਯਾਮਿ ਪਥਿ ਰਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤੁ ਮੇ ਸਦਾ ।। ੨੬੪.

ਵਿਵਸਵਤ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦੋ ਕੁੱਤੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ—ਇੱਕ ਕਾਲਾ ਤੇ ਇੱਕ ਚਿੱਟਾ-ਕਾਲਾ। ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਭੋਗ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੀ ਰਾਹ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ।

ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਲਨ੍ਤੁ ਮੇ ਗ੍ਰਾਸਂ ਗਾਵਸ੍ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਮਾਤਰਃ ।। ੨੬੪.

ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਗਾਂਵਾਂ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਸਵੀਕਾਰ ਲੈਣ।

ਗੋਗ੍ਰਾਸਞ੍ਚ ਸ੍ਵਸ੍ਤ੍ਯਯਨਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਬਿਕ੍ਸ਼ਾਂ ਪ੍ਰਦਾਪਯੇਤ੍ । ਅਤਿਥੀਨ੍ਦੀਨਾਨ੍ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਗृਹੀ ਭੁਞ੍ਜੀਤ ਚ ਸ੍ਵਯਂ ।। ੨੬੪.

ਗਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਸੁਭਕਾਮਨਾ ਲਈ, ਭਿਕਸ਼ਾ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਤੇ ਗਰੀਬਾਂ ਦੀ ਆਦਰ ਸਤਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਘਰਵਾਲਾ ਆਪਣੇ ਲਈ ਖਾਣਾ ਖਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਅਗ੍ਨਿਰੁਵਾਚ ਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥਸਾਧਨਂ ਸ੍ਨਾਨਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਕਰਂ ਸ਼੍ਰृਣੁ । ਸ੍ਨਾਪਯੇਚ੍ਯ ਸਰਿਤ੍ਤੀਰੇ ਗ੍ਰਹਾਨ੍ ਵਿष੍ਣੁ ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਃ ।। ੨੬੫.

ਅਗਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਉਹ ਇਸ਼ਨਾਨ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਹਰ ਮਕਸਦ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ—ਸੁਣੋ। ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਵਾਏ।

ਦੇਵਾਲਯੇ ਜ੍ਵਰਾਰ੍ਤ੍ਤ੍ਯਾਦੌ ਵਿਨਾਯਕਗ੍ਰਹਾਰ੍ਦ੍ਦਿਤੇ । ਵਿਦ੍ਯਾਰ੍ਥਿਨੋ ਹ੍ਰਦੇ ਗੇਹੇ ਜਯਕਾਮਸ੍ਯ ਤੀਰ੍ਥਕੇ ।। ੨੬੫.

ਦੇਵਾਲੇ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਬਿਮਾਰੀ ਜਾਂ ਬੁਖਾਰ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਵਿਨਾਇਕ ਜਾਂ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਤਕਲੀਫ ਹੋਵੇ; ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ ਘਰ ਦੇ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੇ; ਜਿੱਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ ਤੀਰਥ ਉੱਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੇ।

ਪਦ੍ਮਿਨ੍ਯਾਂ ਸ੍ਨਾਪਯੇਨ੍ਨਾਰੀਂ ਗਰ੍ਭੋ ਯਸ੍ਯਾਃ ਸ੍ਨਵੇਤ੍ਤਥਾ । ਅਸ਼ੋਕਸਨ੍ਨਿਧੌ ਸ੍ਨਾਯਾਜ੍ਜਾਤੋ ਯਸ੍ਯਾ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ ।। ੨੬੫.

ਜਿਸ ਔਰਤ ਦਾ ਗਰਭ ਸਾਫ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਮਲ ਦੇ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਵਾਓ। ਜਿਸ ਦਾ ਬੱਚਾ ਮਰ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇੜ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੇ।

ਪੁष੍ਪਾਰ੍ਥਿਨਾਞ੍ਚ ਪੁष੍ਪਾਢ੍ਯੇ ਪੁਤ੍ਰਾਰ੍ਥਿਨਾਞ੍ਚ ਸਾਗਰੇ । ਗृਹਸੌਭਾਗ੍ਯਕਾਮਾਨਾਂ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਵਿष੍ਣੁਸਨ੍ਨਿਧੌ ।। ੨੬੫.

ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ; ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ; ਤੇ ਘਰ ਦੀ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਹਾਜਰੀ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ।

ਵੈष੍ਣਵੇ ਰੇਵਤੀਪੁष੍ਯੇ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਸ੍ਨਾਨਮੁਤ੍ਤਮਂ । ਸ੍ਨਾਨਕਾਮਸ੍ਯ ਸਪ੍ਤਾਹਮ੍ਪੂਰ੍ਵਮੁਤ੍ਸਾਦਨਂ ਸ੍ਮृਤਂ ।। ੨੬੫.

ਸਭ ਲਈ ਵਧੀਆ ਇਸ਼ਨਾਨ ਵੈਸ਼ਾਖ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਰੇਵਤੀ ਜਾਂ ਪੁਸ਼ਯਾ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਹੈ। ਇਸ਼ਨਾਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ ਲਈ, ਸਤ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਸਰੀਰ ਦੀ ਸਫਾਈ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।