ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਪਰਦ੍ਰਵ੍ਯਗृਹਾਣਾਞ੍ਚ ਪृਚ੍ਛਕਾ ਗੂੜ੍ਹਚਾਰਿਣਃ । ਨਿਰਾਯਾ ਵ੍ਯਯਵਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਵਿਨष੍ਟਦ੍ਰਵ੍ਯਵਿਕ੍ਰਯਾਃ ।। ੨੫੮.

ਜੋ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਜਾਂਦੇ, ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਕਰਦੇ, ਘਰ-ਘਰ ਘੁੰਮਦੇ, ਬਿਨਾ ਉਦੇਸ਼ ਘੁੰਮਦੇ, ਵਧ ਖਰਚ ਕਰਦੇ ਜਾਂ ਗੁਆਚੀ ਹੋਈ ਚੀਜ਼ ਵੇਚਦੇ।

ਗृਹੀਤਃ ਸ਼ਙ੍ਕਯਾ ਚੌਰ੍ਯ੍ਯੇਨਾਮ੍ਨਾਨਞ੍ਚੇਦ੍ਵਿਸ਼ੋਧਯੇਤ੍ । ਦਾਪਯਿਤ੍ਵਾ ਹृਤਂ ਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਚੋਰਦਣ੍ਡੇਨ ਦਣ੍ਡਯੇਤ੍ ।। ੨੫੮.

ਜੇ ਚੋਰੀ ਦੇ ਸ਼ੱਕ 'ਤੇ ਕੋਈ ਫੜਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਚਾਈ ਦੀ ਕਸਮ ਦੇ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਾਫ ਕਰੇ। ਜੇ ਦੋਸ਼ੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਚੋਰੀ ਕੀਤੀ ਚੀਜ਼ ਵਾਪਸ ਕਰੇ ਤੇ ਚੋਰਾਂ ਵਾਲਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਭਰੇ।

ਚੌਰਂ ਪ੍ਰਦਾਪ੍ਯਾਪਹृਤਂ ਘਾਤਯੇਦ੍ਵਿਵਿਧੈਰ੍ਬਧੈਃ । ਸਚਿਹ੍ਨਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਰਾष੍ਟ੍ਰਾਦ੍ਵਿਪ੍ਰਵਾਸਯੇਤ੍ ।। ੨੫੮.

ਚੋਰ ਨੂੰ ਚੋਰੀ ਕੀਤੀ ਚੀਜ਼ ਵਾਪਸ ਕਰਵਾਈ ਜਾਵੇ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ। ਜੇ ਚੋਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਨਿਕਾਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ।

ਘਾਤਿਤੇऽਪਹृਤੇ ਦੋषੋ ਗ੍ਰਾਮਭਰ੍ਤ੍ਤੁਰਮਿਰ੍ਗਤੇ । ਮ੍ਵਸੀਮ੍ਨਿ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਗ੍ਰਾਮਸ੍ਤੁ ਪਦਂ ਵਾ ਯਤ੍ਰ ਗਚ੍ਛਤਿ ।। ੨੫੮.

ਜੇ ਕਿਸੇ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਕਤਲ ਜਾਂ ਚੋਰੀ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਮੁਖੀ ਮੌਜੂਦ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਦੋਸ਼ ਉਸ ਉੱਤੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਉਹ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਾਂ ਜਿਸ ਥਾਂ ਇਹ ਘਟਨਾ ਹੋਈ, ਉਥੇ ਜੁਰਮਾਨਾ ਦੇਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

ਪਞ੍ਚਗ੍ਰਾਮੀ ਵਹਿਃ ਕ੍ਰੋਸ਼ਾਦ੍ਦਸ਼ਗ੍ਰਾਮ੍ਯऽਥ ਵਾ ਪੁਨਃ । ਵਨ੍ਦਿਗ੍ਰਾਹਾਂਸ੍ਤਥਾ ਵਾਜਿਕਞ੍ਜਰਾਣਾਞ੍ਚ ਹਾਰਿਣਃ ।। ੨੫੮.

ਪੰਜ ਪਿੰਡਾਂ ਜਾਂ ਦਸ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਬਾਹਰਲੇ ਲੋਕ, ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਫੜਨ ਵਾਲੇ, ਘੋੜੇ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਹਿਰਣ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ—

ਪ੍ਰਸਹ੍ਯ ਘਾਤਿਸ਼੍ਚੈਵ ਸ਼ੂਲਮਾਰੋਪਯੇਨ੍ਨਰਾਨ੍ । ਉਤ੍ਕ੍ਸ਼ੇਪਕਗ੍ਰਨ੍ਥਿਭੇਦੌ ਕਰਸਨ੍ਦਂਸ਼ਹੀਤਕੌ ।। ੨੫੮.

ਜੋ ਜਬਰ ਨਾਲ ਕਤਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੂਲੀ ਤੇ ਚੜ੍ਹਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸੁੱਟਦੇ ਜਾਂ ਜੋੜ ਤੋੜਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਹੱਥ ਪੰਜੇ ਨਾਲ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਹਨ—

ਕਾਰ੍ਯ੍ਯੌ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾਪਰਾਧੇ ਕਰਪਾਦੈਕਹੀਨਕੌ । ਭਕ੍ਤਾਵਕਾਸ਼ਾਗ੍ਨ੍ਯੁਦਕਮਨ੍ਤ੍ਰੋਪਕਰਣਵ੍ਯਯਾਨ੍ ।। ੨੫੮.

ਦੂਜੀ ਵਾਰੀ ਜੁਰਮ ਕਰਨ 'ਤੇ, ਇੱਕ ਹੱਥ ਜਾਂ ਇੱਕ ਪੈਰ ਕੱਟਣ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਹੈ। ਖਾਣ-ਪੀਣ, ਰਹਿਣ, ਅੱਗ, ਪਾਣੀ, ਮੰਤਰ ਅਤੇ ਸਮੱਗਰੀਆਂ ਦਾ ਖਰਚ ਵੀ ਦੇਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਚੌਰਸ੍ਯ ਹਨ੍ਤੁਰ੍ਵਾ ਜਾਨਤੋ ਦਮ ਉਤ੍ਤਮਃ । ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਵਪਾਤੇ ਗਰ੍ਭਸ੍ਯ ਪਾਤਨੇ ਚੋਤ੍ਤਮੋ ਦਮਃ ।। ੨੫੮.

ਚੋਰ ਜਾਂ ਕਤਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ, ਜੇ ਇਹ ਗੱਲ ਪਤਾ ਹੋਵੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ ਗਰਭ ਗਿਰਾਉਣ ਜਾਂ ਗਰਭਪਾਤ ਕਰਾਉਣ 'ਤੇ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਜ਼ਾ ਹੈ।

ਉਤ੍ਤਮੋ ਵਾऽਧਮੋ ਵਾਪਿ ਪੁਰੁषਸ੍ਤ੍ਰੀਪ੍ਰਮਾਪਣੇ । ਸ਼ਿਲਾਂ ਬਦ੍‌ਧ੍ਬਾ ਕ੍ਸ਼ਿਪੇਦਪ੍ਸੁ ਨਰਘ੍ਨੀਂ ਵਿषਦਾਂ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਂ ।। ੨੫੮.

ਚਾਹੇ ਆਦਮੀ ਉੱਚਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਹੇਠਾਂ, ਜੇ ਉਹ ਆਦਮੀ ਜਾਂ ਔਰਤ ਦਾ ਕਤਲ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਔਰਤ ਨੂੰ ਪੱਥਰ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਜਿਹੜੀ ਕਤਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਜਾਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੀ ਹੋਵੇ, ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਸੁੱਟ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਵਿषਾਗ੍ਨਿਦਾਂ ਨਿਜਗੁਰੁਨਿਜਾਪਤ੍ਯਪ੍ਰਮਾਪਣੀਂ । ਵਿਕਰ੍ਣਕਰਨਾਸੌष੍ਠੀਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਗੋਭਿਃ ਪ੍ਰਮਾਪਯੇਤ੍ ।। ੨੫੮.

ਜੋ ਔਰਤ ਜ਼ਹਿਰ ਜਾਂ ਅੱਗ ਦੇਵੇ, ਆਪਣਾ ਅਧਿਆਪਕ ਜਾਂ ਪੁੱਤਰ ਮਾਰ ਦੇਵੇ, ਜਾਂ ਕੰਨ, ਨੱਕ ਜਾਂ ਹੋਠ ਕੱਟੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠਾਂ ਮਾਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਵੇਸ਼੍ਮਵਨਗ੍ਰਾਮਵਿਵੀਤਖਲਦਾਹਕਾਃ । ਰਾਜਪਤ੍ਨ੍ਯਭਿऽਗਾਮੀ ਚ ਦਗ੍ਧਵ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਕਟਾਗ੍ਨਿਨਾ ।। ੨੫੮.

ਜੋ ਖੇਤ, ਘਰ, ਜੰਗਲ, ਪਿੰਡ, ਖਲਿਹਾਨ ਜਾਂ ਅਨਾਜ ਘਰ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਰਾਜੇ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੀੜਾਂ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸਾੜ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਪੁਮਾਨ੍ ਸਂਗ੍ਰਹਣੇ ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਃ ਕੇਸ਼ਾਕੇਸ਼ਿਪਰਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾਃ । ਸ੍ਵਜਾਤਾਵੁਤ੍ਤਮੋ ਦਣ੍ਡ ਆਨੁਲੋਮ੍ਯੇ ਤੁ ਮਧ੍ਯਮਃ ।। ੨੫੮.

ਜੇ ਆਦਮੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਫੜਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਫੜਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਜਾਤ ਦੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਲਗਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਮਿਲਾਪ ਸਮਾਜਕ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਮੱਧਮ ਜੁਰਮਾਨਾ ਲਗਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਾਤਿਲੋਮ੍ਯੇ ਬਧਃ ਪੁਂਸਾਂ ਨਾਰ੍ਯ੍ਯਾਃ ਕਰ੍ਣਾਵਕਰ੍ਤ੍ਤਨਮ੍ । ਨੀਵੀਸ੍ਤਨਪ੍ਰਾਵਰਣਨਾਭਿਕੇਸ਼ਾਵਮਰ੍ਦ੍ਦਨਮ੍ ।। ੨੫੮.

ਜੇ ਮਿਲਾਪ ਸਮਾਜਕ ਕ੍ਰਮ ਦੇ ਉਲਟ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਔਰਤ ਦੇ ਕੰਨ ਕੱਟਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ; ਉਸ ਦੀ ਨੀਵੀ, ਛਾਤੀ ਦੀ ਚਾਦਰ, ਨਾਭੀ ਤੇ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਕੁਚਲ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਅਦੇਸ਼ਕਾਲਸਮ੍ਭਾषਂ ਸਹਾਵਸ੍ਥਾਨਮੇਵ ਚ । ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਨਿषੇਧੇ ਸ਼ਤਂ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ ਦ੍ਵਿਸ਼ਤਨ੍ਤੁ ਦਮਂ ਪੁਮਾਨ੍ ।। ੨੫੮.

ਗਲਤ ਥਾਂ ਜਾਂ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਗੱਲ ਕਰਣ ਜਾਂ ਇਕੱਠੇ ਰਹਿਣ 'ਤੇ, ਔਰਤ ਨੂੰ ਸੌ ਮੋਹਰਾਂ ਜੁਰਮਾਨਾ ਦੇਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ; ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਦੋਹਰਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਦੇਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਤਿषੇਧੇ ਤਯੋਰ੍ਦਣ੍ਡੋ ਯਥਾ ਸਂਗ੍ਰਹਣੇ ਤਥਾ । ਪਸ਼ੂਨ੍ ਗਚ੍ਛਞ੍ਛਤਂ ਦਾਪ੍ਯੋ ਹੀਨਾਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਂ ਗਾਸ਼੍ਚ ਮਧ੍ਯਮਮ੍ ।। ੨੫੮.

ਜੇ ਉਹ ਮਨਾਹੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਸਜ਼ਾ ਇਕੱਠੇ ਫੜਨ ਵਾਲੀ ਹੀ ਹੈ। ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਸੌ ਮੋਹਰਾਂ ਜੁਰਮਾਨਾ ਲਗਦਾ ਹੈ; ਹੇਠੀ ਔਰਤ ਤੇ ਮੱਧਮ ਜੁਰਮਾਨਾ ਅਤੇ ਗਾਂ ਲਗਦੀ ਹੈ।

ਅਵਰੁਦ੍ਧਾਸੁ ਦਾਸੀषੁ ਭੁਜਿष੍ਯਾਸੁ ਤਥੈਵ ਚ । ਗਮ੍ਯਾਸ੍ਵਪਿ ਪੂਮਾਨ੍ਦਾਪ੍ਯਃ ਪਞ੍ਚਾਸ਼ਤ੍ ਪਣਿਕਨ੍ਦਮਮ੍ ।। ੨੫੮.

ਕੈਦ ਕੀਤੀਆਂ ਦਾਸੀਆਂ, ਨੌਕਰਾਣੀਆਂ ਜਾਂ ਆਸਾਨ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਬਣਾਉਣ 'ਤੇ, ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਪੰਜਾਹ ਪਣਾਂ ਜੁਰਮਾਨਾ ਦੇਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਸਹ੍ਯ ਦਾਸ੍ਯਬਿਗਮੇ ਦਣ੍ਡੋ ਦਸ਼ਪਣਃ ਸ੍ਮृਤਃ । ਕੁਬਨ੍ਧੇਨਾਙ੍ਕ੍ਯ ਗਮਯੇਦਨ੍ਤ੍ਯਾਪ੍ਰਵ੍ਰਜਿਤਾਗਮੇ ।। ੨੫੮.

ਦਾਸੀ ਨਾਲ ਜਬਰ ਕਰਕੇ ਸੰਬੰਧ ਬਣਾਉਣ 'ਤੇ, ਦਸ ਪਣਾਂ ਜੁਰਮਾਨਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੀ ਔਰਤ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਵਾਲੀ, ਨਿਕਲੇ ਹੋਏ ਜਾਂ ਤਿਆਗੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਬਣਾਉਣ 'ਤੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਰਸਤਾ ਦਿਖਾ ਕੇ ਲੰਘਾਇਆ ਜਾਵੇ।

ਨ੍ਯੂਨਂ ਵਾਪ੍ਯਧਿਕਂ ਵਾਪਿ ਲਿਖੇਦ੍ ਯੋ ਰਾਜਸ਼ਾਸਨਮ੍ । ਕੂਟਸ੍ਵਰ੍ਣਵ੍ਯਵਹਾਰੀ ਵਿਮਾਂਸਸ੍ਯ ਚ ਵਿਕ੍ਰਯੀ ।। ੨੫੮.

ਜੇ ਕੋਈ ਰਾਜਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਘੱਟ ਜਾਂ ਵੱਧ ਲਿਖੇ, ਜਾਂ ਨਕਲੀ ਸੋਨੇ ਦੀ ਵਪਾਰ ਕਰੇ, ਜਾਂ ਗਿਰਵੀ ਰੱਖਿਆ ਸਮਾਨ ਵੇਚੇ—

ਅਭਕ੍ਸ਼ੈਰ੍ਦੂषਯਨ੍ ਵਿਪ੍ਰਂ ਦਣ੍ਡ ਉਤ੍ਤਮਸਾਹਸਮ੍ । ਕੂਟਸ੍ਵਰ੍ਣਵ੍ਯਵਹਾਰੀ ਵਿਮਾਂਸਸ੍ਯ ਚ ਵਿਕ੍ਰਯੀ ।। ੨੫੮.

ਜੋ ਵਿਅੰਜਨ ਖਾਣ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਅਸ਼ੁੱਧ ਕਰੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਲਗਦਾ ਹੈ; ਨਕਲੀ ਸੋਨੇ ਦੀ ਵਪਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਗਿਰਵੀ ਰੱਖਿਆ ਸਮਾਨ ਵੇਚਣ ਵਾਲਾ—

ਅਙ੍ਗਹੀਨਸ਼੍ਚ ਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯੋ ਦਾਪ੍ਯਸ਼੍ਚੋਤ੍ਤਮਸਾਹਸਂ । ਸ਼ਕ੍ਤੋ ਹ੍ਯਮੋਕ੍ਸ਼ਯਨ੍ ਸ੍ਵਾਮੀ ਦਂष੍ਟ੍ਰਿਣਃ ਸ਼੍ਰृਙ੍ਗਿਣਸ੍ਤਥਾ ।। ੨੫੮.

ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਗ-ਵਿਕਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਲਗਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਮਾਲਕ ਸਮਰਥ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਦੰਦ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਸਿੰਗ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਰੋਕਦਾ—

ਪ੍ਰਥਮਂ ਸਾਹਸਂ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਵਿਕ੍ਰੂष੍ਟੇ ਦ੍ਵਿਗੁਣਂ ਤਥਾ । ਅਚੌਰਞ੍ਚੌਰੇऽਭਿਵਦਨ੍ ਦਾਪ੍ਯਃ ਪਞ੍ਚਸ਼ਤਂ ਦਮਂ ।। ੨੫੮.

ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਜਬਰ ਵਾਲਾ ਜੁਰਮ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਜੁਰਮਾਨਾ ਲਗਦਾ ਹੈ; ਦੁਬਾਰਾ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਦੋਹਰਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਲਗਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਚੋਰੀ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਏ, ਤਾਂ ਪੰਜ ਸੌ ਜੁਰਮਾਨਾ ਦੇਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

ਰਾਜ੍ਞੋऽਨਿष੍ਟਪ੍ਰਵਕ੍ਤਾਰਂ ਤਸ੍ਯੈਵਾਕ੍ਰੋਸ਼ਕਂ ਤਥਾ । ਮृਤਾਙ੍ਗਲਗ੍ਨਵਿਕ੍ਰੇਤੁਰ੍ਗੁਰੋਸ੍ਤਾੜਯਿਤੁਸ੍ਤਥਾ ।। ੨੫੮.

ਜੋ ਰਾਜੇ ਦੀ ਬੇਹਾਲੀ ਦਾ ਪਰਚਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਗਾਲੀ ਕੱਢਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਮਰੇ ਹੋਏ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੇਚਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਦਰਿਆ ਪਾਰ ਲੰਘਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਤਨ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਚ ਭੇਤ੍ਤਾਰਂ ਛਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਜਿਹ੍ਵਾਂ ਪ੍ਰਵਾਸਯੇਤ੍ । ਰਾਜਯਾਨਾਸਨਾਰੋਢੁਰ੍ਦਣ੍ਡੋ ਮਧ੍ਯਮਸਾਹਸਃ ।। ੨੫੮.

ਜੋ ਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਤੋੜਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਜੀਭ ਕੱਟ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ੋਂ ਕੱਢ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਜੋ ਰਾਜੇ ਦੀ ਗੱਦੀ ਬਿਨਾਂ ਹੱਕ ਦੇ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੱਧਮ ਦਰਜੇ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

. ਦ੍ਵਿਨੇਤ੍ਰਭੇਦਿਨੋ ਰਾਜਦ੍ਵਿष੍ਟਾਦੇਸ਼ਕृਤਸ੍ਤਥਾ । ਵਿਪ੍ਰਤ੍ਵੇਨ ਚ ਸ਼ੂਦ੍ਰਸ੍ਯ ਜੀਵਤੋऽष੍ਟਸ਼ਤੋ ਦਮਃ ।। ੨੫੮.

ਜੋ ਦੋ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਰਾਜੇ ਦੇ ਨਫਰਤ ਵਾਲੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਜਿੰਦਿਆਂ ਸ਼ੂਦਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬਣਨ ਦਾ ਦਾਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਠ ਸੌ ਰੁਪਏ ਜੁਰਮਾਨਾ ਹੋਵੇ।

ਯੋ ਮਨ੍ਯੇਤਾਜਿਤੋऽਸ੍ਮੀਤਿ ਨ੍ਯਾਯੇ ਨਾਭਿਪਰਾਜਿਤਃ । ਤਮਾਯਾਨ੍ਤਂ ਪੁਨਰ੍ਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਦਣ੍ਡਯੇਦ੍ ਦ੍ਵਿਗੁਣਂ ਦਮਂ ।। ੨੫੮.

ਜੋ ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਕਿ 'ਮੈਂ ਹਾਰਿਆ ਨਹੀਂ', ਹਾਲਾਂਕਿ ਨਿਆਂ ਵਿਚ ਹਾਰ ਚੁੱਕਾ ਹੋਵੇ; ਜੇ ਉਹ ਮੁੜ ਆ ਕੇ ਫਿਰ ਹਾਰ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦੋਹਰੀ ਸਜ਼ਾ ਮਿਲੇ।

ਰਾਜ੍ਞਾऽਨ੍ਯਾਯੇਨ ਯੋ ਦਣ੍ਡਾ ਗृਹੀਤੋ ਵਰੁਣਾਯਤਂ । ਨਿਵੇਦ੍ਯ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਵਿਪ੍ਰੇਭ੍ਯਃ ਸ੍ਵਯਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ਦ੍‌ਗੁਣੀਕृਤਂ ।। ੨੫੮.

ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਰਾਜੇ ਵਲੋਂ ਨਿਆਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਜੁਰਮਾਨਾ ਲਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਇਸ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਦੇ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਕਰਕੇ ਦੇਵੇ।

ਧਰ੍ਮ੍ਮਸ਼੍ਚਾਰ੍ਥਸ਼੍ਚ ਕੀਤ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਲੋਕਪਙ੍‌ਕ੍ਤਿਰੁਪਗ੍ਰਹਃ । ਪ੍ਰਜਾਭ੍ਯੋ ਬਹੁਮਾਨਞ੍ਚ ਸ੍ਵਰ੍ਗਸ੍ਥਾਨਞ੍ਚ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤ੍ਮ੍ ।। ੨੫੮.

ਧਰਮ, ਧਨ, ਇਜ਼ਤ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ, ਪ੍ਰਜਾ ਵਲੋਂ ਆਦਰ, ਅਤੇ ਸਦਾ ਲਈ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਥਾਂ — ਇਹ ਸਭ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।

ਅਗ੍ਨਿਰੁਵਾਚ ऋਗ੍ਯਜੁਃਸਾਮਾਥਰ੍ਵਵਿਧਾਨਂ ਪੁष੍ਕਰੋਦਿਤਮ੍ । ਭੁਕ੍ਤਿਭੁਕ੍ਤਿਕਰਂ ਜਪ੍ਯਾਦ੍ਧੋਮਾਦ੍ਰਾਮਾਯ ਤਦ੍ਵਦੇ ।। ੨੫੯.

ਅਗਨਿ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਰਿਗ, ਯਜੁਰ, ਸਾਮ ਅਤੇ ਅਥਰਵ ਦੇ ਵਿਧਾਨ, ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਲੋਂ ਸਿਖਾਏ, ਜਪਣ ਅਤੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਹਵਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਪੁष੍ਕਰ ਉਵਾਚ । ਪ੍ਰਤਿਵੇਦਨ੍ਤੁ ਕਰ੍ਮ੍ਮਾਣਿ ਕਾਰ੍ਯ੍ਯਾਣਿ ਪ੍ਰਵਦਾਮਿ ਤੇ । ਪ੍ਰਥਮਂ ऋਗ੍ਵਿਧਾਨਂ ਵੈ ਸ਼੍ਰृਣੁ ਤ੍ਵਂ ਭੁਕ੍ਤਿਮੁਕ੍ਤਿਦਮ੍ ।। ੨੫੯.

ਪੁਸ਼ਕਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਹਰ ਵੇਦ ਦੇ ਕਰਮ ਤੇ ਕੰਮ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਪਹਿਲਾਂ ਰਿਗ ਵਿਧਾਨ ਸੁਣ, ਜੋ ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।